Δημήτρη Γαρούφα : TI ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΤΕΛΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΜΦΙΠΟΛΗ;

TI ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΤΕΛΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΜΦΙΠΟΛΗ;

Αδικαιολόγητη καθυστέρηση στις εργασίες διαμόρφωσης του χώρου και προβολής του σημαντικού μνημείου

Από τον Δημήτρη Γαρούφα*

Αφορμή για το σημερινό σημείωμα είναι οι προ ημερών δηλώσεις και οι καταγγελίες του περιφερειάρχη Κεντρικής Μακεδονίας Απ. Τζιτζικώστα για αδικαιολόγητη καθυστέρηση του υπουργείου Πολιτισμού σε ό,τι αφορά τα έργα στην Αμφίπολη που η ΠΚΜ έχει εντάξει στο ΕΣΠΑ. Επί λέξει ο κ.Τζιτζικώστας δήλωσε: «Αυτή θα είναι η τελευταία επιστολή προς το υπουργείο που το καλούμε να απαντήσει στο ερώτημα γιατί δεν έχουν ξεκινήσει ακόμη τα έργα στην Αμφίπολη.

Αν οι εργασίες δεν ξεκινήσουν άμεσα ή οι απαντήσεις δεν είναι επαρκείς, θα προσφύγω στη Δικαιοσύνη»... Ενώ σε παρέμβασή του στο περιφερειακό συμβούλιο Κεντρικής Μακεδονίας, το οποίο εξέδωσε και σχετικό ψήφισμα, τόνισε: «Είναι ορατός ο κίνδυνος η Ε.Ε να απεντάξει το έργο και να χαθεί η χρηματοδότησή του, στερώντας τη δυνατότητα να γίνουν οι απαιτούμενες εργασίες για το σπουδαίο μακεδονικό μνημείο στην Αμφίπολη».

Υπενθυμίζω ότι η αποκάλυψη του μοναδικού ταφικού μνημείου στον λόφο Καστά στην Αμφίπολη το 2014 προκάλεσε το παγκόσμιο ενδιαφέρον, επειδή είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά μνημεία σε παγκόσμιο επίπεδο και συνδέεται με την εποχή του Μ. Αλεξάνδρου, γιατί, σύμφωνα με την επικεφαλής της ανασκαφικής ομάδας Κ. Περιστέρη, κτίσθηκε κατ’ εντολήν του μεγάλου στρατηλάτη για τον αδελφικό του φίλο Ηφαιστίωνα...

Φυσιολογικά σε οποιαδήποτε ευνομούμενη χώρα το μνημείο θα γινόταν επισκέψιμο το συντομότερο δυνατόν και θα υπήρχε μέριμνα για ολοκλήρωση των ανασκαφών, δεδομένου ότι, σύμφωνα με στελέχη της ανασκαφικής ομάδας, η φασματοσκόπηση έχει δείξει ύπαρξη άλλων δύο χώρων... Όλα αυτά είναι αυτονόητα και θα μπορούσαν να γίνουν σε οποιαδήποτε άλλη χώρα εκτός της Ελλάδας, όπου γίνεται το ακριβώς αντίθετο, με το υπουργείο Πολιτισμού να δίνει την εικόνα ότι προσπαθεί να υποβαθμίσει το μνημείο... Έτσι χρήματα για συνέχιση των ανασκαφών δεν δίνονται. Κι ενώ το έργο της διαμόρφωσης του περιβάλλοντος χώρου και της εισόδου, για να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις να γίνει επισκέψιμο το μνημείο, εντάχθηκε από την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας στο ΕΣΠΑ, το υπουργείο Πολιτισμού πότε στέλνει ελλιπή φάκελο ή καθυστερεί αδικαιολόγητα την έναρξη των εργασιών...

Καθυστέρηση υπάρχει και στο άλλο έργο, που είναι επίσης ενταγμένο σε άλλο πρόγραμμα της Ε.Ε. διασυνοριακού χαρακτήρα, που αφορά την ενοποίηση του αρχαιολογικού χώρου της Αμφίπολης με δημιουργία αρχαιολογικών διαδρόμων, κέντρου πληροφόρησης και μικρού συνεδριακού χώρου στο κτίριο του Δημοτικού Σχολείου. Με δυο λόγια, στην Αμφίπολη στα χρόνια που ακολούθησαν το 2014 δεν έγινε τίποτε, δεν συνεχίζονται οι ανασκαφές, δεν προβάλλεται η Αμφίπολη. Σαν να προσπαθεί να την κρύψει η Ελλάδα, ενώ, αν είχε γίνει επισκέψιμο το μνημείο, είναι βέβαιο ότι θα αυξανόταν και ο τουρισμός στην περιοχή, με εκατομμύρια επισκέπτες.

Η Αμφίπολη από το 437 π.Χ. που την ίδρυσε ο Αθηναίος Αγνων έως τον 7ο - 8ο αιώνα μ.Χ., δηλαδή για σχεδόν 1.200 χρόνια, ήταν το μητροπολιτικό πνευματικό και εμπορικό κέντρο μιας μεγάλης περιοχής από τον Στρυμονικό Κόλπο έως τον Νέστο, δηλαδή της περιοχής που σήμερα αποκαλούμε ανατολική Μακεδονία. Ήταν η πόλη που συνδέθηκε με μεγάλα ιστορικά γεγονότα, η πόλη που λεπτομερώς περιγράφει στο έργο του ο Θουκυδίδης και μάλλον σε αυτή οφείλουμε το ότι έγινε ιστορικός, διότι δεν πρόλαβε να την προστατεύσει από τους Σπαρτιάτες, που με επικεφαλής τον Βρασίδα την κατέλαβαν, και έτσι αυτοεξορίστηκε για 20 χρόνια στη «Σκαπτή Υλη» στο Παγγαίο, όπου έγραψε τη μοναδική ιστορία του.

Είναι η πόλη όπου έδρευε το Ναυτικό των Μακεδόνων και από αυτή έγινε η προς ανατολάς πορεία των Ελλήνων με επικεφαλής τον Μ. Αλέξανδρο. Στα χώματά της έζησαν ή πέρασαν ο Θουκυδίδης, ο Βρασίδας, ο Κλέων, ο Μ. Αλέξανδρος, οι ναύαρχοι του στρατηλάτη Νέαρχος και Λαομέδων, και εδώ έζησε εξόριστη η Ρωξάνη με τον γιο του Μ. Αλεξάνδρου, μέχρις ότου τους δολοφόνησε το 310 π.Χ. ο Κάσσανδρος. Σε αυτή την πόλη κάθε ρεματιά και κάθε βράχος συνδέονται με αρχαίους μύθους, σε αυτή καταλύθηκε το μακεδονικό κράτος, ενώ την επισκέφτηκε και ο Απόστολος Παύλος.

Αυτή η πόλη υπήρξε ορμητήριο του μακεδονικού Ελληνισμού και όλους αυτούς τους αιώνες εξέφρασε τις αρχές του οικουμενικού Ελληνισμού με τα πάμπολλα μνημεία της, που με τις ελληνικές επιγραφές τους «φθέγγονται» κυριολεκτικά... Αυτή την αρχαία πόλη το υπουργείο Πολιτισμού θα έπρεπε να την προβάλλει διεθνώς και να μελετά πώς θα μπορούσε να λειτουργεί και σήμερα ως ένα διεθνές πολιτιστικό κέντρο με εκδηλώσεις και δράσεις υπερεθνικής εμβέλειας.

Δυστυχώς, εντελώς αδικαιολόγητα το ελληνικό υπουργείο Πολιτισμού δεν κάνει αυτά που θα έπρεπε να κάνει, σε σημείο που ο καλόπιστος παρατηρητής να ανησυχεί και να αναρωτιέται μήπως συμβαίνει κάτι άλλο.

*Δικηγόρος, πρώην πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης

https://www.dimokratianews.gr/content/93705/ti-symvainei-telika-me-tin-amfipoli

Γιατί ακύρωσαν την έρευνα ανάλυσης των οστών της Αμφίπολης;

Γιατί ακύρωσαν την έρευνα ανάλυσης των οστών της Αμφίπολης;

ΤΙ ΜΑΣ ΚΡΥΒΟΥΝ ΚΑΙ ΠΟΙΟΙ

Γράφει: Μαρίνα Νικολάκη

Τεράστια από ότι φαίνεται αποδεικνύεται η εμμονή της ΓΓ του υπουργείου Πολιτισμού Μαρίας Βλαζάκη, η οποία υποστηρίζει πως το αρχαίο μνημείο στον τύμβο Κάστα δεν είναι δημιούργημα των αρχαίων Μακεδόνων αλλά των Ρωμαίων.

Η... δεινή υποστηρίκτρια της ρωμαϊκής δημιουργίας του Μακεδονικού μνημείου στον Κάστα (που την άποψη της θέλησε να περάσει ως "σφαγίδα" και στην νυν διοίκηση του ΥΠ.ΠΟ) για μια ακόμη φορά φανερώνει σε όλους ότι οι διαθέσεις της και κατ΄ επέκταση τις ενέργειες της όχι μόνο φιλικές δεν είναι απέναντι στην μεγάλη ανακάλυψη της Αμφίπολης αλλά αντιθέτως στρέφεται εναντίον της, προκειμένου να εξυπηρετήσει... ποιον και τί;

Οι αναφορές σε ονόματα μπορεί να ήταν απαγορευτικές, ωστόσο σύμφωνα μ΄ ένα από τα σενάρια που μελετούσε το ΥΠ.ΠΟ τα ευρήματα φωτογράφιζαν Ολυμπιάδα , Ηφαιστίωνα και τους δυο γιούς του Κάσσανδρου.

Οι απεγνωσμένες προσπάθειες λοιπόν, της Γ.Γ του ΥΠ.ΠΟ να περάσει την άποψη της αποφέρουν και τεράστιες ευθύνες όπως και στο Υπουργείο Πολιτισμού σε ότι αφορά την ανάλυση των οστών του τάφου της Αμφίπολης.

Από το 2015 η κυρία Βλαζάκη είχε στη διάθεση της μια προγραμματική σύμβαση ύψους 236.697 ευρώ για την ανάλυση 300 σκελετών της Αμφίπολης μεταξύ αυτών και του Κάστα που χρονολογούνται από το 1000.πΧ έως το 200 πΧ και όχι μόνο την έβαλε επιδεικτικά στο συρτάρι αλλά κωφεύει συστηματικά τόσο η ίδια όσο και οι πολιτικοί της προϊστάμενοι όπως αποκαλύπτει το thesecretrealtruth.blogspot.com

Ο αξιόπιστος δημοσιογράφος κύριος Γιώργος Ροδάκογλου συγκεκριμένα επισημαίνει πως η προγραμματική σύμβαση του συγκεκριμένου ερευνητικού προγράμματος έφερε ήδη την υπογραφή της Γενικής Διευθύντριας Αρχαιοτήτων ΄Ελενας Κόρκα και του Γενικού Διευθυντή Οικονομικών Γιώργου Λιόντα, απόδειξη ότι τα χρήματα είχαν εξασφαλιστεί για την περαιτέρω μελέτη και έρευνα από την προηγούμενη διοίκηση επί υπουργίας Κωσταντίνου Τασούλα.

Να σημειωθεί ότι, η σύμβαση υπεγράφη στις 13 01 2015 και όταν στο τιμόνι της Γ. Γ του ΥΠΠΟ ήταν ακόμη η Λίνα Μενδώνη ενώ η έρευνα ήταν διάρκειας δυο ετών. Ωστόσο φτάνουμε στη λήξη της στις 30 Ιουνίου του 2017 χωρίς να έχει γίνει το παραμικρό!

Ο πρώην Υπουργός Πολιτισμού Νίκος Ξυδάκης όταν επισκέφτηκε την Αμφίπολη το 2015 είχε κάνει αναφορά στην έναρξη του ερευνητικού προγράμματος αλλά οι δηλώσεις του τελικά δεν διαδέχτηκαν καμιά επιπλέον ενέργεια. Τον κύριο Ξυδάκη διαδέχθηκε ο κύριος Αριστείδης Μπαλτάς και τώρα στην ίδια πολιτική θέση η καλλιτέχνης Λυδία Κονιόρδου. Για το συγκεκριμένο ζήτημα όμως όλοι τους τήρησαν και εξακολουθούν να τηρούν "σιγή ιχθύος"...

Στόχος του προγράμματος ήταν η παρουσίαση αλλά και η σε βάθος διερεύνηση των βιολογικών παραμέτρων που μπορούν να παρατηρηθούν στα σκελετικά και οδοντικά κατάλοιπα σε σχέση με τα αρχαιολογικά δεδομένα, όπως αυτά αντανακλώνται στο τελετουργικό της ταφής.

Η επιστημονική έρευνα θα τεκμηριωνόταν για πρώτη φορά στην Ελλάδα μέσα από μια συνδυαστική εφαρμογή καινοτόμων αναλυτικών μεθόδων σε ένα ευρύ δείγμα πληθυσμού των ιστορικών χρόνων και τα αποτελέσματα της έρευνας θα προσέθεταν πολλά και χρήσιμα στοιχεία στους σκελετούς του τάφου της Αμφίπολης αλλά θα βοηθούσαν και τους αρχαιολόγους να έχουν μια καλύτερη εικόνα για τις ταφές.

Η έρευνα ανατέθηκε στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης με επιστημονικά υπεύθυνη την επίκουρη καθηγήτρια του τμήματος Ιστορίας – Αρχαιολογίας Σεβαστή Τριανταφύλλου και στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο με επιστημονικά υπεύθυνη την επίκουρη καθηγήτρια του τμήματος Ιστορίας - Εθνολογίας Χριστίνα Παπαγεωργοπούλου.

Κατόπιν επικοινωνίας με τις επιτροπές ερευνών και των δυο πανεπιστημίων επιβεβαιώνεται ότι το συγκεκριμένο πρόγραμμα δεν ξεκίνησε ποτέ, παρότι ήταν διασφαλισμένα τα χρήματα!

Όπως είναι αναμενόμενο, πολλά είναι τα ερωτήματα για τα κίνητρα που ωθούν την κυρία Βλαζάκη να κρατά μία τέτοια στάση. Πώς είναι δυνατόν, να βρισκόμαστε μπροστά σε μία τόσο σπουδαία αρχαιολογική ανακάλυψη που θα προάγει ακόμη περισσότερο τον ελληνικό πολιτισμό διεθνώς και το ίδιο το υπουργείο, να ακυρώνει μελέτες που θα το αποδείκνυαν ;

Στη διαδρομή προς την "ήτα" μαζί με την κυρία Βλαζάκη συμπαρασύρονται οι αρχαιολόγοι Αγγελική Κοταρίδη και Τζένη Βελένη που υπέγραψαν το σχετικό "ρωμαϊκό" πόρισμα το 2015 όπως και ο σπηλαιολόγος Ευάγγελος Καμπούρογλου, που υποστηρίζει ότι το μνημείο ανήκει ως κατασκευή στον 1ο πχ αιώνα και όχι στο τελευταίο τέταρτο του 4ου πχ.

Δυνατό χαρτί για την ανασκαφική ενδεχομένως να αποτελεί η παρουσίαση της στρωματογραφίας των οστών, όπως αυτά εντοπίσθηκαν μέσα στον τάφο καθώς και οι αρχιτεκτονικές φάσεις κατασκευής του τάφου, του περιβόλου, η παρουσίαση του πρόπυλου με τα γλυπτά και των λύθων που αφαιρέθηκαν απο τα τείχη της Αμφίπολης.

Το ενδιαφέρον εστιάζεται επίσης στην παρουσίαση των μαρμάρινων γλυπτών που αποτελούν μέρος της ζωφόρου του βάθρου του λέοντος, στοιχεία που μελέτησε και ερεύνησε με όλες τους τις λεπτομέρειες ο αρχιτέκτονας Μιχάλης Λεφαντζής.

Καθοριστικής σημασίας, θεωρείται η ομιλία του γεωλόγου Γρηγόρη Τσόκα , η οποία θα περιλαμβάνει μια δεκαετή αναδρομή μελετών και ερευνών που πραγματοποίησε με τους συνεργάτες τους σε σχέση με αρχαιολογικές ανασκαφές.

Οι πολέμιοι της Αμφίπολης θα προσπαθήσουν -για μια ακόμη φορά- να επιχειρηματολογήσουν υπερ του ρωμαικού πορίσματος με τη βοήθεια των αυτόκλητων και ανώνυμων "υπερασπιστών" του μνημείου, που δια μέσω του διαδικτύου εξυπηρετούν συγκεκριμένα συμφέροντα.

Η προσπάθεια τους να διαχέουν εδω και τρία χρόνια ανάλογες απόψεις έως και απειλές εναντίον των επιστημόνων της ανασκαφής, όπως και να εμφανίζονται ως πόλος ενημέρωσης στο εξωτερικό θα καταρεύσει, ενώ ο ρόλος τους θα αποκαλυφθεί μέσα στο ΑΕΜΘ.

Σε περίπτωση που παρουσιάσει ολοκληρωμένα τα αποτελέσματα των ηλεκτρικών τομογραφιών του τύμβου Καστά τότε τα αποτελέσματα αυτά δεν αποκλείεται να έχουν την μορφή "ρεκουκέτας" προς όσους εξακολουθούν να αρνούνται τη συνέχιση των ανασκαφών στην Αμφίπολη.

Τέλος, να σημειωθεί ότι χωρίς αστυνομική φρούρηση βρίσκεται για αρκετό χρονικό διάστημα ο αρχαιολογικός χώρος της Ελλάδας που έδωσε τη μεγαλύτερη ίσως ιστορική ανακάλυψη των τελευταίων σαράντα χρόνων.

Μπορεί ο χώρος του ταφικού συγκροτήματος να κινηματογραφείται από κλειστό κύκλωμα τηλεόρασης, αλλά ωστόσο το σύστημα παρακολούθησης στα χέρια ενός επιτήδειου χάκερ μπορεί να παρουσιάσει σημαντικές αδυναμίες και να τεθεί εκτός λειτουργίας. Αν λάβουμε δε, υπ όψιν μας και το γεγονός ότι οι φύλακες δεν έχουν δικαίωμα οπλοφορίας, τότε στην περίπτωση ενός απρόσμενου και αιφνιδιαστικού περιστατικού, θα είναι πολύ αργά...

http://www.pronews.gr/politismos/politistika-nea/550750_giati-akyrosan-tin-ereyna-analysis-ton-oston-tis-amfipolis-vinteo

Το μυστικό της Αμφίπολης μέσα σε... κρύπτες

Το μυστικό της Αμφίπολης μέσα σε... κρύπτες

Ενδείξεις ότι μέσα στα τοιχώματα του λατρευτικού/ταφικού κτίσματος μπορεί να έχουν κρύψει οι Αρχαίοι αντικείμενα και από μέταλλο, που να συνδέονται με την ταυτότητα του νεκρού ή των νεκρών

Της Παναγιώτας Μπίστικα

Στα ίχνη μιας σημαντικής ανακάλυψης για την αποκρυπτογράφηση των μυστικών που ακόμα κρύβει ο Τύμβος της Αμφίπολης βρίσκονται οι ανασκαφείς του. Νέα διάσταση δίνουν στην ανασκαφική έρευνα ενδείξεις ότι μέσα σε κρύπτη μπορεί να βρίσκονται παντός είδους αντικείμενα, κτερίσματα ή κάποιο υλικό που να συνδέεται με τον χαρακτήρα του μνημείου και την ταυτότητα του νεκρού ή των νεκρών! Όλα δείχνουν ότι υπάρχουν σημεία με αποκρύψεις, εν είδει κεκαλυμμένων εσοχών, οι οποίες επενδύθηκαν από τους αρχαίους κατασκευαστές με λίθους ή μάρμαρο ώστε να μην είναι διακριτές.

Σύμφωνα με πληροφορίες, πυκνώνουν οι ενδείξεις ότι στο εσωτερικό του μνημείου κοιλώματα μη εμφανή, πίσω από αρχιτεκτονικά μέλη, μπορεί να περιέχουν ακόμα και αντικείμενα από μέταλλο! Ο εντοπισμός «κενών» ή κούφιων τμημάτων σε τοίχους δίνει το λάκτισμα για διερεύνηση που μπορεί να επιφυλάσσει εκπλήξεις. Το γεγονός ότι από την ανασκαφή του μνημείου δεν έχουν προκύψει ούτε πολλά ούτε ιδιαιτέρως εντυπωσιακά κινητά ευρήματα είχε προβληματίσει, ακόμα και αν θεωρείται δεδομένο ότι το μνημείο έχει συληθεί. Έτσι, αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον η προοπτική ανεύρεσης κρυμμένων.

Ύστερα από τη συστηματική μελέτη των αρχαιολογικών και αρχιτεκτονικών δεδομένων, η ανασκαφική ομάδα δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα σε στοιχεία που προέκυψαν στον πρώτο θάλαμο του μνημείου. Από την έρευνά του, ο υπεύθυνος για την ανασκαφή αρχιτέκτονας κ. Μιχάλης Λεφαντζής διαπίστωσε ότι κάτω από το επιστύλιο στο οποίο βρίσκονται οι σφίγγες υπήρχαν αρχικώς στύλοι (πεσσοί) μαρμάρινοι. Στη συνέχεια οι στύλοι ενσωματώθηκαν σε έναν τοίχο με επίχρισμα, που μιμείται τους ορθοστάτες. Ουσιαστικά πρόκειται για έναν ψευδότοιχο.

Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι ολοκληρώθηκε η γεωφυσική διασκόπηση σε όλο τον τυμβοποιημένο Λόφο Καστά όπου μέσω ηλεκτρικών τομογραφιών εντοπίστηκαν κάτω από το έδαφος περισσότερες των τριών δομές, οι οποίες πιθανόν να αφορούν σε θαμμένες αρχαίες κατασκευές. Παράλληλα έγιναν μετρήσεις και εκτός Τύμβου, στη νότια πλευρά του μνημείου.

Ραντάρ για σκανάρισμα στο εσωτερικό του μνημείου

«Κλειδί» για τις εξελίξεις αποτελεί και η έρευνα των γεωφυσικών οι οποίοι συνεργάζονται με την επικεφαλής της ανασκαφής στον Τύμβο της Αμφίπολης κυρία Κατερίνα Περιστέρη και τον αρχιτέκτονα της ανασκαφής κ. Λεφαντζή. Είναι ιδιαιτέρως ενδιαφέρον ότι η επιστημονική ομάδα για τις γεωφυσικές έρευνες στον τυμβοποιημένο Λόφο Καστά, με επικεφαλής τον καθηγητή Εφαρμοσμένης Γεωφυσικής του ΑΠΘ κ. Γρηγόρη Τσόκα, έχει προχωρήσει σε ειδικό σκανάρισμα μέσα στο ταφικό/λατρευτικό κτίσμα.

Οι ειδικοί σάρωσαν με ραντάρ τους τοίχους στο εσωτερικό του μνημείου. Τα στοιχεία που έχουν συλλέξει θα δώσουν απαντήσεις για το αν είναι ή όχι ισχυρές οι ενδείξεις, από τη μια για ύπαρξη κενών εντός των τοίχων και από την άλλη για ρωγματώσεις ο εντοπισμός των οποίων θα βοηθήσει στη λήψη μέτρων για την προστασία του μνημείου και τη σωστότερη στήριξή του.

Όταν «Το Βήμα» ρώτησε τον κ. Τσόκα αν έχει καταλήξει σε απαντήσεις αναφορικά με «κενά» μέσα σε  τοίχο, απάντησε: «Προς το παρόν επεξεργαζόμαστε τα στοιχεία. Χρειάζεται ανάλυση των δεδομένων για να πούμε οτιδήποτε».

Όπως μας εξήγησε: «Χρησιμοποιήσαμε την κλασική μέθοδο του ραντάρ, την οποία εξελίσσουμε, για να εντοπίσουμε μέσα στους τοίχους τυχόν κενά ή και ρωγματώσεις. Βρισκόμαστε στο στάδιο της επεξεργασίας». Δεν έδωσε περισσότερες πληροφορίες όταν επίμονα τον ρωτήσαμε για κάποιο στοιχείο που να συνηγορεί, έστω ως ένδειξη, για κενούς χώρους πίσω από τοίχους ή και με περιεχόμενο. «Έχουμε τις μετρήσεις. Θέλουμε να κάνουμε περαιτέρω επεξεργασία. Δεν ξέρω ακόμα». Πρόσθεσε δε χαριτολογώντας: «Ξέρετε τα στοιχεία είναι... ατίθασα. Δεν μπορείς να πεις κάτι προτού ολοκληρωθεί η επεξεργασία τους» σημείωσε ο κ. Τσόκας.

Πάντως, στην περίπτωση που οι επιστήμονες υποδείξουν κάποιο σημείο σημαντικού ενδιαφέροντος θα πρέπει να καθορισθεί η διαδικασία για να γίνει επέμβαση διάνοιξης από ειδικούς καθώς η αποκάλυψη κάποιου «κούφιου τοίχου» και του περιεχομένου του μπορεί να βοηθήσει την αρχαιολογική έρευνα. Μεταξύ άλλων ο τρόπος κατασκευής του και στοιχεία για τον χρόνο που η «κρύπτη», εφόσον υπάρχει, φτιάχτηκε (κατά τον χρόνο κατασκευής του αρχικού συνόλου ή κατά το στάδιο μετασκευής του) θα δώσουν πιθανόν απαντήσεις για το χαρακτήρα του μνημείου, τον ρόλο του και τη σύνδεσή του με τον τύμβο και τους νεκρούς του.

Αναφορικά με τη μέθοδο του ραντάρ που χρησιμοποιήθηκε για τη διερεύνηση στο εσωτερικό  του μνημείου και στους τοίχους του, ο κ. Τσόκας επεσήμανε στο «Βήμα» ότι «την ίδια μέθοδο χρησιμοποιήσαμε για τους τοίχους στο Επταπύργιο και τους τοίχους της Παναγίας των Χαλκέων στη Θεσσαλονίκη». Αξίζει να σημειώσουμε ότι το Εργαστήριο Εφαρμοσμένης Γεωφυσικής Έρευνας του ΑΠΘ, στο οποίο προΐσταται ο κ. Τσόκας, έχει υλοποιήσει ανάλογη έρευνα στο Ευπαλίνειο Ορυγμα, το περίφημο υδραγωγείο της αρχαίας πόλης Σάμου και ένα  από τα μεγαλύτερα τεχνικά έργα της αρχαιότητας (σήραγγα μήκους 1.036 μ.). Εκεί εντοπίστηκαν ρωγματώσεις, τμήματα με αυξημένη υγρασία, ενώ επετεύχθη και η μέτρηση του πάχους της επένδυσης της σήραγγας.

Μια είδηση με σημασία είναι ότι η ομάδα Τσόκα ολοκλήρωσε τη γεωφυσική διασκόπηση στον τυμβοποιημένο Λόφο Καστά, ώστε να διερευνηθούν τυχόν ανθρωπογενείς κατασκευές κάτω από το έδαφος. Τον κάλυψε πλήρως με τη μέθοδο της ηλεκτρικής τομογραφίας, που διαμορφώθηκε με καινοτομίες λόγω του μεγέθους του τύμβου από το Εργαστήριο Γεωφυσικής του ΑΠΘ. Παράλληλα, όμως, πραγματοποίησε μετρήσεις και σε μεγάλο μέρος της νότιας πλευράς του, εκτός του τύμβου. «Ψάχνουμε να δούμε τι άλλα κτίσματα συνοδά υπήρχαν, με δεδομένο ότι το μνημείο που έχει ήδη ανασκαφεί δεν θα μπορούσε να είναι μόνο του εκεί, χωρίς άλλα που να το συνοδεύουν» παρατηρεί ο κ. Τσόκας.

Νέα στοιχεία για άλλα μνημεία εντός και εκτός τύμβου

Είναι γνωστό, με  βάση τις επιστημονικές ανακοινώσεις που έχει κάνει ο κ. Τσόκας μέχρι το τέλος του 2016, ότι έχουν εντοπιστεί δύο σημεία ενδιαφέροντος επάνω στον τύμβο, με πιθανή εκεί την ύπαρξη ανθρωπογενών κατασκευών, ένα δυτικά και ένα βορειοανατολικά. Στα δύο αυτά σημεία, επί του τύμβου, τα οποία ανέδειξαν οι γεωφυσικές έρευνες το 2015 πρέπει να γίνει ανασκαφή για να δώσει απαντήσεις η σκαπάνη περί τίνος πρόκειται.

Όμως τώρα προκύπτουν και νέα στοιχεία καθώς, όπως λέει στο «Βήμα» ο κ. Τσόκας: «Η γεωφυσική έρευνα έχει εντοπίσει κι άλλα σημεία, όπου πιθανόν να υπάρχουν μνημεία, επάνω στον τύμβο, βόρεια και ανατολικά από το ανασκαφέν μνημείο». Επίσης, εκτός τύμβου, σε χωράφι με αμυγδαλιές έχουν εντοπισθεί ενδιαφέροντα σημεία εξηγεί. Η γεωφυσική έρευνα, εκτός τύμβου έγινε στον χώρο που εκτείνεται μπροστά από την είσοδο του ήδη ανασκαφέντος μνημείου, στο χωράφι που βλέπει κάποιος όταν έχει την πλάτη στη θόλο και κοιτά προς την Αμφίπολη...

Είναι αξιοσημείωτο ότι ο κ. Τσόκας ασχολείται 35 χρόνια με γεωφυσικές έρευνες, χρησιμοποιώντας καινοτόμες τομογραφικές τεχνικές, για εντοπισμό και χαρτογράφηση θαμμένων αρχαιοτήτων, όπως μνημείων μέσα σε τύμβους, ή άλλων αρχαιολογικών λειψάνων κάτω από το έδαφος κ.ά.

Είναι χαρακτηριστικό ότι στο αρχαιολογικό συνέδριο στη Θεσσαλονίκη (9-11 Μαρτίου 2017) η επιστημονική ομάδα του τομέα Εφαρμοσμένης Γεωφυσικής στο ΑΠΘ που αποτελείται από τους καθηγητές κ.κ. Γρηγόρη Τσόκα και Παναγιώτη Τσούρλο και τον αναπληρωτή καθηγητή κ. Γεώργιο Βαργεμέζη είχε προγραμματισμένη ανακοίνωση σχετικά με  τη μεθοδολογία των πολυετών ερευνών της στη Βόρεια Ελλάδα. Ο τίτλος της είναι «Γεωφυσική διασκόπηση αρχαιολογικών χώρων στη Μακεδονία και τη Θράκη στη δεκαετία 2007-2016: βασική έρευνα και εφαρμογές».

Ο μακεδόνας στρατηγός, οι χρησμοί και η ιέρεια

Τα ευρήματα της αρχαιολογικής σκαπάνης, τα αρχιτεκτονικά δεδομένα και η μελέτη τους δείχνουν ότι το μνημείο λειτούργησε αρχικά ως λατρευτικός χώρος, ηρώο προς τιμήν ενός υψηλά ισταμένου αξιωματούχου της Μακεδονίας. Είχε ρόλο χρηστηρίου, με κομβική την παρουσία σημαντικής ιέρειας η οποία ήταν η τελετάρχης. Αρχικώς το μνημείο διέθετε δευτερογενείς τελετουργικές ταφές με σκοπό τη χρησμοδοσία. Στην κιβωτιόσχημη θήκη υπήρχαν δυο θέσεις - μια για τεφροδόχο και χώρος για ταφή όπου βρέθηκαν οστά άνδρα, ηλικίας 30-40 ετών. Επάνω από τη θήκη βρέθηκαν μεταξύ άλλων οστά άνδρα περίπου της ίδιας ηλικίας και πάνω πάνω ο μόνος ολόκληρος σκελετός, μιας ηλικιωμένης γυναίκας. Όλα κατατείνουν, κατά την ανασκαφική ομάδα, στο ότι μετά την τοποθέτηση του σώματος της 60χρονης, κυριάρχησε η ταφική χρήση στον τελευταίο χώρο (νεκρικό). Έγινε επίχωση στη στάθμη του δαπέδου και σφράγιση του νεκρικού θαλάμου με τη μαρμάρινη θύρα. Οι λατρευτικές δραστηριότητες του τελευταίου χώρου μεταφέρθηκαν πιο μπροστά, στους άλλους θαλάμους και είναι εμφανείς, κατά τον αρχιτέκτονα, οι οικοδομικές επεμβάσεις που έγιναν.

Η χρονολόγηση στο τελευταίο τέταρτο του 4ου αιώνα αφορά στην αρχική κατασκευή του μνημείου/ηρώου με την κιβωτιόσχημη θήκη και στον περίβολο του τύμβου. Στην ίδια εποχή, αλλά μετανεγενέστερα τοποθετείται, κατά τους ανασκαφείς, η μετασκευή του ταφικού μνημείου και η επίχωση στο επίπεδο της στάθμης του δαπέδου στον τελευταίο θάλαμο, η οποία πραγματοποιήθηκε μετά την απόρριψη του σκελετού της γυναίκας. Η κατάχωση του μνημείου έγινε, σύμφωνα με εκτιμήσεις, είτε την εποχή των τελευταίων μακεδόνων βασιλέων είτε στα ρωμαϊκά χρόνια, οπότε υπήρξαν και οι καταστροφές στον περίβολο και στον τύμβο.

Τι ανακοινώθηκε στο συνέδριο της Θεσσαλονίκης

Στο 30ό Συνέδριο «Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη», από τις 89 ανακοινώσεις σχετικές με την αρχαιολογική έρευνα που διεξάγεται στον βορειοελλαδικό χώρο, πέντε αφορούν την Αμφίπολη. Το βράδυ της Παρασκευής, στην αίθουσα τελετών του παλαιού κτιρίου της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, παρουσιάστηκε, εκτός από αυτήν της ομάδας Τσόκα, ανακοίνωση από την κυρία Κατερίνα Περιστέρη που αποτελεί απολογισμό της ανασκαφικής έρευνας στον τύμβο Καστά από το 2010 ως το 2015 - «από την αρχαϊκή νεκρόπολη στον μνημειακό μακεδονικό τάφο με τον πλούσιο γλυπτό διάκοσμο».

Ο κ. Λεφαντζής παρουσίασε στοιχεία για τις οικοδομικές φάσεις του ταφικού μνημείου, στο πλαίσιο της ανακοίνωσης για το ανασκαφικό έργο από το 2014-2016. Εστίασε μεταξύ άλλων στις επεμβάσεις που υπήρξαν, κατά την αρχαιότητα, στην πρόσοψη του μνημείου, με το εξωτερικό κέλυφος του πρώτου χώρου του τάφου (με τις Σφίγγες και τη μνημειώδη σκάλα) και την είσοδο του μνημείου όπου υπήρχε πρόπυλο (δίστυλο εν παραστάσι). Μάλιστα, προχώρησε σε ταύτιση μαρμάρινων γλυπτών.

Ποιοι και γιατί διαφώνησαν

Η ανακοίνωση με θέμα «Λόφος Καστά Αμφίπολης - Ταφικό μνημείο / διαχρονικές έρευνες 1964-2016» είχε την υπογραφή του γεωλόγου και πρώην συνεργάτη της κυρίας Περιστέρη κ. Ευάγγελου Καμπούρογλου, του επίκουρου καθηγητή του τομέα Οικονομικής Γεωλογίας και Γεωχημείας του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Ιωάννη Μήτση και της γεωλόγου-σπηλαιολόγου κυρίας Ευδοκίας Καμπούρογλου. Στην ανακοίνωση δόθηκε έμφαση στις έρευνες που είχε κάνει στον λόφο Καστά ο αείμνηστος αρχαιολόγος Δημήτρης Λαζαρίδης. Υπήρξαν διαφωνίες με την ανασκαφική ομάδα, μεταξύ άλλων σχετικά με τη στρωματογραφία και τα δεδομένα των γεωφυσικών ερευνών, εμμένοντας στην άποψη ότι ο λόφος Καστά είναι φυσικός, σε αντίθεση με τους ανασκαφείς που μιλούν για γήλοφο που τυμβοποιήθηκε.

http://www.tovima.gr/society/article/?aid=866921