Σάββατο, 30 Ιουλίου 2016

Ο της Κρήτης Δρήρος




Η σημαντική αρχαία πόλη της κεντροανατολικής Κρήτης Δρήρος βρίσκεται στο βουνό Καδηστός, 2 χλμ. ανατολικά από τη Νεάπολη. Ιδρύθηκε τον 12. αι. π.Χ. και ήκμασε από τα Γεωμετρικά/Αρχαϊκά μέχρι και τα Ελληνιστικά χρόνια.


Η πόλη έγινε γνωστή όταν στα 1855 από το άροτρο δύο γεωργών, από τη Νεάπολη, ήλθε στο φως ένας πεσσός (αρχαία κύβρις) με επιγραφή του τέλους του 3. αι. π.Χ. στις τέσσερις πλευρές. Η επιγραφή περιλαμβάνει τον όρκο 180 εφήβων με την αφοσίωση προς την πόλη τους, το μίσος προς τους εχθρούς Μιλάτιους και Λύττιους και την πίστη προς τους συμμάχους Κνώσιους (η επιγραφή βρίσκεται στην Κωνσταντινούπολη).



Οι πρώτες συστηματικές ανασκαφές έγιναν το 1917 από τους αρχαιολόγους Ξανθουδίδη, Μαρινάτο και συνεχίστηκαν το 1932 από τους Demargne και Van Effenterre. Η κατοίκηση στην περιοχή ξεκινά από τους υπομινωικούς χρόνους (1050-900 π.Χ..) όπως φαίνεται από έναν τάφο της περιόδου αυτής. Γύρω στα μέσα του 3ου αιώνα π.Χ.. συμμετέχει μαζί με άλλες πόλεις της Κρήτης στη συνθήκη που συνάπτει η Κνωσός με την ισχυρή Μίλητο της Μ. Ασίας. Όπως φαίνεται από το κείμενο του όρκου των νέων της πόλης στα τέλη του 3ου αιώνα π.Χ.., οι σχέσεις της με τις γειτονικές πόλεις Λύττο και Μίλατο ήταν τεταμένες.
 


Το πιο σημαντικό μνημείο όμως είναι το Δελφίνιον, ο μοναδικός και αρχαιότατος ναός του Δελφίνιου Απόλλωνα, που δεσπόζει στην Αγορά. Εδώ ανακαλύφθηκαν τα μοναδικά σφυρήλατα χάλκινα αγάλματα του Απόλλωνα, της Άρτεμης και της Λητούς, που χρονολογούνται στον 7ο αι. π.Χ.. Ο ναός έχει 80 τ.μ. έκταση και σώθηκε σε μεγάλο ύψος (2,5 μ.). Είναι ένας μονόχωρος οίκος με την είσοδο στη στενή βόρεια πλευρά. Στο κέντρο είναι η κτιστή ορθογώνια εσχάρα με δύο βάσεις κιόνων μπροστά και πίσω. Ενδιαφέρον έχουν και το κτιστό θρανίο όπου έστεκαν τα αγάλματα καθώς και η πετρόκτιστη κασέλα (ο κεράτινος βωμός) που βρέθηκε γεμάτη από τα κέρατα των θυσιασμένων αιγών. Όμοιος βωμός υπάρχει στο ναό του Απόλλωνα στη Δήλο.
Στον αρχαιολογικό χώρο αυτής της αρχαίας ελληνικής πόλης περιλαμβάνονται δύο ακροπόλεις κι ανάμεσα τους αγορά αρχαϊκής εποχής νότια της αγοράς ναός γεωμετρικής εποχής το Δελφίνιο, αφιερωμένος στον Απόλλωνα και μεγάλη δεξαμενή σκαμμένη ανάμεσα στο τέλος του 3ου και αρχές του 2ου αι. π. Χ.



Η είδηση της εύρεσης του όρκου των νέων της Αρχαίας Δρήρου, όπως αυτή δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Αθηνά» της εποχής αυτής, στο φύλλο υπ. αριθμ. 2234, της 14 Μαρτίου 1855 το οποίο υπέγραφε ο Μ. Βελονάκης.

ν Δεκέμβριον το παρελθόντος τους, 1854, τ νίον γεωργο ροτριντος, κατ τν παρχίαν Μιραμπέλον τς Κρήτης, προσέκοψεν αλακίζον. γεωργς νασκάψας εδεν τι τ πρόσκομμα ν μάρμαρον τετράγωνον τεσσάρων σπιθαμν περίπου τ ψος κα μις τ πλάτος• ξορύξας προσεκύλισεν ατ ες τν κραν το γρο κα τ σπέρας πανελθν οκαδε συνεφώνει δη τν πρσιν ατο πρός τινα οκοδομοντα οκον, δι ν τ θέση ς γωνίαν ες ατόν. Τν πομένην μως νύκτα αγδαία βροχ καταπεσοσα διέλυσε τ μφικαλύπτον τ μάρμαρον χμα κα νεφάνησαν γράμματα γκεχαραγμένα π τν τεσσάρων ατο πλευρν.

ΔΡΗΡΟΣ  ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ

Τ γράμματα τατα δν διαβάτης τις πέλαβεν τι π τ μάρμαρον πρέπει ν κρύπτηται θησαυρός• κοινοποίησε δ τν δέαν του κα ες δεύτερον κα ες τρίτον κα οτως π στόματος ες στόμα φθασεν ες τς κος τς Διοικήσεως τις διέταξεν μέσως τν μεταγωγν το μαρμάρου ες ράκλειον. λλ ποος ν τ ναγνώση; Ο δυνάμενοι ν ννοήσωσιν πωσον εχον δη διωχθ νεκα τν περιστάσεων, ο δ μένοντες δαες δν το βεβαίως δυνατν ν ννοήσωσιν.

 ΔΡΗΡΟΣ  ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ

θεν κλαβόντες τ ν τ πιγραφ πεδ ’ μέραν ντπόδα, κα ερόντες κατωτέρω στατρας πεντακοσίους καὶἀργύριον , συνεδύασαν τατα παραδόξως πως, καί, ! λοιπόν, επον, ες πεντακοσίους πόδας π το μαρμάρου κεται τ ργύριον. σοφ λοιπν διοίκησις διατάττει ν γίνουν νασκαφα «κα ν λόγος ργον εθύς». Μετ’ ο πολ ερον περικεφαλαίας τινς χαλκς, τς μν σώας, τς δ καταβεβρωμένας κ το χρόνου. Τοτο διπλασίασε τς προσπαθείας των• λλ τέλος πολλ καμόντες, καί, τ τς παροιμίας, νθρακας ντ θησαυρο ερόντες, γκατέλιπον μν τς νασκαφάς, συνέλαβον δ κα φυλάκισαν τν νακαλύψαντα τ μάρμαρον, ποπτευόμενοι τι δθεν ατς ερν κρυψε τν θησαυρόν• κα θελεν ποστ ταλαίπωρος τν παθν του τν τάραχον, ν κατ καλήν του τύχην δύο μαθηταί, φεύγοντες τν ν θήναις χολέραν, δν φθανον ες ράκλειον.
Τος μαθητς τούτους προσεκάλεσεν πασς, τος κλεισεν ες δωμάτιον π δύο μέρας, κα διέταξεν ατος ν ξηγήσωσι τ γράμματα• οτοι επον τι δν πρόκειται ποσς περ θησαυρο, κα οτω μόλις πέλυσαν τν νθρωπον• θωμανς δέ τις σύμβουλος πρότεινεν ξίαν τς τουρκικς του κεφαλς γνώμην, ν θραύσωσι δηλονότι τ μάρμαρον, διότι ν ατ κρύπτεται τ ργύριον! κα σώθη μέν, ς μανθάνομεν, κατ τ παρν, λλ Κύριος εδε, ποία τύχη τ περιμένει.

 ΔΡΗΡΟΣ  ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ

Ες τος μνησθέντας μαθητς μολογομεν χάριτας, διότι ντιγράψαντες μς φεραν τν πιγραφήν Κα τατα μν ς πρς τν νακάλυψιν τς πιγραφς, τις βεβαίως εναι πολύτιμος ες τν φιλολογίαν δι τ ποα περιέχει καινοφαν πράγματα. μες δ γνωρίζοντες κ το πλησίον τν παρχίαν κείνην, κρίνομεν καλν ν περιγράψωμεν ν λίγοις τς θέσεις ατς, πρς καλητέραν (sic) κατάληψιν τς πιγραφς• θέλομεν δ ξεναγήσει τν ναγνώστην σφαλς π το πίνακος. ρκε τ ντι ν προσβλέψ βουλόμενος ες τν τυχόντα πίνακα τς Κρήτης, κα θέλει δε, ες τ νατολικοβόρειον ατς, κόλπον βαθύν, κόλπον το Μιραμπέλου πιγραφόμενον.

 ΔΡΗΡΟΣ  ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ

Τν πρς νατολς το κόλπου στερεν ποτελε παρχία τς Σητείας, τν δ πρς δυσμς το Μιραμπέλου πρς τ μέρος δ τς τελευταίας ταύτης, πουκεται λιμν το γίου Νικολάου , σώζονται ρείπια ρχαίας πόλεως, τις πιθανώτατα, κατ τν περιγραφν το Στράβωνος, το Μινώα…… «Πλατύτατη δέ, λέγει Στράβων, κατ τ μέσον στν ( Κρήτη). Πάλιν δ ντεθεν ες στενώτερον το προτέρου συμπίπτουσιν σθμν α ϊόνες περ ξήκοντα σταδίους τν π Μινώας τς Λυκείων ες εράπυτναν, κα τ Λιβυκν πέλαγος• ν κόλπ δ’ στν πόλις.» Κα τόντι ες τ πέναντι μέρος, κατ τ Λυβικν Πέλαγος, κεται εράπυτνα, Γεράπετρος σήμερον καλουμένη.

 ΔΡΗΡΟΣ  ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ
Βαίνοντες π τν ρειπίων τς Μινώας πρς δυσμάς, παρ τν αγιαλόν, παντμεν λόφον ρκετ ψηλν κα πόκρημνον, Ναξι καπαρ’ λλων ξι καλούμενον• π’ ατο σώζονται πολλ ρείπια, κα μάλιστα δεξαμενν, τ ποα νομίζομεν, εναι ρείπια τς ρχαίας ά ξ ο υ , πιθανώτερον δ τς Νά ξου , τόσ μλλον, καθ’ σον κα σήμερον κόμη νορύττουσιν κε κόνια τ ποα Πίνδαρος, μωνύμως τ πόλει ταύτ, καθ’ ν ξωρύττοντο κα τ πάλαι, νομάζει Ναξίας πέτρας. «Ναξίαν πέτραις ν λλαις χαλκοδάμαντ’ κόναν.» (σ. VI΄. 105). Ναξία λίθος, κρητικ κόνη, λέγει κα Στέφανος Βυζάντιος ν λέξει Νάξος .


Αναπαράσταση του χώρου της κάτω φωτογραφίας όπου βρέθηκε η «Απολλώνιος τριάδα »

 ΔΡΗΡΟΣ  ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ
μέσως π τν λόφον τοτον, ες τν μυχν το λιμένος τς Σπιναλόγγας, κεται χωρίον λοντα καλούμενον μ ρείπια ρχαίας πόλεως, πιθανν τς λοντος, ξ ς κα τ λοντα κατ τν γνωστν τρόπον, καθ’ ν α ατιατικα τν ρχαίων τριτοκλίτων νομάτων γίνονται νομαστικα ες τν μετέραν γλσσαν• τι δ τ μεταβάλλεται πολλάκις ες ε χωρς ν’ νατρέξωμεν ες λλα παραδείγματα ναφέρομεν ατ τς πιγραφς τ πέλλω να ντ πόλλωνα.

 ΔΡΗΡΟΣ  ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ

Ες τ corpus Inscriptiorum πάρχει συνθήκη μεταξ λουντίων κα Λατίων, κα νομίζομεν τι ν λος κειτο παρ τ ηθν χωρίον σως Λατ κειτο που τ νν Σπιναλόγγα. πειδ λος κεται πολλ πλησίον τς ποίας νεφέραμεν Νάξου, εναι πιθανν τι τελευταία ατη το κρόπολις τς πρώτης, χρησιμεύουσα ς καταφύγιον ν νάγκ.

 ΔΡΗΡΟΣ  ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ

φίνοντες τν λοντα κα βαίνοντες δυτικς κα μεσογείως, παντμεν τ χωρίον Φουρνν κα λίγον δυτικώτερα τοτον τν τόπον, ν ερέθη πιγραφή. Εναι δ λόφος κατάφυτος π μυγδαλέας κα περιορίζεται π τριν κοιλάδων• ν μν πρς νότον καλεται Σκάφ η το Μιραμπέλου, ν κενται τ πλειότερα τς παρχίας χωρία, δ πρς νατολς Τριβαξώνας , κα πρς βοῤῥᾶν Χραι , μωνύμως τ λόφ, ες τν κορυφν το ποίου σώζονται κα ρείπια κκλησίας Βυζαντινς, ς εκάζομεν π τς π τν τοίχων ζωγραφίας, καλουμένης δ γιος ντώνιος. κτς τν λλων ρειπίων, σώζονται νταθα κα λείψανα Κυκλωπείων τειχν• καλετο δ κατ τν πιγραφν πόλις Δρρος. Βαίνοντες δυτικώτερα ες τν Σκάφην το Μιραμπέλου παντμεν πολλ χωρία, ν ος κα τ καλούμενον Λατσίδα, νθα πίναξ φέρει ν παρενθέσει Λύκαστος• μφιβάλλομεν μως ν κειτο ατόθι Λύκαστος, καθόσον οτε ρείπια φαίνονται κα πέριξ γ δν εναι λευκή• ν κατ τν μηρον Λύκαστος τον ργινόεσσα•
«Κρητν δομενες δουροκλυτς γεμόνευεν, Ο Κνωσσόν τ’ εχον, Γόρτυνά τε τειχιόεσσαν, Λύκτον Μίλητόν τε, κα ργινόεντα Λύκαστον.»
(λ. Β. 645).

ΔΡΗΡΟΣ  ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ

Βορειοδυτικς το χωρίου τούτου παρ τν θάλασσαν κεται τερον χωρίον Μίλατος καλούμενον, σωζομένου παραλλάκτως το νόματος τς ρχαίας Μιλήτου, κα δωρικς Μιλάτου, τς ποίας τ ρείπια ερίσκονται ατο. Ταύτης γίνεται μνεία ν τ πιγραφ, κα ποικοι κ τς πόλεως ταύτης κτισαν τν ν ωνί Μίλητον. «Φησ δ’ φορος, λέγει Στράβων, τ πρτον κτίσμα εναι Κρητικν ( ωνικ Μίλητος) πρ τς θαλάττης τετειχισμένον, που νν παλαι Μίλητός στι, Σαρπηδόνος κ Μιλήτου τς Κρητικς γαγόντος οκήτορας, κα θεμένου τονομα τ πόλει τς κε πόλεως πώνυμον.» Στρ. Β. ιδ΄. §. Β΄

 ΔΡΗΡΟΣ  ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ

Κα τατα μν μες ς πρς τς θέσεις το τόπου, περιμένοντες τν κρίσιν τν παρ’ μν ρχαιολόγων π τς πιγραφς, μέχρις ο φθάσ ατη ες τ νέκκλητον το Βακχίου δικαστήριον. Τ νομα Μιραμπ έλον τς παρχίας εναι βεβαίως νετικς καταγωγς, λλ’ πίσκοπος τς παρχίας λέγεται Πέτρας • θεν εκάζεται τι πρχε κα πόλις Πέτρα, δηλον μως πο κειτο ατη. ταν τς ναλογισθ τι κατ τν παρχίαν ταύτην, ξ μόλις ρν μκος χουσαν, ερίσκονται τοσούτων πόλεων ρείπια, πείθεται, νομίζομεν, τι μηρος δν επεν περβολν κατόμπολιν νομάσας τς Κρήτην• λλ’ ποία ρήμωσις σήμερον! "
ΑΡΧΑΙΟΓΝΩΜΩΝ
ΠΗΓΗ
art-hellas.blogspot.gr

Περισσότερα για την Δρήρο και για τις ανασκαφές διαβάστε στις αναρτήσεις μας :

Δεν υπάρχουν σχόλια: