Translate -TRANSLATE -

Δευτέρα, 30 Απριλίου 2018

Απρίλιος 1942, «Εδώ Μόσχα...»



Απρίλιος 1942, «Εδώ Μόσχα...»

Απρίλιος 1942. Ο Ραδιοφωνικός Σταθμός της Μόσχας, εκπέμπει ευχαριστήριο Διάγγελμα προς τους Έλληνες, για την ηρωική Αντίσταση τους!
Σε μια μονοκατοικία της γερμανοκρατούμενης Αθήνας, η Οδησσιώτισσα (καταγόμενη από τη Χίο) Βιργινία Γλύκα-Σταυρινάκη, σε παράνομη ακρόαση, γράφει το Διάγγελμα μεταφράζοντας το στα Ελληνικά. Στη συνέχεια με παλλόμενη από πατριωτική συγκίνηση φωνή, το διαβάζει στους πατριώτες που είναι συγκεντρωμένοι γύρω της.




Ραδιοφωνικός Σταθμός Μόσχας
Επολεμήσατε άοπλοι εναντίον πάνοπλων· και ενικήσατε.
Επολεμήσατε μικροί εναντίον μεγάλων· και επικρατήσατε.
Δεν ήτο δυνατόν να γίνη άλλως - διότι είσθε Έλληνες.
Οι Ρώσσοι, ως άνθρωποι εκερδίσαμεν, χάριν εις την θυσίαν σας, χρόνον
δια να αμυνθώμεν.
Σας ευγνωμονούμεν

Το χειρόγραφο κείμενο, μετά από 76 χρόνια αναρτήθηκε στην πρωτότυπη μορφή του στις 28.4.2018 στην τοπική εφημερίδα του Μαρουσιού «ΑΜΑΡΟΥΣΙΑ»!

Πηγή:  

Από το βιβλίο του Γιώργου Κ. Γκΐκα «Η Πατρίδα μου η Ήπειρος». Από το αρχείο του εγγονού της Βιργινία Γλύκα-Σταυρινάκη αρχιτέκτονα Δημήτρη Βλάμη

Γιώργου Πάλλη : Τα κοιμητήρια στο Μαρούσι των νεώτερων χρόνων



Τα κοιμητήρια στο Μαρούσι των νεώτερων χρόνων

Από τις ταφές γύρω από κάθε εκκλησία ως το σύγχρονο νεκροταφείο

 Έρευνα-κείμενο του Γιώργου Πάλλη

Ο τόπος ταφής των νεκρών έχει ιδιαίτερη σημασία στη ζωή κάθε ανθρώπινης κοινότητας, μικρής ή μεγάλης. Η θέση του και η μορφή του αντιπροσωπεύουν τις θρησκευτικές πεποιθήσεις των μελών της, τις αντιλήψεις τους για τους κεκοιμημένους, αλλά και τις ιστορικές συνθήκες της κάθε εποχής. Στο κείμενο που ακολουθεί θα εξετάσουμε τη διαδρομή των νεκροταφείων στο νεώτερο Μαρούσι, από τον 19° αιώνα μέχρι σήμερα, και θα δούμε πώς αυτή ακολούθησε την εξέλιξη του οικισμού αλλά και επηρέασε τον πολεοδομικό του σχεδιασμό.



Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας

Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας και ως την Επανάσταση, συνεχιζόταν στην Ελλάδα η παλαιότερη βυζαντινή πρακτική να ενταφιάζονται οι νεκροί γύρω από κάθε εκκλησία, μικρή ή μεγάλη, εντός και εκτός οικισμών. Οι πιο επιφανείς ( ανάμεσα τους -π.χ. κληρικοί, ιδρυτές ή ιδιοκτήτες ναών- είχαν το προνόμιο να θάβονται στο εσωτερικό τους, κάτω από το δάπεδο. Οι περισσότεροι άνθρωποι όμως είχαν ως τελευταία κατοικία απλούς τάφους στον περίγυρο των εκκλησιών, χωρίς σήμανση με λίθινο σταυρό ή επιγραφή. Στις παραμονές της Ελληνικής Επανάστασης, το Μαρούσι αριθμούσε σε μια πρόχειρη εκτίμηση γύρω στους 300-500 κατοίκους. Στους δύο πυρήνες του οικισμού, το Πάνω (το σημερινό «ιστορικό κέντρο») και το Κάτω Μαρούσι (στην περιοχή Λογοθέτη, σημ. Άγιος Θωμάς), καθώς και στην εκτεταμένη αγροτική ύπαιθρο του, υπήρχαν τουλάχιστον είκοσι έξι μεσαίου και μικρού μεγέθους ναοί, μεγάλο μέρος των οποίων σώζεται μέχρι σήμερα. Γύρω από όλες αυτές τις εκκλησίες γίνονταν ταφές, με τις περισσότερες πιθανότατα στην παλαιότερη εκκλησία της Κοιμήσεως. Κάθε εκσκαφή για δημόσια δίκτυα ή αρχαιολογική ανασκαφή γύρω από αυτά τα κτίσματα, είναι βέβαιο ότι θα αποκαλύψει ανθρώπινα οστά.
Σχετική είναι η διήγηση την οποία δημοσίευσε το 1920 ο περίφημος αθηναιογράφος Δημήτριος Καμπούρογλου (1852-1942) στο βιβλίο του Ο Αναδρομάρης της Αττικής. «Δύο μυγδαλιαίς όμως, που είναι σ' ένα ερημοκκλήσι κοντά στο Μαρούσι, διηγούνται και κάτι άλλο. Κάμποσο μακρυά από κει κτιζόταν ένα εξοχικό σπιτάκι. Τώκτιζε ο πατέρας για την κόρη του. Τα δυο του τ" αρσενικά παιδάκια ανεβοκατέβαιναν στη σκαλωσιά και κουβαλούσαν λάσπη. Έξαφν' ακούστηκ' ένα κρακ! Έπεσ' η σκαλωσιά και μαζί μ' αυτήν έπεσαν και τα δυο τα παιδάκια. Ούτε στεναγμό μπόρεσαν να βγάλουν. Το χωριό ήταν μακρυά. Τάθαψαν στο κοντινό ρημοκκλήσι, μέσα στον ίδιολάκκο. Τα παιδάκια είχαν μύγδαλα στην τσέπη τους. Στο χρόνο απάνω δυο μυγδαλιαίς, που φύτρωσαν απ' τον τάφο, είχαν γείνη δενδράκια».

Τα θύματα της πανώλης του 1789


Ιδιαίτερη αντιμετώπιση είχαν εκείνη την εποχή οι νεκροί που πέθαιναν από επιδημίες και μολυσματικές ασθένειες, καθώς θεωρούνταν μολυσμένοι και ενταφιάζονταν μακριά από κατοικημένες περιοχές. Μια τέτοια επιδημία ήταν η μεγάλη πανώλη που αποδεκάτισε τον πληθυσμό της Αθήνας και των περιχώρων της το 1789. Ο Σκωτσέζος ευγενής και τοπιογράφος James Skene of Rubislaw (1775-1864). που έζησε μεταξύ του 1838 και 1845 στο Μαρούσι, κατέγραψε σε κείμενο του τη μαρτυρία ότι τα θύματα της επιδημίας αυτής ενταφιάστηκαν στον Άγιο Δημήτριο, ο οποίος βρισκόταν τότε έξω από τον οικισμό και διατηρείται ως σήμερα, στην οδό Στ. Δραγούμη. Ο ναός αυτός, που συντηρήθηκε πρόσφατα με την επίβλεψη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αθηνών, είχε κτιστεί πριν από το 1622, έτος κατά το οποίο φιλοτεχνήθηκαν σύμφωνα με επιγραφή οι αγιογραφίες του. «Οι σοροί των θυμάτων της πανώλης που εξουθένωσε το Μαρούσι στα τέλη του περασμένου αιώνα (ενν. του 18ου)», γραφεί ο Skene, «ενταφιάστηκαν γύρω από αυτόν (ενν. τον Άγιο Δημήτριο), ενώ οι επιμνημόσυνες προσφορές των συγγενών των αρρώστων γίνονταν στον ίδιο ναό». Και προσθέτει ότι «αυτά τα γεγονότα κατέστησαν τούτη τη μικρή εκκλησία αντικείμενο δεισιδαιμονιών». Ο φόβος του μιάσματος φαίνεται ότι δημιούργησε ένα μεταφυσικό δέος, το οποίο σφράγισε για πολλά χρόνια στη συλλογική μνήμη των ντόπιων τον Άγιο Δημήτριο, ως χώρο ταφής των μολυσμένων συγγενών τους.

Η ίδρυση οργανωμένων νεκροταφείων επί Όθωνα



Με τη σύσταση του μικρού βασιλείου της Ελλάδος το 1832 και τη θέσπιση υγειονομικών και πολεοδομικών κανόνων, ορίστηκε ότι η ταφή των νεκρών πρέπει να γίνεται εκτός των κατοικημένων περιοχών, μέσα σε περιμανδρωμένους χώρους που θα προορίζονταν αποκλειστικά γι' αυτό τον σκοπό. Το 1834 εκδόθηκε βασιλικό διάταγμα (ΦΕΚ 16/5-5-1834). το οποίο όριζε ότι «απαγορεύεται η ταφή των νεκρών εις τας εκκλησίας... εντός των πόλεων, κωμοπόλεων και χωρίων». Επιπλέον προέβλεπε ότι «έκαστον νεκροταφείον πρέπει να απέχη από την πόλιν, κωμόπολιν ή χωρίον εις το οποίον ανήκει, τουλάχιστον εκατόν μέτρα», καθώς και ότι έπρεπε να περικλείεται με τοίχο.
Το Μαρούσι, έδρα του δήμου Αμαρουσίου το 1835-1840 και το 1850-1853. έπρεπε να ανταποκριθεί σε όσα όριζε ο νόμος, καθώς μάλιστα άρχισε να αυξάνεται ο πληθυσμός του (360 κάτοικοι το 1835, 712 το 1851). Ωστόσο, φαίνεται ότι η εφαρμογή των σχετικών διατάξεων άργησε και εξακολούθησαν να γίνονται ενταφιασμοί γύρω από τον ναό της Κοιμήσεως: όπως αναφέρει ο Δημήτρης Μασούρης στο βιβλίο του για τον ναό, κατά τις εκσκαφές για την κατασκευή του προστώου της σημερινής εκκλησίας το 1963, βρέθηκαν οστεοφυλάκια και τμήματα ταφικών επιγραφών, μια από τις οποίες ανήκε στη δεκαετία του 1840.
Πολλές ταφές πραγματοποιήθηκαν στο ίδιο διάστημα στην Παναγία Μαρμαριώτισσα, τον ναό που αφιερώθηκε το 1870 στους Αγίους Αναργύρους και κατεδαφίστηκε το 1973 για να κτιστεί η υφιστάμενη σήμερα, ομώνυμη εκκλησία. Γύρω από τον ναό αυτό σώζονταν μέχρι τότε (το 1973) ταφόπλακες από μνημεία της οθωνικής περιόδου, ενώ ανθρώπινα οστά ήρθαν στο φως σε εκσκαφές δημοσίων έργων τη δεκαετία του 1980. Εδώ παραδίδεται ότι έχουν ταφεί οι Μαρουσιώτες αγωνιστές της Επανάστασης του 1821. Η κοιμητηριακή χρήση του χώρου δικαιολογείται και από το γεγονός ότι η συγκεκριμένη εκκλησία βρισκόταν στις παρυφές του τότε οικισμού.


Το κοιμητήριο της Αγίας Σωτήρας

Το 186ο είναι σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες το έτος κατά το οποίο οργανώθηκε στο Μαρούσι κανονικό νεκροταφείο, με τη φροντίδα του δήμου Αθηναίων, στον οποίο υπαγόταν πλέον ο οικισμός. Η θέση που επελέγη ήταν ο ναός της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος -Αγία Σωτήρα κατά τους ντόπιους-, 150 περίπου μέτρα ανατολικά της κεντρικής εκκλησίας της Κοιμήσεως. Το έτος εκείνο, επί δημαρχίας Γεωργίου Σκούφου και επί του παρέδρου Αμαρουσίου Σωτηρίου Χαϊμαντά, ο χώρος περιτοιχίστηκε με μανδρότοιχο.
Η Αγία Σωτήρα είναι βέβαια ένα πολύ παλαιότερο κτίσμα: το ιερό βήμα της χρονολογείται στο 1200-125ο, ενώ οι πλάγιοι τοίχοι οφείλονται σε ανοικοδόμηση κατά τον 18° αιώνα. Κατά τη μετατροπή της σε κοιμητηριακό ναό διατήρησε τη διάταξη που είχε από εκείνη την ανοικοδόμηση. Το 1907 φιλοτεχνήθηκαν οι εικόνες του τέμπλου της. Σήμερα βρίσκεται σε πολύ καλή κατάσταση, καθώς συντηρήθηκε με τη μέριμνα της ενορίας της Κοιμήσεως Θεοτόκου και την προσωπική φροντίδα του αρχιτέκτονα της 1ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Νίκου Δεληνικόλα.
Το κοινοτικό κοιμητήριο του 19ου αιώνα αποτυπώνεται στον χάρτη του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου που σχεδιάστηκε το 1878-79, ως «Nekrotaphion Sotiros», ενώ η θέση του διακρίνεται στην πανοραμική φωτογραφία του παλιού οικισμού του 1908, ως μια συστάδα κυπαρισσιών. Από τα τελευταία έχουν διατηρηθεί ορισμένα μέχρι σήμερα, στην τωρινή πλατεία της Αγίας Λαύρας. Από τα ταφικά μνημεία, σώζονται λίγες ενεπίγραφες πλάκες και στήλες που μεταφέρθηκαν στο επόμενο κοιμητήριο, του Αγίου Γεωργίου, και κοσμούν τάφους παλαιών οικογενειών του τόπου.



Η εξεύρεση νέας θέσης

Εν τω μεταξύ ο πληθυσμός του Αμαρουσίου αυξανόταν όλο και περισσότερο: το 1879 αριθμούσε 1.216 κατοίκους, το 1896 έφτασε τους 1.712 και το 1907 τους 2.277. Η εξέλιξη αυτή είχε ως επακόλουθο την οικοδόμηση πολλών νέων κατοικιών, με αποτέλεσμα να βρεθεί σταδιακά η Αγία Σωτήρα ανάμεσα στα σπίτια του παλιού οικισμού που επεκτεινόταν προς τα ανατολικά και σε εκείνα της νέας συνοικίας που σχηματιζόταν στη θέση "Αλώνια". Έτσι, ήταν πλέον αναγκαίο να μεταφερθεί το υφιστάμενο κοιμητήριο σε άλλη θέση, εκτός του οικισμού, όπου θα μπορούσε να δεχτεί και περισσότερους νεκρούς.
Ως καταλληλότερος κρίθηκε ο χώρος του ναού του Αγίου Γεωργίου, σε ένα ερημικό ύψωμα ανατολικά των Αλωνιών. Ο ναός, που χρονολογείται στον 16° ή 17° αιώνα και αποτελεί διατηρητέο μνημείο, ανήκε τότε στον Αθανάσιο Γ. Πάλλη (1841-1913). τον συνιδρυτή του ομώνυμου ιστορικού χαρτοπωλείου ("Πάλλης &. Κοτζιάς"), ο οποίος κατείχε μεγάλες εκτάσεις στην περιοχή. Ο Πάλλης ήταν μέλος της άτυπης κοινοτικής επιτροπής -το Μαρούσι εξακολουθούσε να ανήκει στον δήμο Αθηναίων- και είχε εργαστεί ιδιαίτερα για την οργάνωση του εμπορίου του νερού, τη διαμόρφωση της μετέπειτα πλατείας Κασταλίας και για άλλα έργα.
Δεν γνωρίζουμε αν ήταν αυτός που πρότεινε τη μεταφορά του νεκροταφείου στον ιδιόκτητο ναό του ή αν του το ζήτησε η Κοινότητα, αλλά βέβαιο είναι ότι διέθεσε το ακίνητο για τον συγκεκριμένο σκοπό με τη διαθήκη του. Πιθανώς επρόκειτο για δική του επιλογή, καθώς ήδη το 1911 κήδευσε και ενταφίασε εκεί τη σύζυγο του Στυλιανή. Στο μεγάλο μαρμάρινο μνημείο που κατασκεύασε στα αριστερά της εισόδου του Αγίου Γεωργίου, τάφηκε και ο ίδιος δύο χρόνια αργότερα.

Το κοιμητήριο του Αγίου Γεωργίου

  
Η εμπόλεμη δεκαετία του 1910 είναι πιθανώς ο λόγος για τον οποίο μεσολάβησαν αρκετά χρόνια ώσπου να πραγματοποιηθεί η μεταφορά του νεκροταφείου από την Αγία Σωτήρα στη νέα του θέση. Σύμφωνα με τά Μαρουσιώτικα του Τάκη Πολιτόπουλου, ο πρώτος νέος νεκρός που τάφηκε στο καινούριο κοιμητήριο ήταν ο Δημήτριος Φ. Κόσκορος, την 1η Ιανουαρίου του 1920. Μνήματα εξακολουθούσαν πάντως να υπάρχουν στο παλαιό νεκροταφείο μέχρι τις αρχές του 1927, οπότε η Κοινότητα κάλεσε με ανακοινώσεις στον Τύπο τις ενδιαφερόμενες οικογένειες να τα μεταφέρουν. Ο χώρος μετατράπηκε κατόπιν σε πλατεία, η οποία αρχικά ονομάστηκε «Άρεως».
Στα τέλη του 1927 άρχισαν εργασίες ριζικής επισκευής του Αγίου Γεωργίου, με σχέδια του αρχιτέκτονα Σκόκου και δαπάνη του καπνοβιομήχανου Νικολάου Μαργαρίτη. Ο ναός απέκτησε νεωτερική εμφάνιση, με επιχρίσματα και την προσθήκη ενός ξύλινου νάρθηκα. Δυστυχώς δεν διατηρήθηκαν ούτε οι τοιχογραφίες, ούτε άλλα ενδιαφέροντα αρχιτεκτονικά στοιχεία, που αποκαλύφθηκαν κατά τη διάρκεια των εργασιών και θα βοηθούσαν στη μελέτη του μνημείου. Τα θυρανοίξια του ανακαινισμένου Αγίου Γεωργίου έγιναν στις 25 Μαΐου 1928 από τον τότε επίσκοπο Σταυρουπόλεως Θεόκλητο, τον μετέπειτα αρχιεπίσκοπο Αθηνών (1957-1962).
Ο Ν. Μαργαρίτης χρηματοδότησε και άλλα εξωραϊστικά έργα στο νεκροταφείο, στη μνήμη του μικρού του γιου Κωνσταντίνου, το περίτεχνο ταφικό μνημείο του οποίου δεσπόζει μέχρι σήμερα στα δεξιά της κεντρικής οδού του. Πρόκειται για έργο του γλύπτη Νικολάου Γεωργαντή (1883-1947) και απεικονίζει έναν άγγελο να περιβάλλει με τις φτερούγες του το νεκρό παιδί. Ο ίδιος γλύπτης είχε φιλοτεχνήσει το 1923 το ηρώο του Αμαρουσίου.
Τα επόμενα χρόνια έγιναν επεκτάσεις τόσο του νεκροταφείου και των υποδομών του, όσο και του ναού του Αγίου Γεωργίου, ώστε να πάρουν τη σημερινή τους έκταση και μορφή. Ο ναός ανακαινίστηκε και πάλι το 2004, διατηρώντας την εμφάνιση που απέκτησε το 1928, παρόλο που θα ήταν προτιμότερο να αποκαλυφθεί η λιθοδομή των τοίχων του και να αποκατασταθεί στην αρχική του μορφή. Το γύρω τοπίο δεν είναι πια ερημικό, καθώς ένας μόνον δρόμος χωρίζει τον μανδρότοιχο του νεκροταφείου από τις νέες συνοικίες των Καρπαθίων και των Ηπειρωτών. Στο κοιμητήριο του  Αμαρουσίου, το μεγαλύτερο στην ιστορία του, αναπαύονται σήμερα χιλιάδες παλαιοί και νέοι Μαρουσιώτες, «ανώνυμοι» και «επώνυμοι» -διασημότερος ανάμεσα τους ο ολυμπιονίκης Σπύρος Λούης-, που «επλήρωσαν το κοινόν χρέος».

ΑΜΑΡΟΥΣΙΑ 28.4.2018

Κυριακή, 29 Απριλίου 2018

Γ. Γλυνός : Η φωτογραφία και ο χρόνος



Η φωτογραφία και ο χρόνος

Η καλή φωτογραφική βγάζει ακούνητες φωτογραφίες

Γράφει ο Γ. Γλυνός 

Πολλές φορές επιδεικνύουμε με καμάρι τη φωτογραφική μας μηχανή, γνωρίζοντας όμως ελάχιστα ή τίποτα για τις δυνατότητες της, ενώ το μόνο που κάνουμε είναι να θεωρούμε καλή μια φωτογραφία που δεν είναι  «κουνημένη».
Το φως δημιουργεί τις εικόνες που βλέπουμε γύρω μας που με τη βοήθεια της φωτογραφικής μηχανής γίνονται φωτογραφίες. Για τη δημιουργία μιας φωτογραφίας θα πρέπει πάνω από όλα ο έλεγχος του φωτός να είναι όσο γίνεται πιο ολοκληρωτικός και τη γενική επίβλεψη να την έχει ο φωτογράφος. Τα συστήματα ελέγχου του φωτισμού σε κάθε σωστή φωτογραφική μηχανή είναι δύο και ελέγχονται αυτόματα σήμερα στις περισσότερες μηχανές. Μιλάμε για την ίριδα του φακού και για το κλείστρο ή φωτοφράκτη.
Αυτό που κάνει ο φωτοφράκτης είναι να επιτρέπει για κάποιο χρονικό διάστημα να σχηματίζεται μια εικόνα στο εσωτερικό της φωτογραφικής από το φως που περνά μέσα από το φακό, αυτό που λέμε το λανθάνον είδωλο. Αν στη θέση που σχηματίζεται αυτό το είδωλο υπάρχει κάποιο υλικό ευαίσθητο στο φως, θα έχουμε φωτογράφηση. Έτσι, η φευγαλέα και εφήμερη εικόνα θα μπορεί πλέον να σταθεροποιηθεί και να περάσει από το κατώφλι του χρόνου έκθεσης στην αθανασία. Οι ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές στη θέση του φιλμ έχουν έναν αισθητήρα CCD, ο οποίος επηρεάζεται από το φως όπως και το φιλμ. 

 Επιλογή χρόνου 1/8: το τρόλεϊ πάει με... πεντακόσια χιλιόμετρα την ώρα και η μηχανή έχει επηρεαστεί από την κίνηση του σώματος. Συνεπώς, όλα είναι σχετικά θολά.

Το βασικό είναι ότι ο χρόνος κατά τον οποίο θα καταγραφεί η εικόνα πέρα από τη σωστή αποτύπωση των τόνων και των χρωμάτων, θα κρίνει και κατά πόσο θα σταματήσει η ενδεχόμενη κίνηση του θέματος. Ως βασική μονάδα χρόνου στη φωτογραφία χρησιμοποιούμε το ένα δευτερόλεπτο. Οι χρόνοι κλείστρου που μπορούμε να έχουμε είναι κλάσματα με αριθμητή τη μονάδα, και ειδικά στις πρώτες ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές με χαμηλό κόστος ήταν σχεδόν αδύνατο να επέμβουμε στον έλεγχο του κλείστρου. Όσο προχωρά όμως η τεχνολογία, βλέπουμε ότι όλο και περισσότερες ψηφιακές φωτογραφικές μάς δίνουν πέρα από το βασικό πρόγραμμα αυτόματης φωτογράφησης και τη δυνατότητα μηχανικής ρύθμισης του κλείστρου ή ακόμη καλύτερα μας δίνουν ένα πρόγραμμα αυτόματης έκθεσης με προτεραιότητα στο χρόνο κλείστρου που θα επιλέξουμε εμείς. Αυτό σημαίνει ότι μπορούμε να έχουμε όλα τα πλεονεκτήματα του αυτόματου ελέγχου του φωτισμού από τη φωτογραφική μηχανή και ταυτόχρονα να ελέγχουμε εμείς το χρόνο έκθεσης. Το γιατί θα πρέπει να μπαίνει ένας φωτογράφος στη διαδικασία αυτή, που απαιτεί περισσότερες γνώσεις και φαιά ουσία, εξαρτάται απόλυτα από το ποιος κρατά τη μηχανή και πόσο θέλει να ελέγχει αυτό που φωτογραφίζει.

Επιλογή χρόνου 1/30: η κίνηση του λεωφορείου αρχίζει να παγώνει.

 Ο χρόνος έκθεσης επιδρά καταλυτικά στην ευκρίνεια της εικόνας, επίσης είναι αυτός που θα αποσπάσει ένα τμήμα του χρόνου από την αφάνεια και θα του δώσει πνοή, θα το κάνει δημιουργία, έκφραση, φωτογραφία. Όσο μικρότερος είναι ο χρόνος έκθεσης, τόσο μικρότερο είναι το τμήμα του χρόνου που θα κλέψουμε. Οι μεγάλοι χρόνοι έκθεσης στη φωτογραφία είναι τα μικρά νούμερα, όπως 1,2,4, 8, 15, 30, και σημαίνουν ότι για το χρονικό αυτό διάστημα το κλείστρο θα επιτρέπει στο φως να κρυφοκοιτάζει μέσα στο σκοτεινό θάλαμο. Τα νούμερα 60, 125, 250, 500, 1.000 κ.λπ. είναι οι μικροί χρόνοι έκθεσης. Ειδικά τα νούμερα 60 και 125 είναι τα σημαντικότερα και αυτό γιατί το 60 (1/60) είναι ο ελάχιστος χρόνος κάτω από τον οποίο θα πρέπει η μηχανή να κρατηθεί σταθερή με κάποιο τρίποδο και το 125 (1/125) είναι ο βασικός χρόνος και η πρώτη μας επιλογή για πάρα πολλά φωτογραφικά θέματα. Το 125 επίσης είναι μια βασική επιλογή χρόνου για το κλείστρο και το πρόγραμμα αυτόματης λειτουργίας. 



 Επιλογή χρόνου 1/60: το ταξί είναι ελαφρό κουνημένο, αν και τρέχει με δέκα χιλιόμετρα περίπου.
 
Οτιδήποτε κινηθεί μέσα στο φωτογραφικό πλαίσιο στην όποια διάρκεια χρόνου έχουμε επιλέξει, είναι λογικό ότι θα φανεί κουνημένο. Αν το θέμα κινείται πολύ γρήγορα, τότε θα χρειαστούν πολύ σύντομοι χρόνοι έκθεσης (500, 1.000, 2.000 κ.λττ.), κάτι που το πρόγραμμα δεν είναι σε θέση να δώσει μόνο του. Εδώ χρειάζεται η καλή φωτογραφική μηχανή, η οποία θα έχει τη λύση για τις περιπτώσεις αυτές, ενδεχομένως με ένα πρόγραμμα ειδικό για θέματα με κίνηση, ή θα μπορεί να αφήνει πλήρη ελευθερία στο φωτογράφο να επιλέξει χρόνους έκθεσης 500, 1.000 κ.λπ. Τα νούμερα αυτά να θυμάστε πάντα ότι είναι κλάσματα με αριθμητή τη μονάδα, που είναι το ένα δευτερόλεπτο. 

Πότε και πού όμως θα χρειαστείτε τους «ειδικούς» χρόνους έκθεσης κάτω από 30 και πάνω από 500; 

 Επιλογή χρόνου 1/125: η κίνηση πλέον δείχνει να ελέγχεται,το ταξί κινείται και πάλι με δέκα περίπου χιλιόμετρα.
 
Αρχίζουμε με τις νυχτερινές φωτογραφήσεις και τους εσωτερικούς χώρους, που χρειάζονται μεγάλους χρόνους έκθεσης 30 δευτερόλεπτα μέχρι 1/8 και περνάμε σε κάποιες φωτογραφίες στις οποίες έχουμε θέματα που κινούνται με «ρυθμό χελώνας» και ένας χρόνος έκθεσης 1/60 θα αρκούσε για να τα ακινητοποιήσει. Οι άνθρωποι, οι ποδηλάτες και τα περισσότερα θέματα με μέτρια κινητικότητα αρκούνται στο 1/125. Οχήματα χρειάζονται 1/250, αγώνες ταχύτητας, ποδόσφαιρο, αθλήματα με μεγάλη κινητικότητα θα χρειαστούν 1/500 ίσως και 1/1.000. Από εδώ και πέρα, το θέμα που θα «πιάσει» ένας χρόνος κλείστρου, ας πούμε 1/8.000, θα μας εκπλήξει, γιατί είναι αδύνατον να ακινητοποιήσουμε ένα αντικείμενο που κινείται τόσο γρήγορα, με γυμνό μάτι. Οι περισσότερες ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές διαθέτουν μια ικανοποιητική κλίμακα χρόνων κλείστρου συνήθως από τέσσερα δευτερόλεπτα μέχρι 1/2.000, κάποιες περιορίζονται σε χρόνους 1/2 μέχρι 1/650 και οι πολύ ακριβές σάς επιτρέπουν σχεδόν τα πάντα, δηλαδή από 30 δευτερόλεπτα μέχρι και 1/16.000! 

Επιλογή χρόνου 1/250 και όλα τα οχήματα δείχνουν ακίνητα και μποτιλιαρισμένα.

Θα πρέπει να πούμε εδώ ότι αυτό που περιμένουν οι περισσότεροι από μια καλή φωτογραφική μηχανή είναι να βγάζει καθαρές ακούνητες φωτογραφίες, αυτή όμως η λογική δεν περιλαμβάνει πολλές ιστορικές φωτογραφίες που είναι κουνημένες ή θολές. Το πράγμα επομένως δεν είναι απλό. Η αλήθεια είναι ότι το μάτι προσπαθεί να κρατηθεί σε κάτι καθαρό και εστιασμένο. Αν του το δώσουμε μέσα στο φωτογραφικό πλαίσιο, τότε μπορούμε να περάσουμε ΟΤΙΔΗΠΟΤΕ, ας είναι κουνημένο και θολό. Το μάτι θα μεταφέρει την πληροφορία στον εγκέφαλο, ο οποίος θα δώσει την ερμηνεία ότι αυτό που είναι καθαρό ήταν ακίνητο τη στιγμή της φωτογράφησης και το άλλο που είναι θολό, είτε κουνήθηκε, οπότε άφησε ίχνος κίνησης, είτε ήταν εκτός εστιακής απόστασης, οπότε παρουσιάζεται με κύκλους σύγχυσης. Με τη γνώση αυτή μπορούμε να δημιουργήσουμε απίστευτα όμορφες φωτογραφίες, χρειάζεται όμως ένα τρίποδο και μεγάλοι χρόνοι έκθεσης για να μπορέσει το κινούμενο θέμα να αφήσει το ίχνος του.

Θα μπορούσα να φωτογραφίζω όλη την ημέρα και κάθε φωτογραφία να είναι διαφορετική. Χρόνος κλείστρου 1/30 με επιλογή αυτόματης έκθεσης με προτεραιότητα χρόνου.
 
Ένα άλλο σημαντικότατο θέμα χρόνου στη φωτογραφία είναι η μεγάλη, κρίσιμη και αποφασιστική στιγμή που έχει δώσει αρκετές πολυσυζητημένες όμορφες φωτογραφίες. Η «μεγάλη στιγμή» είναι κάπ που με τις φθηνές, καταναλωτικές, ψηφιακές, φωτογραφικές μηχανές πολύ δύσκολα θα μπορέσετε να πετύχετε. Ο λόγος είναι ότι χρειάζονται όλες πάνω από τρία δέκατα του δευτερολέπτου και πολλές ακόμη και οκτώ δέκατα (περίπου ένα δευτερόλεπτο), για να σας δώσουν το κλείστρο μετά το πάτημα του κουμπιού φωτογράφησης.
Εκεί που οι ψηφιακές φωτογραφικές προσφέρουν σημαντικές υπηρεσίες στο θέμα χρόνος είναι ότι μαζί με το ψηφιακό αρχείο καταγράφονται η ώρα και η ημερομηνία φωτογράφησης. Επίσης, ανάλογα με τον κατασκευαστή και το συνοδευτικό λογισμικό μπορείτε να μάθετε τα στοιχεία έκθεσης. Μια βασική συμβουλή από τον παλιό ψηφιακό φωτογράφο είναι: ΠΟΤΕ μη σβήνετε τα πρώτα ψηφιακά αρχεία των φωτογραφιών που θα πάρετε στο σκληρό σας δίσκο. Κάντε ό,τι χρειάζεστε με αντίγραφα, διαφορετικά πολλές από αυτές τις χρήσιμες πληροφορίες θα χαθούν.
Επομένως, η καλή και σωστή φωτογραφική ελέγχει το φωτισμό, αλλά μας επιτρέπει να πάρουμε εμείς τον έλεγχο και να επιλέξουμε άνοιγμα διαφράγματος και χρόνο κλείστρου, όταν θελήσουμε. Καταλαβαίνετε τώρα γιατί επιμένουμε να πάρετε μια καλή φωτογραφική; Για να ευχαριστηθείτε φωτογραφίες, θα πρέπει εσείς να χρησιμοποιείτε τη φωτογραφική και όχι η φωτογραφική εσάς.

Πηγή “bit”