Σάββατο, 18 Νοεμβρίου 2017

Ήταν επιτυχία ή τραγικό λάθος;




 Ήταν επιτυχία ή τραγικό λάθος;

Δεκαεφτά χρόνια μετά την ένταξη της χώρας στην ΟΝΕ

Από τον Αντώνη Αντωνάκο*

«Στους ισχυρούς της Ευρώπης συγκαταλέγεται πλέον η Ελλάδα [...] στην ίδια συνεδρίαση θα οριστεί η κεντρική ισοτιμία της δραχμής με το ενιαίο ευρωπαϊκό νόμισμα, η οποία θα είναι στις 340,75 δραχμές / ευρώ. Στη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε, ο πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης [...] δεν παρέλειψε να ευχαριστήσει [...] αλλά και τον ελληνικό λαό, ο οποίος επέδειξε προθυμία και δεν δίστασε να κάνει θυσίες. “Η Ελλάδα είναι πλέον πιο δυνατή να καθορίζει πιο δυναμικά τη δική της ιστορία” κατέληξε ο πρωθυπουργός...» (in.gr)».

Πανηγύριζαν η κυβέρνηση και ο φιλοκυβερνητικός Τύπος τον Ιούνιο του 2000 όταν η χώρα, ασθμαίνοντας και με πλαστά στοιχεία, κατάφερε να «τρυπώσει» τελευταία στους «ισχυρούς» της Ευρώπης. Τα ερωτήματα είναι αν οι θυσίες του λαού στις οποίες αναφέρεται ο πρωθυπουργός ήταν παρελθούσες ή μελλοντικές και, το πιο σημαντικό, αν ήταν σε γνώση των πολιτών. Επίσης, ένα σημαντικό ερώτημα είναι αν η εξέλιξη τον δικαίωσε στην εκτίμησή του ότι η χώρα «είναι πλέον πιο δυνατή να καθορίζει πιο δυναμικά τη δική της ιστορία» ή, αντίθετα, κατάντησε έρμαιο των κυμάτων της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι από τη στιγμή που η χώρα έγινε μέλος της ΟΝΕ η έξοδος από αυτή θα ήταν ιδιαίτερα επώδυνη. Σε κάθε περίπτωση, αν επρόκειτο να γίνει κάτι τέτοιο, αυτό όφειλε να πραγματοποιηθεί στην αφετηρία της κρίσης, δηλαδή πριν από το πρώτο Μνημόνιο το 2010. Το κόστος εξόδου εκ των υστέρων θα ήταν καταστροφικό. Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν πρέπει η χώρα να βγει από την ευρωζώνη, αλλά αν έπρεπε να μπει.
Παραβλέποντας το γεγονός της «δημιουργικής λογιστικής» (swaps Goldman Sachs, κρυφά χρέη, ελλείμματα κ.λπ.), είναι σημαντικό να κάνουμε δύο παρατηρήσεις: Καταρχάς, ότι από τα 15 (τότε) μέλη της Ένωσης τρία (Βρετανία, Δανία, Σουηδία) επέλεξαν να μη συμμετάσχουν, παρά το γεγονός ότι ήταν σε ασύγκριτα καλύτερη κατάσταση από την Ελλάδα. Επιπλέον, ότι σήμερα 19 από τα 27 μέλη μετέχουν στην ΟΝΕ, γεγονός που αποδεικνύει ότι τελικά δεν είναι τόσο δύσκολο να μπεις στο κλαμπ. Να σημειωθεί, μάλιστα, ότι από τις υπόλοιπες οκτώ χώρες οι μισές (Σουηδία, Πολωνία, Ουγγαρία και Τσεχία) που θα μπορούσαν να μετέχουν, απλώς αποδεικνύονται «πιο σοφές» από τη χώρα μας και το αποφεύγουν.
Το κεντρικό και ουσιώδες ερώτημα είναι αν συμφέρει μια χώρα με ασθενική παραγωγική ικανότητα να ενταχθεί σε ένα σύστημα σταθερής νομισματικής ισοτιμίας, εγκαταλείποντας την «αμυντική» δυνατότητα της διολίσθησης ή της υποτίμησης του εθνικού της νομίσματος. Είναι γεγονός ότι η αξία ενός νομίσματος οφείλει να ανταποκρίνεται στις παραγωγικές δυνατότητες της χώρας. Υπερτιμημένο νόμισμα διευρύνει το εμπορικό έλλειμμα, ενώ το αντίθετο συμβαίνει με το υποτιμημένο. Είναι γνωστή η διαμάχη των ΗΠΑ με την Κίνα επειδή η τελευταία επιμένει να κρατά τεχνηέντως υποτιμημένο το νόμισμά της, διευκολύνοντας έτσι τις εξαγωγές της σε βάρος άλλων.
Μετά την κατάργηση, το 1971, του συστήματος σταθερών ισοτιμιών (Μπρέτον Γουντς), που είχε δημιουργηθεί το 1944, η διολίσθηση και οι υποτιμήσεις της δραχμής αντιστάθμιζαν την παραγωγική υστέρησή της, προφυλάσσοντας το ισοζύγιο πληρωμών. Χαρακτηριστικά, έως το 1980 η ισοτιμία είχε διαμορφωθεί στο $1=43 δρχ., ενώ μετά τις υποτιμήσεις (1983 15,5%, 1985 15%, 1998 12,6%) και τη συνεχή διολίσθηση το 1990 είχε διαμορφωθεί στο $1=158 δρχ. και το 2000 έφτασε στο $1=367 δραχμές! Αυτή η κατρακύλα, της ισοτιμίας της δραχμής, απεικόνιζε με δραματικό τρόπο την αποψίλωση του παραγωγικού δυναμικού της οικονομίας και την εγκαθίδρυση μιας «εικονικής οικονομικής» ευμάρειας, η οποία στηριζόταν στα δάνεια (δημόσιου και ιδιωτικού τομέα) και στις καθαρές εισροές από την Ε.Ε., που κάλυπταν τα ελλείμματα του ισοζυγίου πληρωμών.
Η ένταξη στην ΟΝΕ, στον βαθμό που διευκόλυνε τον δανεισμό, ήταν αναμενόμενο να διευρύνει το πρόβλημα, ναρκοθετώντας περαιτέρω τα θεμέλια της οικονομίας, αφού πλέον οι καθαρές εισροές δεν επαρκούσαν για να καλύψουν το πρόβλημα. Επιπλέον, η διευρυμένη ρευστότητα διευκόλυνε τη μεταπρατική οικονομία, διογκώνοντας τη «φούσκα» της εικονικής οικονομικής ανάπτυξης. Την ίδια στιγμή ο κυρίως παραγωγικός τομέας όχι μόνο δεν ενισχυόταν, αλλά, αντίθετα, υποβαθμιζόταν σε σύγκριση με τον διεθνή ανταγωνισμό.
Για να αντιληφθούμε την αιτία του προβλήματος αρκεί να δούμε την ισοτιμία της δραχμής σε σχέση με το δολάριο μετά την εισαγωγή του ευρώ. Η αρχική ισοτιμία το 2001 ήταν 1 €=$0,93 και $1=365 δραχμές. Το 2009 η ισοτιμία είχε γίνει 1 €=$1,43, δηλαδή το ευρώ είχε ανατιμηθεί περισσότερο από 50% έναντι του δολαρίου. Αυτό τελικά σήμαινε ότι η δραχμή (το 1/340,75 του ευρώ) είχε ανατιμηθεί έναντι του δολαρίου ($1=228 δρχ.). Είναι προφανές ότι τα προϊόντα και οι υπηρεσίες της χώρας έγιναν ακριβότερα για τους ξένους, ενώ τα εισαγόμενα έγιναν φτηνότερα για τους Έλληνες. Δηλαδή, διογκώθηκαν οι εισαγωγές και αποδυναμώθηκαν οι εξαγωγές, διευρύνοντας το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου.
Η παραγωγική οικονομία έμεινε ανοχύρωτη απέναντι όχι μόνο στις χώρες εκτός ΟΝΕ, αλλά και στο εσωτερικό της ευρωζώνης, αφού η παραγωγικότητα της χώρας υπολειπόταν των πλέον παραγωγικών χωρών και κυρίως της Γερμανίας. Η τεράστια διαφορά της νομισματικής μονάδας (1 €=340,75 δρχ.) εκτίναξε τα περιθώρια κέρδους και τα εισοδήματα στο εμπόριο, στους ελεύθερους επαγγελματίες και σε επιχειρήσεις υπηρεσιών (καφετέριες, εστιατόρια, κομμωτήρια κ.λπ.), στις οποίες, πέραν των άλλων, ενδημεί η παραοικονομία. Έτσι, όπως είναι φυσικό, τα δημόσια έσοδα δεν ακολούθησαν την πορεία διόγκωσης της οικονομίας, με αποτέλεσμα να μην υπάρξει βελτίωση στον τομέα του δημόσιου χρέους ακόμα και πριν από το ξέσπασμα της παγκόσμιας κρίσης. Παρά την αύξηση του κόστους εργασίας (σχετικά μικρή σε σύγκριση με τους άλλους δείκτες, έτσι που τελικά οι μισθωτοί ήταν από τους περισσότερο χαμένους της ένταξης λόγω της εκτόξευσης του κόστους διαβίωσης), αυτός ο παράγοντας δεν υπήρξε καθοριστικός για την περαιτέρω αποσύνθεση του πραγματικά παραγωγικού τομέα της οικονομίας. Η μοιραία και ολοένα εντεινόμενη στροφή της κατανάλωσης σε εισαγόμενα αγαθά και το εύκολο και γρήγορο κέρδος που προσέφεραν οι άλλοι τομείς της οικονομίας ήταν αποτρεπτικά για μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες επενδύσεις κεφαλαίου.
Είναι φανερό, λοιπόν, ότι η διευκόλυνση του δανεισμού και τα χαμηλά επιτόκια που προσέφερε η ΟΝΕ όχι μόνο δεν ήταν «δώρα» για την πραγματική οικονομία, αντίθετα ήταν η «παγίδα θανάτου» στην οποία την οδήγησε η κυβέρνηση των «εκσυγχρονιστών».
Σε τελική ανάλυση, η ένταξη στην ευρωζώνη όχι μόνο δεν μπορεί να πιστωθεί ως «μεγάλο επίτευγμα» στον κ. Σημίτη, αλλά, αντίθετα, πρέπει να του χρεωθεί ως το μοιραίο λάθος, το οποίο φέρει τη μεγαλύτερη ευθύνη για τη χρεοκοπία της χώρας.
*Καθηγητής, πρώην πρόεδρος της ΟΛΜΕ

Σάββας Καλεντερίδης : Η σπείρα της καταστροφής




Η σπείρα της καταστροφής

Να απομονώσουμε και να αποδυναμώσουμε εκείνους που διχάζουν την ελληνική κοινωνία

Γράφει ο Σάββας Καλεντερίδης

Πόσα χρόνια πρέπει να περάσουν για να απαλλαγεί η Ελλάδα από το άγος του αδελφοκτόνου, ξενοκίνητου πολέμου του 1944-1949; Τότε άνθρωποι που χρηματίστηκαν και οργανώσεις που χρηματοδοτήθηκαν από ξένες χώρες, για να εξυπηρετηθούν δικά τους στρατηγικά συμφέροντα, προκάλεσαν τον αδελφοκτόνο πόλεμο. Και όταν οι νικήτριες χώρες του πολέμου διαμοίραζαν τα ιμάτια των ηττημένων, η Ελλάδα αλληλοσπαρασσόταν. Όταν οι χώρες της Ευρώπης, νικητές και ηττημένοι, έδεναν τις πληγές τους και έχτιζαν όσα γκρεμίστηκαν από τον πόλεμο, εμείς εδώ ανοίγαμε νέες, βαθύτερες πληγές και γκρεμίζαμε ό,τι είχε μείνει όρθιο από τον πόλεμο.
Το τραγικό της υπόθεσης είναι ότι άθλιοι και αλιτήριοι πολιτικοί και των δύο πλευρών, όποτε θέλουν να καλύψουν τις κλεψιές και τις πομπές τους, που συνεχίζονται έως σήμερα, όποτε θέλουν να καλύψουν το έλλειμμα πολιτικής και τα αποτελέσματα των επιλογών τους, καταφεύγουν εκεί, στις πληγές και τις ξύνουν, για να κρυφτούν πίσω από αυτές, οι γελοίοι.
Το 1984, όταν υπηρετούσα ως υπίλαρχος στις Σέρρες, πήρα συνέντευξη από έναν μεγάλο οπλαρχηγό του Πόντου, τον Ντελή Λαζίκ. Του έκανα ερωτήσεις για το ηρωικό αντάρτικο του Πόντου, αλλά και δύσκολες ερωτήσεις για τον αδελφοκτόνο, ξενοκίνητο πόλεμο. Μου είπε και μου αποκάλυψε πολλά. Σε κάποια στιγμή της συνέντευξης μου είπε ότι τους νεκρούς εκείνου του πολέμου τούς εκμεταλλεύονται δεκαετίες τώρα οι άθλιοι πολιτικοί. Μάλιστα, μου είπε: «Αντί να μας παρουσιάσουν πολιτικά προγράμματα, μας μιλούν συνέχεια για τους νεκρούς και παίρνουν ψήφους από το αίμα τους».
Δυστυχώς, αυτή η πολιτική συνεχίζεται και σήμερα από κλέφτες, ψεύτες και απατεώνες πολιτικούς, οι οποίοι διχάζουν τον λαό και πολώνουν το πολιτικό κλίμα, για να σταματήσουν διαρροές από τα κόμματά τους, που οφείλονται στις εσφαλμένες πολιτικές που ακολουθούν.
Βαδίζουμε ήδη στον 21ο αιώνα, οι χώρες της Βαλκανικής, που είχαν καταστραφεί από το κομμουνιστικό καθεστώς, ορθοποδούν, οι οικονομίες τους βελτιώνονται και βήμα βήμα καλύπτουν τη χαοτική απόσταση που μας χώριζε, με κίνδυνο η Ελλάδα να βρεθεί πίσω από τη Ρουμανία, ίσως ακόμα και από την Αλβανία. Η γειτονική Τουρκία, που έως τις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας είχε μια καχεκτική οικονομία, πέταξε έξω το ΔΝΤ, κατασκευάζει το δικό της αυτοκίνητο, το δικό της επιθετικό ελικόπτερο, το δικό της μαχητικό αεροσκάφος, τις δικές της φρεγάτες και σε λίγο τα δικά της αντιαεροπορικά και αντιπυραυλικά συστήματα.
Την ίδια στιγμή η Ελλάδα ημέρα με την ημέρα καταστρέφεται, πνιγμένη σε καταστροφικές ιδεοληψίες. Οι θεσμοί δεν λειτουργούν, οι υπουργοί αυτοσχεδιάζουν και πειραματίζονται, εξευτελίζοντας διεθνώς τη χώρα κάθε ημέρα που περνά με τα καμώματά τους. Και όταν έρχονται τα δύσκολα, όταν έρχονται αντιμέτωποι με τα αποτελέσματα των επιλογών τους, τότε θυμούνται τους νεκρούς του αδελφοκτόνου, ξενοκίνητου πολέμου και κρύβονται ή μάλλον βυθίζονται στο αίμα τους.
Οι Έλληνες πολίτες, εμείς που θέλουμε πραγματικά να αλλάξει σελίδα αυτή η χώρα, χωρίς να παραγράψουμε ούτε μια λέξη, ούτε ένα κόμμα από την ιστορική αλήθεια και όχι από την προπαγάνδα κομμάτων που χρηματοδοτούνταν και ζούσαν με χρήματα που έρχονταν από ξένες χώρες, πρέπει να προβληματιστούμε με το ζήτημα αυτό. Πρέπει να αντιληφθούμε ότι αυτός ο δρόμος, της αναμόχλευσης των παθών, με στόχο όχι την ίαση των πληγών αλλά το βάθεμά τους, καταστρέφει την Ελλάδα δεκαετίες τώρα.
Δεν υπάρχει καλός αριστερός και κακός δεξιός ή το ανάποδο. Οποιος επικαλείται κάτι τέτοιο, είναι απατεώνας ή ηλίθιος. Κάθε άνθρωπος για διάφορους λόγους, που πολλές φορές είναι και τυχαίοι, κάνει πολιτικές επιλογές στη ζωή του, όμως από αυτές δεν κρίνεται αν είναι καλός ή κακός. Αυτό κρίνεται από τη στάση ζωής του γενικότερα.
Πρέπει, λοιπόν, να προβληματιστούμε και να βρούμε τρόπους να απομονώσουμε και να αποδυναμώσουμε εκείνους που διχάζουν την κοινωνία και καταστρέφουν τη χώρα. Αλλιώς, οι οιωνοί δεν είναι καλοί και ίσως αποδειχτεί σε λίγα χρόνια ότι η Μικρασιατική Καταστροφή δεν είναι ό,τι χειρότερο έχει συμβεί στον νεότερο Ελληνισμό.

 

Θεοφάνης Γραικιώτης: Ο κυρ Ασημάκης και το “πουλάκι”




Ο κυρ Ασημάκης και το “πουλάκι”

Γράφει ο Θεοφάνης Γραικιώτης

-Κυρ Ασημάκη μην κουνιέσαι. Ένα λεπτό περίμενε
Πως να μην κουνηθεί ο άνθρωπος που ‘χε πιαστεί ώρες τώρα στην ίδια καρέκλα.
Απέναντι του κρυμμένος και χαμένος στο μαύρο ύφασμα της φωτογραφικής του μηχανής ο επαρχιώτης φωτογράφος. Αυτός έδινε και τις εντολές
-Κυρ Ασημάκη λίγο δεξιά, κυρ Ασημάκη λίγο αριστερά, κυρ Ασημάκη μέσα το πηγούνι κυρ Ασημάκη, κυρ Ασημάκη τον είχε πρήξει τον χριστιανό.
Και ο κυρ Ασημάκης τι να κάνει ο δύσμοιρος υπέμενε το μαρτύριο της φωτογράφησης του.
Ας όψεται η ταυτότητα που θα έβγαζε. Χρειαζότανε υποχρεωτικά φωτογραφία.
Τα βάσανα του όμως φαίνεται ότι τελειώνανε μια που μετά τις τελευταίες εντολές, εις τις οποίες σημειωτέον υπήκουσε κατά γράμμα, ιδού που εξήλθε από το μαύρο πανί ο επαρχιώτης φωτογράφος.
Αίσθημα ανακούφισης πλημμύρισε τον δυστυχή Ασημάκη.
Μπορεί η φωτογραφία να μην είχε τραβηχτεί ακόμη, ομως ο κυρ Ασημάκης είχε πάρει την σωστή πόζα. Τα βάσανα του τελειώνανε πλέον.
Ο φωτογράφος μόλις έβγαλε το κεφάλι του από το πανί απευθύνθηκε στον Ασημάκη λέγοντας:
-Ασημάκη για ρίξε και εσύ μια ματιά. Καλή δεν είναι αυτή η πόζα...................

Κώστας Κουσαρίδας : Τα κολαστήρια της Χούντας στην Αθήνα



 Τα κάγκελα της πόρτας της δολοφονικής ΕΑΤ-ΕΣΑ

Βόλτες στην ιστορική Αθήνα 
Τα κολαστήρια της Χούντας στην Αθήνα

Γράφει ο Κώστας Κουσαρίδας

1. ΕΑΤ-ΕΣΑ

Ανεβαίνοντας την λεωφόρο της Βασιλίσσης Σοφίας με κατεύθυνση προς Κηφισιά, στα αριστερά μας, πριν από το Μέγαρο Μουσικής, συναντάμε το Πάρκο Ελευθερίας και το άγαλμα του Ελευθερίου Βενιζέλου. Ανεβαίνοντας την οδό Ευζώνων που βρίσκεται αριστερά του πάρκου και πίσω από το Ναυτικό Νοσοκομείο Αθηνών, ένα μικρό σύμπλεγμα κτηρίων που σήμερα ανήκει στον Δήμο Αθηναίων, κρύβει μια από τις πιο σκοτεινές και μαύρες σελίδες της νεώτερης ελληνικής ιστορίας.

Σχεδιάγραμμα των εγκαταστάσεων του ΕΑΤ-ΕΣΑ.

Σε αυτόν τον χώρο λοιπόν υπήρξε το αρχηγείο της δολοφονικής ΕΑΤ-ΕΣΑ που δημιουργήθηκε αμέσως μετά τον Εμφύλιο το 1951.Τα αρχικά της σήμαιναν ¨Ειδικό Ανακριτικό Τμήμα¨ της ¨Ελληνικής Στρατιωτικής Αστυνομίας¨ και υπήρξε η μυστική αστυνομία και το βασικό τμήμα ασφάλειας κατά την περίοδο της δικτατορίας των Συνταγματαρχών από το 1967 μέχρι το 1974. Η ΕΣΑ λειτουργούσε στην αρχή σαν τμήμα αστυνόμευσης του Στρατού Ξηράς, ενώ μέχρι πριν την ίδρυση της τα καθήκοντα αυτά ασκούσε η Χωροφυλακή. Οι άντρες της ΕΣΑ φορούσαν, αλλά και φοράνε, μετά την πτώση της Χούντας και την αλλαγή του ονόματος της από τον Ευ. Αβέρωφ σε Στρατονομία, χαρακτηριστική στολή με γαλάζιο πηλίκιο και λευκά περιβραχιόνια ενώ φέρουν μεγάλα ξύλινα γκλομπς.

 Στρατιώτης της ΕΣΑ.

Τον Απρίλιο του 1967, λίγο μετά την κατάληψη της εξουσίας μετά από πραξικόπημα, ο ηγέτης της χούντας, Γεώργιος Παπαδόπουλος διόρισε τον Δημήτριο Ιωαννίδη επικεφαλής της EΣA, η οποία μετατράπηκε στο πιο πιστό στη Χούντα σώμα ασφαλείας της Ελλάδας. Όταν ο Παπαδόπουλος κήρυξε στρατιωτικό νόμο μετά το πραξικόπημα του 1967, αυξήθηκε η δύναμη της ΕΣΑ ακόμη περισσότερο, καθιστώντας τη χούντα επικεφαλής του βραχίονα του νόμου και της τάξης, καθώς και (κυρίως) της καταστολής. Επί Ιωαννίδη, έφτασε να έχει δύναμη 20.000 ανδρών και έγινε μια πανίσχυρη παραστρατιωτική οργάνωση, που θα χρησιμοποιούσε ο επικεφαλής της το 1973 για να ανατρέψει τον Παπαδόπουλο.

 Γεώργιος Παπαδόπουλος και Δημήτριος Ιωαννίδης κατά την δίκη των πραξικοπηματιών μετά την πτώση της χούντας.

Χιλιάδες πολιτικοί αντίπαλοι της χούντας συνελήφθησαν από την EΣA και στάλθηκαν σε ορισμένα από τα πιο έρημα νησιά του Αιγαίου. Σε πολλές από τις καταγγελίες για βασανιστήρια κρατουμένων στο πλαίσιο του καθεστώτος Παπαδόπουλου συμμετέχει η ΕΥΔ, και ιδίως στην ανάκριση το Ειδικό Ανακριτικό Τμήμα (ΕΑΤ).


Κατά τη διάρκεια της επταετίας αναφέρθηκε, κατά τη διάρκεια ανακρίσεων, χρήση βασανιστηρίων από την ΕΣΑ. Ο Αλέξανδρος Παναγούλης ήταν ένα παράδειγμα ενός ατόμου σε βασανιστήρια από το ΕΑΤ-EΣA μετά την απόπειρα δολοφονίας του συνταγματάρχη πραξικοπηματία Γεώργιου Παπαδόπουλου, τοποθετώντας αυτοσχέδιο εκρηκτικό μηχανισμό την παραλιακή οδό Αθηνών-Σουνίου από όπου πέρναγε η αυτοκινητοπομπή του Παπαδόπουλου, μη καταφέρνοντας όμως να επιτύχει τον στόχο λόγω καθυστέρησης της έκρηξης, ενώ ο πολιτικός Νίκος Κωνσταντόπουλος είναι ένα άλλο παράδειγμα.
Ο αγωνιστής κατά της δικτατορίας Αλέξανδρος Παναγούλης έχοντας συλληφθεί μετά της απόπειρα δολοφονίας του δικτάτορα Γ.Παπαδόπουλου. Χαρακτηριστική για την βιαιότητα τον βασανιστηρίων είναι η ιστορία του Σπύρου Μουστακλή, αξιωματικού του ελληνικού στρατού με αντιδικτατορική δράση, ο οποίος συνεπεία των βασανιστηρίων του ΕΑΤ-ΕΣΑ έμεινε παράλυτος και δεν κατάφερε ποτέ να ξαναμιλήσει.

 Ο αντιστράτηγος Σπύρος Μουστακλής.
Όλα τα μέλη της ΕΣΑ είχαν επιστρατευτεί αρχικά σε κανονική στρατιωτική θητεία και έπειτα στην ΕΣΑ αφού πρώτα περνούσαν σειρά μεθοδικών εκπαιδεύσεων για μήνες ώστε να προετοιμαστούν κατάλληλα ψυχολογικά για τα βασανιστήρια των συλληφθέντων.


Σπύρος Μουστακλής και Αλέξανδρος Παναγούλης.


Δόγμα της ΕΣΑ ήταν το ”Φίλος ή σακάτης βγαίνει όποιος έρχεται εδώ μέσα”

Το κτήριο του Διοικητηρίου στο πρώην ΕΑΤ-ΕΣΑ, στο πάρκο της Ελευθερίας. Στο αριστερό τμήμα της πρόσοψης ήταν το γραφείο του βασανιστή Θεοφιλογιαννάκου 

Χρειάστηκε να περάσουν χρόνια και μόλις τον Μάρτιο του 1997, τριάντα ολόκληρα χρόνια από την επιβολή της δικτατορίας, κηρύχθηκαν διατηρητέα τα τέσσερα πέτρινα κτήρια. Η απόφαση του τότε υπουργού ΠΕΧΩΔΕ έκανε λόγο για χαρακτηριστικά δείγματα της στρατιωτικής αρχιτεκτονικής του 19ου αιώνα.
Η ιστορική «ταυτότητά» τους αναγνωρίστηκε από τις αρχές λίγο αργότερα, όταν ο χώρος εκχωρήθηκε στους αγωνιστές της δημοκρατίας. Το βασικό κτήριο στεγάζει το Μουσείο του Αντιδικτατορικού Αγώνα και άλλο ένα διαχειρίζεται ο Σύλλογος Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών (ΣΦΕΑ). Τα υπόλοιπα δύο έχουν παραχωρηθεί στον Δήμο Αθηναίων καλύπτοντας ανάγκες του Κέντρου Τεχνών και του Μουσείου Ελευθέριου Βενιζέλου.




Τα κτήρια της ΕΑΤ-ΕΣΑ όπου διατηρούνται σήμερα τέσσερα πέτρινα χαρακτηριστικά κτίρια στρατιωτικής αρχιτεκτονικής του τέλους του 19ου αιώνα, που έχουν κηρυχθεί διατηρητέα από το πρώην ΥΠΕΧΩΔΕ (Φ.Ε.Κ. 229Δ’/26-3-1997)

2. Η ”Ταράτσα” της Μπουμπουλίνας



Αναχωρούμε από το "κολαστήριο" της ΕΑΤ- ΕΣΑ και συνεχίζουμε ώστε να γνωρίσουμε τον τελευταίο μας "σταθμό" στην βόλτα του κάνουμε στα σημεία που γράφτηκαν με αίμα οι πιο μαύρες σελίδες της νεώτερης ελληνικής ιστορίας.
Προορισμός μας η οδός Μπουμπουλίνας στον αριθμό 20, πίσω από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο στα Εξάρχεια, όπου από την δεκαετία του ‘50 μέχρι και τις αρχές του 1980, υπήρξε η έδρα της Υποδιεύθυνσης Ασφάλειας Αθηνών και ένα από τα πιο γνωστά κέντρα βασανιστηρίων κατά την περίοδο της δικτατορίας.
Στην περιβόητη πια ¨Ταράτσα της Μπουμπουλίνας¨ οδηγούνταν οι συλληφθέντες από την ασφάλεια της Χούντας όπου και βασανίζονταν με τις πιο άγριες και απάνθρωπες μεθόδους.

 Το κτίριο της Υποδιεύθυνσης Ασφάλειας Αθηνών στην οδό Μπουμπουλίνας.

Για την ιστορία του κτιρίου αντιγράφουμε από το άρθρο του Δημήτρη Νανούρη.
“Σπουδαίο μνημείο της αρχιτεκτονικής του μεσοπολέμου, κολαστήριο στα χρόνια της δικτατορίας, γραφεία του ΚΚΕ το ’80, έδρα του υπουργείου Πολιτισμού από το 1993: Το κτίριο της οδού Μπουμπουλίνας 20-22, έξω απ’ το οποίο πυροβολήθηκε ο αστυνομικός, Δ. Μαντζούνης, θα ‘λεγε κανείς ότι διατρέχει τη νεότερη ιστορία μας και συνδέεται με πολλές μελανές της σελίδες.
Χτίζεται το 1932 σε σχέδια του αρχιτέκτονα, Κυπριανού Μπίρη, μετέπειτα καθηγητή στο ΕΜΠ. Το πενταώροφο κτίριο θεωρείται υπόδειγμα «πρώιμου μοντερνισμού», με δύο στοές και τρία εσωτερικά αίθρια για τον επαρκή φωτισμό και αερισμό των 46 διαμερισμάτων του. Καταλαμβάνει το τετράγωνο μεταξύ των οδών Μπουμπουλίνας, Κουντουριώτη και Ζαΐμη.
«Είναι από τα πρώτα κτίσματα της Αθήνας με “έρκερ” όγκους, με γραμμικά παράθυρα, που εξέχουν από την πρόσοψη και όταν ανοίγουν σου δίνουν την αίσθηση ότι βρίσκεσαι σε μπαλκόνι», εξηγεί ο γιος του εμπνευστή του κτιρίου, Τ. Μπίρης, αρχιτέκτονας και καθηγητής του ΕΜΠ και ο ίδιος. «Είναι ακόμη από τις πρώτες πειραματικές λύσεις της καθ’ ύψος συλλογικής κατοίκησης. Με τη διαφορά ότι οι πρωτοπόροι της ιδέας της πολυκατοικίας οραματίζονταν περιορισμένα ύψη και σχεδιασμό, με σκοπό την κάλυψη των στεγαστικών αναγκών και όχι το κέρδος».


Κ. Λογοθετόπουλος
Διακεκριμένος ιατρός, θεμελιωτής της γυναικολογίας στην Ελλάδα, που αμαύρωσε το όνομά του, υπηρετώντας τους Γερμανούς από διάφορες πολιτικές θέσεις κατά την διάρκεια της Κατοχής.
 
Ο πρώτος του ιδιοκτήτης, ο γιατρός Κ. Λογοθετόπουλος, συνδέει το όνομά του με τις δωσιλογικές κατοχικές κυβερνήσεις, καθώς σπούδασε μαιευτική στο Μόναχο και λίγο πριν από τον πόλεμο βρέθηκε να διευθύνει το μαιευτήριο «Αλεξάνδρα» ως πρύτανης του πανεπιστημίου Αθηνών.
Παντρεμένος με την ανιψιά του στρατάρχη Λιστ, επικεφαλής των δυνάμεων της Βέρμαχτ που επιτίθενται στη χώρα μας, χρηματίζει υπουργός Παιδείας και Υγείας στην κυβέρνηση Τσολάκογλου και πρωθυπουργός από τις 2 Δεκεμβρίου 1942 έως τις 7 Απριλίου 1943. Εμπνευστής της επιστράτευσης του ’43, που αποτρέπεται από τις κινητοποιήσεις του ΕΑΜ και του ΚΚΕ, το 1944 δραπετεύει στη Γερμανία, ακολουθώντας τα ναζιστικά στρατεύματα. Καταδικάζεται ερήμην σε ισόβια το 1945, εκδίδεται στην Ελλάδα το 1946 και μένει στη φυλακή έως το 1951. Πεθαίνει το 1961 σε πλήρη απαξίωση.
Τη δεκαετία του ’50 στο κτίριο στεγάζεται η διαβόητη ΚΥΠ. Σε κάποιο απ’ τα γραφεία του εξυφαίνεται, πιθανότατα, η σκευωρία κατά του Νίκου Μπελογιάννη, αλλά και η δολοφονία του άλλοτε μαθητή του ιδιοκτήτη: του ΕΔΑΐτη γιατρού Γρηγόρη Λαμπράκη.

  Από την δίκη των βασανιστών της Χούντας.

Την περίοδο της δικτατορίας η γειτονιά ανατριχιάζει από τις οιμωγές των αντιστασιακών που κρατούνται στη Μπουμπουλίνας, έδρα της υποδιεύθυνσης Ασφαλείας και άντρο του Μάλλιου, του Μπάμπαλη, του Λάμπρου.
Στην αιματοβαμμένη «ταράτσα» εκατοντάδες αγωνιστές υπομένουν φρικτά βασανιστήρια. Ανάμεσά τους, ο Ανδρέας Λεντάκης και ο Μίκης Θεοδωράκης, που επινοούν έναν κώδικα επικοινωνίας με χτυπήματα στον τοίχο.
Τα «τραγούδια του Αντρέα» τα περιγράφουν γλαφυρά: «Χτυπούν το βράδυ στην ταράτσα τον Αντρέα, μετρώ τους χτύπους τον πόνο μετρώ. Πίσω απ’ τον τοίχο πάλι θα ‘μαστε παρέα. Τακ-τακ εσύ, τακ-τακ εγώ».
Η «εκδίκηση της ιστορίας» έρχεται στα μέσα του ’80, οπότε το ΚΚΕ αναζητεί κτίριο για να στεγάσει την Κομματική Οργάνωση Αθήνας. Η ΚΥΠ έχει μετακομίσει στην οδό Κατεχάκη και η πολυκατοικία μοιάζει ερείπιο. Οι τότε ιδιοκτήτες της τη βγάζουν κυριολεκτικά στο σφυρί. Η ταμπέλα «δίδεται αντιπαροχή» επιβεβαιώνει του λόγου το αληθές.
«Αγοράσαμε το κτίριο περίπου 100 εκατ. δρχ. και ξοδέψαμε άλλα 200 εκατ. για την ανακαίνισή του», θυμάται ο γραμματέας της Κ.Ε. του ΣΥΝ, Ν. Χουντής, τότε γραμματέας της ΚΟΑ του ΚΚΕ.
Την ανακαίνιση εκείνη επιβλέπει ο πολιτικός μηχανικός, Δημ. Σκαμπάς, μέλος του κόμματος και πρώην δήμαρχος Χαϊδαρίου.
Το 1992, με πρωθυπουργό τον Κ. Μητσοτάκη, η Ντόρα Μπακογιάννη προτείνει στο ΚΚΕ να πουλήσει το κτίσμα στο υπουργείο Πολιτισμού, προκειμένου να στεγαστούν εκεί οι κεντρικές του υπηρεσίες. Η συμφωνία κλείνει γρήγορα, με τίμημα το οποίο αλλεπάλληλα δημοσιεύματα της εποχής θεωρούν σκανδαλώδες.
Πάντως στην επιτροπή της Βουλής που εγκρίνει τους ισολογισμούς των κομμάτων για τα έξοδα των εκλογών του 1993, το ΚΚΕ αναφέρει ότι εισέπραξε από την πώληση του κτιρίου 1,17 δισ. δρχ.”

Το κτήριο σήμερα όπου στεγάζει υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού.

Μετά την πτώση της χούντας στις 24 Ιουλίου του 1974 και την δίκη των πραξικοπηματιών, ακολούθησε η δίκη των ηγετικών στελεχών των βασανιστών της ΕΣΑ. Η δίκη που έλαβε μέρος σε Αθήνα, Πάτρα και Χαλκίδα και διήρκησε από το καλοκαίρι μέχρι τον χειμώνα του 1975 έριξε στα μαλακά τους αρχιβασανιστές και μερικούς να αθωώνονται. Μεταξύ των αθωωθέντων και οι – γνωστοί από πολλές καταγγελίες – αστυνόμοι Ευάγγελος Μάλλιος και Πέτρος Μπάμπαλης, που έπεσαν νεκροί λίγο αργότερα – ο πρώτος τον Δεκέμβριο του 1976 από τα πυρά της οργάνωσης «17 Νοέμβρη» και ο δεύτερος τον Ιανουάριο του 1979 από την οργάνωση «Ιούνης ’78».



Και ένας επίλογος
Παρόλη την καταστροφή πολλών κτηρίων στην Αθήνα τις δεκαετίες που προηγήθηκαν και τον οικοδομικό ”οργασμό” της πολυκατοικίας που ακολούθησε, τα τέσσερα αυτά κτήρια που επισκεφτήκαμε στέκουν ακόμα όρθια ώστε να μας θυμίζουν τις πιο σκοτεινές και αιματοβαμμένες σελίδες της ιστορίας, που αξίζει κάποιος να γνωρίσει ώστε ποτέ ξανά να μην επαναληφθούν τέτοια εγκλήματα κατά του ελληνικού λαού και της ανθρωπότητας.