Πώς η Ιδεολογία Διαμορφώνει τους Πολέμους

 

Πώς η Ιδεολογία Διαμορφώνει τους Πολέμους

 

Γράφει ο Κωνσταντίνος Γραικιώτης, 

Οικονομολόγος

Η ιδεολογία και τα μέσα επικοινωνίας αλληλοεπηρεάζονται με πολλούς τρόπους. Τα μέσα ενημέρωσης μπορούν να διαμορφώσουν τη δημόσια γνώμη, ενώ οι πολιτικοί τα χρησιμοποιούν για να περάσουν τα δικά τους μηνύματα. Παράλληλα, η ίδια η επικοινωνία εκφράζει ιδεολογίες μέσα από τη γλώσσα, τις εικόνες ή τα ντοκιμαντέρ. Υπάρχουν ακόμα μηχανισμοί που λειτουργούν «αόρατα» και διαμορφώνουν τον τρόπο που η κοινωνία αντιλαμβάνεται τον κόσμο.

Ο όρος «ιδεολογία» αναφέρεται σε ένα σύστημα ιδεών και αξιών που χρησιμοποιεί η κοινωνία για να κατανοήσει τον κόσμο και τον εαυτό της. Μέσα από την ιδεολογία, τα άτομα βλέπουν τον εαυτό τους και τους άλλους, ενώ η κοινωνική εμπειρία οργανώνεται σε κατηγορίες όπως το «εγώ», το «άλλο», το «συλλογικό» και η «μειονότητα».

Σε κάθε κοινωνία υπάρχουν πολλές ιδεολογίες που συχνά συγκρούονται. Ωστόσο, μία από αυτές είναι η κυρίαρχη ιδεολογία — αυτή που ευθυγραμμίζεται με τα συμφέροντα των ανθρώπων που έχουν την εξουσία και παίρνουν τις σημαντικές αποφάσεις. Αυτή η μικρή ομάδα περιλαμβάνει πολιτικούς, αλλά και εκπροσώπους της κοινωνικής ελίτ, όπως μορφωμένους, γιατρούς, δικηγόρους, δημοσιογράφους, στρατιωτικούς ή ιδιοκτήτες περιουσιών. Στα χέρια τους βρίσκεται η πλειοψηφία της δύναμης για αλλαγές στην κοινωνία.

Η υπόλοιπη κοινωνία, η πλειονότητα, μπορεί θεωρητικά να επηρεάσει αποφάσεις, αλλά στην πράξη η συμμετοχή της είναι περιορισμένη και συχνά ελεγχόμενη από την ελίτ. Με αυτόν τον τρόπο, η κυρίαρχη ιδεολογία διατηρείται και επηρεάζει την καθημερινή ζωή όλων, ενώ ταυτόχρονα διασφαλίζεται η συνέχιση της κοινωνικής τάξης.

Μία από τις βασικές αρχές είναι ότι οι κοινωνικοί θεσμοί επιδιώκουν πάνω από όλα την αυτοσυντήρηση. Όπως στη φύση η ζωή διατηρείται μέσω αναπαραγωγής, έτσι και οι κοινωνικοί θεσμοί — οικογένεια, εργασία, τέχνη, σχέσεις εξουσίας — διατηρούν τον εαυτό τους και τις δομές που τους στηρίζουν. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, διατηρείται και η κυρίαρχη ιδεολογία, αφού η κοινωνία χρησιμοποιεί ιδεολογικά εργαλεία για να συνεχίσει να λειτουργεί όπως είναι και να προστατεύει όσους έχουν τη δύναμη.

Με άλλα λόγια, η ιδεολογία δεν είναι απλώς μια συλλογή ιδεών: είναι ένα εργαλείο που καθοδηγεί τη δράση των κοινωνικών θεσμών και επιτρέπει στην κοινωνία να διατηρεί τη σταθερότητα και την τάξη της.

 

Πόλεμοι και Παγκόσμιες Συγκρούσεις

Η έννοια της ιδεολογίας και της αυτοσυντήρησης που περιγράφεται στο παρόν άρθρο βρίσκει άμεση εφαρμογή στις σημερινές διεθνείς συγκρούσεις, όπως οι πόλεμοι μεταξύ Ισραήλ και Ιράν με την υποστήριξη των ΗΠΑ, και της Ουκρανίας με τη Ρωσία. Σε αυτά τα παραδείγματα φαίνεται καθαρά πώς οι κυρίαρχες ιδεολογίες καθοδηγούν πολιτικές αποφάσεις, στρατιωτικές κινήσεις και μέσα επικοινωνίας, και πώς οι κοινωνικοί θεσμοί (κυβερνήσεις, στρατός, ΜΜΕ, διεθνείς οργανισμοί) εργάζονται για να διατηρήσουν τη σταθερότητα και τα συμφέροντα των ελίτ που έχουν τη δύναμη.

Στον πόλεμο Ισραήλ–Ιράν, για παράδειγμα, η κυρίαρχη ιδεολογία κάθε πλευράς (θρησκευτική, εθνική και γεωπολιτική) καθορίζει ποιοι θεωρούνται σύμμαχοι ή εχθροί και πώς διαμορφώνεται η δημόσια γνώμη μέσω των μέσων ενημέρωσης. Η προπαγάνδα, οι δηλώσεις ηγετών και η κάλυψη των γεγονότων από τα ΜΜΕ χρησιμοποιούνται για να εδραιώσουν τη νομιμοποίηση των ενεργειών τους και να ενισχύσουν την πίστη της κοινωνίας στην κυρίαρχη ιδεολογία.

Στον πόλεμο Ουκρανίας–Ρωσίας, οι θεσμοί και οι πολιτικές ελίτ επιδιώκουν την αυτοσυντήρηση: η Ρωσία διατηρεί τη στρατιωτική της δύναμη και την πολιτική της επιρροή στην περιοχή, ενώ οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους υποστηρίζουν την Ουκρανία μέσα από στρατιωτική, οικονομική και διπλωματική πίεση, προβάλλοντας ταυτόχρονα μια ιδεολογία υπέρ της κυριαρχίας και της εθνικής ανεξαρτησίας. Η πλειοψηφία των πολιτών σε κάθε πλευρά επηρεάζεται από αυτές τις κυρίαρχες αφηγήσεις, ενώ η πραγματική συμμετοχή της στη λήψη στρατηγικών αποφάσεων είναι περιορισμένη.

Αυτά τα παραδείγματα δείχνουν ότι η ιδεολογία λειτουργεί όχι μόνο ως σύστημα αξιών αλλά και ως εργαλείο αυτοσυντήρησης. Οι κοινωνικοί θεσμοί και οι ελίτ χρησιμοποιούν την ιδεολογία για να διατηρήσουν τη δύναμή τους, να νομιμοποιήσουν τις ενέργειές τους και να ελέγξουν τον τρόπο που η κοινωνία κατανοεί και συμμετέχει στις κρίσεις. Σε πολέμους και διεθνείς συγκρούσεις, η ιδεολογία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη στρατηγική, την προπαγάνδα και την επιβίωση των κρατικών και κοινωνικών δομών.

Συμπερασματικά οι πολιτικοί και στρατιωτικοί θεσμοί λειτουργούν με βασικό στόχο την αυτοσυντήρηση τους: τη διατήρηση της ισχύος, της επιρροής και της σταθερότητας του συστήματος που εκπροσωπούν. Η κυρίαρχη ιδεολογία χρησιμοποιείται για να νομιμοποιήσει αποφάσεις, να περιορίσει τις αντιδράσεις και να καθοδηγήσει την κοινωνία, η οποία συμμετέχει κυρίως ως αποδέκτης αυτών των αφηγήσεων.

Έτσι, οι πόλεμοι δεν είναι μόνο στρατιωτικές συγκρούσεις, αλλά και συγκρούσεις ιδεολογιών. Μέσα από αυτές, γίνεται φανερό ότι η ιδεολογία αποτελεί βασικό εργαλείο για τη διατήρηση της εξουσίας και της κοινωνικής τάξης, ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσης και αβεβαιότητας.

Σε έναν κόσμο όπου οι πληροφορίες διακινούνται με ταχύτητα και οι συγκρούσεις πολλαπλασιάζονται, η κατανόηση του ρόλου της ιδεολογίας γίνεται πιο κρίσιμη από ποτέ. Το ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος έχει δίκιο, αλλά ποιος διαμορφώνει το πλαίσιο μέσα στο οποίο ορίζεται το «δίκαιο». Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η κριτική σκέψη αποτελεί ίσως το μόνο εργαλείο που διαθέτει η κοινωνία για να μην παραμένει απλώς αποδέκτης, αλλά να μετατρέπεται σε ενεργό παράγοντα των εξελίξεων.

κγ

#Ιδεολογία #ΜΜΕ #Εξουσία #Πόλεμος #Γεωπολιτική #Επικαιρότητα #Κοινωνία #Ανάλυση #ΚριτικήΣκέψη

 

23.4.1999 Ο βομβαρδισμός της Κρατικής Τηλεόρασης στο Βελιγράδι

 

23.4.1999 Μαύρη σελίδα για το ΝΑΤΟ

Ο βομβαρδισμός της Κρατικής Τηλεόρασης στο Βελιγράδι

Σαν σήμερα 23 Απριλίου του 1999 το κτίριο της σερβικής τηλεόρασης στο Βελιγράδι βομβαρδίστηκε  από αεροπλάνα του ΝΑΤΟ, κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Κοσσυφοπέδιο, με αποτέλεσμα 16 άτομα να σκοτωθούν και πολλά να τραυματιστούν.

Στην Ελλάδα, οι εφημερίδες της 24ης Απριλίου κυκλοφόρησαν με μαύρη κορδέλα σε ένδειξη πένθους, ενώ το ΝΑΤΟ χαρακτήρισε το κτίριο στο Βελιγράδι «νόμιμο στόχο».

Η Διεθνής Αμνηστία εξέφρασε τις σοβαρές της ανησυχίες για την επίθεση που έπληξε τις πρώτες πρωινές ώρες της 23ης Απριλίου το κεντρικό κτίριο της Κρατικής Τηλεόρασης στο Βελιγράδι, κατά τη διάρκεια της οποίας σκοτώθηκαν 15 άνθρωποι, όλοι άμαχοι Πολίτες.

"Συμφωνά με πληροφορίες που έχουμε στη διάθεση μας. δεν μπορούμε να δικαιολογήσουμε με κανένα τρόπο την επίθεση αυτή. Ζητούμε επειγόντως από το NATO εξηγήσεις για τη εκτέλεση μιας τέτοιας επίθεσης " είπε ο Paul Miller, Ερευνητής της Διεθνούς Αμνηστίας στην πρώην Γιουγκοσλαβία.

Για να θεωρείται μια τοποθεσία νόμιμος στρατιωτικός στόχος, πρέπει να σχετίζεται άμεσα με τη διεξαγωγή στρατιωτικών επιχειρήσεων και ακόμη και σε αυτή την περίπτωση, οι κανόνες προστασίας για τη ζωή των άμαχων Πολιτών, πρέπει να χαίρουν σεβασμού .

Αναφέρθηκε  ότι οι άνθρωποι που βρίσκονταν μέσα στο κτίριο είπαν, ότι είχαν καταλάβει, πως το NATO προτείθετο να βομβαρδίσει τους Αναμεταδότες και όχι το κεντρικό Τηλεοπτικό Κτίριο, που όμως  χτυπήθηκε στις 23 Απριλίου. Ο Στρατηγός Jean Pierre Kelche, επικεφαλής των Γαλλικών Ενόπλων Δυνάμεων, είχε δηλώσει σε Συνέντευξη Τύπου στις 8 Απριλίου 1999: «Σκοπεύουμε να καταστρέψουμε τους Σταθμούς Αναμετάδοσης.  Ο στόχος μας δεν είναι οι Δημοσιογράφοι».

 

Το Διεθνές Ανθρωπιστικό Δίκαιο απαγορεύει επιθέσεις εναντίον του άμαχου πληθυσμού. Επίσης απαιτεί αυστηρούς κανόνες προστασίας κατά τη διεξαγωγή επιθέσεων οι οποίες μπορεί να επηρεάσουν τον άμαχο πληθυσμό.

Μόλις λίγες ημέρες μετά το πόρισμα του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης για τα Εγκλήματα στην Πρώην Γιουγκοσλαβία (ICTY) που απάλλασσε το ΝΑΤΟ από κάθε κατηγορία για την αεροπορική εκστρατεία κατά της Γιουγκοσλαβίας, η Διεθνής Αμνηστία κατήγγειλλε  τη Βορειοατλαντική Συμμαχία για διάπραξη εγκλημάτων πολέμου κατά τη διάρκεια των βομβαρδισμών την άνοιξη του 1999.

Σε νέα έκθεσή της η οργάνωση προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων το 2000 κατηγόρησε το ΝΑΤΟ ότι παραβίασε τις διεθνείς συνθήκες, προκαλώντας σε πολλές περιπτώσεις το θάνατο αθώων πολιτών και ζητήθηκε η παραπομπή των υπευθύνων στη δικαιοσύνη.

Την ίδια χρονιά, η διεθνής οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων "Human Rights Watch" ανακοίνωσε ότι δεν δικαιολογείται ο βομβαρδισμός του κτιρίου της τηλεόρασης και οι "Ρεπόρτερ χωρίς σύνορα" δήλωσαν το 2002 ότι "η επίθεση στη Ραδιοφωνία και Τηλεόραση της Σερβίας θα μπορούσε χρησιμεύουν ως επικίνδυνο προηγούμενο και ανοίγουν το δρόμο για παρόμοιες επιθέσεις στα ΜΜΕ σε μελλοντικές συγκρούσεις ».

Η Διεθνής Αμνηστία χαρακτήρισε έγκλημα πολέμου τις αεροπορικές επιδρομές του ΝΑΤΟ στις 23 Απριλίου του 1999 κατά του κτιρίου όπου στεγαζόταν η σερβική κρατική τηλεόραση. Κατά την επίθεση αυτή είχαν χάσει τη ζωή τους άμαχοι πολίτες.

Επρόκειτο για σκόπιμη επίθεση κατά μη στρατιωτικού στόχου. Οι επικεφαλής του ΝΑΤΟ παραβίασαν τις διεθνείς συνθήκες συνεχίζοντας τους βομβαρδισμούς κατά πολλών δρόμων και γεφυρών. Ο αριθμός των πολιτών που σκοτώθηκαν θα είχε μειωθεί εξαιρετικά, εάν οι δυνάμεις του ΝΑΤΟ είχαν σεβαστεί πλήρως τους κανόνες πολέμου ανέφερε στην ανακοίνωση της Διεθνούς Αμνηστίας.

Η ανθρωπιστική οργάνωση με την ανακοίνωσή της αυτή καταγγέλλει ότι η Συμμαχία δεν έλαβε τις κατάλληλες προφυλάξεις, προκειμένου να μειώσει τις απώλειες από την αεροπορική εκστρατεία στο Κοσσυφοπέδιο.

Η πλέον ισχυρή στρατιωτική συμμαχία του κόσμου θα έπρεπε να λειτουργεί με κανόνες που αποβλέπουν στην προστασία των πολιτών κατέληγε η έκθεση της οργάνωσης.

Το ΝΑΤΟ ακολούθως εξέδωσε ανακοίνωση στην οποία χαρακτηρίζει αβάσιμες τις κατηγορίες της διεθνούς οργάνωσης.

Η σκληρή ΝΑΤΟϊκή επίθεση κατά του κτιρίου της σερβικής τηλεόρασης λίγες μόνο ώρες μετά τη νέα πρόταση του Βελιγραδίου για εκτόνωση της κρίσης προκάλεσε την αγανάκτηση της δημοσιογραφικής οικογένειας και οι ξένοι εκπρόσωποι του Τύπου την καταδίκασαν μαζί με τους Έλληνες συναδέλφους τους.

Ας δούμε όμως το άρθρο του Γιάννη Διακογιάννη στα ΝΕΑ της 24^ης Απριλίου 1999 όπου με γλαφυρό τρόπο περιγράφει τα γεγονότα.

 

Με 3 πυραύλους το ΝΑΤΟ επέβαλε τη σιωπή στην ενημέρωση

ΒΕΛΙΓΡΑΔΙ

Το χαμόγελο είχε εξαφανισθεί χθες ­ και για πρώτη φορά από την αρχή του πολέμου ­ από τα πρόσωπα των όμορφων κοριτσιών και αγοριών της Σερβίας. Μόνον το πείσμα τους έδειχνε να είναι ακόμη μεγαλύτερο, αν και δεν ξέρω πλέον, τόσες μέρες που είμαι στο Βελιγράδι, από τι πρέπει να 'ναι φτιαγμένοι οι άνθρωποι αυτοί για να δείχνουν τόσο... τρελοί μέσα σ' αυτό τον πόλεμο και κάτω από έναν ουρανό που... βρέχει πυραύλους.

Λίγες μόλις ώρες μετά την αναχώρηση του Βίκτορ Τσερνομίρντιν από το Βελιγράδι, η εγκληματική ΝΑΤΟϊκή επίθεση, με νεκρούς και τραυματίες δημοσιογράφους και τεχνικούς στο κεντρικό κτίριο της ραδιοτηλεόρασης, απ' όπου εξέπεμπαν και όλες οι ξένες τηλεοράσεις, δεν άφησε κανέναν από τους Γιουγκοσλάβους και τους ξένους δημοσιογράφους που ζούμε αυτή την τραγωδία εδώ στο Βελιγράδι να κλείσουμε μάτι. Και όταν χθες το πρωί οι μπουλντόζες προσπαθούσαν να ανοίξουν δρόμο μήπως και διασωθεί κανείς, από το κατεστραμμένο κτίριο της πυκνοκατοικημένης και πολυσύχναστης οδού Αμπερντάρεβα, πολλοί συνάδελφοι έκλαιγαν βλέποντας να περνά η ώρα και να μη βρίσκουν τον διπλανό τους στη δουλειά.

Νεκροί και τραυματίες

Οι αριθμοί που ακούγονταν για τους νεκρούς και τους τραυματίες στα νοσοκομεία «έπαιζαν» για πολλές ώρες. Τρεις, επτά, δεκαπέντε νεκροί... Δεκαοκτώ, τριάντα, σαράντα τραυματίες...

Όλοι οι Έλληνες δημοσιογράφοι που βρεθήκαμε δέκα λεπτά μετά την επίθεση των ΝΑΤΟϊκών πυραύλων μπροστά στα συντρίμμια του κτιρίου, λίγα μόλις μέτρα από την ομοσπονδιακή Βουλή, γίναμε θεατές μιας απέραντης φρίκης. Γιατροί και τεχνικοί αναγκάσθηκαν να κόψουν τα... πόδια εγκλωβισμένου ατόμου για να μην πεθάνει!

Πηδούσαν από τα παράθυρα

Παρά τη συσκότιση ο ουρανός του Βελιγραδίου φωτίστηκε από τα αντιεροπορικά.

Την ίδια ώρα δημοσιογράφοι του κρατικού ραδιοτηλεοπτικού σταθμού RTS που ισοπεδώθηκε προσπαθούσαν μέσα από τα συντρίμμια να τραβήξουν και να σώσουν κασέτες της τηλεόρασης και αρχειακό υλικό, ενώ νωρίτερα την ώρα της επίθεσης Γιουγκοσλάβοι συνάδελφοί μας πηδούσαν από τα παράθυρα για να γλιτώσουν!

 «Όλο το σκηνικό είναι ένα σκηνικό του παραλόγου, που μόνον μία αρχαία τραγωδία θα μπορούσε να εκφράσει», δήλωσε στα «ΝΕΑ» ο Γκόραν Μάτιτς, υπουργός και στενός συνεργάτης του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς. «Οι τρεις πύραυλοι του ΝΑΤΟ επέβαλαν με το αίμα που χύθηκε τη λογοκρισία όχι μόνον στα γιουγκοσλαβικά μέσα ενημέρωσης, αλλά και στα ξένα τηλεοπτικά δίκτυα που χρησιμοποιούσαν τις εγκαταστάσεις μας για να στέλνουν το σήμα τους».

Για το CNN

Γνώρισαν τον τρόμο. Σέρβος αστυνομικός απομακρύνει δημοσιογράφο από τα χαλάσματα.

Ο σύμβουλος του υπουργού Εξωτερικών Ράντε Ντρόμπατς, σε σχετική ερώτηση, επεσήμανε στα «ΝΕΑ» ότι «δεν θεωρώ τυχαίο πως την ώρα που οι Ρώσοι και εμείς αναζητούμε διεξόδους και πολιτικές λύσεις, το ΝΑΤΟ αποφάσισε να σκληρύνει τη στάση του χτυπώντας την καρδιά της πληροφόρησης για να επιβάλει τη μονοκρατορία του CNN».

Ο Ντρόμπατς είπε ακόμη ότι «περιέργως ορισμένες δυτικές πηγές, αλλά και ο ίδιος ο Μπιλ Κλίντον, επεχείρησαν χθες να αποπροσανατολίσουν τη διεθνή κοινή γνώμη, ότι δήθεν κάτι γίνεται, ενώ ήδη είχαν αποφασίσει όχι απλώς να σκληρύνουν τη στάση τους, αλλά και να δολοφονήσουν δημοσιογράφους επιβάλλοντας σιγή στα μέσα ενημέρωσης».

Για το πρόβλημα ­ πέραν της ανθρώπινης τραγωδίας ­ των ξένων τηλεοπτικών συνεργείων να μπορούν να μεταδίδουν εικόνα έγιναν συσκέψεις χθες το πρωί, «μήπως μπορεί αυτό να γίνεται δορυφορικά», ενώ το ιδιωτικό – δημοτικό ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο STUDIO Β ανέλαβε να μεταδίδει, έστω και σε περιορισμένη εμβέλεια, το σήμα της κρατικής τηλεόρασης.

Όμως η Σλομποντάνκα Κογιαντίνοβιτς και ο σύζυγός της Ντράγκαν, που διευθύνουν τον σταθμό, όπως μου είπαν, έχουν κι αυτοί τα προβλήματά τους. Ο σταθμός βρίσκεται στην κορυφή του άλλου υψηλού ουρανοξύστη ­ τον πρώτο τον κατέστρεψαν οι ΝΑΤΟϊκοί πύραυλοι ­ και γι' αυτός τις... επικίνδυνες ώρες απομακρύνονται από αυτό οι δημοσιογράφοι, ενώ μηχανήματά του έχουν μεταφερθεί σε ασφαλέστερα μέρη.

Στο Κέντρο Τύπου του Στρατού, πολλοί ξένοι δημοσιογράφοι ­ και από πολλά ραδιοτηλεοπτικά δίκτυα της Δυτικής Ευρώπης ­ για πρώτη φορά εξέφραζαν τόσο ανοιχτά καταδικαστικές απόψεις για τη ΝΑΤΟϊκή επίθεση και ζητούσαν να διαμηνύσουν στον Γκόραν Μάτιτς τη συμπαράστασή τους, για το πλήγμα που δέχθηκε ο δημοσιογραφικός κόσμος της χώρας.

Δυστυχώς, όπως επισημαίνει στα «ΝΕΑ» ο Γαλλοϊταλός συγγραφέας Ντανιέλ Σιφόν, ο οποίος για μέρες βρίσκεται στο Βελιγράδι, συμπαραστεκόμενος στον λαό της Γιουγκοσλαβίας, «δεν πήραμε όλοι όσο σοβαρά έπρεπε τη συμβολική κίνηση για ανθρώπινη αλυσίδα - ασπίδα, που έγινε το βράδυ της Δευτέρας από πολλούς από εσάς τους ξένους δημοσιογράφους στο κτίριο της κρατικής ραδιοτηλεόρασης. Αν το επαναλαμβάναμε κάθε μέρα, αφού όλοι ξέραμε ότι το CNN είχε ειδοποιηθεί από την Ατλάντα πως θα χτυπηθεί το κτίριο, αν όλοι επαγρυπνούσαμε, ίσως δεν θα το τολμούσαν».

Ο Ντανιέλ Σιφόν, φιλόσοφος και συγγραφέας πολλών βιβλίων, την ώρα που... απρεπώς, στις 10 χθες το πρωί, του ζήτησα να σταματήσουμε τη συνομιλία για να προλάβω το ρεπορτάζ, μου είπε: «Θέλω μία φράση να προλάβω... Εμείς οι διανοούμενοι ας γίνουμε... κεραίες και... δορυφορικοί σταθμοί να μεταδίδουμε αυτό που οι εγκληματίες χτύπησαν τόσο σκληρά, την αλήθεια. Επιχείρησαν να σκοτώσουν την ελευθερία της πληροφόρησης και σκότωσαν δημοσιογράφους. Οι διανοούμενοι όμως είναι πολλοί...».

Χθες το πρωί, με το φως της ημέρας πλέον, που ξαναπήγα να δω τα ερείπια της τηλεόρασης, ο τεράστιος κρατήρας και το «σάντουιτς» των πέντε ορόφων σε απωθούσαν να φύγεις μακριά, να μη βλέπεις άλλο αυτή «την απίστευτη τραγωδία», όπως χαρακτηριστικά είπε στα «ΝΕΑ» ο Έλληνας πρέσβης στο Βελιγράδι, Παναγιώτης Βλασόπουλος, «που έπληξε τη δημοσιογραφική οικογένεια της Ευρώπης».

Τα σπασμένα τζάμια, οι καταστροφές στα γύρω κτίρια, οι ηλικιωμένες γυναίκες που έστεκαν με τις ώρες έξω από τις πόρτες των σπιτιών τους, για να μάθουν, τα λουλούδια που εναπόθετε ο κόσμος ­ και εμείς οι Έλληνες, αλλά και Ιταλοί δημοσιογράφοι ­ ο καιρός που ήταν όλο το πρωινό μουντός και βαρύς έδιναν ένα δυσάρεστο τοπίο.

Χθες τα ξημερώματα χτυπήθηκαν σ' όλη τη χώρα πολλοί αναμεταδότες. Το σημαντικότερο χτύπημα ήταν αυτό που έγινε στα Άβαλα και στην Κρίνιατσα, όπου ΝΑΤΟϊκοί πύραυλοι χτύπησαν σημαντικούς και κρίσιμους για το όλο ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο αναμεταδότες.

Τον ΝΑΤΟϊκό βομβαρδισμό του Μεγάρου της Ραδιοτηλεόρασης στο Βελιγράδι καταδικάζουν με χθεσινή, κοινή τους ανακοίνωση οι συνδικαλιστικές οργανώσεις του Τύπου όλης της χώρας, ζητώντας από τη Διεθνή Ομοσπονδία Δημοσιογράφων (ΔΟΔ), την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Δημοσιογράφων, καθώς και από τις δημοσιογραφικές ενώσεις των χωρών-μελών του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης να προστατέψουν τη ζωή των πολιτών της Γιουγκοσλαβίας, αλλά και των δημοσιογράφων οι οποίοι βρίσκονται στο Βελιγράδι, επιτελώντας το επαγγελματικό τους καθήκον.  

Όπως εξάλλου αναφέρεται στην ανακοίνωση, προδίδει «παρανοϊκή λογική» το να θεωρείται στρατηγικός στόχος το κτίριο της τηλεόρασης και να ονομάζονται «παράπλευρες συνέπειες του πολέμου» οι οποιεσδήποτε απώλειες σε ανθρώπους. «Επιτακτικό αίτημα όλων των Ελλήνων δημοσιογράφων», καταλήγει η ανακοίνωση, «είναι οι κυβερνήσεις των χωρών-μελών του ΝΑΤΟ να ζητήσουν άμεση διακοπή των βομβαρδισμών και να διαχωρίσουν τη θέση τους από αυτούς που τους διατάσσουν».

Συγκλονισμένος

Η Διεθνής Ομοσπονδία Δημοσιογράφων καταδίκασε έντονα χθες τον βομβαρδισμό του κτιρίου της κρατικής τηλεόρασης της Σερβίας RTS.

Ο γενικός γραμματέας της Ομοσπονδίας, Αϊντάν Ουάιτ, δήλωσε ότι αισθάνεται συγκλονισμένος από τον βομβαρδισμό, ο οποίος όπως είπε έγινε παρά τις έγγραφες διαβεβαιώσεις του εκπροσώπου Τύπου του ΝΑΤΟ. «Το ΝΑΤΟ μας είχε πει ότι είχε ακυρώσει ορισμένες επιχειρήσεις για να αποφύγει να έχει θύματα αμάχους. Τώρα είμαι ακόμη πιο συγκλονισμένος από την ξαφνική αλλαγή τακτικής», δήλωσε.

ΕΙΣ ΜΝΗΜΗ

Κατάλογος των νεκρών

 

Το μνημείο «Γιατί;» στο Tasmajdan

Aleksandar Deletić (30), κάμεραμαν

Branislav Jovanović (50), επικεφαλής τεχνικός

Darko Stoimenovski (25), βοηθός τεχνικός

Ντέγιαν Μάρκοβιτς (39), γκαρντ

Dragan Tasić (29), ηλεκτρολόγος

Ντράγκοραντ Ντραγόγεβιτς (27), γκαρντ

Ivan Stukalo (33), τεχνικός

Jelica Munitlak (27), makeup artist

Ksenija Banković (27), μίξη εικόνων

Μίλαν Γιοκίμοβιτς (47), γκαρντ

Μίλοβαν Γιάνκοβιτς (59), μηχανικός

Nebojša Stojanović (26), επικεφαλής τεχνικός

Siniša Medić (32), σχέδιο παραγωγής

Slaviša Stevanović (32), τεχνικός

Slobodan Jontić (54), σκηνοθέτης

Tomislav Mitrović (61), συντάκτης προγράμματος

Το μνημείο «Γιατί;» ανεγέρθηκε στη μνήμη των θυμάτων της επίθεσης.

Πηγές:

https://www.iellada.gr/kosmos/mnimes-o-vomvardismos-tis-servikis-tileorasis-sto-veligradi

https://www.tanea.gr/1999/04/24/greece/me-3-pyrayloys-to-nato-epebale-ti-siwpi-stin-enimerwsi/

https://www.in.gr/2000/06/07/world/i-diethnis-amnistia-katigorei-to-nato-gia-egklimata-polemoy-sti-gioygkoslabia/

http://medusa.libver.gr/jspui/bitstream/123/11302/8/kairoi_05_1999.pdf

https://sr.wikipedia.org/wiki/Бомбардовање_зграде_РТС

https://www.rts.rs/vesti/drustvo/5178249/godisnjica-bombardovanja-rts-a-vec-24-godine-se-pitamo-zasto.html

https://rt.rs/news/28046-godisnjica-bombardovanje-rts-porodice-stradali/

 

Το Συγκρότημα Λαμπράκη και οι μύθοι που το ακολουθούσαν

 

Το Συγκρότημα Λαμπράκη και οι μύθοι που το ακολουθούσαν

Από τον Παπάγο στο κάψιμο των εφημερίδων, στο «νερό του Καματερού» και τα πολιτικά παιγνίδια -Η παρακυβέρνηση της  «Χρ. Λαδά». Οι διαπλοκές, οι επιρροές και οι σχέσεις με το κράτος και τις κυβερνήσεις

Η ιστορία δεν μπορεί ακόμη να γραφεί, αλλά αν γραφόταν θα δικαίωνε τον   Χρήστο Δημητρίου Λαμπράκη. Γιατί την ιστορία τη γράφουν οι νικητές και ο Χρ. Λαμπράκης ούτε τη μάχη έχασε ούτε την επιρροή του στο χώρο των ανθρώπων που γράφουν. Πολλές ήταν ασφαλώς οι επιθέσεις που δεχόταν, αυτό όμως συνδεόταν με το γεγονός ότι και ο ίδιος εμφανιζόταν δημόσια, όχι μόνο ως δύναμη, αλλά και ως πρόσωπο.

Και  όχι μόνο στο χώρο τον εκδοτικό, το μουσικό, της διαπλεκόμενης πολιτικής, αλλά και των καθαρόαιμων   επιχειρήσεων. Δήλωνε ευθέως κέντρο εξουσίας, που χρησιμοποιούσε την πολιτική ως θεραπαινίδα και φρόντιζε να τη διατηρεί σε ρόλους υπηρετικούς.

Η επιρροή τον Συγκροτήματος Λαμπράκη στην πολιτική ζωή του τόπου είναι ένας ολόκληρος μύθος, που ανατρέχει και στην προ Χρήστου Λαμπράκη εποχή και για την αλήθεια του οποίου ουδείς ποτέ διατηρούσε, ιδιωτικώς, την παραμικρή αμφιβολία.

Για δεκαετίες, όμως, ολόκληρες δεν υπήρχε διαθέσιμη στην «αγορά» ούτε μία φωτογραφία του ανθρώπου που διηύθυνε το πρώτο και μεγαλύτερο συγκρότημα Τύπου της χώρας και «ανεβοκατέβαζε κυβερνήσεις».

 

 

■ Ο μύθος

Οι λίγοι μάλιστα που τον «είδαν με τα μάτια» τους συντηρούσαν ένα άλλο μύθο: ότι έπασχε από αγοραφοβία και δεν μπορούσε να δει πάνω από τρεις ανθρώπους μαζί, ούτε υπαλλήλους του!

Αλήθεια ή ψέματα αυτό δεν τον εμπόδισε ποτέ να επιβάλει τις απόψεις του ακόμη και σε ανθρώπους που δεν είχαν κατακτήσει χαριστικά την επωνυμία. Αντίθετα, το μυστικιστικό αυτό κλίμα βοηθούσε να λειτουργεί με όρους πυθαγορικής ομακοΐας το μυθικό «Αυτός έφα».

Και αυτό είναι πιο σημαντικό και από το να προετοιμάζει και να διορίζει πρωθυπουργούς, αφού την πολιτική την ασκούν αυτοί που πράγματι την ασκούν και αυτό, εκόντες-άκοντες το συνειδητοποιούσαν γρήγορα οι πάντες.

Το «νερό του Καματερού», π.χ., που φορτώθηκε εξ ολοκλήρου (όχι βέβαια πως του κόστισε ιδιαίτερα) ο κ. Καψής, είχε συγκινήσει πρώτα τον πρώτο έχοντα λόγον. Και είναι φτηνή οικονομίστικη άποψη, ότι το όλο εγχείρημα έγινε για να κερδίσουν κάποιες χιλιάδες φύλλα τα «Νέα», με κίνδυνο σύντομα να το πληρώσουν ακριβά. Στα ανώτατα κλιμάκια -που λειτουργούν και προδρόμως - οι μετά μεταφυσικής συνδυαζόμενες ιδεοληψίες είναι συνηθέστατες.

Και όταν γίνονται «εθνική πολιτική» και μάλιστα ακόμη και σε θέματα πολιτισμού οι επιπτώσεις είναι βαρύτερες από το καθαρό νεράκι του Καματερού, ακόμη ίσως και από τον ετεροκαθορισμό της πολιτικής, που έτσι κι αλλιώς παρακολουθεί και υπακούει σε σύνθετο γίγνεσθαι.

Και όσο μπόρεσαν κάποιοι υπουργοί να μην αποκαλέσουν, «Νέο Παρθενώνα το Μέγαρο Μουσικής», άλλο τόσο είχαν μπορέσει στο παρελθόν άλλοι να μην πιστέψουν το νερό του Καματερού ως θαυματουργό. Ευκολότερα συγχωρούν στα υψηλά επίπεδα να πολεμήσεις τα συμφέροντα τους παρά την «αποστολή» τους. Και αυτό οι παντός είδους παρακοιμώμενοι το γνωρίζουν.

Τις σχέσεις του με το κράτος και τις κυβερνήσεις περιέγραψε διακριτικά ο ίδιος ο Χρ. Λαμπράκης από την κρατική τηλεόραση κατά την αγιογράφησή του στα 1997: «Δεν μπορώ να πω ότι βρήκα ποτέ αντίρρηση ουσιαστική από το κράτος και από τις κυβερνήσεις».

■ Η πραγματικότητα

 

Σε παλιότερη όμως συνέντευξη του από το ίδιο κανάλι δεν ήταν   τόσο   διακριτικός. Βρέθηκε τότε πολύ κοντά στο λουδοβίκειο και στην πραγματικότητα του «το κράτος είμαι εγώ» και επικρίθηκε.

Οι διαπλοκές του Συγκροτήματος με την πολιτική και τους πολιτικούς υπήρξαν πολύ παλιές. Ο ιδρυτής του «Βήματος» χρεώθηκε από τη «δημοκρατική παράταξη» την εκλογική νίκη του στρατάρχου Παπάγου, που τον υποστήριξε εγκαταλείποντας τη συμμαχία Πλαστήρα-Βενιζέλου. Από τότε οι καθοριστικές παρεμβάσεις πύκνωσαν και επεκτάθηκαν σ' ολόκληρο το πολιτικό φάσμα, καθώς καμιά παράταξη δεν θα μπορούσε να φτάσει στην εξου-σία αν δεν αντλούσε ψήφους από τον απροσδιορίστων ορίων «κεντρώο χώρο», η επιρροή στον οποίο του Συγκροτήματος υπήρξε καθοριστική.

Με τη διαμόρφωση της «Ενώσεως Κέντρου» και την πορεία της προς την εξουσία, αλλά και την πτώση της η συμμετοχή του Συγκροτήματος υπήρξε διαπλαστική για τα σχήματα και τις καταστάσεις. Για το χώρο αυτό το ιστορικό «αυτού το όνομα θα ξαναγραφεί στο "Βήμα" μόνο στο αγγελτήριο του θανάτου του» ισοδυναμούσε με πολιτικό θάνατο.

Τότε όμως οι παρεμβάσεις ήταν διακριτικές και συνήθως παρασκηνιακές. Κάποιες κραυγαλέες μεταστροφές, που έφταναν εκ του προορισμού τους και στους αναγνώστες οδηγούσαν σε προσωρινή αγανάκτηση και κάποτε -όπως στα Ιουλιανά γεγονότα και στα γεγονότα της Νομικής κατά την δικτατορία - και στο κάψιμο των εφημερίδων του.

Ποτέ   όμως   τα γεγονότα αυτά   δεν έφτασαν να απειλήσουν σοβαρά το  Συγκρότημα  και επειδή  οι  «μέσα σελίδες» έμεναν πάντα σταθερά προσανατολισμένες και καλές, αλλά και επειδή η ηγεσία και οι πολιτικοί δεν άντεχαν για πολύ την αντίθεση και κάλυπταν την παρασπονδία, κάνοντας «τα πικρά γλυκά».

Με τον Ανδρέα Παπανδρέου και το Συγκρότημα η σχέση υπήρξε πολυκύμαντη και οι εκατέρωθεν εκβιαστικές πιέσεις συνεχείς. Η σχέση ξεκίνησε με την προσπάθεια ελέγχου ομάδων, ισορροπιών και τάσεων στην Ένωση Κέντρου, όταν ήταν κυβέρνηση. Το «Βήμα» παραχώρησε    την πρώτη του σελίδα για τη δημοσίευση των άρθρων του     Ανδρέα Παπανδρέου, με τα οποία στην ουσία εξήγγειλε την ιδεολογική του πλατφόρμα και την αυτόνομη ομάδα του μέσα στην Ένωση Κέντρου.

Γρήγορα, όμως, η σχέση έγινε περίπλοκη και κινήθηκε από το ζενίθ της απόλυτης υποστήριξης ως το ναδίρ του χλευασμού για να καταλήξει σε σχέση αμφιμερώς ανταποδοτική. Αυτό το «δώρο» της υπερτιμημένης αγοράς του κτιρίου της Συγγρού - σε ημέρες ισχνών αγελάδων για το Συγκρότημα - ως τα Κοσκωτικά δεν μεσολαβούν παρά τρία χρόνια. Και από το χλευασμό της «Μιμής» ως τη συνέντευξη - εξαγγελία των πολιτικών ενδιαφερόντων της κας. Λιάνη στο «Βήμα» λίγο περισσότερα, με συχνές ενδιάμεσες μεταπτώσεις.

Οι εποχές, όμως, άλλαξαν και οι φιλοδοξίες - και οι απαιτήσεις - πλήθυναν, αλλά και οι πολιτικοί, μέσα από την καλλιεργούμενη απαξίωση της πολιτικής έγιναν πιο ευάλωτοι. Συγχρόνως αυξήθηκαν και τα συμφέροντα και τα κέντρα που μπορούσαν να ασκούν «πειστικές» πιέσεις.

Οι παρεμβάσεις γίνονταν ωμές και γρήγορα έφταναν από τις προειδοποιητικές βολές και τους υπαινιγμούς σε πρωτοσέλιδες τορπίλες. Και από την απαίτηση βολικών ρυθμίσεων στην ευθεία επιχείρηση υποδείξεων για την ανάδειξη αρχηγών κόμματος. Και από το «οικείο» ΠΑΣΟΚ στην «αντίπαλο» Νέα Δημοκρατία.

 

■ Οι περιστάσεις

Το ύφος εξαρτάτο από τις περιστάσεις και τους στόχους. Άλλοτε το «ξεφώνημα» Πάγκαλου, η υπονόμευση Τσοχατζόπουλου, η στήριξη Σημίτη και άλλοτε οι συνεχείς προρρήσεις για τον «μέλλοντα πρωθυπουργό» κ. Εβερτ και τα αήθη περί «κλωνισμού» για  τον κ.  Καραμανλή. Και πάντα «κάποιος δικός μας» (υπουργός ή διοικητής τον Αγίου Ορους ή στην παλιά Ολυμπιακή Αεροπορία), σε κρίσιμη θέση. Η εφημερίδα ήταν απλό εργαλείο καθαρών ή απόκρυφων σκοπών.

Η αείμνηστη Ελένη Βλάχου, που ποτέ δεν συμπάθησε τον Χρ. Λαμπράκη, υποστήριζε δημόσια:

«Δεν ήταν ποτέ ούτε εκδότης, ούτε δημοσιογράφος. Ένας καλός μουσικολόγος είναι». Δεν είχε όμως πολύ δίκιο. Ο Χρ. Λαμπράκης σπούδασε οικονομικά. Και μπορεί να είχε υπογράψει ελάχιστα άρθρα στο «Βήμα», δημοσιογράφους όμως, ακόμη και καλούς, δεν δυσκολεύτηκε ποτέ να έχει.

Και μπορεί να «έκλεισε» έντυπα αρκετά, ακόμη και να αγόρασε για να τα κλείσει, οι ισολογισμοί όμως του Συγκροτήματος του έδιναν τα μεγαλύτερα κέρδη και οι άλλες επιχειρήσεις του δεν ήταν προβληματικές. Αλλά και στα ανοίγματα του, παλιά και νέα, σε συγγενείς με τον Τύπο δραστηριότητες έδειχναν ότι είχε καλή αίσθηση του χώρου και της προοπτικής του. Και, κυρίως, είχει αναπτύξει υψηλή τεχνική και μαχητικότητα για να μην απειληθεί από τις μεταβαλλόμενες πολιτικές καταστάσεις.

Ο καθένας κρίνεται από τους στόχους που έχει θέσει ο ίδιος. Και ο κ. Λαμπράκης είχε πετύχει τους δικούς του, επιδεικνύοντας μοναδική προσαρμοστικότητα όταν δεν συμμετείχε αποφασιστικά στη διαμόρφωση της πολιτικής.

Πηγή

Με στοιχεία από το άρθρο του Δήμου Μαυρομάτη στην εφημερίδα «ΤΥΠΟΣ της ΚΥΡΙΑΚΗΣ» της 9ης Μαρτίου 1997 με τίτλο «Συγκρότημα Λαμπράκη η παρακυβέρνηση της «Χρ. Λαδά»