Η Προσπάθεια για Φίμωση και ο Φόβος της Αλήθειας

 

Η Προσπάθεια για Φίμωση και ο Φόβος της Αλήθειας

Από τα Τέμπη στον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ: 

"Ο αγώνας ενάντια στη λήθη και την αποσιώπηση"

 

Γράφει ο Κωνσταντίνος Γραικιώτης

Οικονομολόγος - Αρθρογράφος κοινωνικών και ιστορικών θεμάτων

 

1. Το Αρχέγονο Ερώτημα της Δικαιοσύνης

Τι είναι αυτό που κάνει τις φωνές που ζητούν δικαιοσύνη τόσο απειλητικές για την εξουσία; Γιατί, ακόμη και σήμερα, σε μια εποχή που η πληροφορία είναι παντού, κάποιοι επιμένουν να φιμώσουν όσους απαιτούν δικαιοσύνη και λογοδοσία; Το ερώτημα αυτό δεν είναι θεωρητικό, δεν είναι νέο αλλά είναι τόσο παλιό όσο και η ίδια η ανθρώπινη ιστορία. Είναι βαθιά υπαρξιακό για κάθε κοινωνία που θέλει να λέγεται δημοκρατική. Από τις εποχές των πρώτων μαρτύρων της αλήθειας μέχρι τους σύγχρονους ακτιβιστές, η φωνή που ζητά λογοδοσία και διαφάνεια αντιμετωπίζει πάντοτε αντιστάσεις.

Η περίπτωση των Τεμπών και η στάση της κυρίας Καρυστιανού, εκπροσώπου του Συλλόγου Συγγενών Θυμάτων  καθώς και των υπολοίπων συγγενών των θυμάτων είναι ένα σύγχρονο παράδειγμα του αγώνα ενάντια στη σιωπή και την λήθη. Ένας αγώνας που θυμίζει τις αρχές του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ Τζούνιορ, ο οποίος πίστευε ότι η αδικία δεν πρέπει να ξεχνιέται, ούτε να αποσιωπάται. Αν δεν καταγραφεί, αν δεν αποδειχθεί, τότε κάποιοι θα ισχυριστούν ότι «δεν συνέβη ποτέ». Και για αυτό σήμερα περισσότερο από ποτέ είναι επιτακτική ανάγκη να αγωνιζόμαστε “ενάντια στη λήθη”, γιατί η λήθη είναι το πρώτο βήμα προς τη συγκάλυψη.

 

2. Οι Μηχανισμοί Φίμωσης: Όταν η Αλήθεια Πονάει

Οι προσπάθειες φίμωσης ή υποβάθμισης των φωνών που ζητούν δικαιοσύνη δεν είναι τυχαίες ούτε ασύνδετες. Η φίμωση δεν είναι απλώς σιωπή.  Είναι ενεργή στρατηγική. Προέρχεται συνήθως από εκείνους που έχουν κάτι να χάσουν από την αποκάλυψη της αλήθειας. Από εκείνους που έχουν θεσμική, πολιτική ή οικονομική ευθύνη και άρα διακύβευμα από την αποκάλυψη της πλήρους αλήθειας. Η αντίδρασή τους στηρίζεται σε τρεις βασικούς πυλώνες:

Πολιτικό Κόστος: Η πλήρης αποκάλυψη των αιτίων και των υπευθύνων για το δυστύχημα στα Τέμπη συνεπάγεται βαρύ πολιτικό τίμημα. Αποκαλύπτει διαχρονικές παραλείψεις, ανεπάρκεια ελέγχου, αδράνεια ή συγκάλυψη, ευθύνες σε ανώτερα επίπεδα εξουσίας δηλαδή στοιχεία που θίγουν κυβερνήσεις και κόμματα.

Θεσμική Προστασία: Η φίμωση λειτουργεί ως μηχανισμός αυτοάμυνας ως ασπίδα απέναντι στην απαξίωση δημόσιων οργανισμών, απαξίωση για ολόκληρα θεσμικά συστήματα, που επιδιώκουν να διατηρήσουν το κύρος τους. Η ανάδειξη των διαρθρωτικών αδυναμιών σε οργανισμούς όπως ο ΟΣΕ ή οι ρυθμιστικές αρχές θα σήμαινε την αποδόμηση ενός ολόκληρου διοικητικού οικοδομήματος.

Υποβάθμιση Ευθυνών: Η υποβάθμιση των ευθυνών μέσω της εστίασης στο ανθρώπινο λάθος είναι η πιο βολική λύση. Η συστηματική εστίαση στο λεγόμενο “ανθρώπινο λάθος” —του σταθμάρχη— είναι μια προσπάθεια να περιορίσει την υπόθεση σε ένα μεμονωμένο περιστατικό, αποκρύπτοντας τη θεσμική και πολιτική ευθύνη της μη λειτουργίας των συστημάτων ασφαλείας.

 

 

3. Ο Αγώνας των Συγγενών: Μια Σύγχρονη Αντι-λησμονητική Πορεία

Η στάση της κυρίας Καρυστιανού και των συγγενών των θυμάτων στα Τέμπη δεν είναι απλώς συναισθηματική αντίδραση. Είναι πολιτική πράξη. Είναι η εφαρμογή των αρχών του Κινγκ στη σύγχρονη Ελλάδα.

Ο Κινγκ πίστευε πως η μεγαλύτερη νίκη δεν είναι να νικήσεις τον εχθρό σου, αλλά να εμποδίσεις τη λήθη να καταπιεί την αδικία και για αυτό ο Κινγκ απαιτούσε οι κάμερες να καταγράφουν τη βία για να υπάρξουν αποδείξεις διότι, όπως έλεγε, «αν δεν το δουν, θα πουν πως δεν συνέβη ποτέ». Την συμβουλή του M.L.King  ακολουθούν και οι συγγενείς με το να απαιτούν πλήρη διαφάνεια. Γιατί δεν αρκεί να γνωρίζουμε ότι έγινε το δυστύχημα. Πρέπει να αποδείξουμε το γιατί έγινε. Οι συγγενείς των θυμάτων των Τεμπών αγωνίζονται να μην ξεχαστούν οι 57 νεκροί τους και να μην παραγραφούν οι ευθύνες κάτω από την θολούρα που δημιουργεί το πέρασμα του χρόνου ή η ρητορική του “ανθρώπινου λάθους”.

Ζητούν πλήρη διαφάνεια στη δικαστική έρευνα, καταγραφή των τεχνικών ελλείψεων, ανάδειξη των διοικητικών και πολιτικών παραλείψεων. Ο φόβος τους είναι συγκεκριμένος: Η υπόθεση των ανθρώπων τους που χάθηκαν δεν πρέπει σε καμιά περίπτωση να βυθιστεί στη δικαστική ομίχλη και να παραδοθεί στη λήθη.

 

 

4. Η Αναγκαιότητα της «Απόδειξης» ως πολιτική πράξη

Η ανάγκη για «απόδειξη» δεν είναι νομική λεπτομέρεια. Είναι πολιτική πράξη. Είναι η άρνηση της λήθης. Είναι η απαίτηση να μην ξεχαστούν οι 57 ψυχές. Είναι η πίεση προς τα ΜΜΕ, την Ευρώπη, τη Δικαιοσύνη, ώστε η έρευνα να φτάσει σε βάθος.

Το ερώτημα που έθετε ο Κινγκ παραμένει δραματικά επίκαιρο: «Χρειαζόμαστε αποδείξεις για να πιστέψουμε στην αδικία;»

Στην υπόθεση των Τεμπών, οι συγγενείς απαντούν ξεκάθαρα: ναι, χρειαζόμαστε αποδείξεις, όχι για το ότι συνέβη το δυστύχημα – αυτό είναι αυτονόητο – αλλά για το γιατί συνέβη.

Η αλήθεια δεν αναζητείται στο γεγονός, αλλά στα αίτια.

Αποδείξεις για τα Μη-Λειτουργικά Συστήματα: Τα συστήματα ασφαλείας ήταν εκτός λειτουργίας επί χρόνια. Η αλήθεια πρέπει να αποκαλύψει ποιος είχε την ευθύνη αυτής της παρατεταμένης αποτυχίας.

Αποδείξεις για τις Παραλείψεις και τη Διαφθορά: Οι καθυστερήσεις στα έργα, οι αστοχίες στις συμβάσεις και η ανυπαρξία ηλεκτρονικού ελέγχου αποτελούν τη «σύγχρονη μαρτυρία» που ζητούσε ο Κινγκ – τη μαρτυρία της κάμερας που δείχνει ό,τι οι ισχυροί θα ήθελαν να σβήσουν.

 

 

5. Η Πίεση ως Μηχανισμός Αντίστασης

Στον 21ο αιώνα, ο αγώνας για δικαιοσύνη δεν διεξάγεται μόνο στους δρόμους αλλά και στα μέσα ενημέρωσης, στα ευρωπαϊκά όργανα, στα δικαστήρια.

Η Καρυστιανού και οι συγγενείς των θυμάτων χρησιμοποιούν την πίεση ως εργαλείο διατήρησης της μνήμης:

·        με δημόσιες παρεμβάσεις στα ΜΜΕ,

·        με συγκέντρωση υπογραφών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

·        με νομικές κινήσεις που δεν επιτρέπουν στην υπόθεση να ξεχαστεί.

Η πίεση αυτή λειτουργεί ως αντίδοτο στη λήθη και ως ασπίδα απέναντι στη προσπάθεια συγκάλυψης. Είναι η διαρκής υπενθύμιση ότι πίσω από κάθε στατιστικό νούμερο υπάρχουν πρόσωπα, ζωές, οικογένειες, και πως η αλήθεια δεν μπορεί να θαφτεί για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας.

 

 

6. Συμπέρασμα: Ο Αγώνας για τη Μνήμη

Ο αγώνας των συγγενών των Τεμπών δεν είναι μόνο νομικός ή ηθικός· είναι ιστορικός.

Είναι η διεκδίκηση του δικαιώματος να μην ξεχαστεί η αδικία, να αποτυπωθεί η ευθύνη με τρόπο που θα αποτρέψει την επανάληψή της.

Όπως θα έλεγε ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, “η αδικία οπουδήποτε είναι απειλή για τη δικαιοσύνη παντού”.

Αν δεν υπάρξει συλλογική μνήμη, τότε το τραγικό γεγονός των Τεμπών κινδυνεύει να μετατραπεί σε ακόμη ένα σημείο υποσημείωσης της ιστορίας· και τότε, οι υπεύθυνοι θα μπορέσουν να ισχυριστούν πως «δεν συνέβη ποτέ».

Για αυτό και η ανάγκη για «αποδείξεις» δεν είναι νομική λεπτομέρεια. Είναι πολιτική πράξη. Είναι η άρνηση της λήθης.

Ο αγώνας της Καρυστιανού και των συγγενών είναι επομένως ένας σύγχρονος αγώνας ενάντια στη θεσμική λήθη, μια μάχη για την αποκατάσταση της αλήθειας και της αξιοπρέπειας των θυμάτων. Είναι η απαίτηση να μην ξεχαστούν οι 57 ψυχές. Είναι η πίεση προς τα ΜΜΕ, την Ευρώπη, τη Δικαιοσύνη, ώστε η έρευνα να φτάσει σε βάθος. Και όσο αυτή η φωνή για πίεση παραμένει ζωντανή, η φίμωση δεν θα έχει τον τελευταίο λόγο.

Ο απλός λαός που συμπαρίσταται στον αγώνα των συγγενών των θυμάτων γνωρίζει πολύ καλά πως αν δεν υπάρξει πίεση, αν δεν υπάρξει καταγραφή, τότε η αλήθεια θα θαφτεί. Και μαζί της, η ελπίδα για δικαιοσύνη. Και αυτό είναι κάτι που δεν πρέπει να το επιτρέψουμε να συμβεί.

Καλή δύναμη σε όλους και καλή συνέχεια στον δρόμο της αλήθειας και της μνήμης

ΚΓ

Οι τελευταίοι των φιλοτελιστών

 

 

 

Οι τελευταίοι των φιλοτελιστών

Το μικρό χαρτάκι που αφηγείται την ιστορία της Ελλάδας

 

Μέσα στο μετρό, ένα κορίτσι κοιτάζει την οθόνη του κινητού της. Ένας ηλικιωμένος απέναντι κρατά έναν φάκελο, παλιό, καφετί, με γωνίες φθαρμένες. Ένα γραμματόσημο του ’70 δεσπόζει στη γωνιά. Το βλέμμα της νεαρής σταματά πάνω του — στιγμιαία απορία και αμηχανία.

«Τι είναι αυτό;»

Η ερώτηση της, αθώα και σχεδόν αστεία, συνιστά τη πιο λυπητερή πρόταση για μια ολόκληρη εποχή: το γραμματόσημο, αυτό το μικρό χαρτάκι που κάποτε ένωνε ανθρώπους και χώρες, έχει σχεδόν ξεχαστεί.

 

 

Η μοιραία υποχώρηση ενός πάθους

Ο πρόεδρος της Ελληνικής Φιλοτελικής Ομοσπονδίας, Χρήστος Γκίκας, γνωρίζει καλά το βάρος των αριθμών.

«Οι οργανωμένοι συλλέκτες γραμματοσήμων στην Ελλάδα δεν ξεπερνούν τους εξακόσιους», λέει.

Κάποτε, οι λέσχες των φιλοτελιστών έσφυζαν από ζωή — ανταλλαγές, εκθέσεις, συναντήσεις. Σήμερα, οι περισσότεροι έχουν γκρίζα μαλλιά και ένα  βλέμμα που κρατά αναμνήσεις: επιστολές από τη Ζάκυνθο προς το Λάνγκενσαλτσα του 1896, σειρές με επιγραφές “Ελληνική Διοίκησις” από τους Βαλκανικούς Πολέμους, φιγούρες βασιλέων και θεών, όλα μικροί καθρέφτες της Ιστορίας.

Τα Ελληνικά Ταχυδρομεία (ΕΛΤΑ) συνεχίζουν να εκδίδουν νέες σειρές, μα με τιράζ που μόλις αγγίζει τις 25.000 σειρές — από μισό εκατομμύριο τη δεκαετία του ’80. Ένας αριθμός που λέει πολλά: το κοινό των συλλεκτών λιγοστεύει, και μαζί του χάνεται ένα κομμάτι πολιτισμού.

Το γραμματόσημο ως καθρέφτης του έθνους

«Το γραμματόσημο είναι το λογότυπο της χώρας στο εξωτερικό», σημειώνει ο κ. Γκίκας.

Κάθε μικρή εικόνα φέρει πάνω της την ιστορία ενός λαού• αφηγείται πόλεμο και ειρήνη, τέχνη και πρόοδο, ελπίδα και μνήμη.

Στον φιλοτελισμό, η Ελλάδα δεν είναι απλώς μια χώρα που εκδίδει γραμματόσημα. Είναι μια αφήγηση που συνεχίζεται, έστω και με ολοένα λιγότερους αναγνώστες.

Κι αν κάποτε οι φάκελοι ταξίδευαν από νησιά και βουνά ως τις άκρες της γης, σήμερα η επικοινωνία έχει γίνει ακαριαία, αλλά απρόσωπη. Το ηλεκτρονικό μήνυμα δεν κουβαλά άρωμα χαρτιού, δεν έχει σφραγίδα τόπου• δεν αφήνει τίποτα που να αξίζει να το φυλάξεις σε κουτί με κορδέλα.

 

 

Η μοναξιά των συλλεκτών

Οι φιλοτελιστές της Ελλάδας επιμένουν, σιωπηλά. Καθισμένοι μπροστά σε άλμπουμ και μεγεθυντικούς φακούς, φυλλομετρούν την ιστορία όπως άλλοι ξεφυλλίζουν προσευχές. Κάθε γραμματόσημο είναι το ιερό αποτύπωμα μιας εποχής, ενός κόσμου που πίστευε ακόμη στις επιστολές και στις λέξεις.

Οι παλιοί φιλοτελιστές μπορεί να μην έχουν μιμητές πολλούς του πάθους τους, αλλά έχουν πίστη. Γιατί ο φιλοτελισμός δεν είναι απλώς συλλογή• είναι τρόπος να θυμάσαι.

 

 

Επιστροφή στο χειρόγραφο

Ίσως η αναγέννηση του φιλοτελισμού να μη βρίσκεται στις λέσχες, αλλά στα σπίτια. Σε μια απλή απόφαση: να γράψουμε ξανά ένα γράμμα, να κολλήσουμε ένα γραμματόσημο και να αφήσουμε τον χρόνο να το μεταφέρει.

Έτσι πλέον το μικρό χαρτάκι θα πάψει να είναι λείψανο — και θα ξαναγίνει σύμβολο μιας ανθρώπινης επικοινωνίας που δεν χάθηκε, αλλά απλώς περίμενε την αναγέννησή της.

Μιλώντας για τον εαυτό μου, που υπήρξε στην διάρκεια του βίου μου ένας απλός ερασιτέχνης φιλοτελιστής, θα σας πω αυτό. Κάποτε, οι άνθρωποι περίμεναν τον ταχυδρόμο όπως περιμένουμε σήμερα ένα μήνυμα στην οθόνη. Μα το γράμμα είχε τότε όπως και τα πληκτρολόγια, σήμερα, βαρύτητα. Το περίμενες, το άνοιγες με προσοχή, το μύριζες. Το γραμματόσημο ήταν η σφραγίδα μιας σχέσης.

Σήμερα, το χαρτί σώπασε και πήραν φωτιά η ψυχρή ηλεκτρονική ανταλλαγή μηνυμάτων και e-mail. Όμως κάθε φορά που αντικρίζω ένα παλιό φάκελο, νομίζω πως ακούω ακόμη τον ήχο του ταχυδρόμου που χτυπά το κουδούνι της πόρτας μου και, ίσως, αυτός ο ήχος να είναι το τελευταίο συλλεκτικό γραμματόσημο της μνήμης μου.

κγ 

Κάποτε στη Βεργίνα

 

Κάποτε στη Βεργίνα: Η Μαγεία των Αιγών και η Ιστορία των Μακεδόνων

Στα ριζά του λόφου της ακρόπολης της Βεργίνας, μια αιωνόβια βελανιδιά στέκει σαν φρουρός των μυστικών των Αιγών, της ιεράς πρωτεύουσας των Μακεδόνων. Κάποτε, κάτω από τα κλαδιά της, ζούσαν γεμάτα ζωή τα ανάκτορα του Φιλίππου Β’, του σπουδαίου βασιλιά που καθιέρωσε τη Μακεδονική δυναστεία και προετοίμασε το έδαφος για τον Μεγάλο Αλέξανδρο.

Οι επισκέπτες σήμερα έρχονται στη Βεργίνα για να θαυμάσουν τα ερείπια του βασιλικού ανακτόρου, το θέατρο, τα ιερά και, φυσικά, το περίφημο νεκροταφείο των τύμβων. Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί ο τάφος της Μεγάλης Τούμπας, που παρέμεινε ανέγγιχτος από τυμβωρύχους και μαρτυρά το μεγαλείο του Φιλίππου Β’ και της δυναστείας του.

Η ιστορία της Βεργίνας είναι παραμυθένια. Όπως και η αιωνόβια βελανιδιά που μας αφηγείται την ιστορία μιας νεαρής κοπέλας βασιλικής γενιάς, της Βεργίνας, και του αγαπημένου της Αλιάκμονα, που ζούσαν σε αυτά τα μέρη, ανάμεσα σε κήπους, δάση και μυστικά λαγούμια. Η αγάπη τους, οι χοροί, τα τραγούδια τους, και οι περιπέτειες τους -καθώς ζούσαν μέσα στη τριγύρω τους πανέμορφη φύση- έχουν αφήσει ανεξίτηλο αποτύπωμα στα χώματα της Μακεδονίας.

Το 1977, η αρχαιολογική σκαπάνη του καθηγητή Μανόλη Ανδρόνικου και των συνεργατών του αποκάλυψε τους θησαυρούς της περιοχής. Το βασιλικό ανάκτορο, οι τύμβοι και τα λοιπά ευρήματα έφεραν το παρελθόν ζωντανό μπροστά στα μάτια της ανθρωπότητας, αναδεικνύοντας τη Βεργίνα σε έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς προορισμούς της Ελλάδας.

Σήμερα, η Βεργίνα συνεχίζει να μαγεύει τους επισκέπτες με την ιστορία, τη φύση και τα μυστικά της. Η βελανιδιά και το ποτάμι Αλιάκμονας μας θυμίζουν πως η αγάπη, η ζωή και η ιστορία των Μακεδόνων ζουν αιώνια στα χώματα των Αιγών.

ΚΓ 

 

Κάποτε στη Βεργίνα

Στα ριζά του λόφου της ακρόπολης, σε ένα υπερυψωμένο άνδηρο που δεσπόζει στο χώρο και σημαδεύεται από μια αιωνόβια βελανιδιά, σώζονται τα εντυπωσιακά ερείπια του ανακτόρου των Αιγών που αποτελούσε βασικό πόλο του μεγάλου οικοδομικού προγράμματος του Φιλίππου Β΄ στην πόλη-λίκνο της δυναστείας. Εκεί μια αιωνόβια βελανιδιά μας διηγείται την ιστορία της.

Εμένα που με βλέπετε ούτε που θυμάμαι πόσων χρόνων είμαι. Όλοι με ξέρουν σαν τη γέρικη βελανιδιά, «φρουρό» και σύμβολο του βασιλικού ανακτόρου της Βεργίνας

Έρχονται να θαυμάσουν ό,τι απόμεινε από τις Αιγές την ιερή πρωτεύουσα των Μακεδόνων και ούτε που μου δίνουν σημασία. Μόνο το καλοκαίρι, όταν κυριολεκτικά σκάει ο τζίτζικας, με προσέχουν και τρέχουν να δροσιστούν κάτω από τον ίσκιο μου. Καθόλου δε με πειράζει. Μου φτάνει που ξέρω όσα είδα και που ένιωσα όσα δε φαντάζεστε... Σήμερα, ωστόσο, αποφάσισα να το γιορτάσω! Κρέμασα από τα κλαδιά μου τα ωραιότερα ευρήματα των βασιλικών τάφων και ήρθα να σας πω το παραμύθι που θα ήθελα να γραφτεί για μένα...

Μια φορά κι έναν καιρό είχα ανθρώπινη μορφή και κρατούσα από βασιλική γενιά. Ήμουν κοπέλα ζηλευτή, με θωριά που έλαμπε σαν τον ήλιο και κρίση καθαρή σαν δροσοσταλίδα. Ζούσα στη Βέροια, το στολίδι της Μακεδονίας, και όλοι με σέβονταν και με τιμούσαν, γιατί πάντα πρόσφερα στον τόπο μου και ήμουν σπλαχνική με τους κατατρεγμένους. Το όνομα μου ήταν Βεργίνα. Βεργίνα βεργολυγερή μ' έλεγε ο αγαπημένος μου, ένα παλικάρι παθιασμένο με τη ζωή κι ορμητικό σαν ποταμός. Στιγμή δε μ' άφηνε σε ησυχία. «Σοβαρέψου λιγάκι, Αλιάκμονα», του έλεγα όταν πια το παράκανε με τα πειράγματα και τα τρεχαλητά στις εξοχές της Ημαθίας. Αλλά πού εκείνος! Το κελαρυστό του γέλιο αντιλαλούσε στις ρεματιές, τρύπωνε στα πολύχρωμα φυλλώματα και στις αστραφτερές νεροσυρμές κι αναστάτωνε τα πουλιά και τα ζώα στις φωλιές τους.

 

 

Μαζί είχαμε σκάψει τα μυστικά λαγούμια που διαπερνούσαν τα βουνά κι έφταναν στη θερινή μας κατοικία. Κανείς δεν μπορούσε να βρει την αρχή τους! Όσο και να προσπαθούσαν, πάντα τους μπέρδευαν τα σημάδια, που κάθε εποχή άλλαζαν στο δάσος. Οι οξιές, οι καστανιές, τα έλατα και οι βελανιδιές φρόντιζαν σαν καλές νοικοκυρές γι' αυτό! Μια φορά προσπάθησαν να με πάρουν από πίσω δυο τρεις τσοπάνηδες, για να δουν πού πηγαίνω όταν εξαφανίζομαι από το χωριό. Αλλά εγώ, σαν τις νεράιδες και τις ξωτικές, ξεγλίστρησα μέσα από τα μάτια τους, χώθηκα σε μιας φιλενάδας μου ελαφίνας τη σπηλιά και μη με είδατε! Πολύ διασκέδασε τότε μαζί τους ο Αλιάκμονας. Ακολουθώντας τους γρήγορα κι αθόρυβα σαν τον κάστορα, έσβηνε τα χνάρια τους με μια φουντωτή φτέρη! Ώρες έκαναν έπειτα να βρουν το μονοπάτι της επιστροφής...

Περιπλανώμενος, έψαχνε τόπο εύφορο και φυσικά προστατευμένο, για να εγκατασταθεί με το λαό του ο ιδρυτής της Μακεδονικής δυναστείας, Περδίκκας Α'. Το έπραξε εκεί που σταμάτησαν τα κοπάδια με τις αίγες (=κατσίκες) του για να βοσκήσουν, κάτι που τον προέτρεψε να κάνει ο σχετικός χρησμός από το Μαντείο των Δελφών! Στιγμές αξέχαστες ζήσαμε με τον αγαπημένο μου σ' εκείνες τις ξωμεριές. Τι τραγούδια λέγαμε, τι χορούς κάναμε τις μέρες της συγκομιδής στους κήπους μας, τους φορτωμένους με φρούτα λαχταριστά και με λουλούδια που μεθούσαν τον αγέρα με την ευωδιά τους! «Σ' αυτό τον ευλογημένο τόπο, ως κι ο κατσούφης βοριάς αλλάζει χαρακτήρα: δριμύς και παγωμένος καταφθάνει, μα καθώς πλαγιοκοπά στα βουνά τριγύρω, από το Βέρμιο και τα Πιερία ως τον Όλυμπο, επιστρέφει σαν νοτιάς γλυκύτατος, ημερωμένος», μου έλεγε ο Αλιάκμονας. Κι εγώ για να τον πειράξω, «Λωλοπόταμο» τον ανέβαζα, «Ανεμοδούρα» τον κατέβαζα. Και δώσ' του κυνηγητά στα ηλιόλουστα ξέφωτα και στα βαθύσκιωτα λαγκάδια... Μια μέρα, ως και τον Πάνα, τον τραγοπόδαρο γιο του Ερμή, πιάσαμε να μας κρυφοκοιτάζει.

Έτρεξε να τον γραπώσει ο Αλιάκμονας, αλλά μόλις που πρόφτασε να δει μια ουρίτσα να κουνιέται παιχνιδιάρικα ανάμεσα στις καλαμιές! Τα χρόνια κύλησαν γλυκόπιοτα, σαν το κρασάκι σε φαγοπότι γιορτινό. Γεράσαμε πολύ με τον Αλιάκμονα κι ήρθε η ώρα να φύγουμε από τη ζωή. Η μητέρα Γη, όμως, δε θέλησε να σβηστεί το πέρασμα μας από την ιστορία. Έτσι, εγώ έγινα η βελανιδιά που βλέπετε κι ο σύντροφος μου ο Αλιάκμονας, το ομώνυμο ποτάμι. Κι οι δυο ξέραμε πως σ' αυτά τα πανάρχαια χώματα κείτονταν αναπαυμένοι για εκατοντάδες χρόνια οι θησαυροί των Μακεδόνων.

 

 

Γι' αυτό, αξέχαστη θα μας μείνει η μαγική στιγμή του 1977 που η αρχαιολογική σκαπάνη έπιασε δουλειά στα χέρια του καθηγητή Μανόλη Ανδρόνικου και των συνεργατών του και τους έφερε στο φως! Το βασιλικό ανάκτορο, η ακρόπολη, το θέατρο, τα ιερά, τα θεμέλια σπιτιών και άλλων κτηρίων έκαναν την ανθρωπότητα να ριγήσει από δέος. Μα περισσότερο απ' όλα την εντυπωσίασε το περίφημο νεκροταφείο των τύμβων στην περιοχή ανάμεσα στα χωριά Παλατίτσια και Βεργίνα. Κι αυτό γιατί ο μακεδονικός τάφος της Μεγάλης Τούμπας δεν είχε συληθεί από τους τυμβωρύχους! Το μέγεθος του, η ναόσχημη μορφή του, η όλη κατασκευή του και διακόσμηση, καθώς και το πολύτιμο περιεχόμενο του μαρτυρούσαν ότι κάποιος σπουδαίος βασιλιάς είχε ταφεί και λατρευόταν εκεί. Κι αυτός δεν ήταν παρά ο Φίλιππος Β', ξακουστός ηγεμόνας της Μακεδονίας και πατέρας του Μεγάλου Αλεξάνδρου!

Το παραμύθι μας δεν τελειώνει εδώ. Όσο εγώ θα στέκομαι επιβλητική στο χώρο των βασιλικών ανακτόρων στη Βεργίνα κι όσο ο αγαπημένος μου Αλιάκμονας θα ποτίζει και θα θρέφει ακούραστος τη μακεδονική γη, η ζωή θα συνεχίζεται και μαζί της και η ιστορία.

 

 

Μικρό λεξικό

Βεργίνα: χωριό έξω από χη Βέροια στο νομό Ημαθίας, στην κεντρική Μακεδονία. Ένας λαϊκός μάθος λέει ότι πήρε την ονομασία αυτή από τη βασίλισσα Βεργίνα που ζούσε εκεί.

Μανόλης Ανδρόνικος: καθηγητής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. Το όνομα του συνδέθηκε στενά με τη Βεργίνα καθώς, το 1977, μεταξύ άλλων, ανακάλυψε στον αρχαιολογικό της χώρο δύο βασιλικούς τάφους που περιείχαν αντικείμενα μοναδικού πλούτου και ομορφιάς. Τα ευρήματα οδήγησαν στο συμπέρασμα πως στο μεγάλο βασιλικό τάφο της Βεργίνας ήταν "θαμμένος" ο βασιλιάς Φίλιππος Β', ο πατέρας του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

 

Πηγές

Ι. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Βεργίνα, η Μεγάλη Τούμπα, Αρχαιολογικός Οδηγός, Θεσσαλονίκη, 1994

2. Λούκια Θεοδώρου, Βασιλική Γκράτζιου, Βεργίνα, Θησαυροί, Μύθοι και Ιστορία της Μακεδόνικης Γης, εκδόσεις «Καλειδοσκόπιο», Αθήνα, 2005

3. Υπουργείο Πολιτισμού, Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων, Βεργίνα, Περιδιαβάζοντας τον αρχαιολογικό χώρο, Αθήνα, 2005

4. ΟΙ ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ (18.2.2006)