Ταξίδι στην κοσμοπολίτισσα και αρχοντική Σύρο

 

Ταξίδι στην κοσμοπολίτισσα και αρχοντική Σύρο

 

Η Σύρος μοιάζει μοιρασμένη στα δύο, αλλά δεν είναι διχασμένη. Έχει δύο πρόσωπα, αλλά δεν είναι διπρόσωπη. Δεν χρειάζεται να επιλέξετε ποιο «πρόσωπο» θα γνωρίσετε. Αναπόφευκτα θα συναντήσετε και τα δύο. Με το καλοκαίρι να έχει προχωρήσει, η συγκυρία είναι ιδανική να την επισκεφθείτε.

Η πρώτη γνωριμία με τη Σύρο γίνεται συνήθως από το κατάστρωμα κάποιου πλοίου που κατευθύνεται προς κάποιο άλλο, πολυδιαφημισμένο κυκλαδονήσι.

Η εικόνα της «νεοκλασικής» Ερμούπολης και της «μεσαιωνικής» Άνω Σύρου κεραυνοβολεί τον ανυποψίαστο ταξιδιώτη και αποτυπώνεται ανεξίτηλα στο άλμπουμ του εγκεφάλου του. Ειδικά οι δύο λόφοι, με τον Σα Τζώρτζη, την καθολική εκκλησία, αριστερά πάνω από το Κάστρο και την ορθόδοξη εκκλησία της Ανάστασης, δεξιά, στον λόφο Δήλι, θυμίζουν ένα αγαπημένο τμήμα της γυναικείας ανατομίας, που συνειρμικά σε στέλνει πίσω στην παιδική ηλικία και τη μητρική αγκαλιά (γέλα, Φρόυντ!).

Πέρα από την πλάκα, οι 9 στους 10 ταξιδιώτες μπαίνουν σε σκέψεις για την ορθότητα της απόφασης τους να επιλέξουν κάποιο «ιλουστρασιόν» νησί, όπου το περιτύλιγμα μετράει πιο πολύ από την ουσία.

Η Σύρος, πάλι, από την πλευρά της στέκεται ατάραχη, όχι γιατί αδιαφορεί, αλλά γιατί ξέρει ότι το πλοίο θα ξαναπεράσει, και την επόμενη φορά θα κατέβεις με ανυπομονησία, σπρώχνοντας στη σκάλα τους μικροπωλητές που ανεβαίνουν με τα καλάθια γεμάτα λουκούμια και χαλβαδόπιτες.

Μέχρι να συμβεί αυτό, εσύ αρκείσαι στο να ρωτήσεις κάποιο μέλος του πληρώματος για τις δύο εκκλησίες και, όταν αυτός σου εξηγήσει για τις δυο κοινότητες του νησιού, την καθολική και την ορθόδοξη, παίρνεις μια πρώτη, επιφανειακή ιδέα για τη δισυπόστατη, αλλά αδιαίρετη φυσιογνωμία του νησιού. Όταν θα επιστρέψεις, θα καταλάβεις ότι η Σύρος είναι αριστοκράτισσα καλλονή «παλαιάς κοπής», χωρίς το μπλαζέ «υφάκι» της νεόπλουτης, αλλά ταυτόχρονα και μια λαϊκή μποέμισσα, χωρίς την αγοραία χυδαιότητα του σκυλάδικου.

Είναι φύση καλλιτεχνική και διανοούμενη, που δεν περιορίζεται στα αναγνωστήρια και τις γκαλερί, αλλά βγαίνει στον δρόμο για να γευτεί τις χαρές της ζωής.

 

Ένα νησί, δυο δόγματα

 

«Η Σύρος... είναι περίπου ο ομφαλός της Ελλάδας, η πρωτεύουσα της κομψότητας και της αρχοντιάς. Ποιος αλήθεια θα φανταζόταν ότι θα συναντούσε τον κόσμο αυτό σ' ένα βραχονήσι του Αιγαίου;» (ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΓΚΟΤΙΕ)

Ο βασικός, κύριος και καίριος διαχωρισμός που δημιουργεί τα δύο πρόσωπα της Σύρου είναι θρησκευτικός. Έχει, όμως, πολλά συμφραζόμενα και συμπαρομαρτούντα: Χρονικά, γεωγραφικά, οικονομικά, επαγγελματικά, πολεοδομικά, συγκοινωνιακά και αρχιτεκτονικά. Κατ' αρχάς, ο καθολικός, ο Φραγκοσυριανός, είναι ο «παλιός», αυτός που ζούσε στο νησί «από πάντα». Δεν ήταν βέβαια ανέκαθεν καθολικός.

Στα βυζαντινά χρόνια ήταν και αυτός ορθόδοξος. Όταν το 1207 κατέλαβαν το νησί οι Ενετοί, ασπάστηκε τον καθολικισμό, διατηρώντας όμως την ελληνική γλώσσα και τα έθιμα του. Ο ορθόδοξος είναι ο «νέος», ο πρόσφυγας που ήρθε στο νησί τον 19ο αιώνα, προερχόμενος από τη Χίο (εξ ου και η συνοικία Βροντάδο), τα Ψαρά, την Κάσο, αργότερα και από την Κρήτη, και βρήκε μια νέα πατρίδα, αφού την παλιά τη ρήμαξαν οι Τούρκοι. Ο καθολικός έμενε κυρίως στην Άνω Σύρο, στο Κάστρο, μια φυσική οχυρωματική θέση που τον προστάτευε από τους πειρατές (μακάρι να ήταν τόσο αποτελεσματικός ο Σα Τζώρτζης με τον Μπαρμαρόσσα, όσο ήταν με τον δράκο).

Ο ορθόδοξος βρήκε απέραντο χώρο κοντά στο λιμάνι για να φτιάξει μια καινούργια πόλη. Και το όνομα αυτής Ερμούπολη, προς τιμήν του Ερμή, του θεού του εμπορίου. Γιατί ο «νέος», ειδικά ο Χιώτης, κατείχε την τέχνη του εμπορίου, από αυτήν είχε πλουτίσει στο νησί του και από αυτή σκόπευε να πλουτίσει και στην καινούρια του πατρίδα. Κατάφερε πολύ γρήγορα (μέσα στον 19ο αιώνα) να κάνει την Ερμούπολη πρώτη δύναμη σε όλη την Ελλάδα στους τομείς του εμπορίου, της βιομηχανίας και της ναυτοσύνης. Εν τω μεταξύ, ο παλιός συνέχιζε με τις παλιές του ασχολίες, τη γεωργία και την κτηνοτροφία, στις οποίες αργότερα προστέθηκε η εργασία στο λιμάνι, τα καρνάγια και τις βιομηχανίες, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν γρήγορα οικονομικές ανισότητες ανάμεσα στις δύο κοινότητες.  

 

Αντιθέσεις και συνθέσεις

 

 

Οι διαφορές που περιέγραψα μπορεί να μην είναι πλέον ορατές στην καθημερινότητα των ανθρώπων, αλλά είναι κάτι παραπάνω από εμφανείς σε μια εικονική, παράλληλη βόλτα σε Ερμούπολη και Άνω Σύρο.

Στη μία θα συναντήσετε το επιβλητικό Δημαρχείο (ίσως το ωραιότερο της Ελλάδας), έργο του αρχιτέκτονα Έρνεστ Τσίλερ, ενώ στο Κάστρο το Δημαρχείο φιλοξενείται σε ένα τυπικό, γουστόζικο, κυκλαδίτικο κτίριο, περίπου 100 φορές μικρότερο. Στην τεράστια πλατεία Μιαούλη, η Ανω Σύρος έχει να αντιπαραβάλει τη λιλιπούτεια πλατεία Μάρκου Βαμβακάρη, που θυμίζει αυλή καφενείου, ενώ στις αψίδες που φιλοξενούν τα δεκάδες cafe στην κεντρική πλατεία της Ερμούπολης αντιτάσσει τις στενές καμάρες που χρησιμεύουν ως δίοδοι. Στους πολύβουους εμπορικούς δρόμους της Ερμούπολης, που ασφυκτιούν από τα αυτοκίνητα, η Άνω Σύρος αντιπροτείνει την Πιάτσα, το στενό κεντρικό καλντερίμι, όπου μοναδικό «όχημα» είναι το γαϊδουράκι. Από τα «κυριλέ» εστιατόρια της «νέας» πόλης, η «παλιά» προτιμά τα παραδοσιακά κουτουκάκια με τα κρασοβάρελα στους τοίχους. Όταν η Ερμούπολη προτείνει ρουλέτα και Μπλακ Τζακ στο χλιδάτο καζίνο της, η Άνω Σύρα προτείνει πρέφα και ταβλάκι στα «ταπεινά» καφενεδάκια της. Στη Μεταμόρφωση (Ορθόδοξη Μητρόπολη), τον Άγιο Νικόλαο και την εκκλησία της Αναστάσεως αντιπαραβάλλονται ο Σα Τζώρτζης (Καθολική Επισκοπή), η Μονή των Ιησουιτών και η εκκλησία της Παναγίας του Καρμήλου. Όταν η Ερμούπολη προτείνει «θέα προς τα πάνω», η Άνω Σύρος προτείνει «θέα προς τα κάτω», και ούτω καθεξής, επ' αόριστον.

Όλα αυτά καταχωνιάζονται βαθιά στο υποσυνείδητο, όταν έρχεται το Πάσχα. Η καθολική κοινότητα του νησιού έχει ειδική άδεια από το Βατικανό να εορτάζει την Ανάσταση την ίδια ημερομηνία με τους ορθόδοξους του νησιού. Τα συναισθήματα της αγάπης, της ομοψυχίας και της σύμπνοιας κατακλύζουν «παλιούς» και «νέους», και μαζί με αυτούς και τους τυχερούς επισκέπτες. Όταν αυτοί απολαμβάνουν το φαντασμαγορικό θέαμα των πυροτεχνημάτων πάνω από τους δύο λόφους, χαίρονται για έναν επιπλέον λόγο: Με ένα εισιτήριο επισκέφτηκαν «δύο νησιά»... 

 

Αρχόντισσα με δύο λόφους

 

Αυτές οi ανισότητες αντικατοπτρίζονται και στην αρχιτεκτονική εικόνα των δύο πόλεων. Η Ανω Σύρα είναι μια τυπική κυκλαδίτικη Χώρα, όπου η οικονομία χώρου και το ανθρώπινο μέτρο έχουν την απόλυτη προτεραιότητα όχι μόνο για οικονομικούς, αλλά και για «φρουριακούς» λόγους.

Τα σπιτάκια είναι μικρά, συνήθως δίπατα, με στενές δίφυλλες πόρτες, τα μπαλκόνια δεν έχουν εξώστη, οι αυλές είναι «ένα» με το σοκάκι και το σοκάκι στενό, ίσα που χωράει το γαϊδουράκι, το μοναδικό μεταφορικό μέσο που κυκλοφορεί εδώ. Αντίθετα, η οικονομική ευμάρεια των «νέων» είναι εμφανής στα υπέροχα νεοκλασικά που κατακλύζουν την Ερμούπολη, με αποκορύφωμα τη συνοικία Βαπόρια, όπου είχαν τα αρχοντικά τους -κυριολεκτικά δίπλα στο κύμα- οι εφοπλιστές της «χρυσής» εποχής. Ελπίζω να γίνεται κατανοητό ότι η περιγραφή που κάνω είναι σχηματική. Μη φανταστείτε ότι καθολικοί και ορθόδοξοι, «παλιοί» και «νέοι», είναι «ταμπουρωμένοι» και περιχαρακωμένοι ο καθένας στον χώρο του, στήνοντας καρτέρι στον «εχθρό».

Ειδικά οι «μικτοί» γάμοι, που αποτελούν πλέον αρκετά συνηθισμένο φαινόμενο, έχουν φέρει πλέον τις δύο κοινότητες πολύ κοντά. Βεβαίως, υπάρχουν και άλλα πράγματα που τις ενώνουν, όπως η κοινή αγάπη τους για τις τέχνες, το θέατρο και τη μουσική. Εκτός και αν το χάσμα ανάμεσα στο ρεμπέτικο του Φραγκοσυριανού Μάρκου Βαμβακάρη και τις όπερες που ακούγονταν στο πανέμορφο θέατρο «Απόλλων» της Ερμούπολης σας φαίνεται αγεφύρωτο. 

 

Μερικές ακόμα πληροφορίες

 

 

Το ξέρατε ότι το όνομα Σύρος προέρχεται από την αρχαία φοινικική λέξη Σουρ ή Οσούρα, που σήμαινε βραχώδης;

Τέλος σας προτείνουμε να δείτε οπωσδήποτε:

Την Άνω Σύρο και την καθολική εκκλησία του Σαν Τζώρτζη με τις τοιχογραφίες.

Το Δημαρχείο, που αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα δημαρχιακά μέγαρα τηw Ελλάδας.

Τη συνοικία Βαπόρια, με τα παλιά αρχοντικά.

Το θέατρο «Απόλλων» που είναι μικρογραφία της Σκάλας του Μιλάνου.

Metrogreece.gr

 

ΣΥΡΟΣ: ΜΙΑ ΑΡΧΟΝΤΙΣΣΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΣΥΡΟΣ

ΜΙΑ ΑΡΧΟΝΤΙΣΣΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

Κόμβος πολιτισμού, με κοσμοπολίτικο αέρα, αριστοκρατικές επαύλεις, αλλά και την αγαπημένη Φραγκοσυριανή του Μάρκου Βαμβακάρη.

ΤΗΣ ΝΤΕΠΥΣ ΧΙΩΤΟΠΟΥΛΟΥ

hiotopoulou@gmail.com

Η Σύρος, με την αριστοκρατική της αύρα, τον πολιτισμό της, τις μουσικές και τις γεύσεις της, τους 29 γραφικούς οικισμούς, τις παραλίες και τα αξιοθέατα της, τα φεστιβάλ και τα πανηγύρια, αποτελεί τον διοικητικό πυρήνα όλων των Κυκλάδων και της Περιφέρειας του Νοτίου Αιγαίου.

Πρωτεύουσα του νησιού η Ερμούπολη, ένα υπαίθριο μουσείο με πανέμορφες πλατείες και ιστορικά μνημεία, με τους ορθόδοξους και καθολικούς ναούς, τα μουσεία, το Θέατρο Απόλλων -μικρογραφία της Σκάλας του Μιλάνου-, το εντυπωσιακό Δημαρχείο στην ιστορική πλατεία Μιαούλη, σχεδιασμένο από τον Ερνέστο Τσίλλερ και εμπνευσμένο από τα ανάκτορα της Τροίας, με τα αρχοντικά στην αριστοκρατική συνοικία Βαπόρια και τον ναό του Αγίου Νικολάου των Πλουσίων με τα πυργωτά κωδωνοστάσια, τη Δημοτική Βιβλιοθήκη, τα στενά στην Άνω Σύρο, είναι σίγουρο ότι θα σας κερδίσει από την πρώτη στιγμή.

Είναι και το Καρνάγιο ή Ταρσανάς, συνυφασμένο με τη ναυτική παράδοση του νησιού, δίπλα από το μεγάλο ναυπηγείο Νεώριο, που λειτουργεί από το 1861.

Μέχρι και σήμερα τόσο ο Ταρσανάς του Μαυρίκου όσο και το Καρνάγιο του Τζώρτζη συνεχίζουν τη ναυπηγική παράδοση με νέο εκσυγχρονισμένο εξοπλισμό.

ΑΝΩ ΣΥΡΟΣ

Ιστορική έδρα του δήμου, σε απόσταση 3,5 χλμ· από το λιμάνι της Ερμούπολης, η Άνω Σύρος ιδρύθηκε το 1200 από τους Ενετούς και συνέχισε να κατοικείται καθ' όλη την πορεία της ιστορίας της, διατηρώντας την καθολική της ταυτότητα και τον μεσαιωνικό της χαρακτήρα.

Τα αμέτρητα σκαλοπάτια, που περνούν ανάμεσα από τα λευκά σπίτια και τις καμάρες στην άκρη του λόφου, οδηγούν στην κορυφή του οικισμού, όπου βρίσκεται η μητρόπολη των καθολικών Σαν Τζώρτζης.

Στην Άνω Σύρο θα βρείτε πληθώρα από ταβέρνες, σημεία πολιτιστικού ενδιαφέροντος και αξιοθέατα συμπεριλαμβανομένων των πυλών του παλιού κάστρου που οδηγούν στην παλιά πόλη, της προτομής και του μουσείου του «πατριάρχη» του ρεμπέτικου Μάρκου Βαμβακάρη, του Ιστορικού Αρχείου Άνω Σύρου, της έκθεσης παραδοσιακών επαγγελμάτων Σύρου, των μοναστηριών των Ιησουιτών και των Καπουτσίνων, της εκκλησίας της Παναγίας του Καρμήλου, της πηγής του Αγίου Αθανασίου κ.ά.

ΟΙΚΙΣΜΟΙ

Αζόλιμνος (5 χλμ. νοτιοανατολικά της Ερμούπολης), ο κοντινότερος παραθαλάσσιος οικισμός από Ερμούπολη με υποδομή και θέα σε Τήνο, Μύκονο και τη νησίδα Άσπρο.

Βάρη (8 χλμ.), το παλαιότερο χωριό του νησιού, αγαπημένος τουριστικός προορισμός με παραλίες, τον κάμπο, το πυργόσπιτο Γουλανδρή και το εκκλησάκι της Παναγίας με την πανοραμική θέα.

Γαλησσάς (7 χλμ.) σε γραφική τοποθεσία γύρω από ένα φυσικό λιμανάκι, με την πέτρινη προβλήτα με τους φοίνικες, το εκκλησάκι της Αγίας Πακού, την καθολική εκκλησία της Ιεράς Καρδίας του Ιησού, τα ερείπια της αρχαίας Γαλησσού, το εκκλησάκι του Αγίου Στεφάνου.

Κίνι (10 χλμ.), τουριστικός παραθαλάσσιος οικισμός, απ' όπου αναχωρούν καραβάκια για παραλίες του νησιού. Στο λιμάνι θα δείτε το μνημείο της Γοργόνας της Παναγιάς, ενώ ο καθολικός ναός Μεταστάσεως της Θεοτόκου, το μοναστήρι της Αγίας Βαρβάρας, το μουσείο αλιευτικών σκαφών, υδρόβιων οργανισμών και οστράκων, είναι στα αξιοθέατα του οικισμού.

Μέγα Γιαλός (12 χλμ.), συνδυάζει τη γραφική ατμόσφαιρα με την εύκολη πρόσβαση. Εκεί και η καθολική εκκλησία της Αγίας Θέκλας, το εκκλησάκι του Αγίου Αντωνίου, αλλά και η ήσυχη παραλία Αμπέλα.

Ποσειδώνια (10 χλμ.), παλαιότερα γνωστή και ως Ντελαγκράτσια από την καθολική εκκλησία Μαντόνα ντέλα Γκράτσια, τελικά επικράτησε με το όνομα της αρχαίας Ποσειδωνίας αφιερωμένη στον θεό Ποσειδώνα ως το αριστοκρατικό θέρετρο της Σύρου.

Φοίνικας (12 χλμ.), πήρε το όνομα του από το αρχαίο λιμάνι των Φοινίκων στον κόλπο του Φοίνικα, εξακολουθεί μέχρι και σήμερα να φιλοξενεί ιδιωτικά σκάφη, αγώνες ιστιοπλοΐας και θαλάσσια σπορ.

Απάνω Μεριά, ορεινό χωριό με τους οικισμούς Μύτακα, Παπούρι, Ρηχωπό, Πλατύ Βουνί, Χαρτιανά και Σαν Μιχάλη (στον τελευταίο παράγεται το φημισμένο τυρί Σαν Μιχάλη, προϊόν Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης από το 1996) και τις παραλίες Βαρβαρούσα, Αετό, Μαρμάρι, Γριά Σπηλιά.

 Το κοκκινόσπιτο που ενέπνευσε τον Μ. Καραγάτση

Η εκκλησία του Προφήτη Ηλία, η Παναγία η Πισκοπιανή και το κοκκινόσπιτο που ενέπνευσε τον Μ. Καραγάτση να γράψει το μυθιστόρημα «Η Μεγάλη Χίμαιρα» αποτελούν μερικά από τα κυριότερα αξιοθέατα του οικισμού.

Χρούσσα (8,5 χλμ.), πανέμορφος οικισμός με γραφικά ξωκλήσια, μεγαλοπρεπή αρχοντικά, επαύλεις, ορθόδοξες και καθολικές εκκλησίες, μονοπάτια και δρομάκια.

ΠΑΡΑΛΙΕΣ

Άγιος Νικόλαος - Αστέρια στην Ερμούπολη, Βάρη (από τις πιο δημοφιλείς, οικογενειακή), Αζόλιμνος (5 χλμ., οργανωμένη), Αχλάδι (8 χλμ., για οικογένειες), Δελφίνι (11 χλμ., απάνεμη), Μέγα Γιαλός (από τις μεγαλύτερες του νησιού), Αμπέλα (μετά το Μέγα Γιαλό, ήσυχη), Αγκαθωπές (14 χλμ., πολυσύχναστη, με ρηχά νερά), Κόμητο (1 χλμ. από Ποσειδώνια, εύκολη πρόσβαση), Φοίνικας (δυτικά, απάνεμη, μαρίνα για ιστιοπλοϊκά), Κόκκινα (1,5 χλμ. από Φοίνικα, πρόσβαση από χωματόδρομο), Βούλγαρη (ανάμεσα σε Ποσειδώνια και Φοίνικα, ανοργάνωτη, οικογενειακή), Γαλησσάς (μεγάλη και δημοφιλής), Αρμεός (για γυμνιστές, από τον Γαλησσά με μονοπάτι), Κίνι (οργανωμένη, ιδανική για ηλιοβασίλεμα), Λωτός (δίπλα στο Κίνι, ταβέρνα), Γράμματα (απομονωμένη, μη οργανωμένη), Γριά Σπηλιά (πρόσβαση από μονοπάτι ή διά θαλάσσης), Αετός (πρόσβαση από Κίνι με καΐκι ή πεζοπορώντας από τη Βαρβαρούσα, 1 χλμ.), Βαρβαρούσα (στον όρμο Αετού, ανοργάνωτη), Αία (πρόσβαση με καΐκι από Κίνι ή από βατό μονοπάτι από τον Κάμπο στην Απάνω Μεριά), Μαρμάρι (απομονωμένη στην Απάνω Μεριά), Μέγα Λάκκος (απόμερη, πρόσβαση από μονοπάτι ή με καΐκι από Κίνι), Κλεισούρα (βόρεια, ιδανική για περιπετειώδεις ψυχές), Φάμπρικα (9 χλμ. από Ερμούπολη, ήσυχη, ψαροντούφεκο), Τρία Λαγγόνια (με δύσκολη πρόσβαση), Σαντορινιοί (7 χλμ., ερημική) κ.ά.

Πώς θα φτάσετε: 

Η Σύρος απέχει 83 ναυτικά μίλια από το λιμάνι του Πειραιά και 62 από χη Ραφήνα. Φτάνετε ακτοπλοϊκώς (από Πειραιά 3 ώρες με ταχύπλοο ή 4 ώρες με συμβατικό πλοίο) ή αεροπορικώς από Αθήνα και Θεσσαλονίκη (εποχικές πτήσεις). Φέτος υπάρχει ακτοπλοϊκή σύνδεση και από Θεσσαλονίκη.

 ► Αρχαιολογικό Μουσείο, από τα παλαιότερα μουσεία, ιδρύθηκε το 1834 (τηλ. 22810-88487).

► Βιομηχανικό Μουσείο Ερμούπολης, στεγάζεται σε 4 βιομηχανικά κτίρια του 19ου αιώνα, ανάμεσα στα εκθέματα είναι και το θρυλικό Enfield 8000, το πρώτο ηλεκτρικό αυτοκίνητο που κατασκευάστηκε στην Ελλάδα (τηλ. 22810-84762).

► Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης στο Πνευματικό Κέντρο Ερμούπολης. Εκκλησιαστικό (τηλ. 22810-82582).

► Μουσείο Μάρκου Βαμβακάρη στην Άνω Σύρο (10.00 -14.00 & 18.00 – 21.00). 

► Θέατρο Απόλλων: Το ιστορικό θέατρο είναι ένα από τα σημαντικότερα αξιοθέατα της Σύρου, καθώς αποτελεί έμβλημα της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ερμούπολης. Δημιουργήθηκε το 1864 από τον Ιταλό αρχιτέκτονα Πιέτρο Σαμπό, που εμπνεύστηκε τον σχεδιασμό του από τέσσερα εντυπωσιακά ιταλικά πρότυπα συμπεριλαμβανομένης της Σκάλας του Μιλάνου και έκτοτε κοσμεί την καρδιά της πρωτεύουσας Ερμούπολης. (Τηλ. 22810-85192)

ΕΘΝΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ

Το Πάσχα που ενώνει ορθόδοξους και καθολικούς

Τελετουργία των Συριανών καθολικών τη Μεγάλη Παρασκευή

Το Πάσχα που ενώνει

ορθόδοξους και καθολικούς

Σύρος, Αθήνα, Ρόδος. Από το σμίξιμο των Επιταφίων στην αρχοντική Κυκλαδίτισσα και τους μικρούς Τομ Σόγιερ της οδού Πυθαγόρα μέχρι το ασβέστωμα των σπιτιών στο Παραδείσι, γνωρίστε το Πάσχα μέσα από τα βιώματα ξεχωριστών ανθρώπων που το έχουν αγαπήσει

Επιμέλεια: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΑΛΑΒΑΝΟΥ

ΣΤΟ ΝΗΣΙ ΤΗΣ ΣΥΡΟΥ το Πάσχα γιορτάζεται με αίγλη... Εδώ και αρκετά χρόνια στις Κυκλάδες οι καθολικοί γιορτάζουν το Πάσχα μαζί με τους ορθοδόξους (αυτή η μεταρρύθμιση οφείλεται στον Πάπα Ιωάννη-Παύλο, ο οποίος ζήτησε και πέτυχε τον σύνδεσμο των ρωμαιοκαθολικών και ορθοδόξων κοινοτήτων). Η φύση συμμετέχει στη γιορτινή ατμόσφαιρα, μιας και η Σύρος θεωρείται από τα πράσινα νησιά των Κυκλάδων. Όλα είναι ανοιχτά και φρεσκοβαμμένα! Οι δύο οικισμοί, της Ερμούπολης και της Άνω Σύρου, που αναπτύσσονται στους δύο λόφους, φαίνονται ενιαίοι και ενωμένοι με τον ίδιο τρόπο που συνυπάρχουν και ζουν, χρόνια τώρα, ορθόδοξοι και καθολικοί. Με ιδιαίτερη αρχιτεκτονική, ο μεσαιωνικός οικισμός της Άνω Σύρου και η νεοκλασική Ερμούπολη γεμίζουν το βλέμμα ομορφιά.

Ο επισκέπτης μπορεί να παρακολουθήσει τις θρησκευτικές τελετές της Μεγάλης Εβδομάδας και τον εορτασμό του Πάσχα στις ορθόδοξες και καθολικές ενορίες, στην Ερμούπολη αλλά και στις εξοχές (Ποσειδώνια, Γαλησσάς, Φοίνικας, Πισκοπειό, Βάρη, Κίνι, κ.ά.), με τα χρωματιστά ξωκλήσια και την κατάνυξη μίας άλλης εποχής. Η γιορτή ξεκινάει από την Κυριακή των Βαΐων, που πραγματοποιείται με ιδιαίτερη κατάνυξη σε όλους τους ναούς του νησιού, συνεχίζεται τη Μεγάλη Τρίτη με τη μοναδική απόδοση του τροπαρίου της Κασσιανής από τη χορωδία του Αγίου Νικολάου, στον ομώνυμο μεγαλόπρεπο ναό, στην περιοχή Βαπόρια, στο κέντρο της Ερμούπολης. Τη Μεγάλη Παρασκευή η λιτανεία των επιταφίων πραγματοποιείται με μεγάλη ευλάβεια. Ο επιτάφιος των καθολικών στην Άνω Σύρο ξεκινάει από τον ναό του Σαν Τζώρτζη και περνά από τα ολοφώτιστα σοκάκια του οικισμού. Στην Ερμούπολη, ο επιτάφιος των καθολικών ξεκινάει από τον Ιερό Ναό της Ευαγγελίστριας, με περιφορά στο κέντρο της πόλης.

Περιφορά επιταφίου στα συριανά σοκάκια

Στο Βροντάδο της Ερμούπολης

Λίγο αργότερα, τρείς επιτάφιοι των ορθοδόξων ενοριών της Ερμούπολης συναντώνται, μετά την περιφορά, στην πλατεία Μιαούλη, στο κέντρο της πόλης μπροστά στο μεγαλοπρεπές κτίριο του δημαρχείου, με τη συμμετοχή της φιλαρμονικής του δήμου. Εκεί γίνεται κατανυκτική δέηση και ψάλλοντα τροπάρια της Μεγάλης Παρασκευής από τη χορωδία του Αγίου Νικολάου.

Πρόκειται για μία μοναδική θρησκευτική τελετή, την οποία παρακολουθούν χιλιάδες Συριανοί και επισκέπτες. Η λειτουργία της Αποκαθήλωσης, το Σάββατο το πρωί, θεωρείται ιδιαίτερης κατάνυξης και σεβασμού γεγονός. Οι καμπάνες όλων των ενοριών χτυπούν λυπημένα όλη την ημέρα και ο κόσμος κινείται με ανάλογη διάθεση και σεβασμό σε όσα συμβαίνουν γύρω του. Το βράδυ της Ανάστασης οι κάτοικοι του νησιού μεταφέρουν το... «Χριστός Ανέστη» σε κάθε σπίτι με το Άγιο Φως. Στον λόφο Δήλι, όπου είναι ο Ναός της Αναστάσεως, γιορτάζεται το θρησκευτικό γεγονός με πυροτεχνήματα και βαρελότα, όπως ακριβώς και στην περιοχή Βροντάδο της Χίου, μια που ο Ναός της Ανάστασης βρίσκεται στην περιοχή Βροντάδο της Ερμούπολης.

Το κείμενο για τη Σύρο υπογράφουν δύο γυναίκες που τη γνωρίζουν καλά: η επιχειρηματίας Ράνια Κουιμτζή, που διαχειρίζεται το «Αρχοντικό Ερμούπολη», και η αρχαιολόγος Μαρία Ρώτα

 

Μετά τη λειτουργία της Ανάστασης και το «Χριστός Ανέστη», οι καθολικοί περιφέρουν το άγαλμα του Κυρίου τοποθετημένο σε χρυσό κουβούκλιο, ανοιχτό στις τέσσερις πλευρές και καλυμμένο με βιολέτες, λεμονανθούς και πασχαλιές. Ακολουθούν πολύχρωμα λάβαρα των αδελφοτήτων και πλήθος κόσμου να παρακολουθεί.

Η ημέρα του Πάσχα γιορτάζεται με ήθη και έθιμα κυκλαδίτικα και νησιώτικα, με αποκορύφωμα το κάψιμο του Ιούδα. Η εμπειρία είναι συγκλονιστική, από την ώρα που ξεκινάει το... «ταξίδι» έως και αρκετές ημέρες αφού ολοκληρωθεί. Οι Συριανοί είναι ιδιαίτερα ευγενείς και φιλόξενοι. Η Ερμούπολη λάμπει από αρχοντιά, ομορφιά και καθαριότητα. Η Άνω Σύρος ξεχωρίζει με τα ασβεστωμένα σοκάκια, την υπέροχη θέα και τα ρομαντικά ταβερνάκια της. Η Ποσειδώνια, ο Φοίνικας, ο Γαλησσάς, η Βάρη, το Πισκοπειό, τα Χρούσσα, το Κίνι  σας περιμένουν να σας μαγέψουν και να γευτείτε ομορφιές μιας άλλης εποχής.

"ΕΘΝΟΣ"