Παρασκευή, 17 Αυγούστου 2018

Παναγία η μαρουσιώτισσα




Παναγία η μαρουσιώτισσα

"Ρόδον το αμάραντον" επιγράφεται η εικόνα της δικής μας Παναγίας της Μαρουσιώτισσας. Eίναι φορητή εικόνα βυζαντινής ζωγραφικής, άξια πολλής προσοχής και μελέτης. Eίναι ιστορική σε γνώσεις αλλά και θαυματουργή στο συναίσθημα. Eμφανίζει την Παναγία να κρατεί στα χέρια της το Θείο Βρέφος. 


Γράφει ο Δημήτρης Μασούρης
 

Παρέμεινε ανεξέταστη μέχρι το 1971, γιατί ήταν καλυμμένη με αργυρή ανάγλυφη επένδυση με χρυσά στέμματα -η επένδυση είχε γίνει από τον Aθηναίο τεχνίτη Κουτσουρέλλη το 1900- και δεν διακρινόταν τίποτε εκτός από τα πρόσωπα της Παναγίας και του Χριστού. η εικόνα είχε ανάγκη καθαρισμού, επειδή εξ αιτίας της πολυκαιρίας, το μέταλλο του αργύρου είχε μαυρίσει. η αφαίρεση της αργυρής επένδυσης (Iούλιος 1971) έδειξε τη θαυμάσια τέχνη. H εξαιρετική σημασία της εικόνας αυτής για την ιστορία της βυζαντινής ζωγραφικής επιβάλλει λεπτομερή εξέταση, την οποία θα προσπαθήσουμε να επιχειρήσουμε.
Για την προέλευση της εικόνας τίποτε δε γνωρίζουμε. επίσης δε γνωρίζουμε τον ακριβή χρόνο, που η εικόνα αυτή ήλθε στο ναό της Κοιμήσεως όπου τώρα βρίσκεται. Πάντως φαίνεται πως η μεταφορά της στη σημερινή της θέση έγινε μετά την ανοικοδόμηση του μεγαλοπρεπή ναού και πως μέχρι τότε φυλασσόταν στους πλησιέστερους ναούς ή της Νεραντζιώτισσας ή των Αγίων Αναργύρων. eκεί φαίνεται πως έλαβε και την προσωνυμία «Μαρμαριώτισσα».
Πληροφορίες όμως διασώζονται. Πολλές φορές κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, όταν ο σημερινός ναός της Παναγίας ή ο συνεορταζόμενος σ’ αυτή ναός των Αγίων Αποστόλων είχε υποστεί λεηλασίες και πυρπολήσεις από τους κατακτητές, η εικόνα διασώζετο και μεταφερόταν από χριστιανικά χέρια στις σπηλιές της Πεντέλης. Όταν περνούσε ο κίνδυνος της κατακτητικής λαίλαπας και γύριζαν οι φυγάδες Μαρουσιώτες στο Μαρούσι (που τότε ήταν χωριό) μετέφεραν και την εικόνα. Επειδή όμως ο ναός ήταν κατεστραμμένος μέχρις ότου τον επισκευάσουν, τοποθετούσαν προσωρινά την εικόνα στους πλησιέστερους ή καλύτερα διατηρημένους κάπως ναούς της Νεραντζιώτισσας ή των Αγίων Αναργύρων. Οι κάτοικοι μετέφεραν την εικόνα το βράδυ όμως το πρωί έβλεπαν κατάπληκτοι πως η εικόνα δεν ήταν εκεί, που την είχαν τοποθετήσει. Την αναζητούσαν λοιπόν και την εύρισκαν στο χώρο του κατεστραμμένου ναού της μέσα στα κλαριά. Από εκεί έλαβε και άλλη προσωνυμία «Παναγία η Κλαριώτισσα».
 Κατασκευή της εικόνας.
Η εικόνα έχει διαστάσεις 90x60 εκατ. Γύρω της φέρει ένα πλαίσιο, που προεξέχει από ξύλο κυπαρισσιού, σκαλισμένο πάνω στην ίδια σανίδα, που υπάρχει και η ζωγραφιά. Το κέντρο της εικόνας είναι ελαφρά κυρτωμένο. Η κύρτωση αρχίζει από τη μέση της κάτω πλευράς και σβήνει στο επάνω τμήμα, όπου υπάρχει μια ρωγμή κοντά στο στέμμα της Παναγίας. Το πλαίσιο της εικόνας έχει υποστεί φθορές από το χρόνο. Μέσα στο κοίλωμα της σανίδας είναι προσαρμοσμένο λευκό λινό ύφασμα (καναβάτσο), σκεπασμένο με ένα λεπτό στρώμα καλλιτεχνικού και χωρίς οξύτητα γύψου. Στην εικόνα διακρίνουμε δύο στρώματα:
Το πρώτο, όπου ο άγνωστος βυζαντινός αγιογράφος του 13ου ή 14ου αιώνα έχει φιλοτεχνήσει την Παναγία τη Βρεφοκρατούσα «οδηγήτρια», (όπως διαπιστώθηκε από τις διεισδυτικές ακτίνες στις οποίες υποβλήθηκε η εικόνα). Η φωτογράφηση αποκάλυψε εικόνα θαυμάσιας τέχνης γεμάτης από υποβλητικότητα, γλυκύτητα και χάρη. Απλή είναι η εμφάνιση της Μεγάλης Δέσποινας. Το πρόσωπό της είναι ζωντανό με έντονη προσωπικότητα, το Βρέφος έχει χαρακτηριστικά γλυκύτητας. Η ακτινοφωτογράφηση της εικόνας ήταν μαυρόασπρη και φυσικά δεν διακρίνονται χρώματα.
Το δεύτερο, όπου άγνωστος νεότερος αγιογράφος του 18ου αιώνα φιλοτέχνησε την εικόνα της Παναγίας «ρόδον τον Αμάραντον» καθώς σώζεται σήμερα, και έτσι κάλυψε την αρχική εικόνα της Παναγίας της οδηγήτριας. Στο βάθος της σημερινής εικόνας (δεύτερο στρώμα) ο ουρανός έχει χρώμα κυανούν. Η μορφή της Παναγίας και του Βρέφους - Χριστού στην αγκαλιά της δεσπόζει. Η έκφραση της Παναγίας ανταποκρίνεται στην καλαισθησία και τις πνευματικές τάσεις της εποχής και της περιοχής. Η κίνηση των γραμμών είναι ένα συνθετικό πλέγμα. Οι νόμοι του πνεύματος, που ξεκινούν από τις οικονομικές διαστάσεις της πίστης της βαθιάς και θερμής προς την υπόσταση της εικόνας -με τη μεγάλη θρησκευτική σημασία- διαφαίνονται έντονα και χαρακτηρίζουν την υψηλή αποστολή του αξιόλογου αυτού έργου τέχνης,που ακτινοβολεί μεγαλοπρέπεια. Η Παναγία χαρακτηρίζεται κι εδώ από την επιβλητική χάρη μιας μεγάλης δέσποινας αρχόντισσας βασίλισσας με στέμμα πάνω στο κεφάλι της. Το βλέμμα της εικονίζεται ερευνητικό, αινιγματικό, μυστηριακό, ρεμβώδες και κρύβει απέραντη γλυκύτητα. Το ωμοφόριο έχει χρώμα πορφύρας με σκιάσεις. Καλύπτει το κεφάλι και τους ώμους. Στηρίζεται μπροστά με πόρπη, που έχει μορφή λουλουδιού. ο κεφαλόδεσμος είναι λευκός. Το χιτώνιο γαλάζιο με ροζ παρυφές. Στο δεξί χέρι κρατάει τριαντάφυλλο (ρόδο). Στον αριστερό βραχίονα φέρει το Θείο Βρέφος σε μεγάλη στολή αρχιερέα με στέμμα στο κεφάλι ως Βασιλέας του κόσμου. Στο αριστερό του χέρι κρατεί σκήπτρο, δείγμα εξουσίας, ενώ με το δεξί του ευλογεί. Στα δάχτυλα του αριστερού χεριού και μάλιστα στο δείχτη, η Θεοτόκος έχει περιπλέξει ξανθό στάχυ, που είναι επιθυμία του γεωργικού λαού για ευλογία παραγωγής του είδους στον τόπο του. Όλα στην εικόνα είναι γραμμένα με λεπτές πινελιές. Στους οφθαλμούς π.χ. το περίγραμμα είναι αρκετά έντονο, αλλά γραμμές λεπτότερες σε απαλότερους τόνους γράφουν τα βλέφαρα στο πάνω μέρος ή προσδιορίζουν τις χαρακτηριστικές ρυτίδες ή τα όρια της σκιάς στο κάτω μέρος. Ο ζωγράφος, για την παράσταση της Παναγίας και του Βρέφους, είχε υπόψη του τα αντίστοιχα τροπάρια των Χαιρετισμών «ρόδον το αμάραντον - Στάχυν η βλαστήσας, κραταιόν άνακτα - τίμιον διάδημα» κ.λπ. και άλλους βυζαντινούς ύμνους.
Η όλη ζωγραφική επεξεργασία της εικόνας οδηγεί στους χρόνους των Παλαιολόγων, με συσχετισμό άλλων έργων του 14ου και 16ου αιώνα.
Αξίζει να σταθεί κανείς με ενδιαφέρον μπροστά στο εικόνισμα της Παναγίας «ρόδον το αμάραντον» με όση ευλάβεια διαθέτει και πίστη, παρακάμπτοντας τις όσες πιέσεις της σύγχρονης ζωής. Ο πιστός πρέπει να έχει απόλυτη εμπιστοσύνη και πίστη σ’ Αυτήν, που γνωρίζει τις προθέσεις του και αναδεύονται στα άδυτα της ψυχής αναζητώντας μια λύση. Προσευχόμενος με πίστη άδηλη, εκείνη θα του φανερώσει δήλες διεξόδους στο πρόβλημά του. Το φως της λατρείας που της προσφέρει με το άναμμα του κεριού στο χέρι της, είναι μια μικρή ασήμαντη ευγνωμοσύνη μπροστά σ’ αυτές τις δικές της προσφορές στην ύπαρξη της ζωής του.

Εφημερίδα Αμαρυσία φ. 2514


Τρελές θεωρίες συνομωσιών



Τρελές θεωρίες συνομωσιών

Οι εξωγήινοι που ήρθαν, η επίπεδη γη και άλλες συνομωσίες

Από τη ΝΕΚΤΑΡΙΑ ΚΑΡΑΚΩΣΤΑ
nkarakosta@dimokratianews.gr

Ήταν αναμενόμενο. Η αποκάλυψη του 2017 ότι το Πεντάγωνο είχε χρηματοδοτήσει με περισσότερα από 22.000.000 δολάρια μια μυστική έρευνα προς αναζήτηση εξωγήινης ζωής αναζωπύρωσε τις θεωρίες συνωμοσίας, με πρώτη και καλύτερη εκείνη που αφορά την περιοχή 51. Δεν θεωρείται τυχαίο ότι το πρόγραμμα «Advanced Aerospace Threat Identification Programme» («Προηγμένο Πρόγραμμα Αναγνώρισης Απειλών Αεροδιαστημικής») υπήρξε «πνευματικό τέκνο» του Χάρι Ριντ, συνταξιούχου γερουσιαστή από τη Νεβάδα, όπου βρίσκεται η επίμαχη περιοχή! Σύμφωνα με τους λάτρεις της συνωμοσίας, η περιοχή 51 είναι μία στρατιωτική βάση, όπου φυλάσσονται όλα τα μυστικά του αμερικανικού στρατού για την εξωγήινη ζωή. Οι θεωρίες αναφέρουν ότι Αμερικανοί ειδικοί μελετούσαν και έκρυβαν εκεί ιπτάμενους δίσκους και εξωγήινους. Εκεί θεωρείται ότι φυλάσσονται και τα απομεινάρια του διαστημικού σκάφους που υποτίθεται ότι έπεσε στο Ρόζγουελ του Νέου Μεξικού τον Ιούλιο του 1947.
Τις θεωρίες συνωμοσίας αγαπούν πολλοί. Μελέτες έχουν δείξει πως ένας στους δύο Αμερικανούς πιστεύει σε τουλάχιστον μία θεωρία συνωμοσίας. Μπορεί, ωστόσο, να οφείλεται και στο έλλειμμα εμπιστοσύνης προς τους κυβερνώντες, με αποτέλεσμα κάθε επίσημη εξήγηση των Αρχών σχετικά με το πολιτικό και το κοινωνικό γίγνεσθαι να «χωρά» και μια εναλλακτική ερμηνεία. Γιατί για εκείνους που πιστεύουν στις θεωρίες συνωμοσίας «τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται».
Μία άλλη πολύ δημοφιλής θεωρία συνωμοσίας που βρίσκαμε διαρκώς μπροστά μας όλο το 2017, και το 2018, έχει να κάνει με τον μυστηριώδη «Πλανήτη Χ» ή «Νιμπίρου», ο οποίος κάθε τόσο φαίνεται πως συνιστά απειλή για την ανθρωπότητα! Οι θιασώτες της θεωρίας έσπευσαν να τη συνδέσουν με τον φονικό σεισμό στο Μεξικό, τις πλημμύρες στο Τέξας και τους τυφώνες που έπληξαν την Καραϊβική και τις ΗΠΑ.
Ένας τομέας που «χωρά» πολλή συνωμοσία είναι και αυτός της υγείας. Είναι χιλιάδες εκείνοι που πιστεύουν πως άθελα μας συμμετέχουμε σε μεγάλης κλίμακας πειράματα, ότι πίσω από τις επιδημίες κρύβονται κυβερνήσεις και εργαστήρια και πως το φάρμακο για τον καρκίνο έχει βρεθεί, αλλά οι μεγάλες φαρμακοβιομηχανίες δεν θέλουν ακόμη να το διαθέσουν.
Μία άλλη θεωρία που μας απασχόλησε πολύ το 2017 υποστηρίζει ότι η Γη είναι επίπεδη. Η θεωρία γνώρισε πεδίον δόξης λαμπρό μετά την ολική έκλειψη του Αυγούστου 2017 και επιστεγάστηκε από τη διδακτορική διατριβή Κύπριας φοιτήτριας που υποστήριξε ότι η Γη είναι επίπεδη και παραμένει ακίνητη στη μέση του σύμπαντος, ενώ περιμετρικά του γήινου δίσκου υπάρχει ένα τείχος πάγου ύψους 50 μ., που εμποδίζει τους ωκεανούς να «χυθούν» στο Διάστημα.
Ακόμη και το κρυπτονόμισμα bitcoin βρέθηκε στο επίκεντρο των θεωριών συνωμοσίας. Σύμφωνα με αυτές, οι ισχυροί του κόσμου βρήκαν έναν νέο τρόπο να βγάλουν πολλά λεφτά χωρίς πολύ κόπο, αφού αρκεί μόνο μία δήλωση υποστήριξης από κάποιον επιφανή παράγοντα ή μία κρατική παρέμβαση για να εκτοξευθεί ή να καταρρεύσει η τιμή του bitcoin.



Οι Δίδυμοι Πύργοι, οι Ομπάμα, η NASA και ο... Μεγαλοπόδαρος

Στις πιο τρελές θεωρίες συνωμοσίας, που, όπως όλα δείχνουν, θα συνεχίσουν να μας απασχολούν, περιλαμβάνονται επίσης:
Ότι οι ΗΠΑ λένε ψέματα σχετικά με την πρώτη προσελήνωση και πως το σχετικό βίντεο γυρίστηκε σε στούντιο υπό τις σκηνοθετικές οδηγίες του...Στάνλεϊ Κιούμπρικ.
Οτι πίσω από την πτώση των Δίδυμων Πύργων στη Νέα Υόρκη το 2001 κρύβονται οι ίδιοι οι Αμερικανοί και πως οι πύργοι έπεσαν από εκρηκτικούς μηχανισμούς που είχαν τοποθετηθεί στα θεμέλια των κτιρίων.
Ότι ο πλανήτης διοικείται από ανθρώπους-ερπετά που ήλθαν από το Διάστημα. Υπολογίζεται ότι τουλάχιστον 12.000.000 άνθρωποι στις ΗΠΑ πιστεύουν σε αυτήν τη θεωρία! Όσο για εκείνους που ανήκουν στην... κάστα των ερπετών; Σε αυτήν εντάσσουν από τη βασιλική οικογένεια της Αγγλίας έως τον... Τζάστιν Μπίμπερ!
Ότι η NASA έχει ανακαλύψει έναν νέο Ήλιο, αλλά δεν μας τον έχει αποκαλύψει ακόμη.
Ότι η βασίλισσα Ελισάβετ παραμένει ακμαία επειδή τρέφεται με σάρκες... ανθρώπων!
Ότι ο Μπαρόκ Ομπάμα δεν γεννήθηκε στη Χαβάη αλλά στην Κένυα και πως είναι μουσουλμάνος.
Οτι η Μισέλ Ομπάμα είναι άνδρας και πως κρύβεται πίσω από τη δολοφονία της Τζόαν Ρίβερς - επειδή δολοφονήθηκε λίγες ημέρες αφότου η Ρίβερς αποκάλεσε τη Μισέλ τρανσέξουαλ!
Ότι ο... Μεγαλοπόδαρος υπάρχει! Ναι, υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που τον κυνηγούν...
Οτι τα εμβόλια προκαλούν αυτισμό.
Δυστυχώς, όλες αυτές οι τρελές θεωρίες βρίσκουν έδαφος και αναπαράγονται ακρίτως μέσω των social media, με αποτέλεσμα, αντί να «ξεθυμαίνουν» ως αναληθείς, να κερδίζουν διαρκώς έδαφος...



Υπάρχει και επιστημονική εξήγηση

Η πίστη στις θεωρίες συνωμοσίας εξηγείται πλέον και... επιστημονικά! Μελέτες ψυχολόγων αναφορικά με τους θιασώτες των θεωριών συνωμοσίας που διακατέχονται από την πεποίθηση ότι γνωρίζουν πράγματα τα οποία άλλοι αγνοούν καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι αυτό προκύπτει από μία βαθύτερη εσωτερική ανάγκη τους να είναι ή να αισθάνονται μοναδικοί, ξεχωρίζοντας από το πλήθος.
Στον αντίποδα, σε θεωρίες συνωμοσίας πιστεύουν συχνά οι άνθρωποι που διακατέχονται από άγχος και ανασφάλεια και χαρακτηρίζονται από το αίσθημα ότι είναι αβοήθητοι - επίσης τα άτομα χαμηλού κοινωνικού και μορφωτικού επιπέδου. Όλοι αυτοί πιστεύουν ότι κάτι χειρότερο κρύβεται πίσω από κάθε επίσημη ερμηνεία και πως οι ίδιοι είναι οι τελευταίοι κρίκοι σε μια αλυσίδα που δεν μπορούν να ελέγξουν.
«Όσο λιγότερο κάποιος αισθάνεται ότι δεν έχει τον έλεγχο της ζωής του τόσο πιο πιθανό είναι να προβεί σε νοητικά άλματα» σημειώνουν οι ειδικοί. Επίσης, κάποιος θα περίμενε ότι η αμφισβήτηση της εξουσίας μέσω των θεωριών συνωμοσίας θα μπορούσε να συσπειρώσει τους ανθρώπους και να τους οργανώσει σε ένα ενιαίο μέτωπο, όμως τελικά φαίνεται ότι αυτές οι θεωρίες έχουν τα αντίθετα αποτελέσματα!

ENJOY/ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

Η νύχτα των καμένων βιβλίων στην Ελλάδα της 4ης Αυγούστου



Η νύχτα των καμένων βιβλίων στην Ελλάδα  
της 4ης Αυγούστου

Έχουν περάσει μόλις δώδεκα ημέρες από την επιβολή της δικτατορίας Μεταξά, πριν ογδόντα δυο ακριβώς χρόνια και το καθεστώς προβαίνει σε μία θεαματική ενέργεια:
Στο κάψιμο βιβλίων* σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας, μιμούμενο αντίστοιχες πράξεις του Ναζιστικού καθεστώτος. Χιλιάδες βιβλία ρίχτηκαν στην πυρά σ’ εκείνες τις Μεσαιωνικού χαρακτήρα τελετές, ενώ είχαν απαγορευτεί από το καθεστώς περισσότεροι από 445 τίτλοι βιβλίων.
Είναι γνωστό ότι το αντιδημοκρατικό καθεστώς που επιβλήθηκε στη χώρα, μετά την κατάλυση της δημοκρατίας από τον δικτάτορα Ιωάννη Μεταξά, σε μία προσπάθεια για την  εδραίωση του στην εξουσία, είχε προχωρήσει στη λήψη σκληρών μέτρων, εξαπολύοντας ένα κύμα διώξεων κάθε αντίθετης φωνής, κάθε δημοκρατικής ιδέας, με ταυτόχρονες συλλήψεις, φυλακίσεις, βασανιστήρια και εκτοπίσεις αριστερών και προοδευτικών συνδικαλιστών και αγωνιστών.
Στο πλαίσιο αυτό, προχώρησε σε διάφορες πόλεις σε μαζικό κάψιμο «αντεθνικών», αριστερών και κομμουνιστικών βιβλίων. Στη Θεσσαλονίκη, η καύση των βιβλίων έγινε δίπλα στο Λευκό Πύργο, στην Αθήνα το κάψιμο έλαβε χώρα στους Στύλους του Ολυμπίου Διός και στα Προπύλαια, ενώ στον Πειραιά, τα βιβλία παραδόθηκαν στην πυρά στο Πασαλιμάνι, και μάλιστα με προσκλήσεις προς τους νέους της εποχής να συμμετάσχουν στην… τελετή.
Η πρωτοβουλία για την καύση βιβλίων, σύμφωνα με τις εφημερίδες της εποχής, ανήκε σε ομάδα «εθνικοφρόνων φοιτητών». Μία από τις σχετικές ανακοινώσεις που κυκλοφόρησαν στον Πειραιά έγραφε:
«Η Εθνική Φοιτητική Νεολαία Πειραιώς, προβαίνουσα εις την εξαφάνισιν διά πυράς ολοκλήρου σειράς κομμουνιστικών εντύπων την προσεχή Κυριακήν και ώραν 8:00 μ.μ. και εν τη πλατεία Πασαλιμανίου Πειραιώς, προσκαλεί άπαντας τους εθνικόφρονας νέους όπως προσέλθουν εν τη πλατεία Τερψιθέας 7:00 μ.μ. ίνα εν σώματι μεταβούν και συμμετέχουν εις την τελετήν».
Η πρώτη καύση βιβλίων έλαβε χώρα από τις 8 Αυγούστου 1936 στην Αθήνα, στους Στύλους του Ολυμπίου Διός και στα Προπύλαια, για να εξαπλωθεί σε σειρά πόλεων στις 16 του μήνα. Στη δε Θεσσαλονίκη οργανώθηκε ολόκληρη "φιέστα" δίπλα στον Λευκό Πύργο.
Ήδη, η σχολική διδασκαλία ορισμένων από τους τίτλους των βιβλίων που κάηκαν είχε απαγορευτεί επίσημα, όπως η «Αντιγόνη» του Σοφοκλή και ο «Επιτάφιος» του Περικλή, για να μην τον εκλάβουν οι μαθητές ως έμμεση αποδοκιμασία των μηχανισμών του κράτους.
Η έννοια του κομμουνιστικού εντύπου ήταν πολύ πλατιά και ερμηνευόταν από το καθεστώς κατά το δοκούν. Συμπεριλαμβάνονταν σε αυτά ακόμα και σχολικά βιβλία όπως «Τα Ψηλά Βουνά» του Ζαχαρία Παπαντωνίου. Στο κάψιμο των βιβλίων και στη δίωξη των ιδεών το καθεστώς της 4ης Αυγούστου αντέγραφε επακριβώς τα χιτλερικά πρότυπα.
Ακόμη, ορισμένα από τα βιβλία που κάηκαν ήταν τα εξής:
Στρατή Μυριβήλη  «Η ζωή έν τάφω» επειδή ήταν αντιπολεμικό  βιβλίο
Έργα του Πλάτωνα, του Θουκυδίδη και του Ξενοφώντα.
Το συνολικό έργο του Καρλ Μαρξ, καθώς και άλλα βιβλία με μαρξιστικό περιεχόμενο.
Η «Καταγωγή των Ειδών» του Δαρβίνου, έργο που απαγορεύτηκε κατά περιόδους ανά τον κόσμο και συνάντησε αντιδράσεις από την Εκκλησία, συντηρητικούς φορείς κλπ., λόγω της θεωρίας του Δαρβίνου περί συγγένειας του ανθρώπου με τον πίθηκο. (σ.σ. Θεωρία που αντιτίθεται με τις ναζιστική ιδεολογία και τις παραφυάδες της, όπως η μεταξική)
Έργα του Σίγκμουντ Φρόιντ, του Τζορτζ Μπέρναρντ Σο, του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, του Ανδρέα Καρκαβίτσα, του Ανατόλ Φρανς, του Χάινριχ Χάινε, των Μαξίμ Γκόρκι, του Λέον Τολστόι και Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι (και μόνο η εθνικότητά τους ήταν αρκετή), του Γκαίτε και του Ιμάνουελ Καντ.
Κάηκαν βιβλία ακόμη και του Αλ. Παπαδιαμάντη
Στην πυρά ρίχτηκαν έργα Ελλήνων συγγραφέων κάθε άλλο παρά αντιπάλων της θρησκείας (όπως βιβλία του Καρκαβίτσα) ακόμη και έργα του Παπαδιαμάντη που μέσα στο σωρό και στη διάρκεια των συλλήψεων μάζεψαν οι «διανοούμενοι» της Ασφάλειας του καθεστώτος.
Αυτές οι ιεροεξεταστικές συγκεντρώσεις, οργανώνονταν βραδινές ώρες και η προπαγάνδιση γινόταν μέσα από τον ελεγχόμενο Τύπο.
Επίσης στα σχολεία απαγορεύτηκε η διδασκαλία του Επιταφίου του Περικλή, της Πολιτείας τουΠλάτωνα  και της Αντιγόνης του Σοφοκλή. Συνολικά απαγορεύθηκαν 445 βιβλία.


Ι.Μεταξάς «Σας απαγορεύω να έχετε διαφορετικές ιδέες»
Η λογοκρισία και η απαράδεκτη καύση του συγγραφικού λόγου είναι ενδεικτικά για την αξιολόγηση του ήθους και της πρακτικής ενός φασιστικού καθεστώτος όπως το Μεταξικό, που ήθελε να επιβάλλει το συντηρητισμό με το στανιό και να καταστήσει τους πολίτες αμόρφωτους χωρίς κριτική σκέψη.
Χαρακτηριστικό είναι το απόσπασμα ομιλίας του Ιωάννη Μεταξά σε φοιτητές του Πανεπιστημίου της Θεσσαλονίκης, όπου μεταξύ άλλων είχε πει: «Σας απαγορεύω να έχετε διαφορετικές ιδέες από αυτές του Κράτους. Σας ζητώ όχι μόνο να έχετε τις ίδιες ιδέες, αλλά να πιστεύετε σ’ αυτές και να δουλεύετε γι’ αυτές με ενθουσιασμό. Αν κάποιος από σας έχει διαφορετικές ιδέες, καλύτερα να μείνει αμόρφωτος».
Εξίσου σημαντική είναι και η μαρτυρία του Κάρολου Κουν: «Με κάλεσαν στην Ασφάλεια του Μεταξά, για απολογία επειδή «παρουσιάζω κομμουνιστικά έργα». Τους ρώτησα να μου πουν, ποιά έργα που ανεβάζω είναι κομμουνιστικά και μου απάντησαν: «Ο ΠΛΟΥΤΟΣ του Αριστοφάνη και ο ΚΑΤΑ ΦΑΝΤΑΣΙΑΝ ΑΣΘΕΝΗΣ του Μολιέρου».


Μαρτυρία του Γ.Βαφόπουλου για μία περιπέτεια του Γιώργου Θέμελη
Ο «μεγάλος» των γραμμάτων της Θεσσαλονίκης, Γιώργος Βαφόπουλος, περιγράφει στις «Σελίδες Αυτοβιογραφίας» του (τ.2ος, σ.40-41) μία περιπέτεια που είχε ο ποιητής Γιώργος Θέμελης, καθηγητής τότε στο Πειραματικό Σχολείο του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, μετά από κάποια δημοσίευσή του στο περιοδικό «Μακεδονικές Ημέρες», ενδεικτική του σκοταδισμού και του Μεσαιωνισμού που επικρατούσε με το καθεστώς της 4ης Αυγούστου. Και όπως αναφέρει:
«Είχε δημοσιεύσει στο περιοδικό μας ένα πεζογράφημα σε ύφος εντελώς νεότροπο, γεμάτο αναμνήσεις των παιδικών του χρόνων. Εκεί μέσα, ένας όμιλος μικρών παιδιών έφκιαχνε διάφορα παιχνίδια. Κι’ ο πιο ζωηρός απ’ αυτά, είχε χαράξει στο χώμα κάποιο συμβολικό σχήμα και φώναζε δυνατά πως «τόσο ήταν της Αγγελικής το πράμα».
Η οξυδέρκεια της λογοκρισίας, που δυνάστευε τότε τον ελληνικό τύπο, φαίνεται πως, κρίνοντας ένα λογοτεχνικό κείμενο, είχε παραλείψει να φορέσει τα γυαλιά της. Όμως η άγρυπνη συνείδηση της Δικτατορίας, κεντρισμένη από κάποιον Ιάγο των περιστάσεων, αναπήδησε οργισμένη και ζήτησε τον κολασμό του ενόχου. Πως είχε λειτουργήσει αυτός, ένας λειτουργός της Παιδείας, να προαχθεί σε διαφθορέα των παιδικών ψυχών; Δεν τόξερε ότι το νέο καθεστώς, στη βάση του «τρίτου ελληνικού πολιτισμού» που τώρα οικοδομούσε, είχε βάλει θεμέλιο λίθο από πεντελικό μάρμαρο, με σκαλισμένες πάνω του  τις λέξεις: πατρίς, θρησκεία, οικογένεια; ΚΙ’ ερχόταν αυτός ο ελεεινός γραφιάς του «μαλλιαρισμού» να κλονίσει τα βάθρα, διαφθείροντας τα νέα παιδιά, πούσαν η βάση της ελληνικής οικογένειας, η προσδοκία της εκκλησίας κι’ η περηφάνεια της πατρίδας για τους αυριανούς στρατιώτες της;
Τούτα τα βαρυσήμαντα λόγια έβγαιναν με ιερή αγανάκτηση από το στόμα του στρατηγού Κυρίμη, του υπουργού Βορείου Ελλάδος που εκπροσωπούσε τη δικτατορία στη Θεσσαλονίκη. Τώρα αυτός, σύμβολο της ελληνικής αρετής, στεκόταν μπρος στον περίτρομο Θέμελη, σαν τιμωρός άγγελος, με την πύρινη ρομφαία. Κι’ ο Θέμελης, «εξεβλήθη του παραδείσου» της ελληνικής παιδείας. Τιμωρήθηκε με απόλυση, που ήταν ταυτόσημη με τη στέρηση του ψωμιού των παιδιών του. Αργότερα ξαναπήρε τη θέση του. Ο «πρότερον έντιμος βίος», ήταν ένα ισχυρό αποδεικτικό στοιχείο, όπου βασίσθηκε το «αναθεωρητικό δικαστήριο» του υπουργείου της Παιδείας».

 Εφημερίδα Νέα Αλήθεια 16 Αυγούστου 1936

Η στάση της Εκκλησίας
Η Εκκλησία της Ελλάδος όχι μόνο δεν αντέδρασε σ αυτές τις ιεροεξεταστικές πρακτικές που γύριζαν τη χώρα στο Μεσαίωνα, αλλά βρέθηκαν και λαϊκά στελέχη της που ζητούσαν να ριφθούν στην πυρά και άλλα βιβλία «βλασφήμων και αθέων συγγραφέων». Το Δεκέμβριο του 1936 ο διευθυντής του περιοδικού της μητρόπολης; Θεσσαλονίκης «Γρηγόριος ο Παλαμάς» , συνταγματάρχης ε.α. Γεώργιος  Σ. Ανδρεάδης, όχι μόνο επαίνεσε το κάψιμο των βιβλίων  αλλά επέμενε πως μαζί με τα άλλα  έπρεπε να καεί και το βιβλίο του πρύτανη του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης  Αβροτέλη Ελυθερόπουλου «Οικονομία και Φιλοσοφία.- Ανάλυσις του βίου των Ελλήνων και των γερμανορωμαϊκών εθνών».
Και όπως  έγραφε ο Ανδρεάδης « Έπρεπε να καεί το σύγγραμμα αυτό μαζί με τα επικίνδυνα αριστερά βιβλία, τα περισσότερα των οποίων θα περιείχον ολιγωτέρας διαστροφάς, ολιγωτέρας ψευδολογίας, ολιγωτέρους αριστερισμούς από το σύγγραμμα του Ελευθερόπουλου».

ΧΑΡΑΚΤΙΚΟ ΤΟΥ ΤΑΣΣΟΥ

Ο διάσημος θεατρικός συγγραφέας, ποιητής και πεζογράφος Μπέρτολτ Μπρεχτ έγραψε σε ποίημά του για τις αντίστοιχες πράξεις των Ναζί στη Γερμανία:
Όταν διαταγή έβγαλε το καθεστώς να καούνε
σε δημόσιες πλατείες τα βιβλία που
περικλείνουν ιδέες ανατρεπτικές,
κι από παντού κεντρίζανε τα βόδια
να σέρνουν κάρα ολόκληρα
με βιβλία για την πυρά, ένας εξορισμένος
ποιητής, ένας απ’ τους καλύτερους,
διαβάζοντας των βιβλίων τον κατάλογο,
με φρίκη του είδε πως τα δικά του
τα είχανε ξεχάσει. Χύμηξε στο γραφείο του
με τις φτερούγες της οργής, κι έγραψε στους τυράννους ένα γράμμα:
«Κάψτε με!» έγραφε με πένα ακράτητη, « κάψτε με!
Μ’ αφήσατε έξω! Δε μπορείτε να μου το κάνετε αυτό, εμένα!
Την αλήθεια δεν έγραφα πάντα στα βιβλία μου; Και τώρα
μου φερνόσαστε σαν να ‘μαι ψεύτης! Σας διατάζω:
Κάψτε με!»
Μπέρτολτ Μπρεχτ, Ποιήματα (1938)
(Μετάφραση: Μάριος Πλωρίτης)

* Παρά τα μέτρα της δικτατορίας, πολλά προοδευτικά βιβλία κυκλοφορούσαν παράνομα ή μισονόμιμα. Πολλές φορές αστυνομικοί πωλούσαν σε μικροβιβλιοπώλες τα βιβλία που κατάσχεταν. Εξάλλου προοδευτικοί δημοσιογράφοι και συγγραφείς εύρισκαν τρόπους να περνούν τις ιδέες τους και τις επιστημονικές τους απόψεις καμουφλαρισμένες, μα καθαρές για όσους γνώριζαν τα πράγματα, από εφημερίδες και βιβλία.  
οι φωτογραφίες είναι από το βιβλίο του Σπύρου Κουζινόπουλου "Μελανές κηλίδες στην ιστορία της Θεσσαλονίκης" που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΙΑΝΟΣ
Πηγές:
lefterianews.wordpress.com