ΖΗΝΟΒΙΑ Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΗΣ ΠΑΛΜΥΡΑΣ

 

                               Giovanni Battista Tiepolo :Queen Zenobia Addressing Her Soldiers, 1725/1730

ΖΗΝΟΒΙΑ Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΗΣ ΠΑΛΜΥΡΑΣ

Γράφει ο Κ. Γραικιώτης

Η ομορφιά της ήταν θρυλική και υπήρξε μία από τις πιο εντυπωσιακές και δυναμικές γυναικείες μορφές της αρχαιότητας. Με βαθιά μαύρα μάτια, λεία επιδερμίδα, μαλλιά δεμένα σε πλεξούδες σύμφωνα με το έθιμο της εποχής, ήταν μια γυναίκα επίσης φιλόδοξη, ευφυής και καλλιεργημένη.  Μια μελαχρινή γυναίκα εκθαμβωτικής ομορφιάς, σαγηνευτική, ευφυής, θαρραλέα και υπέρμετρα φιλόδοξη, ένα πλάσμα ακαταμάχητα χαρισματικό. Ήταν μία από τις πιο μορφωμένες και γλωσσομαθείς γυναίκες της εποχής της - μιλούσε ελληνικά, λατινικά, αραμαϊκά, αιγυπτιακά και τις τοπικές διαλέκτους. Ήταν επιρρεπής στις απολαύσεις των αισθήσεων, αγαπούσε το θέατρο και παρακολουθούσε τα θεάματα στο ελληνικό θέατρο της πόλης.

Η Ζηνοβία (240-275 μ.Χ), έζησε τον 3ο αιώνα μ.Χ., και διακρίθηκε για την εξυπνάδα, την καλλιέργεια και τη στρατηγική της ικανότητα. Γεννημένη στην Παλμύρα, ρωμαϊκή αποικία που βρίσκεται στη σημερινή Συρία, η Ζηνοβία βασίλευσε από το 267 ή 268 μέχρι το 272 μ.Χ. Ολόκληρο το όνομά της ήταν Σεπτιμία Ζηνοβία (Septimia Zenobia και αραμαϊκά: Znwoya Bat Zabbai). Σύμφωνα με πηγές όπως ο ιστορικός Τρεβέλλιος Πολιών, η Ζηνοβία ισχυριζόταν ότι καταγόταν από τον Μέγα Αλέξανδρο ή την Κλεοπάτρα Ζ’.

Ήταν η δεύτερη σύζυγος του Odenato, ενός λαμπρού πολιτικού και στρατιώτη που, μετά από μια λαμπρή καριέρα, διορίστηκε από τον Ρωμαίο αυτοκράτορα Γαλιηνό (Gallienus) ως υπερασπιστής των συνόρων της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας από την περσική απειλή, ιδιαίτερα ορίστηκε βασιλιάς της Παλμύρας ενός σημαντικού σταθμού καραβανιών στη Συροπαλαιστινιακή περιοχή της σημερινής Συρίας. Η Ζηνοβία ακολουθούσε πάντα τον σύζυγό της στα πεδία των μαχών στις στρατιωτικές εκστρατείες κατά των Περσών και στα Πολεμικά Συμβούλια. Με τον Οδαίναθο απέκτησαν ένα παιδί τον Βαμπάλαθο (Αθηνόδωρο)

Το 267 ο πατέρας του Βαμπάλαθου ο Οδαίναθος και ο ετεροθαλής αδελφός του Χαϊράν Α΄ δολοφονήθηκαν από έναν συγγενή, ίσως εξάδελφο του Οδαίναθου, ονόματι Μαιώνιο. Ο Μαιώνιος κυβέρνησε ως σφετεριστής και στέφθηκε αυτοκράτορας, αλλά σχεδόν αμέσως σκοτώθηκε, καθώς δεν υπάρχει καμία επιγραφή ή στοιχεία για την κυριαρχία του. Πάντως φημολογείτο ότι και η Ζηνοβία ενεθάρρυνε την συνωμοσία ενάντια στον βασιλιά και τον διάδοχό του που προερχόταν από την πρώτη του σύζυγο.

 

Με τους Oδαίναθο και τον μεγαλύτερο γιο του νεκρό, η διαδοχή ήρθε στον μικρότερο γιο του, Βαμπάλαθο. Ο νεαρός Βαμπάλαθος έγινε βασιλιάς (rex consul imperator dux Romanorum, "Ευφημισμένος βασιλιάς των βασιλέων" και corrector totius Οrientis, επιμελητής πάσης Ανατολής) της Αυτοκρατορίας της Παλμύρας σε ηλικία 8 ετών. Όντας πολύ μικρός για να κυβερνήσει, η μητέρα του Ζηνοβία έγινε η de facto ηγεμόνας της Παλμύρας καθώς ανέλαβε την εξουσία ως αντιβασίλισσα για λογαριασμό του ανήλικου γιου της. Άλλωστε η πρώτη της πράξη ήταν να δηλώσει ανοιχτά τον εαυτό της απόγονο της βασίλισσας Κλεοπάτρας και να ανακηρύξει τον εαυτό της βασίλισσα της Παλμύρας  

Αρχικά ο Ρωμαίος Αυτοκράτορας Αυρηλιανός αναγνώρισε την κυριαρχία του Βαμπαλάθου, ίσως επειδή ο Αυρηλιανός βρισκόταν σε μία μεγάλη σύγκρουση με τη Γαλατική αυτοκρατορία στα δυτικά και δίστασε να υποκινήσει ανοιχτό πόλεμο με την αυτοκρατορία της Παλμύρας. Αυτή η αμοιβαία αναγνώριση μαρτυρείται από πρώιμα νομίσματα, που εξέδωσε η Ζηνοβία με το όνομα του Βαμπαλάθου, αλλά και αναγνωρίζοντας τον Αυρηλιανό ως Αυτοκράτορα. Στα νομίσματα, ο Αυρηλιανός εμφανίζεται να φορά ένα ακτινοβόλο στέμμα, που υποδηλώνει την υπεροχή του ως Αυτοκράτορα, ενώ ο Βαμπάλαθος στέφεται με δάφνινο στεφάνι. Τα νομίσματα που κόπηκαν στην Αλεξάνδρεια, έδειχναν τον Αυρηλιανό στον πρώτο του χρόνο εξουσίας και τον Βαμπάλαθο στον τέταρτο χρόνο του, με τον Βαμπάλαθο να υιοθετεί τιμητικούς τίτλους, που πιθανώς κληρονόμησε από τον πατέρα του Οδαίναθο. Αν και το Βασίλειο της Παλμύρας είχε κέντρο την Παλμύρα, ο Βαμπάλαθος και η Ζηνοβία πιθανότατα πέρασαν το μεγαλύτερο μέρος της βασιλείας τους στην Αντιόχεια, τη διοικητική πρωτεύουσα της Συρίας. Η σχέση μεταξύ της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και της νεοσύστατης αυτοκρατορίας της Παλμύρας επιδεινώθηκε και μία σειρά από κατακτήσεις της Παλμύρας, που πραγματοποιήθηκαν υπό την πλασματική υποταγή στη Ρώμη, ξεκίνησε γύρω στο 270.

 

Τον Οκτώβριο του 270 ένας στρατός της Παλμύρας 70.000 ανδρών εισέβαλε στην Αίγυπτο και ανακήρυξε τη Ζηνοβία, μητέρα του Βαμπάλαθου, ως βασίλισσα της Αιγύπτου. Ο Ρωμαίος στρατηγός Tενάγινο Πρόβος μπόρεσε να ανακτήσει την Αλεξάνδρεια τον Νοέμβριο, αλλά ηττήθηκε και διέφυγε στο φρούριο της Βαβυλώνας, όπου πολιορκήθηκε και σκοτώθηκε από τον Zαβδά, έναν στρατηγό της Παλμύρας, ο οποίος συνέχισε την πορεία του προς τα νότια και ασφάλισε την Αίγυπτο. Στη συνέχεια, το 271, ο Zαμπαί, ένας άλλος στρατηγός της Παλμύρας που υπηρετούσε τη Ζηνοβία, ξεκίνησε στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Μ. Ασία και ενώθηκε με τον Zαβδά την άνοιξη του ίδιου έτους. Οι Παλμυρηνοί υπέταξαν τη μικρασιατική επαρχία της Γαλατίας και κατέλαβαν την περιφερειακή πρωτεύουσα της Άγκυρας, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη έκταση της επέκτασης της Παλμύρας.

Η Ζηνοβία ονειρευόταν να κάνει την πρωτεύουσά της Παλμύρα όχι μόνο εμπορικό, αλλά και πνευματικό κέντρο. Στη διάρκεια της πεντάχρονης βασιλείας της (267-272 μ.Χ.), κατόρθωσε να μετατρέψει την υποτελή στη Ρώμη πολιτεία της σε ανεξάρτητο βασίλειο και την Παλμύρα σε μία από τις πλουσιότερες πόλεις της Ανατολής. Ο Αυρηλιανός εξαφανίστηκε από τα νομίσματα της Παλμύρας, ενώ η Ζηνοβία και ο Βαμπάλαθος υιοθέτησαν τους τίτλους της Αυγούστας και του Αυγούστου, αντίστοιχα. Ο Βαμπάλαθος ονομάστηκε σε νομίσματα «βασιλιάς, αυτοκράτορας, dux Romanum, αρχηγός των Ρωμαίων» και ξεκίνησε μία ανοιχτή εξέγερση κατά της Ρώμης.

 

Η ΖΗΝΟΒΙΑ ΑΠΟΧΑΙΡΕΤΑ ΤΗΝ ΠΑΛΜΥΡΑ
 

Το 272 μ. Χ. ο Αυρηλιανός αποφάσισε να βάλει τέλος στην ανταρσία στην Ανατολή. Ο στρατός της Παλμύρας και ο ρωμαϊκός στρατός συγκρούστηκαν στις όχθες του Ορόντη, όπου ο Αυρηλιανός, ένας μεγάλος στρατηγός, πέτυχε μια μεγάλη νίκη. Η Ζηνοβία και οι πιστοί της αναγκάστηκαν να καταφύγουν πρώτα στην Αντιόχεια και μετά στην Έμεσα. Η αποφασιστική νίκη του Αυρηλιανού σημειώθηκε στην Έμεσα, αλλά η Ζηνοβία, αν και βαριά ηττημένη, δεν παραδόθηκε. Υποχώρησε στην Παλμύρα και εδώ ετοιμάστηκε να αντιμετωπίσει την αναπόφευκτη πολιορκία. Ο Αυρηλιανός της πρόσφερε μια τιμητική παράδοση, αλλά η βασίλισσα δεν δέχτηκε, έχοντας εμπιστοσύνη στη βοήθεια των φυλών της ερήμου. Η βοήθεια τους όμως δεν έφτασε ποτέ καθώς η Ρώμη είχε υποτάξει όλους αυτούς τους πληθυσμούς και η Ζηνοβία δεν είχε πλέον άλλη επιλογή από το να φύγει με τον γιο της. Άφησε την πόλη και κατευθύνθηκε ανατολικά για να ζητήσει από την αυτοκρατορία των Σασσανιδών ενίσχυση. Όμως, παρά τη βοήθεια των νομάδων της ερήμου, αναγνωρίστηκε και αιχμαλωτίστηκε από τους Ρωμαίους  που την παρακολουθούσαν και η βασίλισσα  συνελήφθηκε κοντά στον Ευφράτη και την έφεραν μπροστά στον Αυρηλιανό. Αμέσως μετά, οι πολίτες της Παλμύρας ζήτησαν ειρήνη και η πόλη παραδόθηκε.

Το τέλος της ονομαστικής κυριαρχίας της Ζηνοβίας και του γιού της ήρθε μετά την απώλεια της πολιορκημένης Παλμύρας. Ο Βαμπάλαθος, η μητέρα του και το συμβούλιό της οδηγήθηκαν στην Έμεσα και δικάστηκαν. Οι περισσότεροι από τους υψηλόβαθμους αξιωματούχους της Παλμύρας εκτελέστηκαν, ενώ η μοίρα της Ζηνοβίας και του Βαμπάλαθου παρέμεινε αβέβαιη. Αν και ο Αυρηλιανός εκτέλεσε τους περισσότερους από τους κρατούμενούς του, πιθανότατα γλίτωσε τη βασίλισσα και τον γιο της, για να τους σύρει να παρελάσουν στον προγραμματισμένο θρίαμβό του.

Σύμφωνα με τον ιστορικό Ζώσιμο, ο Βαμπάλαθος απεβίωσε στον δρόμο για τη Ρώμη, αλλά αυτή η θεωρία δεν έχει ούτε επιβεβαιωθεί, ούτε διαψευστεί. Άλλες πηγές υπονοούν, ότι μετά την αποστολή της ηττημένης Ζηνοβίας και τού Βαμπαλάθου στη Ρώμη, ο Αυρηλιανός επέτρεψε και στους δύο επαναστάτες να ζήσουν, αλλά μόνο αφού παρήλασαν στους δρόμους της Ρώμης σύμφωνα με τις ρωμαϊκές παραδόσεις που ήθελαν να εορτάζονται οι στρατιωτικές νίκες με θριαμβευτική πομπή. Αυτό ήταν ταπεινωτικό για τους δύο, αλλά καλύτερο από το θάνατο. Αυτή η θεωρία υποστηρίζεται από την παρόμοια αντιμετώπιση του Αυρηλιανού για τους Tετρίκους: τον Τέτρικο Α΄ και τον Tέτρικο Β΄ της Γαλατικής αυτοκρατορίας, μακροχρόνιους εχθρούς της Ρώμης, στους οποίους ο Αυτοκράτορας επέτρεψε να αποσυρθούν μετά την ήττα τους στη μάχη του Σαλόν το 274 και αργότερα μεταφέρθηκαν στη Ρώμη. 

 

 

Στην αιώνια πόλη, η όμορφη αιχμάλωτη βασίλισσα παρέλασε σαν το πολυτιμότερο από τα τρόπαια του Αυρηλιανού δεμένη με χρυσές αλυσίδες στο άρμα του αυτοκράτορα. Οι πηγές διίστανται ως προς την απόληξή της. Άλλος λέει ότι πέθανε λίγο μετά την άφιξή της στη Ρώμη, άλλος αναφέρει ότι εντυπωσιασμένος ο Αυρηλιανός από την εκθαμβωτική ομορφιά της Ζηνοβίας, αλλά και το θάρρος της να ορθώσει το ανάστημά της κατά της Αυτοκρατορίας της Ρώμης, πρόσφερε σ’ αυτή την ελευθερία της, άλλος πάλι λέει ότι στη Ρώμη, η έκπτωτη «βασίλισσα της ερήμου» παντρεύτηκε ένα Ρωμαίο συγκλητικό και πέρασε την υπόλοιπη ζωή της μέσα σε ανέσεις και πολυτέλεια στη ρωμαϊκή έπαυλή του κοντά στο σημερινό Τίβολι της Ιταλίας ως Ρωμαία αρχόντισσα μέχρι το τέλος των ημερών της.

Η Ζηνοβία πάντως έμεινε στην ιστορία όχι μόνο για τις πολιτικές και στρατιωτικές της επιτυχίες, αλλά και για το θάρρος και την αποφασιστικότητά της σε μια εποχή όπου οι γυναίκες σπάνια κατείχαν εξουσία

 

ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Η Ζηνοβία ήταν φιλότεχνος και προστάτευσε τη φιλοσοφία και τις τέχνες, προσελκύοντας λόγιους και φιλοσόφους στην αυλή της στην Παλμύρα Αποτελεί επίσης σύμβολο γυναικείας ισχύος, στρατηγικής ικανότητας και πολιτιστικού μεγαλείου, και πολλές φορές έχει συγκριθεί με την Κλεοπάτρα, ενώ έχει εμπνεύσει θεατρικά έργα, μυθιστορήματα και όπερες.

Πάμε να δούμε πώς η Ζηνοβία επέζησε στον χρόνο μέσα από την τέχνη, τη λογοτεχνία και τον θρύλο. Είναι εντυπωσιακό πώς ένα ιστορικό πρόσωπο του 3ου αιώνα συνεχίζει να εμπνέει μέχρι σήμερα.

Η Ζηνοβία στην τέχνη

Μέσα από Αναγεννησιακούς και νεότερους πίνακες η Ζηνοβία προβάλλει ως το σύμβολο της γυναικείας αρετής και αξιοπρέπειας.

Ζωγράφοι όπως ο Giovanni Battista Tiepolo και ο Nicolas Poussin την απεικόνισαν είτε στη σύλληψή της είτε στη θριαμβευτική πομπή της στη Ρώμη.

Πολλές απεικονίσεις τη δείχνουν ευγενική, αγέρωχη, ακόμα και δεμένη και αιχμάλωτη, χωρίς να χάνει την αξιοπρέπειά της.

Σε γλυπτά και χαλκογραφίες αναπαριστάται συχνά ντυμένη με ελληνορωμαϊκή ενδυμασία, με διάδημα ή σκήπτρο.

Η Ζηνοβία στη λογοτεχνία

 Σε Μεσαιωνικούς θρύλους εμφανίζεται στα χειρόγραφα και τις λαϊκές αφηγήσεις ως η «Ζηνοβία η σοφή» ή «η περήφανη βασίλισσα της Ανατολής».

Σε Αναγεννησιακά έργα:

Ο Τζοβάνι Μποκάκιο την περιλαμβάνει στο έργο του De mulieribus claris («Για τις ένδοξες γυναίκες»), τονίζοντας τη σοφία και το θάρρος της. Η Ζηνοβία παρουσιάζεται ως υπόδειγμα ανδρείας, αντίστοιχη των ανδρών βασιλέων.

Στη Νεότερη λογοτεχνία:

Στο αγγλόφωνο μυθιστόρημα "Zenobia, or The Fall of Palmyra" (1837) του William Ware, εμφανίζεται ως τραγική ηρωίδα, γεμάτη χάρη και φιλοσοφικό στοχασμό.

Έχει επίσης αναφερθεί σε φεμινιστικές μελέτες και δοκίμια, ως σύμβολο της γυναικείας εξουσίας σε έναν ανδροκρατούμενο κόσμο.

Στην Όπερα και θέατρο

Η ζωή της Ζηνοβίας ενέπνευσε τουλάχιστον δέκα όπερες από τον 17ο έως τον 19ο αιώνα! (Π.χ. "Zenobia, Regina de Palmireni" από τον Tomaso Albinoni ή  το έργο "Zenobia in Palmira" του Giovanni Paisiello.).

Στα έργα αυτά παρουσιάζεται ως τραγική ηρωίδα που συνδυάζει δύναμη, πάθος και αξιοπρέπεια. Η δραματική της πτώση προσφέρει πλούσιο έδαφος για συγκίνηση και στοχασμό.

Στους  Θρύλους & στις παραδόσεις

Σε κάποιες αραβικές αφηγήσεις μετατρέπεται σχεδόν σε μυθική φιγούρα, που κυβερνά με σοφία και αυστηρότητα.

Ορισμένοι ιστορικοί της Ανατολής τη θεωρούσαν προάγγελο της ισλαμικής χρυσής εποχής λόγω της ευφυΐας και του πολιτιστικού της έργου.

 

 

Πηγές :

https://extremelyinterestingfacts.quora.com/ZENOBIA-THE-QUEEN-OF-PALMYRA

https://el.wikipedia.org/wiki/Ζηνοβία

https://el.wikipedia.org/wiki/Βαμπάλαθος

 

Θυσία αμάχων - Σύρια killers

Θυσία αμάχων - Σύρια killers

Γράφει ο Κώστας Βαξεβάνης

Τον Ιανουάριο του 1991, όταν ξεκίνησε η αμερικανική «Καταιγίδα της ερήμου» εναντίον του Ιράκ, εγκαινιάστηκε ένα νέο είδος πολέμου. Ο πόλεμος είχε τη μορφή video game το οποίο μπορούσε ο καθένας να παρακολουθήσει στην οθόνη της τηλεόρασης του, καταναλώνοντας μπίρες και τσιπς και εκφράζοντας ίσως και τον θαυμασμό του για την ακρίβεια των αποτελεσμάτων.

Οι βομβαρδισμοί ξεφορτώθηκαν το φρικαλέο τους πρόσωπο αφού ο καθένας γινόταν θεατής μιας φονικής επιχείρησης σε πραγματικό χρόνο χωρίς την αποτρόπαια εικόνα των θυμάτων. Ο πύραυλος σκότωνε ανθρώπους, αλλά οι άνθρωποι δεν ήταν στο προσκήνιο. Εξαερώνονταν ταυτόχρονα με τη λάμψη, η οποία εντυπωσίαζε για την αποτελεσματικότητά της. Όπως πάντα στους πολέμους, οι άνθρωποι ήταν τα θύματα, τα οποία όμως σπάνια έβλεπε ο θεατής.

Στις 17 Ιανουαρίου του 2001 ένας διατρητικός πύραυλος άνοιξε μια μικρή τρύπα στο καταφύγιο αμάχων στη Βαγδάτη, για να περάσει ένας δεύτερος από αυτήν και να εξαφανίσει 400 ανθρώπους, μεταξύ των οποίων δεκάδες παιδιά! Οι σκιές αυτών των ανθρώπων διακρίνονται ακόμη στους τοίχους του καταφυγίου, το οποίο έμεινε σχεδόν ανέπαφο. Αποτελεί ίσως μια από τις πιο ανατριχιαστικές εικόνες που έχω δει στη ζωή μου, χειρότερη και από τα διαμελισμένα κορμιά.

Εκείνος ο πρώτος τηλεοπτικός πόλεμος στο Ιράκ επαναλήφθηκε στη Βοσνία, στο Βελιγράδι, δύο ακόμη φορές στο Ιράκ, στο Αφγανιστάν, ενώ σήμερα οι πύραυλοι κοιτάζουν τη Συρία. Θα σκοτωθούν πάλι άνθρωποι, θα καταστραφούν χώρες, θα απαξιωθεί η έννοια της διεθνούς νομιμότητας και της ειρήνης στο όνομα μιας προσχηματικής αναγκαιότητας για την ασφάλεια, την οποία εκπροσωπεί ο νέος δράκος με το όνομα Άσαντ. Να θυμίσω μόνο ότι στη Σαουδική Αραβία ακρωτηριάζουν δημόσια κάθε Παρασκευή κατάδικους, ακρωτηριάζουν πορτοφολάδες και λιθοβολούν ερωτευμένες γυναίκες, αλλά αυτό δεν εμποδίζει τη συμμαχία με τις ΗΠΑ, τη Βρετανία και τη Γαλλία, που φυσικά δεν διανοούνται να βομβαρδίσουν τις κελεμπίες που χειρίζονται τις λαιμητόμους ούτε και διακρίνουν καμιά απειλή για τη δημοκρατία.

Το θέμα όμως δεν είναι μόνο η υποκρισία της πολιτικής των ΗΠΑ αλλά ο τρόπος που δημιουργεί τα προβλήματα, τα οποία στη συνέχεια αντιμετωπίζει ως απειλές. Ας κάνουμε μια ιστορική ανασκόπηση.

 Μετά τη σύλληψή του το 1953, ο Μοσαντέκ καταδικάστηκε και έμεινε στη φυλακή έως τον θάνατό του το 1967

Το 1953 ΗΠΑ και Βρετανία έριξαν από την εξουσία τον πρωθυπουργό του Ιράν Μοσαντέκ, ο οποίος είχε προχωρήσει σε εθνικοποίηση των πετρελαιοπηγών και κατάργησε τις αποικιακές συμβάσεις που είχαν επιβάλει οι πετρελαϊκές και επανέφεραν τον σάχη. Ο Χομεϊνί και οι φανατικοί μουσουλμάνοι χρησιμοποιήθηκαν ενάντια στον κοσμικό Μοσαντέκ. Γρήγορα όμως οι αγιατολάχ έγιναν ανεξέλεγκτοι. Έτσι οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοι τους χρησιμοποίησαν το Ιράκ και τον άγνωστο Σαντάμ Χουσεΐν, βάζοντάς τον να ξεκινήσει έναν πόλεμο ενάντια στο Ιράν. Πολύ γρήγορα και ο Σαντάμ έγινε ανεξέλεγκτος και μπήκε στη λίστα των εχθρών.

Με τον ίδιο τρόπο ο Οσάμα μπιν Λάντεν, ο οποίος υπήρξε σύμμαχος των ΗΠΑ κατά τον ρωσοαφγανικό πόλεμο, μετατράπηκε από φίλος της CIA σε νούμερο ένα εχθρό, τον οποίο οι ΗΠΑ περιέφεραν ως τον δράκο που απειλεί τη δημοκρατία.

Τα απομεινάρια από τους πολέμους στο Ιράκ και το Αφγανιστάν δημιούργησαν τη μαγιά για το ISIS, το οποίο επίσης χρησιμοποίησαν οι ΗΠΑ για να ρίξουν τον Ασαντ στη Συρία, επιχειρώντας να δημιουργήσουν την καθολική επικράτηση αυτού που ονόμαζαν «Αραβική Άνοιξη». Κατά τραγική ειρωνεία, τις ημέρες πριν από την επίθεση στη Συρία αποκαλύπτεται ότι και ο Γάλλος πρώην πρόεδρος Σαρκοζί πούλαγε προστασία στον Λίβυο δικτάτορα Καντάφι, τον οποίο στη συνέχεια βομβάρδιζε με τους άλλους δυτικούς συμμάχους.

Ας αφήσουμε πόσο άνοιξη για τη δημοκρατία ήταν η «Αραβική Άνοιξη» και ας μείνουμε στον φαύλο κύκλο που οι ΗΠΑ δημιουργούν με την πολιτική τους. Προκειμένου να ικανοποιήσουν τα γεωστρατηγικά τους συμφέρονται δεν συνεργάζονται απλώς με τον διάβολο, αλλά τον δημιουργούν για να τον αντιμετωπίσουν στη συνέχεια ηρωικά και με αυταπάρνηση που γεννά –επικοινωνιακά τουλάχιστον– σεβασμό στη δημοκρατία.

Προφανώς ο Άσαντ δεν είναι υπόδειγμα δημοκρατικότητας, όπως ούτε η βασιλική οικογένεια της Σαουδικής Αραβίας ή οι φύλαρχοι του Αφγανιστάν τους οποίους οι ΗΠΑ κατέστησαν ηγέτες μιας άλλης διεφθαρμένης τυραννοκρατίας. Δεν θα ξεχάσω τα αμερικανικά κανάλια, τα οποία πριν από τον βομβαρδισμό του Αφγανιστάν εμφάνιζαν τις γυναίκες του Αφγανιστάν με μπούρκα και υπόσχονταν την πλήρη απελευθέρωσή τους. Φυσικά η μπούρκα συνεχίζει να είναι σύμβολο της καταπίεσης στην περιοχή και αναμφίβολα χρησιμοποιήθηκε, όπως και τα «βιολογικά όπλα» του Σαντάμ Χουσεΐν, για να επιβληθεί μια νέα, συμφέρουσα και ελεγχόμενη «τάξη πραγμάτων».

Οι Αμερικανοί μετακινούν κάθε φορά το όριο της ανάγκης και της ασφάλειας για όλη την υφήλιο για να συμπεριλάβουν τα δόγματα, τις ανάγκες και τις ιδεοληψίες τους. Αυτήν τη φορά ο Άσαντ ή το ISIS είναι ο στρατηγικός εχθρός, όπως κάποτε ο κομμουνισμός, ο Σαντάμ και αργότερα η Αλ Κάιντα. Το φάντασμα που γίνεται πραγματική απειλή μέσα από την ατζέντα φόβου των ΗΠΑ σε μια ανατροφοδότηση κυνισμού και διπλωματίας πολέμου. Όσο πιο μεγάλο εμφανίζεται το φάντασμα τόσο πιο πραγματικά και πολλά είναι τα θύματα.

http://www.documentonews.gr/article/syria-killers

Συρία : Ποιος πολεμάει ποιον, που και γιατί

Συρία : Ποιος πολεμάει ποιον, που και γιατί

Οκτώ ερωτήσεις και απαντήσεις για το αιματοβαμμένο κουβάρι του συριακού εμφυλίου που ξεκίνησε στις 15 Μαρτίου 2011 με μια μεγάλη αντικυβερνητική διαδήλωση στη Δαμασκό, στο πλαίσιο των εξεγέρσεων της Αραβικής Άνοιξης

Του Γιώργου Ι. Αλλαμανή

Μετρήστε «δρώντες» που λένε και στις διεθνείς σχέσεις: ΗΠΑ, Ρωσία, Ιράν, Τουρκία, Συρία, Ισραήλ, Σαουδική Αραβία, Κατάρ, Ευρωπαϊκή Ένωση, Λίβανος, Αίγυπτος, Ισλαμικό Κράτος, ΥΡG (κουρδικές Μονάδες Προστασίας του Λαού στη βόρεια Συρία), μια βεντάλια από δεκάδες ένοπλες οργανώσεις (από σαλαφιστές μέχρι φιλοϊρανούς σιίτες), καθώς και λίγες χιλιάδες ξένοι εθελοντές. Το αιματοβαμμένο κουβάρι του συριακού εμφυλίου έχει μπερδευτεί για τα καλά, ίσως (για όσους βλέπουν το ποτήρι μισογεμάτο) ενόψει ενός πολυεθνικού συμβιβασμού που θα οδηγήσει μέσα από θάνατο, προσφυγιά, κυνικούς υπολογισμούς και καπνίζοντα ερείπια στην επόμενη μέρα ενός εμφυλίου, ο οποίος είναι ό,τι πιο κοντά σε παγκόσμιο πόλεμο βιώνει σήμερα ο πλανήτης.

•     Πότε ξεκίνησε ο εμφύλιος και σε ποιο σημείο βρίσκεται σήμερα;

Ξεκίνησε στις 15 Μαρτίου 2011 με μια μεγάλη αντικυβερνητική διαδήλωση στη Δαμασκό, στο πλαίσιο των εξεγέρσεων της Αραβικής Άνοιξης. Αφορμή ήταν ο θάνατος από βασανιστήρια ενός 13χρονου γιατί έγραψε σε τοίχο το σύνθημα «Ο λαός θέλει να πέσει η κυβέρνηση». Ο πρόεδρος Μπασάρ αλ Ασανι κατήγγειλε το Ισραήλ και το Κατάρ ως υποκινητές των διαδηλώσεων, τις οποίες έπνιξε στο αίμα. Είχε προηγηθεί εξαετής ξηρασία (2006-2011) που φτωχοποίησε εκατομμύρια Σύρους αγρότες προκαλώντας κύμα αστυφιλίας και πολιτικής δυσαρέσκειας. Ένοπλες ομάδες, ιδίως σουνιτών που παραδοσιακά ανατίθενται στην αλεβίτικη (σιιτική) στρατιωτική και κυβερνητική ελίτ που υποστηρίζει την οικογένεια Ασαντ, μεταβλήθηκαν σε πάνοπλες οργανώσεις και η εξέγερση εξελίχθηκε σε γενικευμένο εμφύλιο το καλοκαίρι του 2012.

Οι εδαφικές νίκες του χαλιφάτου του Ισλαμικού Κράτους στη βόρεια Συρία και στο βόρειο Ιράκ προκάλεσαν την επέμβαση διεθνούς συμμαχίας υπό τις ΗΠΑ το 2014 και την αντίστοιχη επέμβαση της Ρωσίας το 2015. Σήμερα η χώρα των 17 εκατομμυρίων κατοίκων θρηνεί τουλάχιστον 350.000 νεκρούς, ενώ πάνω από επτά εκατομμύρια τριγυρνούν ξεριζωμένοι από τις εστίες τους στο εσωτερικό και άλλα πέντε εκατομμύρια βγήκαν στον γολγοθά της προσφυγιάς στο εξωτερικό. Με τη βοήθεια του Κρεμλίνου και του Ιράν ο πρόεδρος Ασαντ δείχνει στην παρούσα φάση να κερδίζει τον πόλεμο.

•   Πώς έχει η κατάσταση στο συριακό έδαφος;

Τη μεγαλύτερη περιοχή ελέγχει η κυβέρνηση της Δαμασκού: από τις ακτές της Μεσογείου στη Λαττάκεια μέχρι τα σύνορα με το Ιράκ και την Ιορδανία. Ακολουθεί η κουρδική περιοχή στη Ροτζάβα, με ενδιαφέροντα στοιχεία αυτοοργάνωσης των πολιτών. Ένα τμήμα της όμως κατέλαβαν από τον Ιανουάριο περίπου 4.000 Τούρκοι εισβολείς που συνεργάζονται με ντόπιες σουνιτικές οργανώσεις. Διάσπαρτοι σε εννέα συριακές επαρχίες -χωρίς να κατέχουν καμία πλήρως- είναι οι αγρίως στριμωγμένοι σήμερα μαχητές του Ελεύθερου Συριακού Στρατού, βασικού πυλώνα της αντιπολίτευσης.

Οι εξουθενωμένοι τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους έχουν πλέον περιοριστεί σε δύο μικρούς θύλακες που δεν επικοινωνούν μεταξύ τους, στη μεθόριο με το Ιράκ. Οπαδοί της Αλ Κάιντα, υπό την οργάνωση-ομπρέλα Ταχρίρ αλ Σαμ που ιδρύθηκε μόλις τον περασμένο Ιανουάριο συνενώνοντας περίπου 30.000 ένοπλους ισλαμιστές, κατέχουν έναν επίσης μικρό θύλακα στα δυτικά του ποταμού Ευφράτη. Οι συριακές ένοπλες δυνάμεις διαθέτουν περίπου 280.000 άντρες, η αντιπολίτευση περίπου 50.000, οι Κούρδοι περίπου 60.000. Στο συριακό έδαφος δρουν περίπου 2.000 Αμερικανοί στρατιωτικοί σύμβουλοι της αντιπολίτευσης και των Κούρδων, περίπου 4.000 Ρώσοι στρατιωτικοί και 4.000 Ιρανοί μαχητές.

•      Ποιοι στηρίζουν τον πρόεδρο της Συρίας και γιατί;

Η Ρωσία, το Ιράν, η Χεζμπολάχ στον νότιο Λίβανο, καθώς και οι σιιτικές πολιτοφυλακές στη Συρία με εθελοντές από Ιράκ, Αφγανιστάν και Υεμένη. Στόχος του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν είναι να στείλει στη Δύση το μήνυμα ότι οι υποβοηθούμενες εξεγέρσεις δεν θα ανατρέψουν τα φιλικά του καθεστώτα (στην Τεχεράνη και τη Δαμασκό), ότι θα έχει βαρύνοντα λόγο στη διαμόρφωση του μεταπολεμικού πετρελαϊκού  - ενεργειακού χάρτη, ότι θα διατηρήσει τη ρωσική ναυτική βάση στην Ταρτούς της Συρίας, τη μοναδική που διαθέτει το Κρεμλίνο στη Μεσόγειο απ' την εποχή που ο πατέρας Χαφέζ αλ Ασαντ ήταν το σημαντικότερο πιόνι της Σοβιετικής Ενωσης στη Μέση Ανατολή. Παράλληλα οι μουλάδες της Τεχεράνης έχουν δεσμούς με την οικογένεια Ασαντ από το 1979, δεν ξεχνούν ότι η Δαμασκός ήταν η μοναδική αραβική χώρα που τους στήριξε στον πόλεμο Ιράν - Ιράκ τη δεκαετία του '80 και σήμερα βλέπουν τον πρόεδρο Ασαντ ως βασικό κρίκο στη νοερή οπτική αλυσίδα που καταλήγει στον νότιο Λίβανο, απέναντι από τον εμβληματικό «σιωνιστή εχθρό», το Ισραήλ.

•      Έπληξε με χημικά όπλα αμάχους ο Ασαντ;

Η ερώτηση δεν μπορεί να απαντηθεί αυτήν τη στιγμή. Οι Αμερικανοί και οι Ευρωπαίοι τον καταγγέλλουν, ο ίδιος το αρνείται, αλλά κανένας ανεξάρτητος παρατηρητής δεν επιτρέπεται να μεταβεί επιτόπου για να δει τι συνέβη.

•     Ποιοι στηρίξουν την ένοπλη αντιπολίτευση και γιατί;

Οι ΗΠΑ εξοπλίζουν, εκπαιδεύουν και προσφέρουν στρατιωτικές συμβουλές σε «μετριοπαθείς ομάδες». Παλαιότερα ήθελαν να ανατρέψουν το καθεστώς του Ασαντ, μετά άλλαξαν γνώμη, πρόσφατα ο πρόεδρος Τραμπ είπε «θα φύγουμε από τη Συρία», ενδιάμεσα πάτησε το κουμπί των πυραύλων Τόμαχοκ. Ο αντιρωσικός, αντιιρανικός προσανατολισμός και η πετρελαϊκή συμμαχία με τους Σαουδάραβες και το Ισραήλ επηρεάζουν τη (μάλλον ξεχαρβαλωμένη) διπλωματική πυξίδα του Λευκού Οίκου. Η Ιορδανία προσφέρει επιμελητεία (logistics) και όπλα. Οι συντηρητικές μοναρχίες του Κόλπου, με πρώτη τη Σαουδική Αραβία, χρηματοδοτούν με πακτωλό πετροδολαρίων και εξοπλίζουν σουνιτικές οργανώσεις, πολλές με τζιχανπσπκό υπόβαθρο. Στόχος τους είναι η ανάσχεση της πετρελαιοκίνητης και πυρηνοκίνητης (ελέω ρωσικής τεχνολογίας) ισχύος του Ιράν, πανάρχαιου δογματικού εχθρού.

•    Τι γυρεύει ο Ερντογάν στη βόρεια Συρία;

Να αποτρέψει τη γέννηση μιας δεύτερης κουρδικής κρατικής οντότητας μετά το αυτόνομο κουρδικό κρατίδιο το οποίο ίδρυσαν το 1991 οι Αμερικανοί εισβολείς στο βόρειο Ιράκ. Να διαπραγματευτεί από θέση ισχύος με τους Ευρωπαίους για το προσφυγικό. Να επιβάλει μια «ζώνη ασφαλείας» κατέχοντας συριακό έδαφος. Να παρουσιαστεί ως εν δυνάμει ηγέτης μερίδας του μουσουλμανικού κόσμου. Να εισπράξει στην κάλπη τα πατριωτικά αντανακλαστικά των συντηρητικών ψηφοφόρων στις διπλές εκλογές (βουλευτικές και προεδρικές) που θα διεξαχθούν στην Τουρκία.  

•       Σε τι ελπίζει ο Τραμπ με τους βομβαρδισμούς;

Στην καλύτερη περίπτωση να αποδυναμώσει διπλωματικά και στρατιωτικά τη Μόσχα και τη Δαμασκό όταν έρθουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για τη μεταπολεμική Συρία Στη χειρότερη να υλοποιήσει μερικώς την πρόσφατη δήλωση του ότι οι ΗΠΑ θα φύγουν από τη Συρία. Ο ηγέτης-επιτομή της αντίφασης δεν έχει πολλές επιλογές. Οι οικονομικές κυρώσεις εξαντλούνται, το περιορισμένο πλήγμα έχει κυρίως επικοινωνιακή αξία, η αποστολή χιλιάδων ένστολων γιάνκηδων στα εμφυλιοπολεμικά μέτωπα δεν θέλγει ούτε τα πιο αδίστακτα γεράκια της Ουάσινγκτον.

•      Πώς θα διαμορφωθεί το μεταπολεμικό σκηνικό;

Η πιο δύσκολη ερώτηση. Υπό τις παρούσες συνθήκες ο Ασαντ θα παραμείνει στο προσκήνιο, έστω ως μεταβατικός ηγέτης μέχρι τη διενέργεια εκλογών. Όμως μακρύς και τραχύς δρόμος θα μεσολαβήσει μέχρι τότε. Πιθανώς τμήμα της κρατικής κυριαρχίας να μεταφερθεί σε τρεις περιφέρειες: μία αλεβίτικη υπό τον Ασαντ με τη Λαττάκεια και τη Δαμασκό, μία σουνιτική στα νότια και τα ανατολικά, μία κουρδική στον βορρά. Το συρρικνωμένο Ισλαμικό Κράτος και οι οπαδοί της Αλ Κάιντα στα βορειοδυτικά θα εξακολουθήσουν τον κλεφτοπόλεμο. Η Ρωσία και το Ιράν θα απαιτήσουν εδραίωση της στρατιωτικής τους παρουσίας στο έδαφος. Το ίδιο και η Τουρκία, συνδέοντας την απαίτηση της με τον έλεγχο των προσφυγικών ροών.

Μετά θα έρθουν τα ακόμη πιο δύσκολα. Με χρονοδιαγράμματα, οδικό χάρτη και προαπαιτούμενα θα πρέπει να δρομολογηθεί ο αφοπλισμός εκατοντάδων χιλιάδων ενόπλων, να διαμοιραστούν τα ιμάτια των φυσικών πόρων της δύσμοιρης χώρας, να εξευρεθούν δισεκατομμύρια για την ανθρωπιστική βοήθεια και για το μεγάλο φαγοπότι της ανοικοδόμησης, να επιστρέψουν οι ανέστιοι στις εστίες τους, να αποδοθεί (λέμε τώρα...) δικαιοσύνη για τα εγκλήματα όλων των πλευρών.

DocumentoStreet 19.4.2018