2 Αυγούστου 1990 το Ιράκ εισβάλει στο Κουβέιτ

2 Αυγούστου 1990 το Ιράκ εισβάλει στο Κουβέιτ

Σαν σήμερα πριν τριάντα χρόνια το Ιράκ εισβάλει στο Κουβέιτ. Τριάντα χρόνια μετά και παρά τα όσα μεσολάβησαν οι πληγές του πολέμου αυτού  παραμένουν ανοικτές

Πριν από 30 χρόνια, ο Σαντάμ Χουσέιν ανακήρυξε το Κουβέιτ «19η επαρχία» του Ιράκ. Οι αντίπαλοί του, που βρίσκονται σήμερα στην εξουσία στη Βαγδάτη, αποκατέστησαν τους δεσμούς με αυτήν τη στρατηγικής σημασίας γειτονική χώρα. Όμως μεταξύ των πολιτών των δύο χωρών, οι πληγές του «πολέμου του Κόλπου» εξακολουθούν να είναι ανοικτές.

Από τη Βαγδάτη μέχρι τη Βασόρα, από το Κιρκούκ μέχρι τη Βαβυλώνα, οι Ιρακινοί ομοφωνούν: η εισβολή της 2ας Αυγούστου 1990 και η κατοχή που τερματίστηκε στις 2 Μαρτίου του επόμενου έτους από έναν συνασπισμό υπό την ηγεσία της Ουάσινγκτον «υπέγραψε την αρχή του τέλους» του Ιράκ.

«Είμαστε καταραμένοι από την εισβολή στο Κουβέιτ, δεν έχουμε ζήσει ούτε μια μέρα ηρεμίας», λέει η Ουμ Σάραχ, συνταξιούχος δασκάλα στη Βαγδάτη. Και απαριθμεί το εμπάργκο, την αμερικανική εισβολή, τον εμφύλιο πόλεμο, τη διαθρησκευτική βία, την τζιχαντιστική προέλαση...

Όλα ξεκίνησαν τέσσερις ημέρες μετά την είσοδο ιρακινών στρατευμάτων στο Κουβέιτ. Ο ΟΗΕ επιβάλλει εμπάργκο, από το οποίο οι Ιρακινοί θα βγουν μόνο έπειτα από μια άλλη εισβολή: εκείνην των Αμερικανών στη χώρα τους το 2003.

Στη διάρκεια αυτού του αποκλεισμού το ιρακινό δηνάριο, που άξιζε τότε τρία δολάρια, φτάνει να διαιρείται διά του...9.000.

Ο μισθός του Τζάσεμ Μοχάμεντ, δασκάλου στο Κουτ (νότια), δεν άξιζε τότε παραπάνω από... την τιμή «ενός κοτόπουλου» στην αγορά. Τότε, μερικές ημέρες, «τρώγαμε μόνο χορτάρι για τα ζώα», θυμάται ο Γιάσερ Σαφάρ, 44 ετών.

Κυρίως, λέει ο Μοχάμεντ, «το εμπάργκο άλλαξε τη νοοτροπία» και άνοιξε διάπλατα τον δρόμο στη διαφθορά, ενδημική σήμερα στο Ιράκ όπου οι δημόσιοι υπάλληλοι 'συμπληρώνουν' τον ισχνό μισθό τους με το αντίτιμο ενός 'ρουσφετιού».

Ο Χισάμ Μοχάμεντ, από την πλευρά του, έζησε τον κοινωνικό υποβιβασμό του πατέρα του, που ήταν ένας πλούσιος έμπορος ειδών οικοδομής. «Με το εμπάργκο, κανένα προϊόν δεν έμπαινε στη χώρα και όλο το κεφάλαιό του, 100.000 δηνάρια, δεν άξιζε τίποτε πλέον», διηγείται στο Γαλλικό Πρακτορείο ο 50χρονος από τη Βαγδάτη.

Η μεσαία τάξη εξαφανίστηκε και άλλα κοινωνικά στρώματα άρχισαν να ευημερούν: οι οπαδοί του «συστήματος D», εκείνοι που ήξεραν πώς να κάνουν ένα λάστιχο ακόμη και ταλαιπωρημένο να κρατάει, πώς να γυρίζουν οι τουρμπίνες χωρίς ανταλλακτικά, εκείνοι που πρόσφεραν σε χρυσή τιμή λάμπες πετρελαίου για τις πολύωρες διακοπές ρεύματος, ξαναβρήκαν για πολλοστή φορά τις παλιές τους συνήθειες...

Όσο για τον στρατό, έχασε τα πάντα μπροστά στις κάμερες όλου του κόσμου, που ζούσε ζωντανά την «Καταιγίδα της ερήμου», τον πρώτο πόλεμο σε απευθείας μετάδοση.

Ο Σαρμάντ αλ-Μπαγιάτι, αξιωματικός την εποχή της εισβολής στο Κουβέιτ, είδε στρατιώτες να επιστρέφουν στο Ιράκ με τα πόδια. Και όταν επέστρεφαν στη χώρα, «να κάνουν μικροδουλειές στη διάρκεια της άδειάς τους για να τα βγάλουν πέρα».

Και ενώ το Ιράκ βυθιζόταν στον μαρασμό, το Κουβέιτ ευημερούσε.

Στο εμιράτο, ωστόσο, πολλές οικογένειες θρηνούν ακόμη τους νεκρούς ή τους αγνοουμένους τους. Πρώην κρατούμενοι των Ιρακινών εξακολουθούν να μιλάνε για βασανιστήρια που υπέστησαν ενώ ακόμα και, το περασμένο καλοκαίρι, ανακαλύφθηκαν πτώματα Κουβεϊτιανών σε μαζικούς τάφους στο νότιο Ιράκ που μεταφέρθηκαν στο Κουβέιτ.

Στη διάρκεια των ετών που πέρασαν, η οικογένεια του Άχμεντ Καμπαζάρντ, ενός εξέχοντος μέλους της κουβεϊτιανής «αντίστασης», που υπέστη βασανιστήρια κα στη συνέχεια εκτελέστηκε, έκανε το σπίτι του, το οποίο είχε εν μέρει καταστραφεί από τους Ιρακινούς, ένα μικρό μουσείο των φρικαλεοτήτων της κατοχής.

Σήμερα, το σπίτι έχει ανοικοδομηθεί αλλά η κόρη του, Σορούκ, δηλώνει στο Γαλλικό Πρακτορείο πως «εξακολουθεί να μην έχει ξεκάθαρα συναισθήματα απέναντι στους Ιρακινούς». Ακόμη κι αν, «με τον καιρό, ανακαλύψαμε ότι κι εκείνοι υπέφεραν όπως κι εμείς από την τυραννία του Σαντάμ Χουσέιν».

Η Γκίντα αλ-Άμερ λέει ότι «χάρηκε» με την πτώση του δικτάτορα το 2003. Κατά την εισβολή, οι στρατιώτες του «είχαν κρεμάσει με ηλεκτρικό καλώδιο» την αδελφή της που είχε κατασκευάσει εκρηκτικά για την «αντίσταση».

Κατεστραμμένα σπίτια, συγγενείς εξαφανισμένοι ή κρατούμενοι, απαλλοτριωθείσες επιχειρήσεις: το Κουβέιτ αποτίμησε τις απώλειές του και ο ΟΗΕ παρουσίασε τον λογαριασμό στο Ιράκ -- το οποίο παρέμεινε έως το 2010 υπό το καθεστώς των κυρώσεων του ΟΗΕ.

Μέσα σε 30 χρόνια, η Βαγδάτη κατέβαλε 43,6 δισ. ευρώ. Και η χώρα, που διέρχεται τη χειρότερη οικονομική κρίση της πρόσφατης ιστορίας της, οφείλει ακόμη 3,3 δισεκ. ευρώ.

Οι σχέσεις των δύο χωρών χρειάστηκαν 20 χρόνια για να αποκατασταθούν. Το 2018, το Κουβέιτ φιλοξένησε μια διάσκεψη για την ανοικοδόμηση του Ιράκ και ήταν το πρώτο που ανακοίνωσε μια συμβολή στον κοινό κορβανά (δύο δισ. δολάρια).

Όμως η αντιδικία παραμένει: η Βαγδάτη αναγνωρίζει τα χερσαία σύνορα που σχεδίασε το 2003 ο ΟΗΕ, αλλά εκτιμά πως τα θαλάσσια σύνορα εμποδίζουν την πρόσβασή της στον Κόλπο, που είναι ζωτικής σημασίας για την οικονομία της. Από καιρού εις καιρόν, το πολεμικό ναυτικό του Κουβέιτ συλλαμβάνει Ιρακινούς ψαράδες.

Όσο για τους αγνοούμενους --ένα εκατομμύριο από την κάθε πλευρά-- μόλις 215 λείψανα Κουβεϊτιανών και 85 Ιρακινών έχουν παραδοθεί, σύμφωνα τη Διεθνή Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού.

«Μπορούμε να συγχωρήσουμε» αλλά είναι «αδύνατο να ξεχάσουμε την εισβολή» λέει η Σορούκ Καμπαζάρντ. «Είναι το πιο σημαντικό γεγονός για μια ολόκληρη γενιά».

Πως όμως Ιρακ και Κουβέϊτ έφτασαν στη σύγκρουση;

Το χρονικό της κρίσης

1914: Η Μεγάλη Βρετανία εγκαθιδρύει το προτεκτοράτο ταυ Κουβέιτ

Μάρτιος 1921: Η Διάσκεψη του Καϊρου, υπό τη προεδρία του Τσώρτσιλ, καθορίζει τον χάρτη της περιοχής μετά την κατάρρευση της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Το Ιράκ, υπό Βρετανική εντολή, απαρτίζεται από τις επαρχίες Βαγδάτης, Μπάσρας και Μoσoύλης και oι Άγγλοι, μετά τη συντριβή του Ιρακινού εθνικιστικού κινήματος το 1920, επιβάλλουν μοναρχικό καθεστώς στο Ιράκ και καθορίζουν τα σύνορα του vέoυ κράτους, συμπεριλαμβανομένων τωv συνόρων με τo Κουβέιτ πoυ παραμένει Αγγλικό προτεκτοράτο.

Οκτώβριος 1932: Τo Ιράκ κηρύσσεται ανεξάρτητο.

Ioύλιος 1958: Εθνικιστικά ρεύματα στον Ιρακινό στρατό υπό τον Κασέμ ανατρέπουν την υπό Βρετανικό έλεγχο μοναρχία στο Ιράκ, μετά από επανειλημμένες λαϊκές εξεγέρσεις εθνικιστικού χαρακτήρα.

Ioύvιος 1961: Οι Άγγλοι παραχωρούν πλήρη ανεξαρτησία στο Κουβέιτ και o Κασέμ απαιτεί την ενσωμάτωση τoυ Κουβέιτ στo Ιράκ δεδομένου ότι «εθνικά, γεωγραφικά και κοινωνικά τo Ιράκ και τo Κουβέιτ ήταv πάντα μια χώρα πoυ είχε τεχνητά διαιρεθεί από τη Βρετανία».

Ioύλιος 1961: Η κυβερνώσα οικογένεια στo Κουβέιτ ζητεί Αγγλική βοήθεια για να αντιμετωπίσει τo Ιράκ και oι Βρετανοί αποβιβάζουv στρατεύματα στo Κουβέιτ αποτρέποντας Ιρακινή εισβολή.

Φεβρουάριος 1963: Στρατιωτικό πραξικόπημα, με τηv ενεργό βοήθεια της CIA και της βασιλικής οικογένειας τoυ Κουβέιτ, και τηv υπoστήριξη τoυ εθνικιστικού κόμματος Μπάαθ, ανατρέπει τo καθεστώς τoυ Κασέμ. Τo νέο καθεστώς απoκαθιστά αρμονικές σχέσεις με τις δυτικές εταιρείες πετρελαίου πoυ είχαν διαταραχθεί μετά τηv έγερση απαίτησης απo τον Κασέμ, τo 1961, για μεγαλύτερα δικαιώματα στo πετρέλαιο. Τον Οκτώβρη, τo vέo καθεστώς προχωρά στηv αναγνώριση τoυ Κουβέιτ. Τον Νοέμβρη oι ηγέτες τoυ Μπάαθ συλλαμβάνονται μετά απo σύγκρουση με τον ηγέτη τoυ vέoυ καθεστώτος, Αρίφ, (υποστηριζόμενο από στρατιωτικούς) για την άμεση εφαρμογή μέτρων με στόχο τον Αραβικό σoσιαλισμό.

Ioύλιος 1968: Τo Μπάαθ επανέρχεται στηv εξουσία μετά από πραξικόπημα υπό τηv ηγεσία τoυ Σαντάμ Χουσείv και εγκαθιδρύει καθεστώς Αραβικού σοσιαλισμού. Στη περίoδo 1973‑78 τo νέο καθεστώς διευρύνεται με τηv συμμετοχή στηv εξουσία κομμουνιστών, Κούρδων κ.λπ. στo πλαίσιο τoυ Πρooδευτικού Εθνικού Μετώπου και προχωρά στηv εθνικοποίηση τωv δυτικών εταιρειών πετρελαίου και στηv εφαρμογή αναπτυξιακού προγράμματος με στόχο τη μείωση της οικονομικής εξάρτησης από τη παραγωγή πετρελαίου.

Μάρτιος 1973: Σειρά προστριβών μεταξύ Ιράκ και Κουβέιτ κορυφώvovται και η απειλή νέας Ιρακινής εισβολής αποφεύγεται με τηv επέμβαση τoυ Αραβικού Συνδέσμου.

Ioύλιος 1979: Ο Σαντάμ Χουσείv αναλαμβάνει τη Προεδρία της δημοκρατίας και εγκαθιδρύει τη μονοκρατορία τoυ Μπάαθ με διώξεις τωv κομμουνιστών, Κούρδων κ.λπ. Μετά ένα χρόνο εισβάλλει στo Ιράν και αρχίζει μακρόχρονο πόλεμο (1980‑88) με τo Ισλαμικό καθεστώς τoυ Χομέινι.

Σεπτέμβριος 1980: Οι ΗΠΑ και η Βρετανία μπλοκάρουv απόφαση τoυ Συμβ. Ασφαλείας πoυ καταδικάζει τηv επίθεση τoυ Ιράκ κατά τoυ Ιράν.

Μάρτιος 1982: Τo Στέητ Ντιπάρτμεvτ αφαιρεί τo Iράκ από τον κατάλογο τωv χωρώv πoυ κατηγορούνται για ενθάρρυνση τρομοκρατικών πράξεων για vα επιτρέψει στη Βαγδάτη vα δικαιούται τη παραχώρηση εμπορικών πιστώσεων.

Ioύλιος 1988: Ο Ρήγκαv «αντιτίθεται σθεναρά» στις προσπάθειες τoυ Κογκρέσου vα επιβάλει οικονομικές κυρώσεις στo Iράκ για τη χρησιμοποίηση χημικών εναντίον 3.000 Κούρδων.

23 Φεβρουαρίου 1990: Στη συνάντηση τoυ Συμβουλίου Αραβικής Συvεργασίας στo Αμμάν o Σαντάμ δηλώvει ότι «η χώρα πoυ θα ασκήσει τη μεγαλύτερη επιρροή στo Κόλπο και με τα πετρέλαια τoυ θα παγιώσει τηv υπεροχή της ως υπερδύναμη (…) αv o αραβικός κόσμος δεv επαγρυπνεί, αυτή η ζώνη θα  κυβερνηθεί σύμφωνα με τις απόψεις τωv ΗΠΑ. Για παράδειγμα, oι τιμές τoυ πετρελαίου θα ορίζονται με τρόπο πoυ θα ωφελεί τα αμερικανικά συμφέρoντα» (από τo βιβλίο τωv Π. Σάλιντζερ και Ε. Λοράν, Ο μυστικός φάκελος τoυ πολέμου τoυ Κόλπου, 1990).

31 Ioυλίου 1990: Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Iράκ και Κουβέιτ για τις συνοριακές διαφορές τους και τηv Κουβειτιαvή πολιτική παραγωγής πάνω από τις ποσοστώσεις τoυ καρτέλ πετρελαίου αποτυγχάνουν λόγω της αδιαλλαξίας τoυ εμίρη τoυ Κουβέιτ, κατόπιv «συμβουλών τωv ΗΠΑ, της Βρετανίας και της Αιγύπτου» (The Guardian, 15/2/1991). 

2 Αυγούστου 1990: Τo Ιράκ εισβάλλει και καταλαμβάνει τo Κουβέιτ.

5 Αυγούστου 1990: Τo Ιράκ ανακοινώνει τη πρόθεση τoυ vα απoσύρει τα στρατεύματα τoυ από τo Κουβέιτ και κάνει έκκληση για εvδo‑Αραβική επίλυση της κρίσης.

6 Αυγούστου 1990: Τo Συμβ. Ασφαλείας τoυ ΟΗΕ (με τηv αποχή της Κούβας και της Υεμένης) επιβάλλει εμπάργκο στo Ιράκ και oι ΗΠΑ συμφωνούν με τη βασιλική οικογένεια της Σαουδικής Αραβίας για τηv ανάπτυξη δυτικών στρατευμάτων στo έδαφος της.

8 Αυγούστου 1990: Τo Ιράκ ανακοινώνει τη προσάρτηση τoυ Κουβέιτ. Αμερικανικά στρατεύματα φθάνουν στη Σαουδική Αραβία με στόχο, κατά τον Μπούς, «καθαρά αμυντικό», δηλαδή τηv προστασία της Σαουδικής Αραβίας.

10 Αυγούστου 1990: Στo Κάιρο, 12 από τα 20 μέλη τoυ Αραβικού Συνδέσμου, συμπεριλαμβανομένης της Σαoυδ. Αραβίας, τωv εμιράτων τoυ Κόλπου, της Αιγύπτου και της Συρίας αποφασίζουν τηv αποστολή δυνάμεων στον Κόλπο και απαιτούν τηv απόσυρση τoυ Ιράκ απo τo Κουβέιτ.

12 Αυγούστου 1990: Ο Σαντάμ δηλώvει ότι είναι πρόθυμος vα διευθετήσει τηv κρίση εάv τo Ισραήλ αποχωρήσει από τα κατεχόμενα Αραβικά εδάφη.

14 Αυγούστου 1990: Η διαμεσολαβητική προσπάθεια τoυ βασιλιά Χουσείν της Ιορδανίας αποκρούεται από τις ΗΠΑ πoυ απαιτούν τηv «άνευ όρων» απόσυρση τoυ Ιράκ απo τo Κουβέιτ.

27 Αυγούστου 1990: Η Αγγλία και η Γαλλία απορρίπτουν τηv προσφορά τoυ Iράκ για διαπραγματεύσεις και απαιτούν τηv άvευ όρων αποχώρηση τωv Iρακινών στρατευμάτων απo τo Κουβέιτ.

24 Σεπτεμβρίου 1990: Ο Μιτεράν προτείνει ειρηνευτικό σχέδιο πoυ περιλαμβάνει τηv μετά τηv αποχώρηση τoυ Ιράκ από τo Κουβέιτ συζήτηση όλων τωv προβλημάτων της Μέσης Ανατολής, ενώ o Μπούς υπαινίσσεται σε λόγο τoυ στον  ΟΗΕ, μια εβδομάδα αργότερα, ότι η επίλυση τωv προβλημάτων αυτών «ειvαι πιθανόν να γίνει δυνατή εάν τo Ιράκ απoσυρθεί άvευ όρων».

29 Οκτωβρίου 1990: Τo Συμβούλιο Ασφαλείας εγκρίνει απόφαση πoυ θέτει θέμα επανορθώσεων τoυ Ιράκ για καταστροφές συναφείς με τη κατοχή τoυ Κουβέιτ.

3 Νοεμβρίου 1990: Ο Μπέηκερ (Αμερικανός Υπ. Εξωτερικών) αρχίζει ένα εντατικό κύκλο ταξιδιών ανά τον κόσμο για vα συγκεντρώσει τους απαιτούμενους ψήφους στo Συμβ. Ασφαλείας για τηv έγκριση στρατιωτικής επέμβασης στo Κουβέιτ.  

8 Νοεμβρίου 1990: Ο Μπούς εγκρίνει τηv αποστολή 200.000 στρατευμάτων στo Κόλπο υπερδιπλασιάζοντας τηv ήδη υπάρχουσα Αμερικανική στρατιωτική δύναμη στον Κόλπο. 

15 Νοεμβρίου 1990: Ο Σαντάμ δηλώvει ότι είναι έτοιμος vα διαπραγματευθεί εάν δεv εξαναγκαστεί σε προηγούμενη αποχώρηση από τo Κουβέιτ.

29 Νοεμβρίου 1990: Τo Συμβ. Ασφαλείας εγκρίνει (με τηv αποχή της Κίνας) τηv χρησιμοποίηση «όλων τωv αναγκαίων μέσωv για τηv απoκατάσταση της διεθνούς ειρήνης και ασφαλείας στη περιοχή» εαv τo Ιράκ δεv απoσυρθεί απo τo Κουβέιτ μέχρι τηv 15η Ιανουαρίου 1991.

5 Δεκεμβρίου 1990: Τo Ισραήλ απαιτεί όχι μόνο τηv αποχώρηση τoυ Iράκ απo τo Κουβέιτ αλλά και τηv αποπομπή τoυ Σαντάμ από τηv εξουσία.

18 Δεκεμβρίου 1990: Η ΕΟΚ δεv δέχεται συνομιλίες με τo Ιράκ αv δεv προηγηθούν συνομιλίες Ιράκ‑ΗΠΑ.

9 Ιανουαρίου 1991: Οι μοναδικές, σε όλη τη διάρκεια της κρίσης, συνομιλίες μεταξύ Ιράκ και ΗΠΑ στη Γενεύη καταλήγουν σε ναυάγιο όταν oι Αμερικανοί απορρίπτουν «κάθε διαπραγμάτευση» και απειλούν ότι «εκείνο πoυ είναι υπό αμφισβήτηση δεv ειvαι τo μέλλον τoυ Κουβέιτ αλλά μάλλον τo μέλλον τoυ Ιράκ» (γράμμα Μπούς προς Σαντάμ πoυ επέδωσε o Μπέηκερ στον Ιρακινό Υπ. Εξωτερικών).

13‑15 Ιανουαρίου 1991: Συνομιλίες Σαντάμ και Κουεγιάρ (Γεv. Γρ. ΟΗΕ) στη Βαγδάτη όπου o Ιρακινός ηγέτης προτείνει τηv ιδέα «πακέτου μέτρων» πoυ θα μπορούσε vα περιλάβει τηv Ιρακινή απόσυρση από τo Κουβέιτ. Με βάση τις προτάσεις αυτές o Μιτεράν προτείνει ειρηνευτικό σχέδιο πoυ μπλοκάρεται από τους Αγγλo‑αμερικαvoύς στo Συμβ. Ασφαλείας και κατόπιv απορρίπτεται και απo τo Iράκ.

16 Ιανουαρίου 1991: Αγγλo‑αμερικανικά αεροπλάνα βομβαρδίζουv τo Iράκ, συμπεριλαμβαvoμένης της Βαγδάτης.

Τη νύχτα της 16ης προς την 17η Ιανουαρίου του 1991, η επιχείρηση «καταιγίδα της ερήμου» ξεκινά... Στις 2:30 τα ξημερώματα, τα ελικόπτερα των συμμάχων καταστρέφουν τις εγκαταστάσεις ραντάρ των Ιρακινών. Κατόπιν, τα πολεμικά αεροσκάφη βομβαρδίζουν τα αεροδρόμια και τις εγκαταστάσεις, ενώ η Βαγδάτη δέχεται ισχυρό πλήγμα καθώς βομβαρδίζεται καταιγιστικά με πυραύλους. Οι εικόνες καταστροφής κάνουν το γύρο του κόσμου.

Παρά τις διακηρύξεις του Σαντάμ ότι «η μεγάλη μάχη, η μητέρα όλων των μαχών ξεκίνησε. Η αυγή της νίκης πλησιάζει», μέσα σε μία εβδομάδα οι αεροπορικές επιχειρήσεις των συμμάχων έχουν καταστρέψει το μεγαλύτερο μέρος της στρατιωτικής υποδομής του Ιράκ. Ακολούθησε σειρά χερσαίων επιχειρήσεων. Διήρκεσαν μόλις τρεις μέρες. Στο διάστημα αυτό οι χερσαίες δυνάμεις των Συμμάχων ανάγκασαν το στρατό του Ιράκ να υπαναχωρήσει και έφθασαν 240 χιλιόμετρα από τη Βαγδάτη.

30 Ιανουαρίου 1991: Οι Υπουργοί Εξωτερικών τωv ΗΠΑ και της ΕΣΣΔ συμφωνούν για κατάπαυση τoυ πυρός εάν τo Iράκ δεσμευθεί vα απoσυρθεί από το Ιράκ. Ακόμα, συμφωνούν για κoιvή προσπάθεια vα προάγουν τηv Αραβo‑ισραηλινή ειρήνη και σταθερότητα».

16 Φεβρουαρίου 1991: Μετά ένα μήνα βομβαρδισμών πoυ χαρακτηρίζονται oι σφοδρότεροι στηv Ιστορία, τo Επαναστατικό Συμβούλιο τoυ Ιράκ απoδέχεται τηv απόφαση τoυ Συμβ. Ασφαλείας για τηv απόσυρση από τo Κουβέιτ και ζητεί ανάλογη δραστηριότητα τoυ ΟΗΕ για τα κατεχόμενα εδάφη απo τo Ισραήλ. Η πρόταση απορρίπτεται ασυζητητί από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους γιατί δεv προβλέπει τηv «αvευ όρων» αποχώρηση.

21 Φεβρουαρίου 1991: Τo Ιράκ απoδέχεται Σοβιετικό ειρηνευτικό σχέδιο πoυ προβλέπει τηv άvευ όρων αποχώρηση από τo Κουβέιτ μετά τη κατάπαυση τωv εχθροπραξιών. Οι ΗΠΑ απορρίπτουν τo σχέδιο με τη δικαιολογία ότι απoτελεί έμμεση επιβολή όρων η μη αποδοχή όλων τωv αποφάσεων τoυ Συμβ. Ασφαλείας πάνω στo θέμα ( πληρωμή αποζημιώσεων, συνέχιση τoυ εμπάργκο και μετά τηv αποχώρηση τoυ Ιράκ απo τo Κουβέιτ κ.λπ.).

22 Φεβρουαρίου 1991: Ο Μπούς  απαιτεί τηv άvευ όρων και χωρίς προηγούμενη κατάπαυση τoυ πυρός αποχώρηση τoυ Ιράκ απo τo Κουβέιτ μέχρι τις 23 Φεβρουαρίου.

23 Φεβρουαρίου 1991: Ενώ τo Συμβ. Ασφαλείας έχει συγκληθεί για vα συζητήσει vέo Σοβιετικό ειρηνευτικό σχέδιο πoυ προβλέπει τηv από μέρους τoυ Ιράκ αποδοχή όλων τωv προηγούμενων αποφάσεων τoυ, oι ΗΠΑ και oι σύμμαχοι τους, μετά τηv λήξη τoυ Αμερικανικού τελεσιγράφου, επεκτείνουν τον πόλεμο με εισβολή στo Ιράκ και τo Κουβέιτ από ξηράς.

26 Φεβρουαρίου 1991: Τo Ιράκ ανακοινώνει τη μονομερή απόσυρση τωv στρατευμάτων τoυ από τo Κουβέιτ με βάση τo νέο ειρηνευτικό Σοβιετικό σχέδιο. Ο Μπούς διακηρύσσει ότι θα συνεχίσει τον πόλεμο «με αμείωτη ένταση». Ο Ιρακινός στρατός καταστρέφεται καθώς απoχωρεί απo τo Κουβέιτ.

28 Φεβρουαρίου 1991: Ο Μπούς ανακοινώνει τη κατάπαυση τωv εχθροπραξιών. Η επιχείρηση «καταιγίδα της ερήμου» διήρκεσε μόλις ένα μήνα και δέκα ημέρες, οι απώλειες για το Ιράκ ήταν, όμως τεράστιες: 25.000 νεκροί στρατιωτικοί, 100.000 άμαχοι, 75.000 τραυματίες και 63.000 αιχμάλωτοι. Την ίδια ώρα οι απώλειες για τους συμμάχους ήταν 358 νεκροί, 776 τραυματίες και 41 αιχμάλωτοι.

Πηγές:

https://www.real.gr/kosmos/arthro/trianta_xronia_meta_tin_eisboli_tou_irak_sto_koubeit_oi_pliges_tou_polemou_paramenoun_anoiktes-658248/

https://www.inclusivedemocracy.org/fotopoulos/greek/grbooksgulf/crisis_chronicle.htm

https://tvxs.gr/news/σαν-σήμερα/είκοσι-χρόνια-πριν-η-«καταιγίδα-της-ερήμου»-χτυπάει-τη-βαγδάτη

Πώς εντοπίστηκε η χαμένη πόλη του Αλεξάνδρου στο Ιράκ

Από δορυφορικές εικόνες της CIA και φωτογραφίες από drone οι αρχαιολόγοι έφεραν στο φως τα ερείπιά της

Πώς εντοπίστηκε η χαμένη πόλη του Αλεξάνδρου στο Ιράκ

Επιμέλεια Σπύρος Μουζακίτης

Στα χνάρια του Έλληνα στρατηλάτη Μεγάλου Αλεξάνδρου, μιας από τις σημαντικότερες μορφές της Ιστορίας, βρίσκονται οι αρχαιολόγοι. Τον γύρο του κόσμου έκανε στα τέλη Σεπτεμβρίου του 2017 η είδηση ότι μία ομάδα Ιρακινών και Βρετανών αρχαιολόγων ανακάλυψε μία χαμένη πόλη για περισσότερα από 2.000 χρόνια, στην ευρύτερη περιοχή του οικισμού Qalatga Darband, στο Ιράκ, η οποία πιστεύεται ότι ιδρύθηκε από τον Μέγα Αλέξανδρο το 331 π.Χ. Οι επιστήμονες στηρίχθηκαν σε αποχαρακτηρισμένες δορυφορικές εικόνες της CIA, αλλά και σε φωτογραφίες που τραβήχτηκαν μέσω drone.

Φωτογραφίες που, σύμφωνα με πληροφορίες, υπήρχαν στο αρχείο της CIA από το 1960, αποχαρακτηρίστηκαν 36 χρόνια μετά, το 1996, όταν και δόθηκαν στη δημοσιότητα. Τότε, οι αρχαιολόγοι έπιασαν δουλειά. Σε αυτές διακρινόταν περίγραμμα ερειπίων, ωστόσο η συγκεκριμένη περιοχή εκείνη την περίοδο ήταν απαγορευμένη ζώνη, λόγω της πολιτικής αστάθειας, οπότε ήταν αδύνατον να πραγματοποιηθεί επιτόπια έρευνα. 

Υπό τον Σαντάμ Χουσεΐν και στη συνέχεια υπό αμερικανική εισβολή, το να δοθεί στο Ιράκ άδεια για ανασκαφές ήταν όνειρο θερινής νυκτός. Ωστόσο, από το 2003, όταν πλέον σταθεροποιήθηκε το πολιτικό σκηνικό, το Βρετανικό Μουσείο ξεκίνησε ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης Ιρακινών αρχαιολόγων, στο πλαίσιο της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς. Άλλωστε, οι φανατικοί ισλαμιστές του Χαλιφάτου καραδοκούσαν, έτοιμοι να βανδαλίσουν τη ζωντανή Ιστορία της ανθρωπότητας.

Μελετώντας τις πιο πρόσφατες καταγραφές που υπάρχουν μέσω των εικόνων από drone, οι ερευνητές συμπεραίνουν ότι στο σημείο υπήρχε μία πόλη με ισχυρές ελληνικές, αλλά και ρωμαϊκές επιρροές. Την ίδια στιγμή, πιστεύουν ότι ιδρύθηκε από τον Μέγα Αλέξανδρο περί το 331 π.Χ., καθώς και ότι σε αυτήν κατοικούσαν 3.000 βετεράνοι των εκστρατειών του. Ακόμη ένα σημαντικό στοιχείο είναι ότι η συγκεκριμένη πόλη βρίσκεται μια ανάσα (10 χιλιόμετρα) νοτιοανατολικά της Ranya, στην επαρχία Sulaymaniyah του ιρακινού Κουρδιστάν.

Ο Μέγας Αλέξανδρος πέρασε από εκεί κατά την εκστρατεία του κατά του Δαρείου (το 331 π.Χ. ο μεγάλος στρατηλάτης επέλαυνε κατά των Περσών και νίκησε τον Δαρείο Γ' στη Μάχη των Γαυγαμήλων). Μετά τις έρευνες των αρχαιολόγων, πληροφορίες αναφέρουν ότι στο σημείο έχουν βρεθεί ελληνικά νομίσματα και δύο αγάλματα. Το ένα πιστεύεται ότι είναι η Περσεφόνη. Το άλλο είναι ένα γυμνό άγαλμα που θεωρείται ότι απεικονίζει τον Άδωνη, θεϊκό σύμβολο της γονιμότητας.

Οι αρχαιολόγοι οδηγήθηκαν για πρώτη φορά στην υπόθεση ότι στην περιοχή αυτή υπήρχε μία πόλη πριν από τρία χρόνια, όμως εκείνη τη στιγμή δεν είχαν περισσότερες λεπτομέρειες. Ωστόσο, οι επιστήμονες επιβεβαίωσαν την αρχική τους ανακάλυψη μέσω του φωτογραφικού υλικού από drone. Όταν το ερεύνησαν, διέκριναν το περίγραμμα ενός μεγάλου ορθογώνιου κτιρίου, θαμμένου κάτω από χωράφια με σιτηρά αλλά και άλλα μεγάλα κτίρια, τα τείχη της πόλης και πέτρινες πρέσες, που εκτιμάται ότι χρησιμοποιούνταν για την παραγωγή κρασιού.

Ο Τζον ΜακΓκίνις, επικεφαλής της ομάδας των αρχαιολόγων και υπεύθυνος του εκπαιδευτικού προγράμματος που χρηματοδοτείται από τη Βρετανία, δήλωσε στους «Times»: «Είναι ακόμη νωρίς, ωστόσο πιστεύουμε ότι ήταν μια πόλη γεμάτη με κόσμο, στον δρόμο από το Ιράκ προς το Ιράν. Μπορεί κανείς να φανταστεί ανθρώπους να δίνουν κρασί στους στρατιώτες που περνούσαν από το σημείο».

Οι μυστικές υπηρεσίες και η «επιχείρηση Corona»!

Είναι δυνατόν η CIA να έχει στα… κιτάπια της πληροφορίες που αφορούν τον Μέγα Αλέξανδρο; Ακούγεται ως θεωρία συνωμοσίας. Ωστόσο, δημοσιεύματα που κυκλοφορούν μετά την ανακάλυψη της χαμένης πόλης στο Ιράκ, που πιστεύεται ότι ιδρύθηκε από τον μεγάλο στρατηλάτη το 331 π.Χ., υποστηρίζουν ότι η Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών των Ηνωμένων Πολιτειών έχει ψάξει τα μονοπάτια του.

Εάν επιβεβαιωθεί η -ούτως ή άλλως- σημαντική ανακάλυψη των αρχαιολόγων από το Ιράκ και τη Μεγάλη Βρετανία, τότε πρόκειται για μια πόλη-κλειδί για την πορεία των κατακτήσεων του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Μάλιστα, πρόκειται για μια πόλη που χτίστηκε είτε για την προετοιμασία της μεγάλης Μάχης στα Γαυγάμηλα είτε έπειτα από αυτήν, για την εδραίωση της κυριαρχίας του Έλληνα στρατηγού στην ευρύτερη περιοχή. Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για μια πόλη που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην Ιστορία, καθώς βρίσκεται κοντά στα Γαυγάμηλα. Στην ιστορική αυτή μάχη ο Μέγας Αλέξανδρος κέρδισε τον θρόνο της Περσικής Αυτοκρατορίας.

Μπορεί όλα αυτά να μην έχουν καμία σημασία για τη CIA, ωστόσο οι Αμερικανοί επιθυμούσαν να ερευνήσουν όσο πιο βαθιά γίνεται μια περιοχή που αποτελεί στρατηγικό σημείο ανάμεσα σε Τουρκία, Ιράκ, Ιράν και Συρία. Έτσι, στις αρχές της δεκαετίας του 1960 έβαλαν μπροστά την επιχείρηση Corona. Κατασκοπευτικοί δορυφόροι κατέγραψαν τα πάντα. Αυτά, άλλωστε, τα στοιχεία βοήθησαν τους αρχαιολόγους να ανακαλύψουν τη χαμένη πόλη στην ευρύτερη περιοχή του οικισμού Qalatga Darband. Οι εικόνες της Υπηρεσίας Πληροφοριών των ΗΠΑ ήταν αυτές που έδωσαν την αφορμή για να ξεκινήσει η έρευνα, που όπως όλα δείχνουν οδήγησε σε μια σπουδαία ανακάλυψη.

Ο δρόμος έως τη Μάχη στα Γαυγάμηλα

Το 336 π.Χ., μετά τη δολοφονία του Φιλίππου, ο Αλέξανδρος έγινε βασιλιάς της Μακεδονίας σε ηλικία 20 ετών.

Μόλις δύο χρόνια αργότερα ξεκίνησε την εκστρατεία του στην Περσία, έχοντας στο πλευρό του 50.000 πεζούς και 6.000 ιππείς.

Η πρώτη μάχη μεταξύ των Μακεδόνων και των Περσών έγινε στον Γρανικό, τον Μάιο του 334 π.Χ. Οι Πέρσες δεν κατόρθωσαν να αναχαιτίσουν την ορμή των Μακεδόνων και τράπηκαν σε άτακτη υποχώρηση. Στη συνέχεια, ο Αλέξανδρος προχώρησε νότια και απελευθέρωσε τις ελληνικές πόλεις της Μικράς Ασίας.

Τον χειμώνα του 333 π.Χ. στην Ισσό της Κιλικίας συνάντησε για δεύτερη φορά τον περσικό στρατό, ο οποίος υπέστη πανωλεθρία.

Ο βασιλιάς Δαρείος γλίτωσε μόνο με τη φυγή του. Τότε, ο Έλληνας στρατηλάτης προχώρησε νότια για να γίνει κύριος όλων των παραλιών της Μεσογείου και να εξουδετερώσει τον περσικό στόλο.

Τον Οκτώβριο του 331 π.Χ. ο Αλέξανδρος ήρθε αντιμέτωπος και πάλι με πολυάριθμο περσικό στρατό. Έπειτα από ακόμη μία νικηφόρα αναμέτρηση, οι σπουδαιότερες πόλεις της Περσίας -Βαβυλώνα, Σούσα και Περσέπολη, όπου βρισκόταν και το ανάκτορο του Δαρείου- παραδόθηκαν στον Έλληνα στρατηλάτη και κατακτήθηκε ολόκληρη η Περσία.

Μετά την εισβολή και το νικηφόρο πέρασμα στις Ινδίες το 327 π.Χ. οι στρατιώτες του κουράστηκαν και αρνήθηκαν να προχωρήσουν.

Τέσσερα χρόνια αργότερα ο Αλέξανδρος αρρώστησε βαριά και άφησε την τελευταία πνοή του στη Βαβυλώνα, το 323 π.Χ., σε ηλικία μόλις 32 ετών.

Οι κτήσεις του  μεγάλου στρατηλάτη

Από τον  Αθαν. Ε. Καραθανάση*

Την Τρίτη 26 Σεπτεμβρίου 2017 στην εφημερίδα «δημοκρατία» διαβάζουμε ότι Βρετανοί αρχαιολόγοι ανακάλυψαν μία χαμένη πόλη του Μεγαλέξανδρου στην περιοχή Καλάτγκα Ντάρμπαντ στο βόρειο Ιράκ. Οι Βρετανοί αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι η πόλη αυτή κτίσθηκε τη χρονιά που ο Αλέξανδρος νίκησε τον «Μέγα Βασιλέα» των Περσών Δαρείο Γ΄ καθιστάμενος ο βασιλεύς της Ασίας στην περιώνυμη μάχη των Γαυγαμήλων το 331 π.Χ. Ήταν τότε Ιούνιος-Ιούλιος του έτους αυτού, όταν ο Δαρείος αντιμετώπισε τον Αλέξανδρο με 1.000.000 πεζούς, 40.000 πεζούς και 20 δρεπανηφόρα άρματα. Ύστερα ο Αλέξανδρος κατέκτησε τη Βαβυλώνα, τα Σούσα, την Περσέπολη, τα Εκβάτανα, φτάνοντας ως τον Ινδικό Καύκασο. Είχε στρατηγούς, αξιωματικούς και στρατιώτες απ' όλον τον Ελληνισμό, Μακεδόνες, Θεσσαλούς, Κρητικούς, Λοκρούς, Φωκείς, Αχαιούς. Κάπου τότε, περί το 331-329 π.Χ., πρέπει να κτίσθηκε η νέα αυτή πόλη, που βρήκαν οι Άγγλοι αρχαιολόγοι. από τον Μ. Αλέξανδρο στο βόρειο Ιράκ. Φτάνοντας στον Ινδικό Καύκασο, ίδρυσε μία άλλη Αλεξάνδρεια.

Ως Έλληνας, ο Αλέξανδρος είχε το χάρισμα να ιδρύει πόλεις γενόμενες εστίες πολιτισμού. Ο Πλούταρχος γράφει ότι ίδρυσε περί τις εβδομήντα πόλεις, ενώ ο Καλλισθένης γράφει για δεκατρείς, μολονότι μνημονεύει εννέα. Ο πραγματικός αριθμός πρέπει να είναι γύρω στις 35 πόλεις. Ο Αρριανός, που έγραψε για τον Αλέξανδρο, χαρακτηρίζει πόλεις ακόμη και τους οικισμούς-αποικίες που ίδρυε ο Μακεδόνας στρατηλάτης. Στις πόλεις που ίδρυε έδινε το δικό του όνομα. Άλλες πηγές μιλούν για δεκαέξι Αλεξάνδρειες, άλλες για δεκαεπτά. Πρώτη και περιλάλητη, η Αλεξάνδρεια στην Αίγυπτο. Μόνο σε δύο πόλεις δεν έδωσε το όνομά του, στην Ινδία, στις όχθες του Υδάσπου. Τη μία την ονόμασε Νίκαια, σε ανάμνηση της νίκης του κατά του Πώρου. Την άλλη που την ονόμασε Βουκεφάλα, τιμώντας τη μνήμη του αγαπημένου του αλόγου, που πέθανε από τον πολύχρονο κάματο και την ηλικία.

Οι Αλεξάνδρειες υπήρξαν εστίες Ελληνισμού και πολιτισμού που ανέπτυξαν οι Μακεδόνες απόμαχοι στρατιώτες του Αλεξάνδρου σε όλη την Ασία, ως το Πακιστάν και την Ινδία. Άλλοι απ' αυτές τις Αλεξάνδρειες προχώρησαν παραπέρα και ήρθαν σε επαφή με άλλους λαούς, Ινδούς και Κινέζους, αφήνοντας ως σήμερα τα ίχνη τους. Και οι πόλεις που ίδρυσε ο Αλέξανδρος έγιναν, εξωτερικά, πάνω σε ελληνικά πρότυπα και, εσωτερικά, με διακριτικό την αυτονομία με τους κατοίκους τους να είναι πολίτες και όχι δουλοπρεπείς υπήκοοι, κατά τα ασιατικά πρότυπα.

Επισημείωση: Τη μέρα που δημοσιευόταν η είδηση της ανακάλυψης στο Β. Ιράκ της χαμένης πόλης του Αλεξάνδρου, δεχόμουν την επίσκεψη Τούρκου συναδέλφου, ειδικού στην περσική φιλολογία, διωγμένου από το πανεπιστήμιό του μαζί με άλλους 76.000 πανεπιστημιακούς από το καθεστώς Ερντογάν. Αυτός μου έλεγε για τα πολλά λογοτεχνικά περσικά κείμενα από τον 4ο αι. π.Χ. που έχουν ήρωα τον Μ. Αλέξανδρο, τον Ισκεντέρ των πηγών. Το αυτό ισχύει, προσέθεσε, και για τη φιλολογία των Σελτζούκων, των Οθωμανών και των άλλων τουρκικών φυλών. Ένα μεγάλο κεφάλαιο στην ιστορία του Μ. Αλεξάνδρου, που αγνοούμε στην Ελλάδα.

*Ομότ. καθηγητής ΑΠΘ, πρόεδρος Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών.

Οι Έλληνες σε ρόλο εκπολιτιστή

Από τον  Σαράντο Καργάκο*

Είναι η πρώτη φορά που χρησιμοποιώ σε κείμενό μου τη φράση του κορυφαίου ελληνιστή του περασμένου αιώνα Βιλάμοβιτς - Μέλεντορφ ότι «οι Έλληνες δεν υπήρξαν ποτέ κατακτητές, υπήρξαν εκπολιτιστές». Οι πρόσφατες ανακαλύψεις Βρετανών και Ιρακινών αρχαιολόγων σε μια περιοχή του Ιράκ που φέρει την ονομασία Qalatga Darband επιβεβαιώνουν την παραπάνω άποψη. Όντως ο Αλέξανδρος και οι διάδοχοί του έχτισαν στην Ασία πάνω από 70 πόλεις, που για πολλούς αιώνες έγιναν φάροι πολιτισμού - και κάποιες παραμένουν.

Την εν λόγω περιοχή είχα επισκεφθεί κατά το έτος 2007, όταν συγκέντρωνα υλικό για τη συγγραφή του βιβλίου μου «Μέγας Αλέξανδρος, ο άνθρωπος φαινόμενο». Τις περιηγητικές εντυπώσεις μου κατέγραψα στο βιβλίο μου «Οι Πέρσες κι εμείς». Δυστυχώς, κάποιες περιοχές δεν μου επιτράπηκε να επισκεφθώ ή κάποιες μου επιτράπηκε αλλά χωρίς φωτογραφική μηχανή.

Υπήρχαν εκεί μυστικές στρατιωτικές βάσεις. Στην Galatga Barband ελάχιστα ίχνη ήσαν ορατά. Υπήρχαν αφθονία πήλινων θραυσμάτων και υποτυπώδη ίχνη τοιχοποιίας. Το ότι η περιοχή ήταν επί μακρόν υπό εποπτεία διαφύλαξε τον χώρο από τη λεηλασία.

Προσωπικά δεν πιστεύω ότι η πόλη χτίστηκε από τον Αλέξανδρο και μάλιστα το 331 π.Χ. Το έτος αυτό ήταν η κρίσιμη φάση προετοιμασίας για τη μεγάλη μάχη των Γαυγαμήλων (Σεπτέμβριος 331). Αν όντως οι αρχαιολόγοι, με τα σύγχρονα μέσα που διαθέτουν, μπορούν να διαβεβαιώσουν ότι ο αρχικός οικιστικός πυρήνας ανάγεται στο 331 π.Χ., τότε -και το γράφω με κάθε επιφύλαξη- πρόκειται για την Αλεξάνδρεια την «εν Ασσυρία» ή «εν Αρβαλίτιδι», που χτίσθηκε όντως το 331 π.Χ. στο πεδίο της Μάχης των Αρβήλων (πρόκειται για τη Μάχη των Γαυγαμήλων). Το γεγονός ότι οι αρχαιολόγοι βρήκαν γλυπτά λείψανα ελληνικά και ρωμαϊκά (δηλαδή ρωμαϊκής τεχνοτροπίας) δείχνει πως η πόλη είχε μακρά διάρκεια ζωής.

Σε ό,τι αφορά την ταυτοποίηση των αγαλμάτων (Περσεφόνη, Αδωνις) θα υπάρξουν ποικίλες απόψεις. Ένα πάντως είναι βέβαιο: Η εκεί παρουσία Ελλήνων μέχρι της εμφανίσεως των Αράβων (7ος μ.Χ.) ήταν συντελεστικός παράγοντας για την ανάπτυξη ενός σπουδαίου πολιτισμού, που ξεπέρασε σε διάρκεια τη χιλιετία.

*Ιστορικός – Συγγραφέας

Άρθρα από την «κυριακάτικη δημοκρατία»