Έγκλημα στην Αγιά Μαρίνα την μέρα της Λαμπρής

 

Έγκλημα στην Αγιά Μαρίνα την μέρα της Λαμπρής

Γράφει ο Αχιλλέας Παρράσσιος

Μεγαλοβδομάδα. Ο Παπαντώνης, ο αγνός Λεβίτης της Αγίας Μαρίνας, έχει σπερνό. Έχουνε μαζευτεί οι γυναίκες της ενορίας του να πάρουνε άφεση αμαρτιών για να κοινωνήσουνε τη Λαμπρή. Ο Τάσης, κρυμμένος πίσω από το αναλόγιο, συμπληρώνει όσα είναι του ψάλτη σε ήχο βαρύ και πένθιμο. Τον περίμενα να τελειώσει. Αλλά εκείνος προτού σχολάσει, άρχινεσε ένα πρωτότυπο κήρυγμα:

«Τον πιάσανε οι Οβραίοι το Χριστό μας — αυτοί οι άτιμοι που καλά τους κάνει ο Θεός και τους τιμωράει — τον δέσανε — να έτσι τον δέσανε (και σταύρωσε τα χέρια του μπροστά), του βάλανε κόκκινη χλαμύδα —πουκαμίσα καλέ, σαν αυτή που φορεί ο Γιουμές στ’ αλώνι— του φορέσανε και στεφάνι αγκαθένιο —όχι σαν αυτό που του φτιάχνει η Μπεντουλίνη κάθε χρόνο— αλλά από γαϊδουράγκαθα— κι έτσι τον βάλανε μπροστά —μ’ ένα καλάμι στο χέρι— και τον πηγαίνανε, τον πηγαίνανε— σαν που να σας πω... να σας πω... να σας πω... σαν στον Άγιο Θεράπο, για να βρούνε τον Καϊάφα. Εκεί τον δικάσανε —τον δικάσανε— ποιον; Το Χριστό μας! Και τον πηγαίνανε να τον σταυρώσουνε. Τον πηγαίνανε... Τον πηγαίνανε... σαν που να σας πω... να σας πω... σαν στο Ραχούλι, όταν ερχόμαστε απ’ την Αγία Παρασκευή».

«Αχ οι άτιμοι οι Οβραίοι... που θα τους κάψει ο Θεός. Μα και εμείς του φοράμε αγκαθένιο στεφάνι και τον σταυρώνουμε καθημερινά. Ο Κουρεμπελλές —ας πούμε— με τις βλαστήμιες του, η Κούλα με τις κατάρες της —ας πούμε μη παραξηγιόμαστε— κι ο καθένας μας που κάνει το χατίρι του Σατανά. Ούλοι εμείς τον Σταυρώνουμε...».

Όταν έφυγε ο κόσμος από την εκκλησία, πήγα κοντά και του φίλησα το χέρι. Σε λίγο βγήκαμε μαζί.

Για πες μου! Τι να σου ειπώ; Για το έγκλημα και για την ιστορία της Αγίας Μαρίνας. Περπατώντας φτάσαμε κάτω από τον Άγιο Δημήτρη. Εκεί σταματήσαμε.

 

 

«Το βλέπεις» —μου λέει— «το σεράι του Φραγκαντώνη; Πρωτού πιάσει φωτιά, ήτανε σωστό παλάτι. Εγώ δεν το θυμάμαι που χτιζότανε. Η γιαγιά σου όμως η Σταθιώ, το θυμότανε. Μου ‘λεγε πως ήτανε μικρό κοριτσάκι που κουβάλαγε πέτρες μαζί με τον πατέρα της Τάση και τον αδερφό της το Δήμο, με τα ζα από την Καμπενίτσα για να χτιστεί. Δηλαδή το Φραγκαντωνέικο πρέπει να χτίστηκε γύρω στα 1870. Εγώ το θυμάμαι όταν έπιασε φωτιά. Ήτανε μήνας Ιούλιος, του έτους 1928. Πώς έπιασε φωτιά, κανείς δε ξέρει. Έλεγαν ήτανε το Ταμείο. Άλλοι λένε πως κάηκε από αναμμένο τσιγάρο που έμεινε στο τραπέζι. Άλλοι λένε πως το κάψανε οι σέμπροι του Νεονέλη από κακία. Άλλοι υποστηρίζουν πως κάηκε από κάποια αόρατη εκδίκηση της Αγίας Μαρίνας, γιατί ο Γερο-Φραγκαντώνης έκανε τον καμπινέ του σπιτιού, εκεί που ήτανε το παλιό ιερό της Αγίας. Όπως λέγανε οι παλιότεροι —και δείχνανε τα θεμέλια— εκεί που σήμερα είναι το χάλασμα, ήτανε η πρώτη Αγία Μαρίνα.

Κάμποσα χρόνια πριν από την Επανάσταση του 1821, τη μέρα της Λαμπρής —το πρωί στις έντεκα που γινότανε η ακολουθία της Αγάπης— γίνηκε ένας φόνος. Κάποιος ληστής ονόματι Σωτήρης Μπαρακούρας, σκότωσε τον κοτσαμπάση Αντρέα Καρά —που καταγότανε από τη Γαράτζα κι έμενε από χρόνια στην Ανδρίτσαινα. Τα παιδιά όμως του Καρά, ο Ζαφείρης κι ο Πολυχρόνης —που ‘ήσαντε μέσα στην εκκλησία— τρέχουνε και πιάνουνε τον ληστή στο κλειδάκι. Τον φέρνουνε πάνω από το πτώμα του πατέρα τους και τον χτυπούσανε, χωρίς να τολμάει κανείς να τους μιλήσει. Για μια στιγμή, ο Μπαρακούρας τους φεύγει και μπαίνει στο ιερό της εκκλησίας για να γλιτώσει. Εκείνοι τρέχουνε, τον πιάνουνε και τον σφάζουνε σαν αρνί πάνω στην Αγία Τράπεζα. Δηλαδή δε γίνηκε ένας φόνος, αλλά δυο φόνοι. Μετά από τούτα τα τραγικά περιστατικά, ο κόσμος αγρίεψε.

Ο παπάς Αναστάσιος Καπλάνης —που ήτανε τότε λειτουργός— είπε στο λαό:

«Πως θα ‘πρεπε να γκρεμιστεί η εκκλησία, γιατί μολύνθηκε από το αίμα που χύθηκε». Έτσι, σύσσωμος ο κόσμος βάλθηκε και μονοημερίς γκρεμίσανε την Αγία Μαρίνα και την ίδια χρονιά τη χτίσανε οι Ανδριτσάνοι εκεί που είναι σήμερα.

Μεριάσαμε για να περάσει ο μπάρμπα Νιόνιος —που ‘ρχότανε τρεχάτος καβάλα στ’ άλογό του— και γυρίσαμε στο καφενείο του Θωμά για να πιούμε καφέ, αφού το βράδυ θα πηγαίναμε στην ολονυχτία —όπως το συνηθίζαμε να λέμε τις ακολουθίες των Παθών.

Πηγή:

Εφημερίδα «ΑΝΔΡΙΤΣΑΙΝΑ»  αρ. φύλλου 34 , Απρίλιος-Μάϊος 1975

ΥΓ Κων. Αντ. Γραικιώτη: Μετά το μεγάλο ενδιαφέρον που έδειξαν οι συμπολίτες μας για την ιστορία της Αγίας Μαρίνας σκέφτηκα να σας παρουσιάσω και την αφήγηση του θρύλου γραμμένη από τον Αχχ. Παρράσσιο μαζί με μια ρετρό έκκληση του 1958 από το τότε Εκκλησιαστικό Συμβούλιο της Αγίας Μαρίνας που βρήκα στο αρχείο του πατέρα μου, του δικαστή Αντώνη Δ. Γραικιώτη

 

Θρύλοι για την Αγιά Σοφιά

Θρύλοι για την Αγιά Σοφιά

Ο ναός της ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΟΦΙΑΣ, χτίστηκε από τους αρχιτέκτονες Ισίδωρο και Ανθέμιο (532-537 μ.Χ.) επί αυτοκρατορίας του Ιουστινιανού. Από τότε η Αγιά Σοφιά είναι το σύμβολο της Ορθοδοξίας όλου του κόσμου. Μιας θρησκείας που σαν κεντρικό της μήνυμα έχει το «αγαπάτε αλλήλους» και το «αγάπα τον πλησίον σου ως εαυτόν». Αυτό το μήνυμα ήταν, είναι και θα είναι σημαντική συνιστώσα του πολιτισμού και της ανθρώπινης ύπαρξης. Έχει τις ρίζες του στην Αντιγόνη του Σοφοκλή «ΟΥ ΤΟΙ ΣΥΝΕΧΘΕΙΝ ΑΛΛΑ ΣΥΜΦΥΛΕΙΝ ΕΦΥΝ»(441π.Χ.-«Δεν γεννήθηκα να μισώ αλλά να αγαπώ»). Έχει την προβολή της στον Ουμανισμό της Ευρώπης. Οι σημερινοί ιερόσυλοι της Αγιάς Σοφιάς ήρθαν πριν από 800 περίπου χρόνια, ως σφαγιαστές ανθρώπων στην Μικρά Ασία και στην ευρύτερη περιοχή, στο κέντρο της πνευματικής και πολιτισμικής εκκίνησης του ανθρώπου και αποτελούν διαχρονική ύβρη στο παγκόσμιο γίγνεσθαι.

ΤΟΥΡΚΙΚΟΙ ΘΡΥΛΟΙ

Τα τελευταία χρόνια στη μουσουλμανική Τουρκία γίνεται μεγάλη συζήτηση για τα θαύματα της Αγιάς Σοφιάς.

Όλα ξεκίνησαν στο τέλος του Ιουλίου του 2009, όταν ήρθε στο φως η παράσταση ενός αγγέλου, η οποία ήταν καλυμμένη εδώ και έξι αιώνες κάτω από στρώματα μετάλλου και γύψου. Βρέθηκε πάνω στα μωσαϊκά τα οποία είχαν καλυφθεί λίγο μετά την Άλωση της Πόλης, το 1453, κατά τη μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί.

Στη συνέχεια οι συντηρητές ανακάλυψαν άλλους τέσσερις αγγέλους ζωγραφισμένους πάνω στα μωσαϊκά, οι οποίοι βρίσκονταν κάτω από πολλά στρώματα ασβέστη ο καθένας τους έχει έξι φτερά και πιστεύεται ότι δημιουργήθηκαν μεταξύ 900 – 1300 π.Χ.

Οι άγγελοι μοιάζουν να φτερουγίζουν και να αιωρούνται στο ναό σε σημείο τέτοιο που η τουρκική εφημερίδα Milliyet αναφερόμενη στο γεγονός έκανε και νύξεις «για σημαδιακή εμφάνιση μέσα στον ιστορικό ναό της Αγίας Σοφίας που ίσως έχει και άλλες προεκτάσεις….».

Σύμφωνα με αναφορές στον τουρκικό Τύπο ο πρόεδρος του «Saadet» ενός μικρού κόμματος, που όμως σχετίζεται με το κόμμα του Ερτνογάν, ο Numan Kurtulmus, σε ομιλία του που έκανε στην Κων/πολη σε κλειστό στάδιο, αναφερόμενος στην αποκάλυψη του Αγγέλου της Αγίας Σοφίας», δήλωσε πως η αποκάλυψη αυτή ήταν προμήνυμα, σε συνδυασμό με τις εξελίξεις της περιόδου εκείνης, του τελικού διαμελισμού και της οριστικής κατάρρευσης της σύγχρονης Τουρκίας!

Μύθοι λοιπόν και θρύλοι και παραδόσεις στέκουν ακόμα ζωντανοί στο πέρασμα των αιώνων. Είναι δεκάδες, ίσως και εκατοντάδες αυτοί που έχουν επιζήσει μέχρι σήμερα. Και δεν λέγονται μόνο μέσα από χείλη χριστιανών αλλά ακόμη και των μουσουλμάνων

Το φέρετρο της βασίλισσας Σοφίας

Ανάμεσα στους τουρκικούς θρύλους είναι και αυτός για το φέρετρο της βασίλισσας Σοφίας (προφανώς γίνεται κάποια ταύτιση με την Αγιά Σοφία) το οποίο προστατεύουν οι τέσσερις αρχάγγελοι που βρίσκονται πάνω στον Θόλο του ναού. Οι αρχάγγελοι αυτοί, όπως αναφέρουν και πιστεύουν οι Τούρκοι, είναι οι Τζεμπραΐλ, Μιχαήλ, Ισραφήλ και Αζραήλ. 

Σύμφωνα πάντα με τους Τούρκους, ο Τζεμπραήλ προστατεύει τους αυτοκράτορες, ο Μιχαήλ τον ναό από τις εχθρικές επιθέσεις, ενώ οι Τζεμπραηλ και Ισραφήλ ήταν οι αγγελιοφόροι των γεγονότων από τις πολεμικές επιχειρήσεις στους αυτοκράτορες. Και οι τέσσερις αυτοί αρχάγγελοι, μετά την πτώση της Πόλης, είναι ταγμένοι να προφυλάσσουν το φέρετρο της βασίλισσας Σοφίας από τον κίνδυνο κάποιος βέβηλος να το ανοίξει και να επέλθει η δευτέρα παρουσία.

Οι σταυροί

Θαύμα είναι σύμφωνα με πρόσφατο δημοσίευμα της εφημερίδας Σαμπάχ και οι σταυροί που εμφανίζονται στην εκκλησία.

Στην οροφή του ναού υπάρχει ο Σταυρός του Αγίου Ανδρέα σε διαγώνιο μορφή που είναι ένα σημαντικό σύμβολο που όχι μόνο δεν χάθηκε στους αιώνες της οθωμανικής κατοχής αλλά δεσπόζει με όλη την συμβολική σημασία του. Παράλληλα υπάρχει και ο «Σταυρός του Ιουστινιανού» για να τρομάζει τους Τούρκους καθώς οι θρύλοι αναφέρουν για ένα πανάρχαιο κειμήλιο που βρίσκεται άγνωστο που μέσα στην Αγία Σοφία και μάλιστα προέρχεται από την Αίγυπτο και έχει τρομακτική δύναμη.

Γενικότερα η κατασκευή του μεγάλου αυτού ορθοδόξου αρχιτεκτονικού αριστουργήματος, σύμφωνα με τις ίδιες τις τουρκικές πηγές, βασίστηκε στο χριστιανικό σύμβολο του Σταυρού και το γεγονός αυτό εμπνέει το δέος αλλά και μια αδιόρατη φοβία για την μελλοντική επάνοδο της Αγίας Σοφίας στον φυσικό της κάτοχο, δηλαδή στην Ελληνορθόδοξη λατρεία.

Μεγάλο δέος δημιουργεί στους Τούρκους, όπως αναφέρει η Σαμπάχ και τα διάφορα μωσαϊκά που έχουν αναδυθεί με όλη την μεγαλοπρέπεια τους τις τελευταίες δεκαετίες μέσα στο ιερό ναό της Αγίας Σοφίας της Κωνσταντινούπολης, παρά του ότι η μουσουλμανική θρησκεία θεωρεί σαν αμάρτημα την απεικόνιση προσώπων που σχετίζονται με θρησκευτικά γεγονότα.

Ιδιαίτερο δέος τους προκαλεί το γνωστό μωσαϊκό που απεικονίζει τον Ιησού έχοντας την Παναγία και τον Ιωάννη τον Βαπτιστή στα δεξιά και αριστερά Του.

Οι Τούρκοι το έχουν ονομάσει χαρακτηριστικά το «Μωσαϊκό της Αποκάλυψης» και ο συμβολισμός αυτός ανάγει στην εσχατολογική σημασία του που είναι έντονη στους μουσουλμάνους Τούρκους”, όπως γράφει ο δημοσιογράφος και τουρκολόγος Νίκος Χειλαδάκης.

Στα άδυτα

Το 2009 ομάδες ειδικών δυτών με εξελιγμένο εξοπλισμό, εξερεύνησαν τα θεμέλια του ναού. Πέρασαν από στις στενές εισόδους των υπόγειων τούνελ που ως επί το πλείστον είναι πλημμυρισμένα. Την κάθοδο επιχείρησαν, μέσα από στόμιο μικρής διαμέτρου, ένας κάμεραμαν και ένας δύτης-φωτογράφος. Είναι σαν να βυθίζεσαι στην Ιστορία», είπε ο δύτης Οζάν Τσοκντεγιέρ, που διήνυσε 283 μέτρα μέσα σε στοές.

Κάτω από την Αγία Σοφία υπάρχουν δύο στοές με νερό που συνδέονται με το Βυζαντινό Υδραγωγείο, το οποίο βρίσκεται κοντά στον ναό.

Το 1945 είχε γίνει μια προσπάθεια να αντληθεί το νερό, αλλά αυτό δεν στέρευε ποτέ, γεγονός που υποχρέωσε τη διακοπή των εργασιών. Οι δύτες πιστεύουν, από αυτά που αντίκρισαν, ότι επαλήθευσαν κάποιες εικασίες: ότι η Αγία Σοφία συνδεόταν υπόγεια με το παλάτι του Κωνσταντίνου του Πορφυρογέννητου και βέβαια με το Βυζαντινό Υδραγωγείο.

Θρύλοι αναφέρουν ότι οι Οθωμανοί επεξέτειναν τις στοές ώστε να μπορούν μέσω αυτών να πηγαίνουν οι Σουλτάνοι στην Αγία Σοφία, που είχαν μετατρέψει σε τζαμί, για να προσευχηθούν.

Τα μωσαϊκά

Ο τουρκολόγος Νίκος Χειλαδάκης που έχει πολλές φορές αναφερθεί στα δημοσιεύματα του τουρκικού Τύπου, επισημαίνει τις ξεχωριστές αναφορές στα μωσαϊκά της Αγιά Σοφιάς, τα οποία αναπαριστάνε γνωστούς βυζαντινούς αυτοκράτορες, όπως τον Ιωάννη τον Κομνηνό με τον Ιησού Χριστό και τον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο τον Μονομάχο με την αυτοκράτειρα Ζωή.

Όλες αυτές οι απεικονίσεις προκαλούν έντονο δέος καθώς όλη αυτή η ελληνορθόδοξη χριστιανική μεγαλοπρέπεια και η εσωτερική δύναμη που αναδύουν αυτά τα ψηφιδωτά, έχουν γεννήσει διάφορους θρύλους για τους εσχατολογικούς τους συμβολισμούς. Οι συμβολισμοί αυτοί σχετίζονται με τις τουρκικές φοβίες για την επάνοδο στην επιφάνεια και στην εξουσία της αγίας Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας με την ευλογία του ίδιου του Ιησού Χριστού.

Ο κρυμμένος Πατριάρχης και τα κόκκινα αυγά

Ένας άλλος σημαντικός τουρκικός θρύλος, είναι εκείνος του "Κρυμμένου Πατριάρχη", ο οποίος μάλιστα μοιάζει με τον ελληνικό θρύλο για τον κρυμμένο παπά. Όπως αναφέρει η τουρκική παράδοση, στο νότιο μέρος του ναού υπάρχει ένας στενός διάδρομος που οδηγεί σε μια παμπάλαια αραχνιασμένη και μυστήρια πύλη, που ο θρύλος αναφέρει ως την "Κλειστή Πύλη".

Σύμφωνα με τις τουρκικές αναφορές, όταν ο Μωάμεθ ο Β’ Πορθητής μπήκε στην Κωνσταντινούπολη, ο τελευταίος ελληνορθόδοξος Πατριάρχης, μαζί με τους συνοδούς του τελούσε την Θεία Λειτουργία. Μόλις οι οθωμανικές ορδές εισέβαλαν στον ναό, ο Πατριάρχης και όλη η συνοδεία του μπήκαν μέσα στην πύλη αυτή, η οποία έκλεισε και από τότε χάθηκαν, ενώ η πύλη έμεινε ερμητικά κλειστή και κανένας δεν τόλμησε ποτέ να την ανοίξει. Λέγεται ότι κάθε χρόνο, στην Ανάσταση των Ορθόδοξων χριστιανών, μπροστά από την πύλη αυτή, εμφανίζονται κόκκινα αυγά!

ΕΛΛΗΝΟΡΘΟΔΟΞΟΙ ΘΡΥΛΟΙ

Η μακέτα των μελισσών

Ένας, από τους πλέον εντυπωσιακούς ελληνορθόδοξους μύθους είναι και αυτός από την περιοχή της Θράκης που μας πληροφορεί για τον τρόπο που με τον οποίο ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός βρήκε το σχέδιο για το χτίσιμο της Αγίας Σοφίας μετά το 530 π.Χ.

Αυτή λοιπόν, η σχετική παράδοση από τη Θράκη μας περιγράφει και μας εξηγεί ότι το σχέδιο, για να κτισθεί η Αγια Σοφιά, έγινε γνωστό με έναν τελείως διαφορετικό τρόπο από αυτόν που μάθαμε από την ιστορία. Αξίζει να προσέξουμε ιδιαίτερα την παράδοση, γιατί δεν είναι γνωστή από άλλους τόπους παρά μόνο από τη Θράκη. Τη διηγιόντουσαν στη Βιζύη της Θράκης κατά τον περασμένο αιώνα, και εκεί, στην ιδιαίτερη πατρίδα του, την έμαθε μικρό παιδί ο ποιητής Γεώργιος Βιζυηνός. Και την έσωσε από την λησμονιά και τον βέβαιο αφανισμό και την περιέγραψε έμμετρα το 1884 μέσα στην ποιητική συλλογή του «Ατθίδες αύραι». Ας δούμε λοιπόν πως αποδίδει αυτόν τον ίδιο το θρακικό θρύλο.

«Ήταν ο καιρός που ο βασιλιάς στην Πόλη είχε αποφασίσει να χτίσει την Αγιά Σοφιά. Είχε καλέσει τον πρωτομάστορα, και ο τελευταίος είχε κάμει ένα, και ύστερα άλλο, και ύστερα άλλα σχέδια, πως να χτιστή η μεγάλη εκκλησιά. Κανένα όμως δεν ευχαριστούσε το βασιλιά. Ήθελε κάτι άλλο, πολύ πιο σπουδαίο. Και ο πρωτομάστορας όλο και σκεφτόταν τι νέο σχέδειο να φτιάση.

Μια Κυριακή, την ώρα που τελείωνε η λειτουργία, ζύγωσε πρώτος ο βασιλιάς να πάρη το αντίδωρο, εκείνο όμως του ξεφεύγει από το χέρι και πέφτει χάμω. Μια στιγμή αργότερα παρουσιάζεται μιά μέλισσα που φτεροκοπούσε προς το ανοιχτό παράθυρο, κρατώντας το πεσμένο αντίδωρο του βασιλιά. Βγάνει αμέσως διαταγή ο βασιλιάς, όσοι έχουνε μελίσσια να τ’ ανοίξουνε και να ψάξουν, για να βρεθή. Ψάχνει και ο πρωτομάστορας στα δικά του τα μελλίσσια και τι βλέπει; Είχανε κάτσει οι μέλισσες μέρες πριν και είχανε φτιάξει με το κερί μέσα στην κυψέλη μιαν εκκλησιά πανέμορφη και σκαλιστή και μεγαλόπρεπη, που δεν είχε την όμοια της σ’ ολόκληρη την Οικουμένη. Όλες οι λεπτομέρειες είχανε γίνει στην εντέλεια, μέσα κι’ έξω στην εκκλησία. Η πόρτα της ανοιχτή, ο τρούλος έτοιμος, οι κολώνες στη θέση τους, ως και η Άγια Τράπεζα τελειωμένη. Την είχαν αποτελειώσει σ’ όλα της την εκκλησιά, και απάνω στην Άγια Τράπεζα της είχε φέρει εκείνη η μέλισσα και είχε αποθέσει το αντίδωρο του βασιλιά.

Είδε την εκκλησιά ο πρωτομάστορας και θάμαξε με το τέλειο σχέδιό της. Την είδε κατόπι και ο βασιλιάς και έγινε όλος χαρά. Το σχέδιο, που είχανε φτιάξει οι μέλισσες, έγινε το σχέδιο που χτίστηκε η Αγια Σοφιά!!!».

Ο μαρμαρωμένος βασιλιάς

Όταν μπήκαν οι Τούρκοι στην Πόλη, άγγελος Κυρίου άρπαξε το βασιλιά και τον πήγε σε μια σπηλιά βαθιά στη γη κάτω, κοντά στη Χρυσόπορτα. Εκεί μένει μαρμαρωμένος ο βασιλιάς και καρτερεί να κατεβεί ο άγγελος στη σπηλιά, να τον ξεμαρμαρώσει. Και θα σηκωθεί πάλι ο βασιλιάς και θα μπει στην Πόλη και θα διώξει τους Τούρκους ως την Κόκκινη Μηλιά.

Ο παπάς της Αγιά Σοφιάς

Την ώρα που μπήκαν οι Τούρκοι στην Αγια-Σοφιά δεν είχε τελειώσει ακόμα η λειτουργία. Ο παπάς που έκανε τη λειτουργία πήρε αμέσως το Άγιο Δισκοπότηρο, ανέβηκε στα κατηχούμενα, εμπήκε σε μια θύρα και η θύρα έκλεισε αμέσως. Είναι θέλημα Θεού ν’ ανοίξει μόνη της η θύρα, όταν έλθει η ώρα, και θα βγει από κει ο παπάς, να τελειώσει τη λειτουργία στην Αγια-Σοφιά, όταν θα πάρουμε πίσω την Πόλη.

Η Αγία Τράπεζα της Αγιά Σοφιάς

Την μέρα που πάρθηκε η Πόλη, έβαλαν σ’ ένα καράβι την Άγια Τράπεζα της Αγια Σοφιάς, να την πάει στην Φραγκιά, για να μην πέσει στα χέρια των Τούρκων. Εκεί όμως στη θάλασσα του Μαρμαρά άνοιξε το καράβι και η Άγια Τράπεζα βούλιαξε στον πάτο. Στο μέρος εκείνο η θάλασσα είναι λάδι, όση θαλασσοταραχή και κύματα κι αν είναι γύρω. Και το γνωρίζουν το μέρος αυτό από τη γαλήνη, που είναι πάντα εκεί, και από την ευωδία που βγαίνει. Πολλοί μάλιστα αξιώθηκαν να την ιδούν στα βάθη της θάλασσας.

Τα ψάρια του Μπαλουκλή

Την ημέρα που έπεσε η Πόλη ένας γέροντας τηγάνιζε ψάρια, και όταν του είπαν «Εάλω η Πόλις», είπε πως για να πιστέψει πως έπεσε η Πόλη, έπρεπε να βγουν τα ψάρια από το τηγάνι. Και έτσι έγινε. Πότε άραγε θα ολοκληρωθεί το τηγάνισμα των ψαριών που είναι τηγανισμένα μόνο από την μία τους πλευρά;

Το θαύμα των εικόνων

Καθώς οι άπιστοι ορμούσαν μέσα στη Μεγάλη Εκκλησιά, να αρπάξουν και να καταστρέψουν, στον εξώστη-γυναικωνίτη ένας τσαούσης προσπάθησε με το τσεκούρι του να καταστρέψει μια τοιχογραφία της Παναγίας που κρατά στα χέρια της τον Ιησού μωρό. Και τότε έγινε το θαύμα! Τη στιγμή που ο Τούρκος προσπάθησε να καταφέρει το πρώτο χτύπημα στην εικόνα, κεραυνοβολήθηκε κι έπεσε νεκρός. Τη θέση του πήρε ένας άλλος Τούρκος, αλλά την ίδια στιγμή κι εκείνος είχε την ίδια τύχη. Οι υπόλοιποι βάρβαροι πανικοβλήθηκαν από το πρωτόγνωρο συμβάν και γεμάτοι τρόμο εγκατέλειψαν το έργο της καταστροφής. Η τοιχογραφία σώζεται μέχρι σήμερα στον δεξιό εξώστη της Αγίας Σοφίας.

Λέτε λοιπόν όλοι αυτοί οι θρύλοι να έχουν θορυβήσει και τον Χαλίφη Ερντογάν που αποφάσισε να μετατρέψει εκ νέου την Αγιά Σοφιά σε τζαμί;;

Πηγές:

Γεωργίου Βιζυηνού «Ατθίδες αύραι», dogma.gr, pontos-news.gr, olympia.gr, slpress.gr, pemptousia.gr, newsbomb.gr, iellada.com

Ο ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΖΥΓΟΙ ΤΟΥ

ΤΑ ΠΕΡΙΕΡΓΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΑΣ

Ο ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ  ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΣ 

ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΖΥΓΟΙ ΤΟΥ

Ο πρώτος γάμος του Κωνσταντίνου. Η Μαγδαληνή Τόκκου και η σκληρή της τύχη.  Ο δεύτερος γάμος του και οι περιπέτειες του ζεύγους. Μήνας του μέλιτος με κανονιές! Και πάλι χήρος!... Ζητείται νύφη. Φραντζής  ο προξενητής. Μαρία η Κομνηνή  και   Κωνσταντίνος.   Πώς  ματαιώθηκε  ο  τρίτος γάμος του Αυτοκράτορα. Η άλωση της Πόλης.

Υπάρχουν στην Ιστορία προβλήματα πού ζαλίζουν τους επιστήμονες. Το ακόλουθο π. χ. ερώτημα ζάλισε για πολύ καιρό τους ερευνητές της Ελληνικής Ιστορίας : Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος  είχε γυναίκα και παιδιά, στα 1453, όταν έπεφτε γενναία και μαρτυρικά στην Πύλη του Ρωμανού, θυσιάζοντας μάταια την ζωή τον για την σωτηρία της Κωνσταντινούπολης;

Το ζήτημα αυτό, το τόσο περίεργο και περίπλοκο, με τις διάφορες συγκινητικές  φάσεις του λύθηκε τελικά από τους βυζαντινολόγους   μας.

Ο Παλαιολόγος ήρθε σε πρώτο γάμο τον Ιούνιο του 1428, σε ηλικία 24 ετών με την Μαγδαληνή, κόρη του Λεονάρδου Β' Τόκκου. Που ήταν κόμης Ζακύνθου και Κεφαλληνίας και δούκας της Λευκάδας. Η Μαγδαληνή ήταν  μια πολύ όμορφη κοπέλα με λαμπρό ανάστημα και με εξαιρετική μόρφωση. Τότε, εξ αιτίας του θανάτου του πάτερα της, βρισκόταν υπό την κηδεμονία του θείου της Καρόλου Τόκκου. Οι γάμοι Ελλήνων ηγεμόνων με τις κόρες αλλοφύλων και ετεροδόξων ηγεμόνων ήταν συχνοί και οι περισσότεροι γινόντουσαν για πολιτικούς λόγους. Μετά το γάμο όμως, οι χριστιανοί αυτοκράτορες φρόντιζαν να κατηχούν την γυναίκα τους στο Ελληνικό πνεύμα και την Ορθοδοξία.

Ο γάμος τον Κωνσταντίνου Παλαιολόγου με τη Μαγδαληνή Τόκκου είχε πολιτικό σκοπό. Από τη μεριά του ο Κωνσταντίνος υπάκουσε στη θέληση του πατέρα του και στις επιθυμίες του Πάπα ο οποίος τότε είχε μεγάλη πολιτική επιρροή. Από την άλλη, ο γάμος αυτός διευκόλυνε την λύση μιας περιπλοκής κατάστασης στην Πελοπόννησο όπου διέμενε τότε ο γαμπρός. Ο Κάρολος Τόκκας, θείος της νύφης, κατείχε μερικές πόλεις στην Αχαΐα, τις οποίες ματαίως ο πατέρας του Κωνσταντίνου, ο αυτοκράτωρ Ιωάννης Παλαιολογος. είχε προσπαθήσει ν' αποκτήσει κατεβαίνοντας ο ίδιος στην Πελοπόννησο. Συνεπώς ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, με το γάμο του έλυνε το ζήτημα των πόλεων της Αχαΐας, γιατί θα τις έπαιρνε ως προίκα. 

Συνέβηκε  όμως   την   εποχή  εκείνη να πολιορκούν τα Αυτοκρατορικά στρατεύματα την Πάτρα, κι' έτσι οι γάμοι του Κωνσταντίνου έγιναν στο στρατόπεδο, κοντά στους μύλους που βρίσκονταν έξω από την πόλη. Οι γάμοι αυτοί γιορτάστηκαν απ' όλο τον στρατό με ενθουσιασμό. Η Μαγδαληνή Τόκκου  μετονομάστηκε σε  Θεοδώρα, αλλά δεν ευτύχησε να έχει κοντά της τον άνδρα της. Ο πόλεμος ανάγκαζε τον Κωνσταντίνο να μένει, ως επί το πλείστον, στη Γλαρεντζα. (Η Γλαρέντζα ή Clarentia ή Clarence ήταν σημαντική οχυρωμένη πόλη και λιμάνι της Πελοποννήσου κατά την εποχή της Φραγκοκρατίας. Τα ερείπιά της βρίσκονται πλησίον της Κυλλήνης). Η δυστυχισμένη όμως Θεοδώρα δεν έζησε να δει την άλωση των Πατρών και να χαρεί τ' αγαθά της ειρήνης και της νέας τάξης των πραγμάτων.

Ενάμιση έτος μετά το γάμο της, το Νοέμβριο του 1429, πέθανε στο χωρίο Σανταμέρι της Αχαΐας. Κατά πρώτον ετάφη σε μια έκκλησία της Γλαρέντζας, έπειτα όμως τα οστά της μεταφέρθηκα για να ταφούν στο Μυστρά, στη Μονή του Ζωοδότου, όπου ήταν οι τάφοι των Δεσποτών της   Πελοποννήσου   Παλαιολόγων.

Την  δυστυχισμένη αυτή Παλαιολογίνα  θρήνησε   και  ο  περίφημος Ιερομόναχος Βησσαρίων (που χρόνια αργότερα έγινε  Καρδινάλιος στη Ρώμη) και   έγραψε  επίγραμμα,   το οποίο χαράχθηκε στον  τάφο  της.   Στο  επίγραμμα εκείνο αναφέρεται  ή Φραγκική καταγωγή της νεκρής και   ο  Κωνσταντίνος ονομάζεται «"Αρην πνέων και φόνους εν ταίς μάχαις»,  για να  δηλωθούν οι πολεμικές περιστάσεις κάτω από τις οποίες έγινε ο γάμος.

Είναι  ιστορικά   βεβαιωμένο   ότι   ή  πρώτη   αυτή  σύζυγος του Κωνσταντίνου   Παλαιολόγου απέθανε  από δυστοκία και   μαζί της πέθανε και   το παιδί   του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου που θα έφερνε στον κόσμο

Η δεύτερη σύζυγος.

Έντεκα ολόκληρα χρόνια ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος   έμεινε   χήρος,  και   μόλις   το 1440  αποφάσισε   να   κάνει   δεύτερο   γάμο,   με την διακαή του   επιθυμία   να   αφήσει   διάδοχο   στο   θρόνο   του   Βυζαντίου.

Διάλεξε   λοιπόν  για  νύφη την   κόρη   του αυθέντη   της  Λέσβου Δορίνου Α' Γατελούζου. Η μελλόνυμφος ονομαζόταν Αικατερίνη. Ο ιστοριογράφος Φραντζής έλαβε εντολή από τον Κωνσταντίνο να χρησιμεύσει ως προξενητής και πράγματι, κατά τον Ιούλιο του 1441, ο Φραντζής επήγε στη Λέσβο και επέστρεψε φέρνοντας τη συγκατάθεση της κοπέλας και των γονέων της.

Αμέσως ο Κωνσταντίνος διέταξα να ετοιμαστούν οι βασιλικές τριήρεις. Επιβιβάσθηκε με λαμπρή ακολουθία, κι' έτσι όλος ο αυτοκρατορικός στόλος, διοικούμενος από το Δρουγγάριο Λουκά Νοταρά, κατέπλευσε στη Λέσβο, όπου ο αυτοκράτορας τέλεσε τους γάμους του και έμεινε ως το Σεπτέμβριο.

Ξαφνικά, νέοι κίνδυνοι έφεραν διαταραχή και σ’ αυτόν τον γάμο του Κωνσταντίνου. Ο αδελφός του Δημήτριος και οι Τούρκοι, με τους οποίους είχε συμμαχήσεις απέκλεισαν την Κωνσταντινούπολη και ο δυστυχής γαμπρός αναγκάστηκε να τρέξει σε βοήθεια της Βασιλεύουσας. Πήρε λοιπόν τη γυναίκα του που ήταν έγκυος και ταξίδευσε προς την Κωνσταντινούπολη. Όμως στη διαδρομή βρέθηκαν αντιμέτωποι του Τουρκικού στόλου και αναγκάστηκαν να γυρίσουν πίσω, στη Λήμνο. Το ζεύγος των νεόνυμφων βγήκε πάλι στο νησί, άλλα και εκεί οι Τούρκοι τους κατεδίωξαν. Ο Τούρκος στόλαρχος Αχμέτ βγήκε στη Λήμνο και πολιόρκησε το ζεύγος στο λεγόμενο Κόκκινο Κάστρο. Οι Τούρκοι βομβάρδισαν το φρούριο,  γκρέμισαν τα τείχη του και ο Κωνσταντίνος με την γυναίκα του κατέφυγαν στην πόλη, η οποία ευτυχώς σώθηκε. Κατόπιν οι Τούρκοι  αναγκάστηκαν να φύγουν από τη  Λήμνο.

Οι κίνδυνοι όμως της πολιορκίας και οι βροντές των κανονιών τάραξαν την έγκυο   Αικατερίνη,  την οποία έριξαν άρρωστη και η δυστυχισμένη νεόνυμφη πέθανε. Για δεύτερη φορά ο άτυχος Κωνσταντίνος ο Παλαιολόγος έθαβε μια συντρόφισσα της ζωής του, μέσα σε πολεμικές περιπέτειες. Η Αικατερίνη θάφτηκε στο ΙΙαληόκαστρο της Λήμνου, και γύρω από τον τάφο της ο Κωνσταντίνος φύτεψε  κυπαρίσσια.

Η τρίτη σύζυγος

Όμως ο θρόνος του Βυζαντίου δεν έπρεπε να μείνει χωρίς διάδοχο και ο Κωνσταντίνος αποφάσισε να προχωρήσει σε τρίτο γάμο. Άρχισαν λοιπόν διαπραγματεύσεις για να παντρευτεί την Ισαβέλλα Ορσίνη, αδελφή του ηγεμόνος του Τάραντος. Οι διαπραγματεύσεις όμως αυτές ναυάγησαν. Αργότερα, ο Δόγης της Βενετίας, ο περιλάλητος Φραγκίσκος Φόσκαρης, προτεινε στον Κωνσταντίνο τη θυγατέρα του,  και  μάλιστα  με  πολλή προίκα, αλλ' η πρόταση δεν έγινε δεκτή, ούτε από τον Κωνσταντίνο, ούτε και από τη βυζαντινή αριστοκρατία. Γιατί, όπως και ο Φραντζής γράφει : «πώς έδύναντο οι της Πόλεως άρχοντες και αρχόντισσαι κυρίαν και  δέσποιναν αυτών νά καταδεχθούν  Ενετού θυγατέρα;». Επίσης ναυάγησαν και οι διαπραγματεύσεις για να πάρει την κόρη του αντιβασιλιά της   Πορτογαλίας   Πέτρου,  την Βεατρίκη.

Εν τούτοις οι αυλικοί εξακολουθούσαν να φροντίζουν πώς να παντρέψουν για τρίτη φορά τον αυτοκράτορα. Άρχοντες και αρχόντισσες ενεργούσαν υπέρ της μιας ή της άλλης νύφης, και οι ενέργειες τους  αυτές  έπαιρναν πολλές  φορές  μορφή  αντιζηλιών και καυγάδων.

Στα 1449, ο Γεώργιος Φραντζής στέλνεται από τον Κωνσταντίνο στην Ιβηρία και την Τραπεζούντα, για να εξετάσει ποια είναι καλύτερη από τις δυο νύφες πού του πρότειναν οι δυο αυτές χώρες. Ο Φραντζής αναχώρησε συνοδευόμενος «υπό αρχόντων και στρατιωτών και Ιερομόναχων και μοναχών και ιατρών και τίνων κρουόντων όργανα και έτερα είδη μονσικά». Επρόκειτο να διαλέξει ή ένα από τα κορίτσια του Γεωργίου του Ρήγα των Ιβήρων, ή την μοναχοκόρη του αυτοκράτορα της Τραπεζούντας Ιωάννου Κομνηνού και, μετά την κατάλληλη εξέταση, να γράψει στον αυτοκράτορα του τα καλά αμφοτέρων των μερών. Άλλ' ο Φραντζής ναυάγησε κοντά στην Αμισό και το γράμμα του άργησε να φτάσει στην Κωνσταντίνούπολη.

Στο μεταξύ,  το Φεβρουάριο του 1451, πέθανε ο Σουλτάνος  Μουράτ στην  'Αδριανούπολη, αφήνοντας χήρα τη Μαρία Κομνηνή. Όταν ο Φραντζής πληροφορήθηκε την είδηση, κατάλαβε εύκολα τι κίνδυνο δημιουργούσε για την ελληνική αυτοκρατορία η άνοδος στο θρόνο ενός νεαρού φιλόδοξου πρίγκιπα, όπως ήταν : Μωάμεθ Β', ο διάδοχος του Μουράτ. Προσπάθησε λοιπόν να βρει μια συμμαχία για ν' αντιμετωπίσει τον επαπειλούμενο κίνδυνο.

Ο νεκρός σουλτάνος είχε αφήσει μια χήρα, κόρη του δεσπότη της Σερβίας. Η πριγκίπισσα ήταν ήδη πενήντα ετών αλλά ο Φραντζής σκέφτηκε να την παντρέψει με τον κύριο του, κρίνοντας ότι αυτός ο γάμος θα ήταν πολύ πιο ωφέλιμος για την αυτοκρατορία από τους άλλους δύο που σχεδίαζαν. Και σε μια ενδιαφέρουσα επιστολή που έγραψε στον βασιλέα, συζήτησε και απέκρουσε όλες τις αντιρρήσεις που θα μπορούσε κανείς να έχει για το σχέδιο του είτε εξαιτίας της καταγωγής της πριγκίπισσας της Σερβίας, είτε εξαιτίας του βαθμού της συγγένειας μεταξύ των δύο μελλοντικών συζύγων, είτε εξαιτίας του γεγονότος ότι ήταν χήρα ενός Τούρκου, είτε τέλος εξαιτίας της ηλικίας της και του κινδύνου που θα διέτρεχε αν γινόταν μητέρα τόσο αργά. Ο διπλωμάτης παραμέριζε μεγαλοφυώς όλα τα εμπόδια και πρέπει να προσθέσουμε ότι όλοι βρήκαν την ιδέα του εξαιρετική.

Ο Κωνσταντίνος ζήτησε τη γνώμη των αυλικών,   οι  όποιοι όμως  χωρίστηκαν   σε   δυο στρατόπεδα,   αλλ'   ο  αυτοκράτορας  αποφάσισε, τέλος, να μην τους ακούσει και να πάρει τη χήρα.

Ο αυτοκράτορας, πολύ χαρούμενος, ζήτησε πληροφορίες από τη σερβική αυλή· οι συγγενείς της πριγκίπισσας έδωσαν αμέσως τη συγκατάθεση τους. Η Εκκλησία δεν είχε καμιά αντίρρηση. Έτσι, το μόνο που χρειαζόταν για να πάρουν τις απαραίτητες άδειες, όπως έλεγε αρκετά τραχιά ο Φραντζής ήταν «να δώσουν χρήματα για τους φτωχούς, τα ορφανά και τις εκκλησίες». Όλα έδειχναν να βαδίζουν κατ' ευχήν. Δυστυχώς διαπιστώθηκε ότι η χήρα του Μουράτ είχε κάνει όρκο, αν ο ουρανός την απελευθέρωνε από τα χέρια των απίστων, να τελειώσει τις ημέρες της σε μοναστήρι. Δεν θέλησε ν' ακούσει τίποτα και αναγκάστηκαν να παραιτηθούν από το σχέδιο που είχε τόσο γοητεύσει τον Φραντζή και τον κύριο του.

Επέστρεψαν λοιπόν στην ιδέα ενός ιβηρικού γάμου που ο πρεσβευτής είχε κρίνει καλύτερη περίπτωση από εκείνη της Τραπεζούντας. Πράγματι, ο ηγεμόνας της Ιβηρίας υποσχόταν να κάνει τα πάντα με μεγάλη μεγαλοπρέπεια. Έδινε στην κόρη του, εκτός από μια πλούσια οικοσκευή από ασήμι και χρυσάφι, εκτός από ακριβά κοσμήματα και μια υπέροχη γκαρνταρόμπα, 56.000 χρυσά νομίσματα για προίκα και επιπλέον ένα ετήσιο εισόδημα 3.000 χρυσών νομισμάτων. Επίσης είχε διαβεβαιώσει τον πρεσβευτή ότι η νέα αυτοκράτειρα θα αναλάμβανε να δώσει στην κόρη του, και στον ίδιο, όπως τον είχε κάνει να ελπίσει, τη στιγμή που θα ερχόταν να πάρει τη μνηστή, ωραία δώρα από πολύτιμα μεταξωτά. Έτσι ο Φραντζής επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη συνοδευόμενος από έναν απεσταλμένο του ηγεμόνα της Ιβηρίας. Έκανε την αναφορά του στον αυτοκράτορα και εκείνος, πεπεισμένος, υπέγραψε ένα χρυσόβουλο με το οποίο δεσμευόταν για το γάμο. Το έγγραφο παραδόθηκε στον απεσταλμένο του βασιλιά και ο Φραντζής ανέλαβε την αποστολή να πάει να φέρει τη νεαρή μνηστή την άνοιξη του 1452.

Ο γάμος αυτός φαινόταν πια τετελεσμένο γεγονός. Κάποια κακή μοίρα όμως θέλησε κι’ ο γάμος να μη γίνει κι' η Πόλη να πέσει στα χέρια των Τούρκων κι' η οικογένεια του Κωνσταντίνου να αφανιστεί.

Τον ίδιο καιρό ήρθαν ειδήσεις ότι ο Μωάμεθ ετοίμαζε επίθεση κατά της Βασιλεύουσας και ο Φραντζής έλαβε την εντολή να πάει στην Πελοπόννησο και να καλέσει τους αδελφούς του Κωνσταντίνου στην Πόλη για να γίνουν συνεννοήσεις για την άμυνα. Έπειτα ο Φραντζής θα πήγαινε στην Κύπρο και μετά ταύτα στην Ιβηρία για να συνοδεύσει τη μέλλουσα αυτοκράτειρα για τους  γάμους.

Ο φτωχός διπλωμάτης δεν ήταν και τόσο ενθουσιασμένος για την τόση εμπιστοσύνη του αυτοκράτορα. Έλειπε δύο ολόκληρα χρόνια και τον διέταζαν τώρα να ξαναφύγει χωρίς καθυστέρηση για την Πελοπόννησο, για την Κύπρο, για την Ιβηρία. Όλα αυτά δημιουργούσαν μεγάλα προβλήματα στο σπίτι του: η γυναίκα του, δυσαρεστημένη, απειλούσε να μπει σε μοναστήρι ή να πάρει διαζύγιο και ο Φραντζής, πολύ ενοχλημένος, παραπονιόταν στον αυτοκράτορα που τον ηρεμούσε υποσχόμενος κάθε είδους εύνοια για τον ίδιο και για τους δικούς του.

Τελικά όπως είπαμε ο  γάμος όμως αυτός δεν πραγματοποιήθηκε. Τα γεγονότα εξελίχτηκαν ραγδαία. Ο Μωάμεθ, με τα άγρια στρατεύματα του, πολιόρκησε την Πόλη  και ο Κωνσταντίνος ο Παλαιολόγος, στις 29 Μαΐου 1453, έπεσε με το σπαθί στο χέρι κοντά στην Πύλη του Αγίου Ρωμανού. Ο μάρτυρας αυτοκράτορας πέθανε άτεκνος χωρίς να αφήσει διαδόχους   της   ηρωικής   κληρονομιάς. 

Πηγές:

Περιοδικό Μπουκέτο 27.3.1930

Charles Diehel : Ιστορία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας  

https://el.wikipedia.org/wiki/Κωνσταντίνος_ΙΑ΄_Παλαιολόγος