Δάφνη αμάραντη

 

Δάφνη αμάραντη

Η ποθητή του Απόλλωνα, η δοξαστική των ηρώων και των ποιητών

Του Γιώργου Ζεβελάκη - Γεωπόνου

Σ' όλους τους μήνες υπάρχουν μέρες δόξας, αλλά η 25η Μαρτίου δρέπει τις περισσότερες δάφνες, με τις προτομές των ηρώων του Εικοσιένα τη μέρα αυτή να περιμένουν για να στεφανωθούν. Η στέψη με κλάδο δάφνης είναι συνήθεια που συνεχίζεται χιλιάδες χρόνια.

Η αφετηρία είναι μυθολογική. Η Δάφνη, η όμορφη θυγατέρα της Γης και του Πηνειού, αγαπήθηκε παράφορα από τον Απόλλωνα, θεό της σύνεσης και του μέτρου κατά τα άλλα, και για να τη γλυτώσει από το άγριο κυνηγητό του η μητέρα της τη δέχτηκε στα σπλάχνα της.

Όμως την ώρα που σε δέχτηκεν η Γη,

πλάσμα πανάγαθο, ιερό της Δάφνης πνεύμα,

ο τόπος μοσχομύρισε, σα νάταν

ερωτικός νυμφώνας, που τον έστρωσε με φύλλα

η άγρυπνη καλοσύνη της αυγής

περιγράφει στο ποίημα του Δάφνη ο Θεόδωρος Ξύδης στη Νέα Εστία του 1943.

Έτσι η νύμφη μεταμορφώθηκε στην ευγενή Δάφνη, το δένδρο του Απόλλωνα, που μ' ένα κλαδί της πρώτος στέφθηκε ο ερωτευμένος θεός για να παρηγορηθεί -κι έτσι άρχισαν να στέφουν με δάφνη τους κομιστές των ευνοϊκών χρησμών απ' το μαντείο των Δελφών.

Όταν, αργότερα, ο Απόλλων σκότωσε τον φοβερό Πύθωνα, πήγε, κρατώντας κλάδο δάφνης, στους Δελφούς για να καθαρθεί. Σε ανάμνηση του γεγονότος καθιερώθηκε να γίνονται κάθε εννέα χρόνια οι Πύθιοι αγώνες, και οι νικητές τους έπαιρναν δάφνινο στεφάνι.

Ως σύμβολο της νίκης, της σοφίας και της ποιήσεως η δάφνη εδραιώθηκε στους ελληνιστικούς και τους ρωμαϊκούς χρόνους. Οι Βυζαντινοί της απέδωσαν και άλλες ιδιότητες. Πίστευαν ότι απομακρύνει τους δαίμονες και αποτρέπει τις αρρώστιες, και πως η καύση της στα μαντεία διευκόλυνε προφητείες.

Στη βοτανική η δάφνη (laurus nobilis L.) κατατάσσεται στην τάξη των δαφνωδών, στενόφυλλη ή πλατύφυλλη. Φυτό πολύκλαδο, πολυετές και αειθαλές, ανθίζει από τον Μάρτιο έως τον Απρίλιο. Έχει ισχυρό και βαθύ ριζικό σύστημα, γι' αυτό και αντέχει στους ανέμους αλλά και στο κρύο. Τη συναντάμε και με τα λαϊκά ονόματα: βάγια, δαφνοληά, λαύρος, λάουρος και φυλλάδα (Β. Ελλάδα).

Με θαμνώδη ή δενδρώδη μορφή, δέχεται κλαδέματα που της δίνουν πολλά ωραία κυλινδρικά, πυραμιδοειδή κ.ά. σχήματα, και καλύπτει πολλές αισθητικές ανάγκες στην αρχιτεκτονική του τοπίου.

Τα φύλλα και οι καρποί της, που στην Κρήτη τα λένε δαφνοκούκουδα, χρησιμοποιούνται στη μαγειρική, στους αποξηραμένους καρπούς (δαμάσκηνα, σύκα, σταφίδες), στην κτηνιατρική, τη φαρμακευτική, τη σαπωνοποιία και την αρωματοποιία. Η εμπορική ζήτηση της από το εξωτερικό άρχισε γύρω στο 1955 και τότε έγιναν οι πρώτες εξαγωγές, που ανεπίσημα στοιχεία τις ανέβαζαν σε εκατοντάδες τόνους. Σύμφωνα με στατιστικά δεδομένα του 1998, οι εξαγωγές σε δαφνόφυλλα και δαφνέλαιο υστερούν σε σχέση με τις αντίστοιχες εισαγωγές: εξαγωγές σε Ευρωπαϊκή Ένωση και τρίτες χώρες 42 τόνοι- εισαγωγές το ίδιο διάστημα 58 τόνοι.

Η δάφνη, με το σκούρο, χαλκοπράσινο φύλλωμα, το λαμπερό και απαστράπτον, που αντανακλά το φως του ήλιου όπως οι μεταλλικές επιφάνειες, δεν πέρασε απαρατήρητη από τον Όμηρο. Στη ραψωδία της Οδύσσειας ι' γίνεται λόγος για την κατοικία του θεόρατου Κύκλωπα:

[...] κι είδαμε σ' άκρην εκειδά σπήλιο ψηλό, ζωσμένο

παραδίπλα στη θάλασσα με δάφνες σκεπασμένο

(μτφρ. Γ. Ψυχουντάκη)

Στη νεοελληνική ποίηση, που καλλιεργείται στην «πολυβότανο γη», φύτρωσε πολλές φορές η δάφνη.

Ο Κάλβος την κατάκτηση «της νικητήριου δάφνης» τη θεωρεί ζήτημα τύχης. και για να στεφανώσει όσους πεθαίνουν για την πατρίδα διαλέγει μυρτιά και κυπάρισσο. Ανάλογα κι ο Σολωμός: στην «Καταστροφή των Ψαρών», «η Δόξα μονάχη» φορεί στην κόμη στεφάνι καμωμένο «από λίγα χορτάρια που 'χαν μείνει στην έρημη γη».

Ο Δροσίνης στην «Απόκριση στον Παλαμά» παρακολουθεί το ανέβασμα του στις αλπικές χιονοκορφές της δόξας και τον συγκρίνει με τον εαυτό του:

 

Εσύ στης δάφνης τα ακροκλώναρα άπλωσες

κι εγώ σε κάθε χόρτο και βοτάνι

στεφάνι έχεις φορέσει από δαφνόφυλλα

λίγο θυμάρι του βουνού με φτάνει

 

Ο Σικελιανός ρίχνει «τη δάφνη μαζί με τ' αλάτι στη φωτιά» για να σκάσουν ήχοι και χρώματα πύρινης χαράς («Χωριάτικος γάμος»). Κι ο Ελύτης, στο ελεγείο του για τον Γιώργο Σαραντάρη, «θ" ανάψει δάφνες να φλομώσει ο ουρανός».

Ο Καρυωτάκης απομυθοποιεί με δυο σπαρακτικούς στίχους το σύμβολο της νίκης, του θριάμβου και της σοφίας, με το γλυκό άρωμα:

Ένα ξερό δαφνόφυλλο την ώρα αυτή θα πέσει,

Το πρόσχημα του βίου σου, και θ' απογυμνωθείς

Και κλείνει ο Νίκος Καρούζος, συνειρμικά :

θα σωθούμε από μια γλυκύτητα στεφανωμένη με αγκάθια.

ΤΟΜΟΣ ΜΗ’ -  ΟΙ 12 ΜΗΝΕΣ – ΑΝΟΙΞΗ - ΜΑΡΤΙΟΣ

ΕΠΤΑ ΗΜΕΡΕΣ - Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

 

Tο Τσάι του Βουνού (Μαλοτήρα ή Καλοκοιμηθιά) και οι ευεργετικές του ιδιότητες

 

 

Καλοκοιμηθιά, το φυτό του Ψηλορείτη

 

Tο Τσάι του Βουνού (Μαλοτήρα ή Καλοκοιμηθιά) και οι ευεργετικές του ιδιότητες

 

Η Μαλοτήρα ή καλοκοιμηθιά είναι το τσάι της Κρήτης (Sideritis syriaca - Σιδηρίτιδα η συριακή) που απαντάται στον Ψηλορείτη και τα Λευκά Όρη.

Η μαλοτήρα είναι το τσάι του βουνού της Κρήτης, το ενδημικό φυτό που αυτοφύεται μόνο στα βουνά της, τα Λευκά ‘Όρη και τον Ψηλορείτη, σε υψόμετρο από 800 έως και 2000 μέτρα κοντά σε μέρη που φυτρώνει και η ματζουράνα.

Η μαλοτήρα, πολυετής αειθαλής πόα που βοτανολογικά ανήκει στο γένος Σιδηρίτη, φθάνει σε ύψος 70 εκατοστά, με βοτανική ονομασία Sideritis syriaca διαθέτει όρθιο αποξυλωμένο βλαστό και φέρει λογχοειδή χνουδωτά φύλλα και μικρά κίτρινα άνθη.

H μαλοτήρα αποτελούσε παραδοσιακά πρωινό ρόφημα για τους κατοίκους της Δυτικής Κρήτης και φαρμακευτικό βότανο κατά των κρυολογημάτων, των παθήσεων του στομάχου και του αναπνευστικού. Άλλωστε, το όνομα της, “maletira”, προέρχεται συνδυάζοντας τις ιταλικές λέξεις male (αρρώστια) και tirare (σέρνω) προκειμένου να επισημάνουν τις ιδιαίτερες φαρμακευτικές της ιδιότητες. Η σύγχρονη επιστημονική έρευνα επιβεβαίωσε τις πεποιθήσεις των Κρητικών για την μαλοτήρα.

Αν δεν αγαπάτε ιδιαίτερα το τσάι και τα διάφορα είδη του, μπορείτε να δοκιμάσετε το τσάι του βουνού που αποτοξινώνει τον οργανισμό και δρα ως σπασμολυτικό για το αναπνευστικό.

Γνωστό και ως σιδηρίτης, το τσάι του βουνού έχει πιο ενδιαφέρουσα γεύση. Λέγεται έτσι χάρη στην επουλωτική δράση του κατά των πληγών που προκαλούνταν από σιδερένια όπλα κατά την αρχαιότητα.

Στην Ελλάδα υπάρχουν 17 διαφορετικά είδη του φυτού που φύεται σε ορεινές και πετρώδεις περιοχές και αναδύει ένα υπέροχο άρωμα.

Το τσάι του βουνού περιέχει φλαβονοειδή, αιθέρια έλαια, λιγνάνες, στερόλες, κουρκουμίνη και άλλες ωφέλιμες για τον οργανισμό ουσίες.

Επίσης, περιέχει πολλές αντιοξειδωτικές ουσίες, πολύτιμες για τον οργανισμό.

 

Χρήσεις και θεραπευτικές δράσεις

 

 

Το τσάι του βουνού αντιμετωπίζει αποτελεσματικά τα κρυολογήματα, τη ρινική συμφόρηση, τα προβλήματα και τις φλεγμονές του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος και τον επίμονο βήχα.

Επίσης, ανακουφίζει από τον πόνο στο στομάχι και τη δυσπεψία.

Είναι διουρητικό, τονωτικό και βοηθά σε περιπτώσεις νεφρολιθίασης.

Χρησιμοποιείται για την καταπολέμηση της κολίτιδας, των κολικών και της διάρροιας, όπως και όποιο είδος τσαγιού κι αν επιλέξετε.

Αποτοξινώνει τον οργανισμό και δρα ως σπασμολυτικό για το αναπνευστικό.

Υπάρχουν και ορισμένα είδη του με ιδιότητες παρόμοιες με αυτές του πράσινου τσαγιού.

Οι φλαβονοειδείς ουσίες του βοηθούν στην καταπολέμηση των παθήσεων της καρδιάς, της υπέρτασης, του σχηματισμού θρόμβων και των παθήσεων των τριχοειδών αγγείων.

Το τσάι του βουνού διαθέτει αγχολυτική δράση χωρίς παρενέργειες που παρατηρούνται σε άλλα αγχολυτικά.

Βοηθά ακόμα στην καταπολέμηση της αναιμίας, ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα και είναι διεγερτικό του εγκεφάλου και των μυών.

Χάρη στις αντιοξειδωτικές ουσίες του, συμβάλλει στην πρόληψη του καρκίνου.

Το αιθέριο έλαιό του διαθέτει ισχυρή αντιμικροβιακή δράση.

Σύμφωνα με μελέτες, το τσάι μπορεί να συνεισφέρει στην πρόληψη της οστεοπόρωσης, αναστέλλει την απώλεια οστικής πυκνότητας και ενισχύει την αντοχή των οστών.

Μπορείτε να το βρείτε σε φακελάκια ή να παρασκευάσετε μόνοι σας το έγχυμα και να το πιείτε ζεστό ή κρύο.

Δεν υπάρχει περιορισμός στα φλιτζάνια που μπορείτε να πίνετε καθημερινά, ιδιαίτερα αν έχετε κρυολογήσει.

Το τσάι του βουνού δεν περιέχει καφεΐνη και μπορείτε να το καταναλώνετε το βράδυ πριν κοιμηθείτε για έναν ήρεμο και ξεκούραστο ύπνο.

Επίσης, είναι ιδανικό για να ξεκινήσετε την ημέρα σας ώστε να σας τονώσει.

Είναι από τα ροφήματα εκείνα που δεν παρουσιάζουν παρενέργειες, οπότε μπορεί να καταναλώνεται άφοβα και από παιδιά.

 

Οι φυσικοί πληθυσμοί της μαλοτήρας και η προστασία τους

 

 

Δυστυχώς, τα τελευταία είκοσι χρόνια, οι φυσικοί πληθυσμοί της μαλοτήρας έχουν μειωθεί δραματικά. Τα πανέμορφα λιβάδια μαλοτήρας με τα κίτρινα άνθη, σύμφωνα με εκτιμήσεις, έχουν σχεδόν εξαφανισθεί από τον Ψηλορείτη και λιγότερο από το 30% έχει διασωθεί στα Λευκά Όρη.

Η ανεξέλεγκτη συλλογή καθώς και η υπερβόσκηση έφεραν τη μαλοτήρα σε σημείο να κινδυνεύει με αποτέλεσμα να απαγορεύεται η ανεξέλεγκτη συλλογή με σκοπό την εμπορία της αυτοφυούς μαλοτήρας.

Η ζήτηση της μαλοτήρας, τόσο στο τοπικό όσο και στο διεθνές εμπόριο παραμένει σε υψηλά επίπεδα λόγω του ευχάριστου αρώματος και των φαρμακευτικών της ιδιοτήτων. Mέσα σε αυτό το πλαίσιο, η προστασία των φυσικών πληθυσμών της μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την ανάπτυξη της καλλιέργειας της στους ορεινούς όγκους της Κρήτης. Τα πρώτα αποτελέσματα καλλιίεργειας από παραγωγούς δείχνουν ότι η καλλιέργεια της μαλοτήρας αποτελεί μια ιδιαίτερα παραγωγική και συμφέρουσα από οικονομικής πλευράς δραστηριότητα.

Πηγές

 www.y-o.gr

https://www.mistikakipou.gr/malotira-to-kritiko-tsai/

 

Θεραπευτικές ιδιότητες των βοτάνων της ελληνικής φύσης

Μάθετε τις θεραπευτικές ιδιότητες κάθε βοτάνου της ελληνικής φύσης

Μέσα από έναν εύχρηστο αλφαβητικό κατάλογο

Αγγελική: για τόνωση, φλέγμα, σπασμούς φουσκώματα, τυμπανισμό, ρευματισμούς, αρθρίτιδα.

Αγριμόνιο: για πονόλαιμο, λαρυγγίτιδα, φαρυγγίτιδα, αμυγδαλίτιδα, ουλίτιδα, άφθες πληγές, μυκητιάσεις, τραύματα, ημικρανίες, διάρροια.

Αλόη: για διαβήτη, τραύματα, αντισηψία, έκζεμα, έγκαυμα, τόνωση.

Αμαμελίδα: για κιρσούς, αιμορραγίες, αντισηψία, πονοκεφάλους, δερματίτιδες, στοματίτιδα, αμυγδαλίτιδα.

Αψιθιά ή Αρτεμισία: για διαβήτη, ακανόνιστη έμμηνο ρύση, εμετούς.

Βασιλικός: για πονοκεφάλους, νεύρα, άφθες, σπασμούς, στομαχόπονο.

Βαλεριάνα: για ηρεμιστικό, αϋπνίες, νεύρα.

Βάλσαμο ή Σπαθόχορτο: για τραύματα, αντισηψία, πόνους, αϋπνίες, φλεγμονές, ηρεμιστικό.

Γαϊδουράγκαθο: για κίρρωση του ήπατος, αποτοξίνωση του συκωτιού.

Γαρύφαλλο: για πονόδοντο, δυσπεψία, απολύμανση, ναυτία, αντισηψία.

Γλυκάνισος: για κολικούς χωνευτικό, αδυνάτισμα, κοιλιακά άλγη, αέρια.

Γλυκόριζα: για φλεγμονές.

Δάφνη: για συνάχι, πυρετό, φουσκώματα, βρογχίτιδα, αντισηπτικό, άλατα, ορεκτικό, ρευματισμούς.

Δενδρολίβανο: για χοληστερίνη, πονόδοντο, τονωτικό, τριχόπτωση, πιτυρίδα.

Δίκταμο: για συνάχι, γρίπη, ρευματισμούς πονοκεφάλους, πεπτικό, επούλωση τραυμάτων, μώλωπες.

Δυόσμος: για στομαχικούς πόνους, ταχυπαλμίες σπασμούς αϋπνίες, ναυτία, ημικρανίες τρέμουλο.

Ευκάλυπτος: για άσθμα, αναπνευστικά, έρπη χειλιών, αντισηψία, βήχα, φλεγμονές ψείρες κεφαλής, εξανθήματα (καλόγερους, σπυριά).

Ελαιόλαδο: για δερματικούς ερεθισμούς, σύγκαμα, ουλίτιδα, ωτίτιδα, τριχωτό της κεφαλής.

Ζαμπούκος: για φλέγματα, εφίδρωση, καταρροή, συνάχι, γρίπη, κρύωμα, πονόδοντο, αμυγδαλίτιδα, διουρητικό.

Θρούμπι: για χώνεψη, εντερικά παράσιτα, τυμπανισμό, φούσκωμα.

Θυμάρι: για αντισηψία, πυρετό, δερματικές λοιμώξεις πεπτικό, τόνωση, νευρικές συσπάσεις εντέρων και στομάχου.

Ιβίσκος: για πεπτικά προβλήματα, δυσκοιλιότητα, αυξημένα λιπίδια.

Ιτιά: για αντισηψία, πόνους, ρευματισμούς, συνάχι, κρύωμα.

Καλαμπόκι (φούντες φυτού): για ουρικό οξύ, προστάτη, πέτρες νεφρών, κύστης, χολής.

Καλέντουλα: για δερματικούς ερεθισμούς, έκζεμα, ακμή, εγκαύματα.

Κανέλα: για σπασμούς αντισηψία, αντιβακτηριδιακό, παράσιτα εντέρου, μύκητες.

Κάρδαμο (ή κακουλέ): για λεύκανση δέρματοδ, τόνωση οργανισμού.

Κόλιανδρος: για πόνους, αδυνάτισμα, τόνωση, άγχος, πονοκεφάλους, κρύωμα, ημικρανίες, αρθριτικά, μυϊκούς πόνους.

Κύμινο: για δυσπεψία, χιονίστρες.

Κυπαρισσάκι: για πέτρες νεφρών, διαβήτη, προστάτη, κυστίτιδα.

Λάβδανο: για φλέγματα, καταρροή, αϋπνίες, πονόδοντο.

Λεβάντα: για καρδιά, αϋπνίες, γονικούς πόνους ίλλιγο.

Λεμόνι: για αδυνάτισμα, λεύκανση δέρματος αντισηψία.

Λιναρόσπορος: για πέτρες χολής, δυσκοιλιότητα, αιμορροΐδες.

Λουίζα: για δυσκοιλιότητα, αδυνάτισμα, τυμπανισμό.

Λυκίσκος: για διαβήτη, χοληστερίνη, νεύρα, αϋπνίες.

Μαϊντανός: για διουρητικό, κυτταρίτιδα, φλεγμονές πόνους τσιμπήματα εντόμων, λεύκανση δέρματος.

Μαντζουράνα: για στομαχικούς πόνους τυμπανισμό, αϋπνίες, κοιλόπονους.

Μάραθος: για αδυνάτισμα, πέτρες στα νεφρά.

Μαστίχα Χίου: για στομαχόπονο, έλκος διαβήτη, χοληστερίνη, διουρητικό.

Μελισσόχορτο: για αϋπνίες, υπέρταση, ουρικό οξύ, ταχυκαρδίες.

Μέντα: για αντισηψία, πονόλαιμο, χώνεψη, συνάχι, ξερόβηχα, γρίπη, κακοσμία στόματος.

Μολόχα: για πονόλαιμο, βήχα, άσθμα, γαστρίτιδα, φαρυγγίτιδα, λαρυγγίτιδα.

Παπαρουνόσπορος: για βήχα, αϋπνίες σπασμούς, νεύρα.

Πασιφλώρα: για αϋπνίες νεύρα, άγχος.

Ρίγανη: για δυσκοιλιότητα, πεπτικά προβλήματα, βρογχίτιδα, κόπωση.

Σαλέπι: για βήχα, πονόλαιμο, συνάχι, γρίπη.

Σέλινο: για αδυνάτισμα, καρδιά, συκώτι, νεφρούς.

Σκόρδο: για αντισηψία, μολύνσεις παράσιτα εντέρων, χώνεψη, χοληστερίνη, υπέρταση, φλεγμονές ρευματισμούς.

Τίλιο: για ημικρανίες, ίλιγγο, ζαλάδες, αϋπνίες συνάχι, δυσπεψία, αρθριτικά.

Τσουκνίδα: για τραύματα, άγχος, κόπωση, διουρητικό, καθαρτικό.

Τζίνσενγκ: για κόπωση, τόνωση.

Φασκόμηλο: για τόνωση, διαβήτη, εύκολη πέψη, πρόωρη εμμηνόπαυση, μυϊκούς πόνους υπερβολική εφίδρωση.

Φύλλα Αλεξάνδρειας: για δυσκοιλιότητα.

Χαμομήλι: για αϋπνίες, πονοκεφάλους πονόδοντο, νευρώσεις συνάχι, αντισηψία, καθαρισμό δέρματος, φλεγμονές βλεφάρων.

ΠΑΡΟΝ