Τζών Λέννον : Δώστε στην Ειρήνη μια ελπίδα

Τζών Λέννον : Δώστε στην Ειρήνη μια ελπίδα

Μια σφαίρα στη σιωπή

Ήταν 8 Δεκεμβρίου του 1980, όταν η νύχτα της Νέας Υόρκης πάγωσε ξαφνικά. Μια σφαίρα – τέσσερις, για την ακρίβεια – διέσχισαν τη σκοτεινή πρόσοψη του Dakota Building και γράφτηκαν ανεξίτηλα στην ιστορία. Ο Τζων Λέννον, ο άνθρωπος που τραγούδησε την ειρήνη με παιδική επιμονή, σωριάστηκε στο πεζοδρόμιο, λίγα μόλις μέτρα από το σπίτι του. Το σώμα του έσβησε γρήγορα. Η φωνή του, όμως, όχι.

Δεν σκοτώθηκε ένας σταρ. Δεν έπεσε μόνο ένας πρώην Beatle. Έσπασε ένας καθρέφτης μιας ολόκληρης εποχής, εκείνης που ακόμη τολμούσε να ονειρεύεται πως η μουσική μπορεί να αλλάξει τον κόσμο, πως η αγάπη μπορεί να είναι επανάσταση.

Ο Τζων Λέννον έφυγε, μα πρόλαβε να μιλήσει. Σαν να ήξερε. Η φωνή του ηχογραφήθηκε για τελευταία φορά λίγες ώρες πριν σιγήσει για πάντα. Δεν ήταν αποχαιρετισμός. Ήταν υπενθύμιση. Ένα τελευταίο κάλεσμα στη ζωή, στην αγάπη, στην ειρήνη.

Και τώρα, αφήνουμε τον ίδιο να μιλήσει. Όπως τότε. Όπως πάντα.

 

 

Ο ΤΖΩΝ ΛΕΝΝΟΝ  ΜΙΛΑΕΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΑΦΟ ΤΟΥ

Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

Λίγες μόλις ώρες πριν από τη δολοφονία του, στις 8 Δεκεμβρίου 1980, ο Τζων Λέννον – ένας από τους πιο εμβληματικούς και επιδραστικούς καλλιτέχνες του 20ού αιώνα – παραχώρησε την τελευταία του συνέντευξη στο ραδιοφωνικό δίκτυο RKO. Μέσα από τα λόγια του, ξεδιπλώνεται όχι μόνο η πορεία ενός καλλιτέχνη που άλλαξε το πρόσωπο της μουσικής, αλλά και η πορεία ενός ανθρώπου που πάλεψε για την ειρήνη, την αγάπη και την αλήθεια. Ο Λέννον μιλά για τη δεκαετία του ’60, για τις ελπίδες και τις απογοητεύσεις, για την αγάπη του για τη Γιόκο Όνο και τον γιο του, για την αποστασιοποίησή του από τη βιομηχανία της μουσικής και, τελικά, για την ίδια τη ζωή. Λόγια που, με την τραγική ειρωνεία της ιστορίας, ακούγονται σήμερα σαν αποχαιρετισμός.

Την ύστατη αυτή συνέντευξη την έδωσε ο Τζών Λέννον σε τρεις ρεπόρτερ τού ραδιοφωνικού δικτύου RΚΟ, και μεταδόθηκε στις 9 Δεκεμβρίου 1980. Είναι γεμάτη απροσδόκητες παρατηρήσεις και η προφητικότερή ίσως είναι αυτή για τη σχέση του με τη γυναίκα του Γιόκο Όνο: «Ελπίζω να πεθάνω πριν από τη Γιόκο. Γιατί αν ζήσω παραπάνω, δεν θα ξέρω πώς να επιζήσω, πώς να συνεχίσω.

Έτσι τέλειωσε τη συνέντευξη του. Τη μεταφέρουμε όπως μεταδόθηκε, χωρίς τις ερωτήσεις των δημοσιογράφων.

— Ή θα ζήσουμε ή θα πεθάνουμε. Αν είμαστε νεκροί, πρέπει να το πάρουμε απόφαση. Αν είμαστε ζωντανοί πρέπει να ζήσουμε σαν ζωντανοί τη ζωή μας.

—  Το να φοβόμαστε για την Γουώλ Στρήτ (το χρηματιστικό κέντρο της Αμερικής) ή για το αν ή Αποκάλυψη θα έρθει με την μορφή κάποιου Μεγάλου   Τέρατος   δεν  ωφελεί.

—  Μιλώ στ’ αγόρια και τις κοπέλες πού μαζί περάσαμε όλα αυτά πού περάσαμε, στις ομάδες της δεκαετίας τού '60 που επιβίωσαν του πολέμου (εννοεί τού Βιετνάμ, τού όποιου ο Λέννον υπήρξε σφοδρός πολέμιος), των ναρκωτικών, της πολιτικής, της βίας στους δρόμους. Να πού τα ξεπεράσαμε και είμαστε εδώ, κι αυτό το τραγούδι είναι για την Γιόκο και για όλες τις γυναίκες (εννοεί το τελευταίο του άλμπουμ «DOUBLE FANTASY»).

Η δεκαετία του "60

 

—  Αυτά πού μάς έδειξε η δεκαετία τού ‘60 είναι οι υπευθυνότητες και οι δυνατότητες πού έχουμε. Δεν μιας έδωσε καμιάν απάντηση, μάς έδωσε μόνο μια ιδέα των δυνατοτήτων μας.

—   Και στη δεκαετία τού "70 όλα πήγαν στράφι.

—   Ίσως, στη δεκαετία τού '80, ο καθένας μας πει, εντάξει, ας προβάλλουμε πάλι την θετική πλευρά της ζωής.

—  Το «Δώσε στην ειρήνη μιαν ευκαιρία» (“Give peace a chance” το γνωστό αντιπολεμικό τραγούδι των Μπήτλς πού ακουγόταν στην ταινία «Φράουλες και Αίμα» σχετικά με τις ταραχές στα αμερικανικά πανεπιστήμια για τον πόλεμο του ΒιετΝαμ) ήταν κυριολεκτικά η απάντηση πού μού ήρθε αυθόρμητα στο στόμα σ’ ένα δημοσιογράφο πού   με  ρώταγε  και   με ξαναρώταγε «που το πάτε; τικάνετε;»

Λοιπόν, αυτό πού λέω είναι δώστε στην ειρήνη μιαν ελπίδα. Όχι ότι έχω την απάντηση, ή μια νέα μορφή για την κοινωνία. Όχι, δεν έχω, ούτε και  νομίζω πώς  έχει  κανένας άλλος.

— Κανείς δεν μπορεί να είναι ο εαυτός του δημοσία. Το γεγονός άτι είσαι δημόσιο πρόσωπο σε κάνει επιφυλακτικό, ή  κάτι  παρόμοιο.

Η Γιόκο 'Ονο

ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΕΝΤΑΕΤΗ ΤΟΥ ΡΟΛΟ (1975 — 1980) σαν «οικοκυρά» της Γιόκο Όνο, δηλαδή ότι επί πέντε χρόνια αυτός ήταν πού φρόντιζε το σπίτι τους και μεγάλωνε τον γιο τους.

—   Είμαι πιο φεμινιστής τώρα απ’ ότι όταν τραγουδούσα το «Ή γυναίκα είναι ο νέγρος». Τότε ήμουν φεμινιστής μόνο στη θεωρία άλλα τώρα νοιώθω ότι στα λόγια μου βρίσκεται η ζωή μου και ότι ζω στο ύψος των επαγγελιών  μου.

—  Δεν θέλω να ξαναπουλήσω τη ψυχή μου για να κάνω ένα εμπορικό δίσκο. Ανακάλυψα πώς μπορώ να ζήσω και χωρίς αυτό, και πιο ευτυχής. Αλλά δεν πρόκειται να ξαναγυρίσω πίσω και να προσπαθήσω να φτιάξω ένα πρόσωπο πού δεν είμαι.

Παράσιτα στο ραδιόφωνο

ΣΤΟ   ΕΡΩΤΗΜΑ, γιατί τα τελευταία   αυτά   πέντε   χρονιά δεν έβγαλε ούτε ένα δίσκο:

— Ήταν σαν να έχει πάθει εμπλοκή το ραδιόφωνο κι έκανε παράσιτα. Δεν έπιανα τα σήματα καθαρά. Μετά 10, 15, 20 σχεδόν χρόνια με συμβόλαιο και με την υποχρέωση να παράγω δύο άλμπουμ το χρόνο και ένα μονό (SINGLE) κάθε τρεις μήνες... Ανεξάρτητα από το τι άλλο ήθελα να κάνω, ή από το πώς ήταν η οικογενειακή μου ζωή ή η προσωπική μου ζωή, το μόνο πού μέτραγε ήταν να παράγω τα τραγούδια πού ζήταγε το συμβόλαιο.

Μιλάω ατούς συνομηλίκους μου

ΣΧΕΤΙΚΑ με το τελευταίο του άλμπουμ, που κυκλοφόρησε μόλις δύο 'βδομάδες πριν από τον τραγικό του θάνατο:

Ελπίζω πώς θ’ αρέσει και στους νέους, άλλα βασικά μιλάω στους συνομηλίκους μου. Τους λέω, εδώ βρίσκομαι τώρα. Εσείς, που; Πώς πάει η σχέση σας; Ξεπεράσατε το "60; Δεν ήταν το "70 βαρετό; Εδώ είμαστε, ας φτιάξουμε την δεκαετία τού "80.

ΓΙ ΑΥΤΟΝ, τη γυναίκα του Γιόκο Όνο και τη σχέση τους με τα πράγματα:

— Σαν καλλιτέχνες, όταν μπαίνουμε μέσα στα πράγματα, μπαίνουμε βαθιά. Και θέλουμε να είμαστε βαθιά, και στις πρώτες γραμμές, αυτό λέγαμε πάντα σ' όλους, και αυτό κάνουμε και τώρα, να προωθούμε τα πράγματα ως τις έσχατες συνέπειες τους.

 

 Η αγάπη

ΣΧΕΤΙΚΑ με την «αγάπη» πού υπήρξε πάντα η φιλοσοφία του:

—  Είναι ο αγώνας ν’ αγαπήσω και να μ' αγαπήσουν και να το εκφράσω, κάτι που είναι θαυμάσιο. Έστω κι αν δεν είμαι πάντα ένας άνθρωπος πού αγαπάει, θέλω να αγαπώ όσο μπορώ.

ΓΙΑ τη ζωή γενικότερα:

—   Επιζήσαμε τού πολέμου στο Βιετνάμ και του Γουώτεργκαίητ, των αναστατώσεων ενός κόσμου πού άλλαξε. Είμαστε οι χίπις στη δεκαετία του "60. Αλλά τώρα ο κόσμος δεν είναι σαν στο ‘60, έχει αλλάξει. Πηγαίνουμε προς ένα άγνωστο μέλλον, άλλα ζούμε ακόμη εδώ, ακόμη. Κι όπου υπάρχει ζωή υπάρχει ελπίδα.

Η μουσική

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΜΟΥΣΊΚΟΥΣ, για τη μουσική:

— Με μόνο δύο καλλιτέχνες δούλεψα για  πάνω από  μια   νύχτα. Με τον Πώλ Μακκάρτνεϋ και την Γιόκο Όνο. Και δεν θα μπορούσα να κάνω καλύτερη επιλογή. Άρχισα νά κάνω ροκ   έντ   ρόλ  γιατί   μου άρεσε πολύ.

Γιαυτό κατέληξα να γράψω ένα κομμάτι σαν το STARTING OVER (το πρώτο κομμάτι τού τελευταίου του άλμπουμ DOUBLE FANTASY), Ά λά Ελβις Πρίσλεϋ! Ξαναγύρισα στις ρίζες μου.

Η συνεργασία με τη Γιόκο

• ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ του με την Γιοκο Όνο στο τελευταίο του άλμπουμ:

—Αν δεν συνεργαζόμουνα μαζί της, δεν θα το έκανα καθόλου. Δεν με νοιάζει να βγάλω ένα άλμπουμ μόνος μου, να το γράψω μόνος μου και δεν μ' αρέσει να πηγαίνω στο στούντιο  μόνος   μου.

ΣΧΕΤΙΚΑ με το ύφος «σχολικού ρομάντσου» πού είπαν πολλοί ότι έχει ο δίσκος:

— Παρουσιαζόμαστε σαν ζευγάρι κι είναι χαρά να δουλεύεις με τον καλύτερο φίλο σου. Και δεν σκοπεύω να το σταματήσω. Όταν ήμουν μικρός είχα τη διάθεση να γίνω Πρίσλεϋ και να κυριαρχώ στο σώου. Τώρα θέλω να είμαι με τον καλύτερο φίλο μου, κι  ο καλύτερος  μου φίλος είναι ή γυναίκα μου. Ποιος θα ήθελε κάτι περισσότερο; Τό DOUBLE FANTASY είναι η αρχή μας, το πρώτο μας άλμπουμ, έστω κι αν έχουμε ξαναδούλεψει στο παρελθόν μαζί, έστω κι αν έχουμε ξανακάνει άλμπουμ μαζί. Αυτό όμως είναι πράγματι το πρώτο μας. Νοιώθουμε, νοιώθω, ότι τίποτε δεν έχει γίνει πριν  από σήμερα.

ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ τού κόσμου στην Γίόκο, όταν συνδέθηκε μαζί της, και για το είδος της δουλειάς της (πειραματικός κινηματογράφος):

— Λέγανε ότι αυτή η Γιαπωνέζα μάγισσα με τρέλανε κι έχασα τα μυαλά μου. Αυτή όμως έκανε ακριβώς το αντίθετο, με συνέφερε. Πριν να συναντηθούμε, ή Γιόκο διαμαρτυρόταν κατά τού πολέμου στο Βιετνάμ μέσα σ' ένα μαύρο σακί στην Τραφάλγκαρ Σκουαίαρ. Κατόπιν, κάτσαμε να συζητήσουμε κι αποφασίσαμε να ενώσουμε τον τύπο της μουσικής μου (SHE LOVES YOU YE YE YE) και τον τύπο της ειρήνης της (PEACE PEACE PEACE). Και αυτό πού θέλαμε να πούμε ήταν : «συναντηθήκαμε, ερωτευτήκαμε, τα μοιραστήκαμε όλα».

ΓΙΑ  ΤΗΝ   ΑΝΑΓΚΗ  ΤΟΥ για την Γιόκο. Για το 18μηνό «Χαμένο Σαββατοκύριακο», αυτός στο Λός Άντζελες κι αυτή στη Νέα Υόρκη (αναφέρεται στον 18μηνο χωρισμό τους, τον όποιο αποκαλεί «χαμένο Σαββατοκύριακο»).

— Δεν μπορούσα να ζήσω μακριά της, σαν ανθρώπινο πλάσμα. Κατακομματιάστηκα και συνειδητοποίησα το μέγεθος της ανάγκης μου γιαυτήν.

Η πατρότητα

ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΤΡΟΤΗΤΑ (είχε ένα 17χρονο γιο από την πρώτη του γυναίκα Κύνθια, και έναν πενταετή, από τη δεύτερη γυναίκα του Γιόκο Όνο).

— Δεν προσπαθώ να είμαι ο πάνσοφος πατήρ πού όλα τα γνωρίζει και ουδέποτε χαμογελάει. Κανείς δεν τα ξέρει όλα, δεν μ' ενδιαφέρει αύτη η εικόνα, του παντογνώστη, και κανείς δεν γνωρίζει τα παιδιά. Κοιτάς τα βιβλία και βρίσκεις τόσες αλλιώτικες μεταξύ τους ιδέες. Μαθαίνεις από τα λάθη σου. Ήδη έχω κάνει πολλά λάθη. Τι άλλο μπορεί να  γίνει;

Δεν νοιώθω 40 χρονών. Νοιώθω σαν παιδί κι έχω τόσα πολλά καλά χρόνια μπροστά μου με την Γιόκο και τον γιό μας. (Και πρόσθεσε μετά μιας στιγμής σιγή). Τουλάχιστον έτσι  ελπίζουμε!

Ελπίζω να πεθάνω πριν από την Γιόκο. Γιατί αν ζήσω παραπάνω δεν θα ξέρω πώς να επιζήσω, πώς να συνεχίσω!

Η τελευταία συνέντευξη του Τζων Λέννον δεν είναι απλώς ένα χρονικό σκέψεων και εξομολογήσεων. Είναι ένα ανθρώπινο ντοκουμέντο. Ένας στοχασμός πάνω στη ζωή, την τέχνη, την πατρότητα, την αγάπη και τη φθορά. Μίλησε σαν κάποιος που είχε αποδεχτεί το παρελθόν, πάλευε με το παρόν και προσδοκούσε ένα καλύτερο μέλλον. «Ελπίζω να πεθάνω πριν από τη Γιόκο», είπε – μια φράση που, εκ των υστέρων, αποκτά συγκλονιστική βαρύτητα. Μέσα από τα λόγια του, ο Λέννον δεν αποχαιρετά μόνο μια εποχή. Απευθύνεται σε όλους όσους ακόμη ελπίζουν, ακόμη αγαπούν, ακόμη δημιουργούν. Και τελικά, όπως και ο ίδιος το πίστευε: όσο υπάρχει ζωή, υπάρχει ελπίδα.

ΠΗΓΗ

"ΤΑ ΝΕΑ" 15.12.1980 

ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ  CHATGPT 

Αναζητώντας το "μυστικό του τρούλου της Φλωρεντίας"

 

Αναζητώντας το "μυστικό του τρούλου της Φλωρεντίας"

Λίγα  μυστικά  κρατιούνται  τόσο   καλά κρυμμένα για τόσα πολλά   χρόνια.   Το 1446, ο Ιταλός αρχιτέκτονας Φίλιππος Brunelleschi, φεύγοντας από τη ζωή, δεν θα μπορούσε ούτε ο ίδιος να διανοηθεί το πλήθος των ερωτημάτων που θα προκαλούσε το έργο με το οποίο συνδέθηκε περισσότερο το όνομα του: η κατασκευή του τρούλου του Καθεδρικού ναού της Σάντα Μαρία ντελ Φιόρε, εδώ και αιώνες σύμβολο της πρωτεύουσας της Τοσκάνης, της Φλωρεντίας. Και μπορεί το «μυστήριο» του Brunelleschi να συνοψίζεται στο φαινομενικά απλό «πώς χτίστηκε ο τρούλος του Ναού», αλλά όσοι έως σήμερα επεχείρησαν να δώσουν μια ικανοποιητική απάντηση δεν είχαν τα αποτελέσματα που ενδεχομένως ανέμεναν.

Η εξαίρεση στον κανόνα των συναδέλφων του φιλοδοξεί να είναι ο επίσης Τοσκανός αρχιτέκτονας Μάσιμο Ρίτσι, ο οποίος διδάσκει «αρχαία αρχιτεκτονική τεχνολογία» στο πανεπιστήμιο της πόλης που ισχυρίστηκε ότι βρισκόταν εγγύτερα από κάθε άλλον στη σκέψη του Brunelleschi. Προκειμένου να λυθεί το δυσεπίλυτο «παζλ», ο Ρίτσι δεν περιορίστηκε στη σύνταξη μιας ακαδημαϊκής διατριβής, αλλά έκανε ένα βήμα μπροστά: Προσπάθησε να κατασκευάσει ένα αντίγραφο του τρούλου, στο ένα πέμπτο του μεγέθους του πραγματικού, χρησιμοποιώντας εργαλεία που ήταν διαθέσιμα και την εποχή του Brunelleschi.

 

Ακόμα και το μέρος που ο Ρίτσι επέλεξε για να πραγματοποιήσει το εγχείρημα του είναι συμβολικό: στις όχθες του ποταμού Αρνο, εκεί που ο καινοτόμος Ιταλός αρχιτέκτονας πολλές δεκάδες χρόνια πριν κατασκεύαζε ένα ανάλογο μοντέλο για να πείσει όσους -και δεν ήταν λίγοι-αμφέβαλαν για την ορθότητα των σκέψεων του.

Η όλη επιχείρηση, που άρχισε το 1989 υπολογιζόταν ότι θα διαρκέσει τουλάχιστον δύο χρόνια. Σήμερα τόσα χρόνια μετά δεν έχει ολοκληρωθεί.

Ο τρούλλος του Μάσιμο Ρίτσι υπολογιζόταν να έχει ύψος εννέα μέτρων ενώ στο εσωτερικό του (διαμέτρου 9 μ.) θα φιλοξενούταν μια έκθεση της τεχνικής που πιστεύεται ότι χρησιμοποιήθηκε για να οικοδομηθεί ο τρούλλος. «Η οποιαδήποτε θεωρία σχετικά με τον τρούλλο είναι αδύνατον να θεμελιωθεί αν δεν υπάρχει και ένα μοντέλο», ισχυρίζεται ο Ρίτσι για να συμπληρώσει: «Με τη βοήθεια των μαθηματικών και των κομπιούτερ κατασκεύασα τον τρούλλο αμέτρητες φορές. Έχοντας, όμως, στη διάθεση μου ό,τι ακριβώς είχε και αυτός, δηλαδή τούβλα και λάσπη, τα πράγματα θα είναι πολύ διαφορετικά».

 

Τα μυστικά του Brunelleschi, σύμφωνα με τον Μάσιμο Ρίτσι βρίσκονται πίσω από τρία σχοινιά, έναν, υδραυλικό αγωγό και οκτώ μικρούς κινητούς ραβδωτούς στύλους.   Με αυτά τα απλούστατα υλικά έλυσε τα πιο πιεστικά προβλήματα της κατασκευής. Γάντζοι, κρίκοι και τρύπες έπαιξαν κι αυτά το δικό τους ρόλο. Πάνω σε αυτά στηρίχθηκαν ξύλα και σχοινιά, σχηματίζοντας έτσι ένα οκταπέταλο λουλούδι.

Αυτός ο ιστός δημιούργησε ορισμένα σημεία αναφοράς, έτσι ώστε να γνωρίζουν οι δημιουργοί του έργου πού να τοποθετήσουν τα υλικά της κατασκευής.

Η νέα θεωρία του Ρίτσι ( γνωστή ήδη στους αρχιτεκτονικούς κύκλους της Φλωρεντίας ως ο «κανόνας του λουλουδιού») δεν συνάντησε λιγότερο σκεπτικισμό από αυτόν που είχε να αντιμετωπίσει   ο   Brunelleschi στον καιρό του. «Το γεγονός ότι χτίζει ένα μοντέλο του τρούλου δεν αποδεικνύει τίποτα», διατεινόταν ο καθηγητής Γκαλούτσι, διευθυντής του Μουσείου Επιστημών της Φλωρεντίας. Παρόμοιες απόψεις δεν φάνηκαν να πτοούν το Ρίτσι.

Το αντίθετο μάλιστα: «Είμαι σίγουρος ότι έχω δίκιο. Βρείτε μου έναν χορηγό και θα σας φτιάξω ένα ακριβές ομοίωμα του τρούλου, ίσως ένα μέτρο μικρότερο» έλεγε.

 

Για να καταδείξει τις θεωρίες του, αποφάσισε λοιπόν να φτιάξει τη δική του εκδοχή του θόλου, αν και σε κλίμακα 1:5. Παρά τις αρχικές δυσκολίες με την ίδρυση της ένωσης Filippo di Ser Brunellesco ο Ricci πήρε το πράσινο φως και το 1989 έβαλε τα πρώτα τούβλα στο δικό του τρούλο στο Parco Dell'anconella, έξω από το κέντρο της Φλωρεντίας.

Μετά από 28 χρόνια, στα 2017, ο τρούλος δεν είχε τελειώσει ακόμα.  Και είναι περίεργο το γεγονός αν σκεφτεί κανείς ότι ο Brunelleschi μόχθησε για μόλις 16 χρόνια στο θόλο του, πέντε φορές μεγαλύτερος σε μέγεθος απ’ αυτόν του Ricci. Αλλά ο Ricci ποτέ δεν είχε στόχο να είναι καλύτερος από το αναγεννησιακό του είδωλο: ο θόλος, για τον Ricci, ήταν και ήταν πάντα ένα πεδίο δοκιμών, μια μέθοδος μελέτης και δοκιμής των θεωριών του.

 

Όταν ρωτήθηκε αν σκόπευε να τον ολοκληρώσει, η απάντησή του ήταν μια, γρήγορη και απλή, «Όχι». Μια παύση. «Και θα σου πω γιατί!». Ο Τζιοβάνι Μικελούτσι, ένας από τους κορυφαίους Ιταλούς αρχιτέκτονες του 20ου αιώνα και ο άνθρωπος πίσω από τον σιδηροδρομικό σταθμό Santa Maria Novella της Φλωρεντίας, επισκέφτηκε τον τρούλο «Ανκονέλλα» λίγο μετά την έναρξη της κατασκευής και έδωσε στον Ρίτσι τα δύο σεντς του σαν συμμετοχή στο κόστος δημιουργίας του. «Αν κλείσεις τον τρούλο», του είπε, «θα γίνει το δεύτερο μυστήριο». Η άποψή του ήταν ο θόλος πρέπει να παραμείνει ανοιχτός και ημιτελής, εάν οι άνθρωποι θέλουν να κατανοήσουν από κοντά τις τεχνικές που χρησιμοποίησε ο Brunelleschi και τις οποίες ανακάλυψε ο Ricci κατά τη διάρκεια της καριέρας του. Έτσι παραμένοντας ανοιχτή, η δομή μπορεί να μελετηθεί σαν να ήταν ο ίδιος ο Brunelleschi στη μέση της κατασκευής του.

Για τον Ricci, ο θόλος του είναι τόσο πλήρης όσο δεν θα είναι ποτέ. Έχει αποδείξει με επιτυχία τις θεωρίες του και η προσθήκη μερικών εκατοστών ακόμη πλινθοδομής δεν θα πρόσφερε διαφωτιστικές ανακαλύψεις. Ωστόσο, δεν είναι αντίθετος στη συλλογική εργασία στον τρούλο του. Εάν κάποιος μη μελετητής έχει ακούσει το όνομα του Ricci, αυτό πιθανότατα προήλθε από την εμφάνισή του στην ειδική έκθεση του National Geographic του 2009 για τον τρούλο του Brunelleschi, η οποία περιλάμβανε και την πρόσκληση μιας ομάδας εργαζομένων από τη Διεθνή Ένωση Πλινθοκτιστών για να επιδείξουν τις θεωρίες του αρχιτέκτονα στην κάμερα.

 

Μέσω της κατασκευής του μοντέλου του, ο Ricci επιβεβαίωσε αυτό που σήμερα φαίνεται να είναι κοινό: την τεχνική κατασκευής ψαροκόκαλου, τη χρήση συστημάτων τροχαλίας και μηχανημάτων που μπορούν να αντιστραφούν χωρίς να χρειάζεται να γυρίσουμε στην εποχή χρησιμοποίησης των βοδιών και στην πρωτοποριακή κρεμαστή σκαλωσιά του Brunelleschi. Αλλά ίσως το πιο σημαντικό, μέσα από τις παρατηρήσεις του για τον πραγματικό θόλο, ως μελετητής αποκάλυψε επίσης μερικά από τα μεγαλύτερα μυστικά του θόλου της εκκλησίας, τους λόγους για τους οποίους κανείς, σε 500 χρόνια, δεν μπορούσε να δημιουργήσει παρόμοιο θόλο. Ο Brunelleschi κατέβαλε τεράστια προσπάθεια για να διασφαλίσει ότι οι τεχνικές του δεν αποκαλύφθηκαν - και ο Ricci ήταν ο πρώτος που αναγνώρισε δημόσια μερικά από τα κόλπα που χρησιμοποίησε ο αναγεννησιακός αρχιτέκτονας.

Ο Ricci κατάλαβε γρήγορα ότι το έργο του Brunelleschi ήταν παραποιημένο στην επιφάνεια όταν παρατήρησε καλυμμένα τμήματα της τοιχοποιίας που είχαν απορριφθεί στο πέρασμα των αιώνων και είδε μια διαφορά στη σύνθεση τους: τα ακάλυπτα τμήματα είχαν απίστευτα ελαφριά στρώματα κονιάματος μεταξύ κάθε τούβλου, το οποίο δεν θα άντεχε ποτέ το βάρος και το καμπύλο σχήμα του θόλου, ενώ η τοιχοποιία που κρύβεται πίσω από τον σοβά δείχνει την κατάλληλη ποσότητα κονιάματος που απαιτείται για την κατασκευή μιας τέτοιας κατασκευής. Με αυτή τη γνώση, ο Ricci μπόρεσε σιγά-σιγά να ξετυλίξει τα μυστήρια του Duomo, θέτοντας επί τάπητος μερικά από τα μεγαλύτερα ερωτήματα που επιμένουν ανά τους αιώνες.

Πηγές:

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 20.11.1994 ομότιτλο άρθρο του Δημ. Ρηγόπουλου

https://www.theflorentine.net/2017/05/06/massimo-ricci-man-who-cracked-the-duomo/

https://www.destinationflorence.com/en/firenze-insolita/redazione/luogo/13-brunelleschis-dome-in-the-parco-dellanconella