Translate -TRANSLATE -

Τετάρτη, 29 Απριλίου 2020

28.4.1945 Η εκτέλεση του Μπενίτο Μουσολίνι και της Κλαρέτας Πετάτσι



Η πύλη της βίλας στο Giulino di Mezzegra, κατά της οποίας σκοτώθηκε ο Benito Mussolini μαζί με την Claretta Πετάτσι (Wikimedia Commons)

 28.4.1945
Η εκτέλεση του Μπενίτο Μουσολίνι και της Κλαρέτας Πετάτσι

 Ακριβώς πριν από 75 χρόνια σκοτώθηκαν από ιταλούς παρτιζάνους στο Giulino di Mezzegra, στην επαρχία του Κόμο.
Στις 27 Απριλίου 1945 ο σοσιαλιστής παρτιζάνος και μελλοντικός πρόεδρος της Ιταλικής Δημοκρατίας Σάντρο Περτίνι έκανε μια ανακοίνωσηστο Radio Milano Libera: «Εργάτες, ο φασισμός έπεσε [...] Η κεφαλή αυτής της εγκληματικής οργάνωσης, Μουσολίνι, ενώ ήταν κίτρινος από την τρομάρα και τον φόβο, προσπαθώντας να διασχίσει τα ελβετικά σύνορα, συνελήφθη. Θα πρέπει να παραδοθεί σε Λαϊκό Δικαστήριο, για να δικάστει άμεσα. Και για όλα τα θύματα του φασισμού (αλλά) και για τον ιταλικό λαό, που εξ αιτίας του φασισμού έζησε τέτοια καταστροφή θα πρέπει να εκτελεστεί. Αυτό το θέλουμε, αν και πιστεύουμε ότι για αυτόν τον άνθρωπο το εκτελεστικό απόσπασμα είναι πάρα πολύ μεγάλη τιμή. Αξίζει να σκοτωθεί σαν πληγωμένο σκύλος». Η δολοφονία έλαβε χώρα την επόμενη μέρα, το Σάββατο 28 Απριλίου, ακριβώς πριν από 75 χρόνια: με εντολή της  Επιτροπής Εθνικής Απελευθέρωσης, της οποίας ήταν επικεφαλής ο Pertini,
Ο Μουσολίνι πέθανε μαζί με την ερωμενη του, Κλαρέτα Πετάτσι. Για να καταλάβουμε γιατί η Πετάτσι παρέμεινε δίπλα στον Μουσολίνι μέχρι το θάνατό του, είναι χρήσιμο να δούμε εν συντομία την εξέλιξη της ιστορίας  τους, η οποία ξεκίνησε 13 χρόνια νωρίτερα.


Η Μουσολίνι και ο Πετάτσι συναντήθηκαν για πρώτη φορά διασχίζώντας με αυτοκίνητο τη Via del Mare μεταξύ Ρώμης και Ostia, ενώ ήταν με την οικογένειά της.  Η Πετάτσι ήταν ερωτευμένη με τον Mussolini για χρόνια, ακόμη και χωρίς να τον έχει γνωρίσει από κοντά. Αρκεί να σκεφτείτε ότι του έστειλε το πρώτο γράμμα όταν ήταν 14 ετών, μετά την επίθεση της Violet Gibson που τον τραυμάτησε στο πρόσωπο, το 1926. Με την ευκαιρία εκείνη η Πετάτσι όριζε τον εαυτό της « η μικρή φασίστρια από την πρώτη στιγμή» και δήλωνε την αγάπη της για τον Μουσολίνι. Όταν τον συνάντησε από κοντά, ο έρωτάς της γι’ αυτόν αυξήθηκε, ωθώντας την να επικοινωνήσει μαζί του επίμονα, στέλνοντάς του γράμματα και ζητώντας του να γίνει δεκτή στο Palazzo Venezia. Παρά τη μεγάλη διαφορά ηλικίας αφού όταν γνώριστηκαν για πρώτη φορά η Πετάτσι ήταν 20 ετών ενώ εκείνος 49. Οι δυο τους ξεκίνησαν μια ταραχώδη σχέση που αντιστάθηκε επίσης στο γάμο της Πετάτσι με τον αξιωματικό της Πολεμικής Αεροπορίας Ρικάρντο Φεντερίκα, από τον οποίο χώρισε το 1936. Ο Μουσολίνι, ωστόσο, παρέμεινε παντρεμένος με τη Rachele Guidi καθ' όλη τη διάρκεια της σχέσης τους, και περιστασιακά είχε σχέσεις και με άλλες γυναίκες


Της Πετάτσι της άρεσε μετά μανίας το γράψιμο: έτσι κατέγραφε κάθε συνάντηση της με τον Μουσολίνι στο ημερολόγιο της και φύλαγε κάθε γράμμα του ενώ κατέγραφε και κάθε τηλεφώνημά του παρά το γεγονός ότι της είχε ζητήσει ρητά να μην το κάνει. Τα απομνημονεύματά της και οι επιστολές της λένε όχι μόνο για την αγάπη τους αλλά και για τα πολιτικά τεκταινόμενα, και αναδεικνύουν την αφοσίωσή της στη φασιστική υπόθεση, συχνά πιο πειστική και ασυμβίβαστη από αυτόν τον ίδιο τον Μουσολίνι, ειδικά κατά την περίοδο μεταξύ 1943 και 1945. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου ο φασισμός ασκούσε την περιορισμένη πλέον εξουσία του στη Βόρεια Ιταλία - η κυβέρνηση της νέας φασιστικής εξουσίας είχε την έδρα της στο Salò - και ο Μουσολίνι παράπαιε  μεταξύ της απογοήτευσης και της ελπίδας λύτρωσης, την στιγμή που στην υπόλοιπη Ιταλία οι δυνάμεις της Αντίστασης  αγωνιζόντουσαν για να απελευθερωθεί η χώρα από τη ναζιστική κατοχή.
"Στις επαρχίες των Άλπεων και της Αδριατικής", γράφει ο Μουσολίνι σε επιστολή της 3ης Φεβρουαρίου 1944 που απευθύνεται στην Πετάτσι, "το όνομά μου αγνοείται απολύτως και γελοιοποιείται η κυβέρνησή μου".


Ο Μουσολίνι είχε ένα σχέδιο να αντισταθεί αν τα πράγματα χειροτέρευαν για τη φασιστική του δημοκρατία που  συνίστατο από αυτό που ονομαζόταν “Ridotto Alpino Repubblicano” (RAR), ένα τελευταίο στρατιωτικό προπύργιο στη Valtellina, που ήταν μεταξύ των εδαφών που διοικούσε η κυβέρνηση στο Salò και ήταν εύκολα προσβάσιμο από το Μιλάνο, όπου ο Μουσολίνι έδωσε την τελευταία δημόσια ομιλία του. Στο Teatro Lirico, τον Δεκέμβριο του 1944, έκανε μια έκκληση με τους συνηθισμένους τόνους του για να να διατηρηθεί η λεγόμενη γραμμή του Πάδου ποταμού και να αντισταθεί στην προέλαση των Συμμάχων. Εν τω μεταξύ, ωστόσο, ο Μουσολίνι και τα ανώτερα στελέχη του  ανέπτυσαν σχέδιο να υποχωρήσουν στην Valtellina .
Την εποχή της αγγλοαμερικανικής επίθεσης την άνοιξη, ωστόσο, το πρότζεκτ Alpine Ridotto δεν υλοποιήθηκε για διάφορους λόγους, κυρίως λόγω της εσωτερικής αποδιοργάνωσης του φασιστικού κόμματος. Η μεταφορά προμηθειών και εξοπλισμού δεν ξεκίνησε εγκαίρως και επίσης ο στρατάρχος Graziani, υπουργός του πολέμου, ήταν ενάντια στην επιχείρηση, η οποία ωστόσο δεν είχε εγκριθεί από τους Γερμανούς που είχαν ήδη διαπραγματευτεί με τους Συμμάχους για την παράδοση τους. 


Από τις 19 Απριλίου ο Μουσολίνι εγκαταστάθηκε στο νομό του Μιλάνου μαζί με  την φασιστική ιεραρχία, που στη συνέχεια θα σκοτωνόταν μαζί του, προσπαθώντας να καταλάβει ποιες λύσεις είχε τις στιγμές εκείνες στη διάθεσή του. Ήδη από τον Μάρτιο είχε υποβάλει πρόταση παράδοσης στους Συμμάχους μέσω του αρχιεπισκόπου του Μιλάνου Ildefonso Schuster, αλλά οι Αγγλοαμερικανοί ήθελαν μια άνευ όρων παράδοση τους. Στη συνέχεια, επικοινώνησε με τις ελβετικές αρχές για να του επιτραπεί η συνοριακή διέλευση τους, αλλά του την αρνήθηκαν. Η ιδέα του πρότζεκτ Alpine Ridotto παρέμεινε σε συζήτηση μέχρι τις 25 Απριλίου, αλλά τότε ήταν σαφές πλέον ότι ούτε και αυτή η δυνατότητα ήταν βιώσιμη. Το μόνο που έπρεπε να κάνει ήταν να βρει τρόπο να ξεφύγει.
Στις 25 Απριλίου, ενώ οι εξεγέρσεις έξω από την πόλη ήταν ήδη σε εξέλιξη, ο Μουσολίνι συναντήθηκε για τελευταία φορά με τον Καρδινάλιο Σούστερ, σε μια ακραία προσπάθεια να αποφευχθεί η αναμέτρηση. Σύμφωνα με όσα είπε ο ίδιος ο καρδινάλιος χρόνια αργότερα, ο Μουσολίνι του είπε ότι ήθελε να συνεχίσει να πολεμά από τα βουνά με "τρεις χιλιάδες μαυροχιτώνες " και στη συνέχεια να παραδοθεί. "Μην εξαπατάς τον εαυτό σου, Ντούτσε, ξέρω ότι οι μελανοχιτώνες σου είναι μόνο τριακόσιοι, και όχι τρεις χιλιάδες, καθώς θέλεις να πιστεύεις", είπε ο Schuster. Ο Μουσολίνι απάντησε: "Δεν έχω ψευδαισθήσεις."
Είναι δύσκολο να προσδιοριστεί αν ο Μουσολίνι είχε πραγματικά σκεφτεί την ιδέα της αντιπαράθεσης, αλλά σε κάθε περίπτωση τις επόμενες ώρες μετά τη συνομιλία με τον Σούστερ αποφάσισε να προσπαθήσει να περάσει παράνομα τα σύνορα. Πήγε στο Κόμο με τις υπόλοιπες δυνάμεις και με μια ομάδα στελεχών του. Από εκεί ενσωματώθηκε σε μια φάλαγγα γερμανικών οχημάτων, μεταμφιεσμένος σε Γερμανό στρατιώτη. Ήταν 27 Απριλίου.


Στα περίχωρα του Ντόνγκο, στη δυτική όχθη της λίμνης Κόμο, η φάλαγγα καθηλώθηκε από τους αντάρτες της 52ης ταξιαρχίας Γκαριμπαλντί "Luigi Clerici". Στη γερμανική διοίκηση δόθηκε η ευκαιρία να περάσει το μπλόκο, αρκεί η σταματημένη φάλαγγα οχημάτων να ελεγχθεί όχημα - όχημα για να εντοπιστούν οι ηγέτες του φασιστικού καθεστώτος. Οι Γερμανοί αποδέχτηκαν τον όρο των ανταρτών, αλλά οι φασίστες αντιτάχθηκαν στην εντολή να παραδώσουν τα όπλα τους. Ξεκίνησε τότε μια 20λεπτη ανταλλαγή πυροβολισμών, στο τέλος της οποίας οι φασίστες παραδόθηκαν και ο Μουσολίνι αναγνωρίστηκε, συνελήφθη και μεταφέρθηκε σε κοντινούς στρατώνες μαζί με την Κλαρέτα Πετάτσι, η οποία είχε προηγουμένως βρεθεί μαζί του στο Μιλάνο και από εκεί έφυγαν μαζί.


Η τελευταία ομιλία του Ντούτσε στο Μιλάνο

Κατά τη διάρκεια της φυλάκισής του, ο επικεφαλής - υπεύθυνος για την οργάνωση της επιτήρησης των κρατουμένων είχε την ιδέα να υποχρεώσει τον Μουσολίνι να γράψει ένα σημείωμα ως ιστορική μαρτυρία: είναι πιθανώς και το τελευταίο γνωστό γραπτό του Μουσολίνι. Το όνομα του επικεφαλής ήταν ο Giorgio Buffelli και περιγράφει το συμβάν ως εξής :
Ο Μουσολίνι συνεχίζει να περπατά. Είχα μια ιδέα. Θέλησα να μου γράψει δύο γραμμές αναμνηστικές. Περιμένω να περπατήσει σχεδόν κοντά μου, πέρνω ένα στυλό στο χέρι μου, σχίζω μισό φύλλο χαρτιού και όταν με προσπερνάει, του λέω: «Σας πειράζει να γράψετε δύο γραμμές;». Γίνεται ξαφνικά κατσούφης και στη συνέχεια απαντά: "Τι είναι αυτό, μια έκθεση ανάκρισης;". Τον διαβεβαιώνω: «Όχι, δεν έχω καμία τέτοια διαταγή και αν τυχόν είχα θα την εφάρμοζα πιστά. Είναι απλώς μια δήλωση για να δείξουμε ότι είμαστε η 52η Ταξιαρχία Garibaldi που σας σταμάτησε» "Τι, καυχιέσαι γι 'αυτό;" Δεν ήξερα τι να του απαντήσω καθώς διαπίστωνα  ότι το γεγονός της γραφής τον ενοχλούσε πολύ. "Ξέρετε, θα λυπηθώ να ακούσω, αύριο, ότι ίσως σας σταματήσαμε στο Τσιαβέννα ... Μεράνο ... και έτσι να παρουσιάσουν μια αναληθή ιστορία ... αν πάλι θέλετε να γίνει έτσι ...". Γίνεται πιο υπάκουος και βλέπω ότι λυπάται που δεν είναι ικανοποιημένος με αυτά. «Εντάξει λοιπόν», λέει, «αλλά μόνο με τη μορφή ιστορικού κειμήλιου». «Ας είναι», απαντώ. «Τι πρέπει να γράψω», ρωτάει. "Γράψτε έτσι: (και γράφει) Η 52η Ταξιαρχία Garibaldina με συνέλαβε σήμερα την Παρασκευή 27 Απριλίου στην πλατεία Dongo . " Τότε προσθέτω: "Τώρα πείτε για την συμπεριφορά μας απέναντί σας ". Και προσθέτει με δική του πρωτοβουλία: «Η συμπεριφορά τους κατά τη διάρκεια και μετά τη σύλληψη είναι σωστή . Τότε το υπογράφει και μου το δίνει. Παίρνω το φυλλάδιο, το διπλώνω, τον ευχαριστώ και το βάζω στην τσέπη μου.


Εκείνο το βράδυ ο Μουσολίνι και ο Πετάτσι μεταφέρθηκαν σε μια ιδιωτική κατοικία μεταξύ του Αζζάνο και του Μετζέγκρα, περίπου 20 χιλιόμετρα από το Ντόνγκο, όπου πέρασαν την τελευταία νύχτα. Η ηγεσία της Εθνικής Απελευθερωτικής Επιτροπής (National Liberation Committee)  που εδρεύει στο Μιλάνο ήταν σταθερή στην απόφαση να μην παραδώσει τον Μουσολίνι στους Συμμάχους και ο παρτιζάνος Walter Audisio, γνωστός με το παρατσούκλι "Valerio", έλαβε εντολή για την εκτέλεση της θανατικής ποινής.


Μαζί με τον Μουσολίνι οι αντάρτες συνέλαβαν και πάνω από πενήντα φασίστες ηγέτες με τις οικογένειές τους που βρέθηκαν στο κομβόι και συνελήφθησαν από τους αντάρτες. Εκτός από το Μουσολίνι και την Πετάτσι, δεκαέξι από αυτούς θα εκτελεστούν με συνοπτικές διαδικασίες την επόμενη ημέρα και άλλοι δέκα θα πέσουν νεκροί μέσα σε δύο νύχτες. Οι μάχες συνεχίζονταν στην περιοχή γύρω από το Ντόγκο. Φοβούμενοι ότι υποστηρικτές του φασισμού μπορεί να προσπαθούσαν να διασώσουν τον Μουσολίνι και την Πετάτσι, οι αντάρτες τους οδήγησαν, στη μέση της νύχτας, στο προαναφερόμενο αγρόκτημα. Ο Μουσολίνι και η Πετάτσι πέρασαν εκεί το υπόλοιπο της νύχτας και το μεγαλύτερο μέρος της επόμενης ημέρας.
 Υπάρχουν πολλές και διαφορετικές εξηγήσεις για τη γρήγορη εκτέλεση του Μουσολίνι. Μία από τις πιο δημοφιλείς είναι ότι, ο θάνατός του είχε διαταχθεί πολύ πριν τη σύλληψή του. Γεγονός είναι ότι ο Μουσολίνι και η Πετάτσι αιφνιδιάστηκαν, την ώρα που έκαναν βόλτα στον κήπο του σπιτιού. Τότε ορισμένοι αντάρτες, εκτελώντας εντολές, τους ακινητοποίησαν για να γίνει ένα πρόχειρο λαϊκό δικαστήριο. Όταν άκουσε την ποινή του θανάτου, ο Μουσολίνι φώναξε: «Επιτρέψτε μου να σώσω τη ζωή μου και εγώ θα σας δώσω μια αυτοκρατορία!» Η Πετάτσι πέρασε τα χέρια της γύρω από τον Μουσολίνι και φώναξε, «Όχι, δεν πρέπει να πεθάνει». Εκίνη τη στιγμή ο εκτελεστής τους την πυροβόλησε και η ερωμένη του Ιταλού ηγέτη έπεσε κάτω. Ο Μουσολίνι τότε, άνοιξε το σακάκι του και φώναξε, «Ρίξε μου στο στήθος!» Ο Γουόλτερ Αουντίζιο, που σημάδευε τον Μουσολίνι, δεν δίστασε. Ο Ντούτσε έπεσε αλλά δεν ήταν νεκρός. Μια άλλη σφαίρα καρφώθηκε στο στήθος του για να σιγουρευτούν οι αντάρτες. Οι σοροί τους πετάχτηκαν στο πίσω μέρος ενός φορτηγού, μαζί με εκείνες των 16 συνεργατών του Μουσολίνι, και μεταφέρθηκαν στο Μιλάνο.  


Οι εγκέφαλοι του φασισμού που βούτηξαν στον πόλεμο την Ιταλία, κείτονταν τώρα στην λάσπη και το βούρκο σε μια πλατεία στο κέντρο του Μιλάνου. Περισσότερα από 5.000 άτομα συγκεντρώθηκαν για να δουν τα πτώματα που σηματοδοτούσαν το οριστικό τέλος στο φασισμό. Όσοι κατάφερναν να φτάσουν κοντά στις σορούς ουρούσαν πάνω τους ως ένδειξη χλεύης. Μια γυναίκα που σύμφωνα με τις αναφορές, πυροβόλησε πέντε φορές στο σώμα του νεκρού Μουσολίνι, είπε κλαίγοντας: "Πέντε σφαίρες για τους πέντε γιους μου που δολοφονήθηκαν" Το πλήθος παραληρούσε και μικρή ομάδα ανταρτών κρέμασε τα πτώματα ανάποδα, ενώ οι ένοπλοι αντάρτες έκαναν μεγάλη προσπάθεια να κρατήσουν πίσω τον κόσμο. Ένα κύμα ανθρώπων θα προσπαθήσει να τους περάσει για να διαπομπεύσει ακόμη περισσότερο τις σορούς, ωστόσο αυτό θα αποφευχθεί, με πυροβολισμούς στον αέρα. Νωρίς το πρωί, οι σοροί κατέβηκαν. Το κεφάλι του Μουσολίνι είχε τοποθετηθεί πάνω στο στήθος της νεκρής ερωμένης του. Το σώμα της είχε αρκετές τρύπες από σφαίρες και οι λεκέδες αίματος έδωσαν ένα βυσσινί χρώμα στη φίνα λευκή μπλούζα με βολάν, η οποία ως εκ θαύματος είχε ξεφύγει από τη βρωμιά που κάλυπτε τους υπόλοιπους. Το πρόσωπο του Μουσολίνι ήταν σταχτί γκρι. Φορούσε στρατιωτικό μπουφάν και το γκρι παντελόνι ιππασίας της ιταλικής πολιτοφυλακής, το οποίο είχε μια μικρή κόκκινη λωρίδα στις πλευρές. Όμως, ο αέρας του μεγαλείου, που κάποτε περιέβαλλε το γιο του σιδηρουργού, είχε εξαφανιστεί. Το σώμα του, είχε κακοποιηθεί βάναυσα και ήταν καλυμμένο με βρωμιά. Φορούσε τις ψηλές μαύρες μπότες, αλλά δεν υπήρχε πουθενά η λάμψη τους. 


Πολλά έχουν γραφτεί και ειπωθεί για τις τελευταίες ώρες του Μουσολίνι. Ωστόσο, τα περισσότερα από τα βιβλία και τα ντοκιμαντέρ δεν έχουν επαρκή ιστορική αυστηρότητα: βασίζονται σε μερικές, έμμεσες ή μπερδεμένες μαρτυρίες ή χρησιμοποιούν ορισμένα στοιχεία της ιστορίας, δίνοντας έμφαση στις μυστηριώδεις πτυχές, όπως η εξαφάνιση των περιουσιακών στοιχείων που ανήκαν στον Μουσολίνι ή ο θάνατος σε ασαφείς συνθήκες του κομματικού «Capitano Neri». Σε αυτές τις εκδοχές - όπως αυτή του Giorgio Pisanò, πρώην φασίστα και ενός από τους ιδρυτές του ιταλικού κοινωνικού κινήματος - αμφισβητείται ο εκτελεστής της δολοφονίας και η δυναμική του συμβάντος.  Οι αμφισβητίες βασιζονται στο γεγονός ότι οι μαρτυρίες των τριών δραστών της εκτέλεσης είναι ελαφρώς διαφορετικές σε ορισμένες μη ουσιαστικές λεπτομέρειες.


Αυτό που είναι σίγουρο είναι ότι η εντολή προήλθε από την ηγεσία της Αντίστασης και ότι εκτελέστηκε στο Giulino di Mezzegra από τον "Valerio" και από δύο άλλους αντάρτες, τον Aldo Lampredi και τον Michele Moretti, το απόγευμα της 28ης Απριλίου. Η ποινή, που εκτελέστηκε χωρίς διμοιρία, δεν περιελάμβανε την Πετάτσι: ωστόσο η Πετάτσι φέρεται να προσκολλήθηκε στον Μουσολίνι τη στιγμή των πυροβολισμών και πέθανε επίσης. Τα πτώματα των δύο μεταφέρθηκαν στο Μιλάνο με ένα φορτηγό μαζί με άλλους νεκρούς φασίστες, για να τα εκθέσουν στο ακριβές σημείο της Piazzale Loreto, όπου πυροβολήθηκαν 15 οπαδοί περίπου οκτώ μήνες νωρίτερα.
Όπως έγραψαν οι Mimmo Franzinelli και Marcello Flores στην Ιστορία της Αντίστασης, ο Mussolini, πεθαμένος, παρέμεινε ακούσια συνεπής με ένα επαναλαμβανόμενο σύνθημα του φασισμού: "Αν προχωρήσω, ακολουθήστε με, αν πάω πίσω, σκοτώστε με."
Δύο ημέρες αργότερα, ο σύμμαχός του Χίτλερ θα έπεφτε επίσης νεκρός. 



Πηγές:

Wikipedia

Δεν υπάρχουν σχόλια: