Τετάρτη, 15 Μαρτίου 2017

ΝΙΚΟΥ ΚΟΝΟΜΗ : Για τη νέα Εθνική Βιβλιοθήκη

Μια μοναδική δημιουργία του αρχιτέκτονα Renzo Piano είναι το κτιριακό συγκρότημα που θα φιλοξενήσει από εδώ και μπρος τους βασικούς πυλώνες της γνώσης



Για τη νέα Εθνική Βιβλιοθήκη
του ΝΙΚΟΥ ΚΟΝΟΜΗ Aκαδημαϊκού
Όπως ανέγραψαν οι εφημερίδες, παραδόθηκε το νέο κτίριο του Ιδρύματος Νιάρχου στην Εθνική Βιβλιοθήκη και με τον τρόπο αυτό εξασφαλίστηκε κατάλληλο κτίριο και νέα τεχνολογία (ψηφιοποίηση).
Παραμένει όμως ένα τρίτο στοιχείο προκειμένου να έχουμε μια λειτουργική Βιβλιοθήκη. Πρέπει οι υπάλληλοι που υπηρετούν να περάσουν από ένα πρόγραμμα για να αποβάλουν το σύνδρομο του «αμπελοχώραφου», που έχουν όλοι οι δημόσιοι υπάλληλοι στην Ελλάδα, δηλαδή να νομίζουν ότι η υπηρεσία στην οποία εργάζονται τους ανήκει και τη διαχειρίζονται κατά το δοκούν.
Και εξηγούμαι: Στη μακρά επιστημονική μου διαδρομή είχα τρεις φορές δοκιμάσει να επωφεληθώ από την Εθνική Βιβλιοθήκη. Η πρώτη ήταν το 1946. Στις αρχές του χρόνου είχα έρθει από την Κύπρο για να σπουδάσω φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Επειδή το Πανεπιστήμιο δεν λειτουργούσε, ο ακαδημαϊκός Κωνσταντίνος Άμαντος, που θα ήταν ο κηδεμόνας μου όσο διαρκούσε η φοίτησή μου, με πήγε στα υπόγεια της Ακαδημίας και στο γραφείο του Ιστορικού Λεξικού και μου είπε να συχνάζω εκεί και να μελετώ. Μια άλλη μέρα ο Άμαντος με πήγε και στην Εθνική Βιβλιοθήκη, όπου με συνέστησε στον διευθυντή του αναγνωστηρίου Ε. Φωτιάδη για να πηγαίνω εκεί να διαβάζω. Όταν την επόμενη μέρα πήγα μόνος μου, ο υπάλληλος με έδιωξε με τη δικαιολογία ότι ήμουν φοιτητής. Όταν το ανέφερα στον Άμαντο, μου είπε ότι ήθελαν να τους δώσω μερικά χρήματα.
Αλλά η μεγαλύτερη απογοήτευση ήταν το 1953-54, όταν ήρθα στην Αθήνα για να λάβω μέρος στον διαγωνισμό του ΙΚΥ για μια υποτροφία στο εξωτερικό. Έγραφα τότε ένα άρθρο και χρειάστηκε να δω έναν τόμο του περιοδικού «Κυπριακά Γράμματα» για να κάνω μια παραπομπή. Πήγα στην Εθνική Βιβλιοθήκη για να ζητήσω το περιοδικό που ο ίδιος είχα δωρίσει το 1950.
Ο υπάλληλος στην αρχή με έδιωχνε με τη δικαιολογία ότι είμαι φοιτητής, όταν όμως του είπα ότι ήμουν πτυχιούχος φιλόλογος από το 1950, απεσύρθη προς στιγμή και επέστρεψε αμέσως λέγοντάς μου ότι δεν υπάρχει τέτοιο περιοδικό στη Βιβλιοθήκη. Όταν του ανέφερα ότι εγώ ο ίδιος το 1950 έδωσα στη Βιβλιοθήκη πλήρη σειρά του περιοδικού, αυτός μου είπε: «Και τι το θέλεις;». Του είπα ότι είχα γράψει ένα άρθρο και ήθελα να κάνω μια παραπομπή. Τότε με επιθετικό ύφος μου λέει: «Και τι σου φταίω εγώ, κύριε, αν εσύ θέλεις να κάνεις παραπομπή;».
Η τρίτη φορά ήταν γύρω στο 2001, την εποχή που εκπροσωπούσα την Ακαδημία Αθηνών στη Διεθνή Ένωση Ακαδημιών στο Βέλγιο και η Ακαδημία, εκτός από μια σειρά βυζαντινών φιλοσόφων, ελάμβανε μέρος στα προγράμματα της Διεθνούς Ακαδημίας με δύο μόνο σειρές εκδόσεων, το Corpus Vasorum Antiquorum και την Tabula Urbis Romanae. Θέλοντας τότε να εμπλουτίσω τη συμμετοχή της Ακαδημίας Αθηνών, πρότεινα άλλα τέσσερα προγράμματα. Ένα από αυτά ήταν το παλαιογραφικό πρόγραμμα, το οποίο αναφερόταν στην περιγραφή των χειρογράφων μέχρι το 1500 της πόλης των Αθηνών. Ήταν ένα καλό πρόγραμμα, σύμφωνα με τη γνώμη της τριμελούς διεθνούς επιτροπής, όπως μου είπαν όταν ήρθαν από το Παρίσι να με συναντήσουν στο Βέλγιο.
Τα χειρόγραφα του προγράμματος κατά 95% και πλέον υπήρχαν στην Εθνική Βιβλιοθήκη. Έγραψα τότε ένα γράμμα στο τμήμα χειρογράφων της Εθνικής Βιβλιοθήκης, όπου ανέφερα το πρόγραμμα και ζητούσα την άδεια να επιτραπεί σε δύο ερευνητές να τα μελετήσουν και να καταρτίσουν κατάλογο. Με έκπληξή μου πληροφορήθηκα γραπτώς από την επόπτρια των χειρογράφων ότι ακριβώς το ίδιο πρόγραμμα το εκτελούσε ήδη η Βιβλιοθήκη. Πήγα στη Βιβλιοθήκη για να συζητήσουμε το θέμα, διότι είχα αντιληφθεί ότι τέτοιο πρόγραμμα δεν είχαν και ότι ήταν απλώς πρόσχημα για να μην αφήσουν να γίνει το πρόγραμμα. Τόσο ο διευθυντής της Βιβλιοθήκης όσο και η κυρία με αντιμετώπισαν αλαζονικά ως εάν επήγα εκεί για να πάρω κάτι από την περιουσία τους. Μάλιστα, σε κάποια στιγμή ο τότε διευθυντής, όταν του είπα ότι η Ακαδημία είναι αυτή η οποία έχει το πρόγραμμα, μου απάντησε: «Και τι είναι η Ακαδημία; Ένα νεκρό σώμα».
Αργότερα απευθύνθηκα στο εποπτεύον συμβούλιο της Βιβλιοθήκης και έπειτα από αρκετό χρόνο εδόθη η άδεια να μελετηθούν τα χειρόγραφα, υπό τον όρο ότι η έκδοση που θα γινόταν θα ήταν κοινό πρόγραμμα της Ακαδημίας και της Εθνικής Βιβλιοθήκης. Η έκδοση αυτή τελικά δεν έχει γίνει και τους λόγους θα τους διηγηθώ στις «Αναμνήσεις ενός ακαδημαϊκού» που ετοιμάζω.
Ανέφερα παραπάνω τις τρεις περιπτώσεις των επισκέψεών μου στη Βιβλιοθήκη για να δείξω ότι όσο καλό κτίριο κι αν έχουμε, όσο καλή τακτοποίηση των βιβλίων κι αν υπάρχει, εάν το υπαλληλικό προσωπικό που έρχεται σε επαφή με το αναγνωστικό κοινό δεν συνειδητοποιήσει ότι καθήκον του είναι να διευκολύνει πρόθυμα τους αναγνώστες, πραγματική Βιβλιοθήκη δεν πρόκειται να έχουμε.
ΤΟ ΠΑΡΟΝ


Η ΕΘΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ
Το νέο κτίριο της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος (ΕΒΕ)( www.nlg.gr) θα εκσυγχρονίσει ένα θεσμό που χρονολογείται από το 1832, επιτρέποντάς της να ενισχύσει το ερευνητικό της τμήμα και ταυτόχρονα να επεκτείνει τη δράση της από αποκλειστικά ερευνητική βιβλιοθήκη σε δημόσιο μέσο χωρίς περιορισμούς χρήσης. Στο νέο της ρόλο, η Βιβλιοθήκη θα εξυπηρετεί επισκέπτες όλων των ηλικιών και μορφωτικών επιπέδων, από ακαδημαϊκούς ερευνητές, έως παιδιά και νεαρούς ενήλικες που θα αποτελέσουν τη νέα γενιά χρηστών.
Από την Αγορά, τον υπαίθριο δημόσιο χώρο συνάντησης που συνδέει την Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος με την Εθνική Λυρική Σκηνή (ΕΛΣ), η είσοδος της βιβλιοθήκης οδηγεί στο μεγάλο, ανοικτό χώρο υποδοχής, ο οποίος παρέχει άμεσο οπτικό προσανατολισμό προς όλες τις λειτουργίες της Βιβλιοθήκης. Η δανειστική βιβλιοθήκη, αποτελούμενη από μία σημαντική συλλογή από βιβλία και άλλα μέσα, θα περιλαμβάνει ξεχωριστούς χώρους για ενήλικες, εφήβους και παιδιά και θα προσφέρει ένα ευρύ φάσμα εκπαιδευτικών και πολιτιστικών προγραμμάτων. Το φυσικό φως που διαχέεται σε όλο το κτίριο θα βοηθήσει στη δημιουργία ενός ανοικτού, φιλόξενου περιβάλλοντος για ατομική και συνεργατική μάθηση. Θα διοργανώνονται εκδηλώσεις και σεμινάρια για παιδιά και για ενήλικες και τα μαθήματα θα περιλαμβάνουν και ευκαιρίες για μάθηση στο πλαίσιο συνεργατικών προγραμμάτων στο φυσικό περιβάλλον του Πάρκου Σταύρος Νιάρχος.
Το υπερσύγχρονο κτίριο, που αγγίζει τα 22.000 τμ, συνδυάζει την παράδοση με την τεχνολογική καινοτομία, και τη συντήρηση χειρογράφων με την πληροφορία και την επικοινωνία. Ο ευέλικτος σχεδιασμός της, αποτέλεσμα συνεργασίας με τη Βρετανική Βιβλιοθήκη (www.bl.uk), διασφαλίζει ότι η Εθνική Βιβλιοθήκη μπορεί να ανταποκριθεί αποτελεσματικά στις διαρκώς μεταβαλλόμενες απαιτήσεις και προκλήσεις της ψηφιακής εποχής. Ως μέρος της ψηφιακής της στρατηγικής η ΕΒΕ βρίσκεται στη διαδικασία δημιουργίας σχεδίου για ένα πανεθνικό έργο ψηφιοποίησης που θα προσφέρει ευρεία πρόσβαση στις διάφορες συλλογές της Βιβλιοθήκης. Επιπλέον, η σύνδεση με άλλες βιβλιοθήκες στην Ελλάδα και τον υπόλοιπο κόσμο θα επιτρέψει στους χρήστες της Βιβλιοθήκης να αποκτήσουν πρόσβαση σε υλικό σχετικά με την Ελλάδα και τον Ελληνισμό. Το Επιχειρηματικό Κέντρο θα προσφέρει στο κοινό ένα ζωντανό κέντρο επιχειρηματικότητας, γνώσης και καινοτομίας, το οποίο θα περιλαμβάνει σταθμούς εργασίας και ασύρματη σύνδεση στο διαδίκτυο.
Η σύγχρονη ερευνητική μονάδα που θα λειτουργεί εντός της Εθνικής Βιβλιοθήκης θα αποτελέσει υπόδειγμα για άλλα ιδρύματα. Το νέο κτίριο θα προσφέρει τη δυνατότητα να στεγασθούν όλες οι υπάρχουσες ερευνητικές συλλογές, οι οποίες βρίσκονται τώρα σε τρία ξεχωριστά κτίρια, σε μία κεντρική τοποθεσία, με βελτιστοποιημένη πρόσβαση για ερευνητές και επιστήμονες. Στις συλλογές της Εθνικής Βιβλιοθήκης περιλαμβάνονται πάνω από 4.500 χειρόγραφοι κώδικες από τον 9° ως τον 19° αιώνα και μεγάλος αριθμός σημαντικών ιστορικών εγγράφων και αρχείων.
Η διαθεσιμότητα της συλλογής σπάνιων χειρογράφων της βιβλιοθήκης στις μελλοντικές γενεές μελετητών θα διασφαλισθεί με την εγκατάσταση προηγμένων συστημάτων κλιματικού ελέγχου και μέσων συντήρησης και ψηφιοποίησης. Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδας θα έχει τη δυνατότητα να λειτουργήσει, παράλληλα, και ως εκθεσιακός χώρος για τις συλλογές της. Επιλεγμένα χειρόγραφα της Εθνικής Βιβλιοθήκης θα εκτίθενται εκ περιτροπής, δίνοντας στο κοινό την ευκαιρία να θαυμάσει τους θησαυρούς και την πολιτιστική κληρονομιά της Ελλάδας.

Δεν υπάρχουν σχόλια: