Στ. Μπακούλα : ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΚΤΙΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΙΣΙΟΔΟΞΙΑ ΤΟΥΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ

 

ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΚΤΙΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΙΣΙΟΔΟΞΙΑ ΤΟΥΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ

     Όταν οι μαθητές επαναλαμβάνουν αρκετές φορές μία λέξη, μία πρόταση, έναν κανόνα ή όταν λύνουν μία άσκηση Φυσικής, Χημείας ή Μαθηματικών εξασκούν τη μνήμη τους και την κριτική τους ικανότητα αντίστοιχα. Με αυτόν τον τρόπο  ενεργοποιούνται συγκεκριμένοι νευρώνες και συνάψεις του εγκεφάλου τους. Δημιουργούνται νέες συνδεσμολογίες στα δίκτυά τους με διάφορους τρόπους. Η συνειδητή και επαρκής εξάσκηση κάνει το θαύμα της στη δημιουργία της γνώσης.

    Όταν τρέχουν για αρκετές ώρες με την μπάλα, καλλιεργούν την χωροχρονική συνάφεια, δηλαδή συντονίζουν το χρόνο με την επαφή. Οι μύες τους κουράζονται, επιζητούν περισσότερο οξυγόνο, και αυτό μεταφέρεται με το αίμα, το οποίο περιέχει και τις απαιτούμενες  θρεπτικές ουσίες. Το σώμα δημιουργεί νέα τριχοειδή αγγεία ώστε να ανταποκριθεί στις προκλήσεις. Οι μυϊκές ίνες γίνονται πιο δυνατές, με μεγαλύτερη αντοχή και με καλύτερο συντονισμό.

     Με την επαρκή πνευματική και σωματική εξάσκηση, συνεργαζόμενοι μαθητές και μαθήτριες, βιώνουν τη δημιουργούμενη βελτίωσή τους,  αποκτούν αυτοπεποίθηση και ώθηση για νέα προσπάθεια, ώστε να  πετυχαίνουν  όλους τους στόχους τους.

    Στη μικρή ηλικία τα αποτελέσματα είναι θεαματικά και καθοριστικά για την κατοπινή πορεία τους. Όλοι είναι γεννημένοι  για συνεχή βελτίωση με την επακόλουθη ικανοποίηση και ανταμοιβή. Ακολουθώντας ένα κατάλληλο πρόγραμμα οι μαθητές προσπαθούν, προοδεύουν, εξελίσσονται γίνονται αισιόδοξοι.

    Αυτό είναι και το διαρκές ζητούμενο, δικό τους και δικό μας. Μέσα στη δημιουργικότητα δεν υπάρχει χώρος για αρνητικές σκέψεις, για  παρακμή, για αυτοκτονίες!. Η συνεχής απεικόνιση του χρόνου σε ποιοτικές, πνευματικές, επικοινωνιακές και σωματικές ενέργειες κτίζουν τις ωραίες μέρες στους νέους μας. Υπάρχει ο στόχος, “η απόβλεψη” , που πίστευε ο Μαθηματικός και φιλόσοφος HUSSERL. Υπάρχουν πολλά ποιοτικά στοιχεία για το άτομο και για τον πολιτισμό, προς πραγματοποίηση. Όλα όμως απαιτούν επαρκή προσπάθεια!

 

Η Ανάσταση του Χριστού και εμείς

Η Ανάσταση του Χριστού και εμείς

Δεύτε πάντες οι πιστοί, προσκυνήσωμεν την του Χριστού αγίαν Ανάστασιν·

ιδού γαρ ήλθε διά του Σταυρού χαρά εν όλω τω κόσμω

Υπάρχουν στιγμές που ο άνθρωπος στέκεται σιωπηλός απέναντι στη ζωή, σαν να περιμένει μια απάντηση που δεν έρχεται εύκολα. Κοιτάζει γύρω του τον κόσμο, τις χαρές που περνούν, τις σχέσεις που φθείρονται, τον χρόνο που δεν σταματά, και μέσα του γεννιέται ένα ερώτημα επίμονο: άραγε όλα αυτά έχουν νόημα ή χάνονται, όπως το φως που σβήνει στο τέλος της ημέρας;

Μέσα σε αυτή τη σιωπή ακούγεται, σχεδόν σαν ψίθυρος, η ιδέα της Ανάστασης. Όχι ως μια βεβαιότητα που επιβάλλεται, αλλά ως μια δυνατότητα που ζητά να την πλησιάσεις. Κι όμως, πόσο ξένη φαίνεται στην ανθρώπινη εμπειρία· πόσο δύσκολο είναι να πιστέψει κανείς ότι ο θάνατος δεν έχει τον τελευταίο λόγο.

Κι αν όμως δεν είναι έτσι; Αν ο θάνατος δεν είναι το τέλος, αλλά ένα πέρασμα; Αν η ζωή δεν είναι μια σύντομη παρένθεση μέσα στο κενό, αλλά μια πορεία που συνεχίζεται πέρα από αυτό που βλέπουμε;

Τότε όλα αλλάζουν.

Η μοναξιά παύει να είναι οριστική. Η αγωνία δεν είναι πια αδιέξοδο. Η αγάπη δεν είναι μια στιγμιαία λάμψη που χάνεται, αλλά κάτι που μπορεί να αντέξει στον χρόνο. Ο κόσμος δεν μοιάζει πια σαν μια σκηνή που στο τέλος αδειάζει, αλλά σαν ένας τόπος που κρύβει μια βαθύτερη αλήθεια.

Το πρόσωπο του Χριστού στέκεται τότε στο κέντρο αυτού του μυστηρίου. Όχι απλώς ως μια μορφή του παρελθόντος, αλλά ως μια παρουσία που προκαλεί. Τα λόγια Του δεν αφήνουν περιθώριο για εύκολες εξηγήσεις. Σε καλούν να αποφασίσεις: θα τα απορρίψεις ως αδύνατα ή θα τα δεχτείς ως αλήθεια που υπερβαίνει ό,τι γνωρίζεις;

Και κάπου εκεί, μέσα σε αυτή την εσωτερική πάλη, ανοίγεται ένας δρόμος. Όχι θορυβώδης, αλλά βαθύς και προσωπικός. Ένας δρόμος που δεν αποδεικνύεται με επιχειρήματα, αλλά φωτίζεται σιγά σιγά μέσα στην καρδιά.

Η Ανάσταση δεν έρχεται να λύσει όλα τα ερωτήματα. Έρχεται όμως να μεταμορφώσει τον τρόπο που τα κοιτάζεις. Να σου ψιθυρίσει ότι ίσως η ζωή δεν είναι μια τραγωδία χωρίς έξοδο, αλλά μια ιστορία που δεν έχει τελειώσει ακόμη.

Και τότε, ακόμη και μέσα στη φθορά και την αβεβαιότητα, γεννιέται κάτι απρόσμενο: μια ήσυχη ελπίδα. Σαν ένα φως που δεν επιβάλλεται, αλλά επιμένει. Σαν μια υπόσχεση ότι, τελικά, το σκοτάδι δεν είναι το τελευταίο κεφάλαιο.

Καλή Ανάσταση

Χρόνια Πολλά

 

«Τι είν' η πατρίδα μας »

 

«Τι είν' η πατρίδα μας »

Θυμόμαστε - δεν θυμόμαστε ότι το ποίημα είναι του Ιωάννη Πολέμη, μπερδεύουμε - δεν μπερδεύουμε τα «άσπαρτα» βουνά με τα «άπαρτα», που μάλλον μας ακούγονται πιο ηρωικά, το σίγουρο είναι πως οι στίχοι :

Τί εἶναι ἡ πατρίδα μας; Μὴν εἶν᾿ οἱ κάμποι;
Μὴν εἶναι τ᾿ ἄσπαρτα ψηλὰ βουνά;
Μὴν εἶναι ὁ ἥλιος της, ποὺ χρυσολάμπει;
Μὴν εἶναι τ᾿ ἄστρα της τὰ φωτεινά; κ.τ.λ. κ.τ.λ., 

διεκδικούν τα πρωτεία της φήμης από ένα άλλο ποίημα του ίδιου ποιητή που συνεχίζει να πυροδοτεί συζητήσεις, εκείνο για το «Κρυφό Σχολειό». 

 
᾽Απ’ ἔξω μαυροφόρ’ ἀπελπισιά,
πικρῆς σκλαβιᾶς χειροπιαστό σκοτάδι
καί μὲσα στή θολόχτιστη ἐκκλησιὰ
(στήν ἐκκλησιά, ποὺ παίρνει κάθε βράδυ
τήν ὄψη τοῦ σχολειοῦ)
τὸ φοβισμένο φῶς τοῦ καντηλιοῦ
τρεμάμενο τά ὄνειρα τα ἀναδεύει
καί γύρω τὰ σκλαβόπουλα μαζεύει.

Τυπικά οι λαοί που έχουν ανάγκη, αλλά και χρέος, να αναρωτιούνται «τι είν' η πατρίδα τους» είναι όσοι βρίσκονται στα πρώτα στάδια της εθνογένεσής τους και κάποιος τρόπος πρέπει να βρεθεί για να συμπλεύσει ο νους και η καρδιά τους στη σύνταξη των πρώτων κεφαλαίων του εθνοαφηγήματός τους -κομμάτι δύσκολο βέβαια γιατί τα θερμά αισθήματα συνήθως λογοκρίνουν ή πνίγουν την ψύχραιμη σκέψη.

Τυπικά και πάλι, εμείς, περίπου διακόσια χρόνια μετά την Επανάσταση του 1821, δεν έχουμε λόγους να μπλέκουμε με το ερώτημα «τι είν' η πατρίδα μας» και τι εμείς. Ο χρόνος έκανε τη δουλειά του, στρογγύλεψε τα πράγματα, άμβλυνε τις αντιθέσεις, έκοψε τις αιχμές, τακτοποίησε τις αντιφάσεις, έδωσε υλική υπόσταση ακόμα και σε θρύλους, μας παρέδωσε με λίγα λόγια μια στρωμένη και ορθή Εθνική Ιστορία, επίσημη, για σχολική, στρατιωτική και εν γένει κρατική χρήση. Αλλά και μόνο το γεγονός ότι κάθε λίγο και λιγάκι πέφτουμε σε καβγά για το ποια πρέπει να είναι η διεθνής ονομασία της χώρας μας, Hellas ή Greece, καβγάς που ανακαλεί, έστω κι αν ενίοτε δεν τη γνωρίζει, την προ δύο αιώνων αντιμαχία των λογίων για το πως ταιριάζει να ονομαζόμαστε, Έλληνες, Γραικοί ή Ρωμιοί, φανερώνει ότι όσα μετράμε σαν λυμένα και αυτονόητα, ίσως δεν είναι· ότι δηλαδή η ιδεολογική σύγκρουση με αντικείμενο τον αυτοπροσδιορισμό μας είναι άπαυτη.

Δεν εννοούμε και δεν ζούμε όλοι με τον ίδιο τρόπο τις κρίσιμες λέξεις, «Έλληνες», «ελληνισμός», «πατρίδα», «πατριωτισμός». Ποτέ δεν τους αποδώσαμε την ίδια σημασία, ούτε καν όταν ο τόπος ταλανιζόταν υπό ξένο ζυγό ή τον σκίαζε τυραννία εσωτερική- ο επίσημος εθνικός μας αυτοπροσδιορισμός προϋπέθετε τον πόλεμο τόσο εναντίον των εξωτερικών εχθρών (οι οποίοι και χαρακτηρίζονταν κατώτεροι, αν όχι βάρβαροι) όσο και εναντίον των «εσωτερικών», οι οποίοι, σαν νοσούντες, αποκόπτονταν από τον υγιή εθνικό κορμό με διατάγματα, ιδιώνυμα, εκτοπισμούς, φυλακίσεις.

Για να μη βγαίνουμε έξω από την Ιστορία γλιστρώντας προς τις βολικές περιοχές της μεταφυσικής και της υπερβατικότητας, οφείλουμε να μη λησμονούμε πως δεν έλειψαν ποτέ όσοι, βέβαιοι ότι τυγχάνουν οι μόνοι φορείς των γνήσιων γονιδίων και οι αυθεντικοί εκφραστές της ελληνικότητας, κήρυσσαν «βδελυρούς», «μιάσματα» ή «εθνοπροδότες» τους άλλους, τους αντιπάλους τους στο πεδίο της πολιτικής και της ιδεολογίας. Κι αν δεν τους έστελναν πάντοτε σε νησιωτικούς «Παρθενώνες» προς σωφρονισμό, φρόντιζαν, ακόμα και σε καιρούς δημοκρατίας, όπως σήμερα, να βάζουν μπροστά τη μηχανή του στιγματισμού και του αποκλεισμού: «εκάςοι βέβηλοι», εκάς οι μαγαρισμένοι και μαγαρίζοντες, τα μισαδάκια της ελληνικότητας...

Η ελληνομετρία διατηρεί αμείωτους τους οπαδούς της, αφού πάντοτε ξεφυτρώνουν όλο επιθετικότητα οι «γνήσιοι» και «καθαροί»· και ευτυχώς που πια, οδηγημένοι και από τον Καβάφη, ξέρουμε τι να υποθέτουμε όταν ακούμε για «το χρέος προς την πατρίδα και άλλα ηχηρά παρόμοια».

Και μιας και βρισκόμαστε στον χώρο της ποίησης, ας πω και τούτο: Τιμώ τον Διονύσιο Σολωμό και τον Κωστή Παλαμά ως εθνικούς ποιητές (και) για λόγους για τους οποίους κάποιοι θα είχαν ίσως την όρεξη να τους αναθεματίσουν σαν ανθέλληνες ή, τέλος πάντων, σαν ενδοτικούς «θολοκουλτουριάρηδες». Τον μεν Ζακύνθιο για το υψηλό εκείνο «ο altra cosa» («ή κάτι άλλο») που πρόσθεσε, μέσα σε παρένθεση, στη γνωστότατη (αλλά φαλκιδευμένα μνημονευόμενη) προτροπή του: «Κλείσε στην ψυχή σου την Ελλάδα (ο altra cosa) και θα αισθανθείς  μέσα σου να λαχταρίζει κάθε είδος μεγαλείου». Τον δε Μεσολογγίτη για τον συντονισμό του με το ρεύμα της πραγματικής και όχι της μυθοπλασμένης Ιστορίας, όπως την αποκαλύπτουν οι εξής οχληροί για τους γαλαζοαίματους στίχοι του: «Στο αίμα μου κρατώ κι από μια στάλα / ξένες κι οχτρές κάθε λογής πατρίδες. / Και βουργάρα η ψυχή μου και τουρκάλα». Παραδόξως, ακόμα δεν έχει κηρυχθεί εκστρατεία αναδρομικής  διόρθωσης επί το εθνοπρεπέστερον του σολωμικού και του παλαμικού έργου. Αλλά ποτέ δεν είναι αργά.

Από το άρθρο «Τι είν' η πατρίδα μας » - ξανά του ΠΑΝΤΕΛΗ ΜΠΟΥΚΑΛΑ στην Καθημερινή

 

Βία πάνω στην πόλη και βιαιότητα επί των πολιτών

Βία πάνω στην πόλη και βιαιότητα επί των πολιτών

Κατά το πρόσφατο παρελθόν διαπιστώθηκε, και τούτο χωρίς ίχνος αμφιβολίας, μια έξαρση της διακινούμενης βίας πάνω στις πόλεις και τα χωριά και τις χώρες του πλανήτη. Η πρώτη και κυρίαρχη ένδειξη περί αυτής της κατάστασης είναι αυτό που σεμνότυφα ονομάζεται οικονομική κρίση, αλλά πιο απλά θα μπορούσε να ονομαστεί η κρίση ενός πολιτικοοικονομικού συστήματος, του οποίου κύριο χαρακτηριστικό είναι ο διαρκής προσπορισμός κερδών και ο άκρατος καταναλωτισμός, αυτό που οι καλοί χριστιανοί των επτά θανάσιμων αμαρτημάτων θα ονομάζανε απληστία. Τούτη δε η απληστία έχει έναν και μόνον αποδέκτη, δηλαδή τους μη έχοντες και μη κρατούντες. Από εκεί και πέρα είναι γελοίες οι διαμαρτυρίες περί βιαιοτήτων και βανδαλισμών, όταν η πρώτη βιαιότητα επί των πολιτών συνίσταται από αυτά καθεαυτά τα προϊόντα της κρίσης.

Πέρα από τα πρόσφατα αυτά γεγονότα, οι τοπικοί -πλην όμως παγκοσμιοποιημένοι- πόλεμοι συνεχίζουν να ανθούν, ενισχύοντας όλο και περισσότερο την ηθική του σε-απευθείας-μετάδοση-από-την-τηλεόραση- πολέμου. Το ζήσαμε με τη Γιουγκοσλαβία, το ζήσαμε με το Ιράκ, το ζήσαμε με το Αφγανιστάν και -ως κερασάκι επί της τούρτας- καταστήκαμε άφωνοι μάρτυρες ενός καινούργιου επεισοδίου του «πολέμου» στην Παλαιστίνη.

Οι ψυχαναλυτές ζουν και δρουν μέσα στην κοινωνία και δεν δικαιούνται να είναι αδιάφοροι, γιατί η κοινωνική ή και η πολιτική κρίση κατ' αρχήν τους αφορά άμεσα γιατί -και κυρίως- τους βάλλει ενδοψυχικά και συγχρόνως αφορά και τους ασθενείς τους. Για όσους από εμάς ζήσανε τον Μάη του '68 και ξέρουν τι σήμαινε εκείνη η κοινωνική κινητοποίηση -που σωστά ονομάστηκε εξέγερση- ξέρουμε επίσης πως διασπασμένοι οι τότε ψυχαναλυτές στη Γαλλία, οι μεν κρατούσαν ουδέτερη στάση, πολλοί συμμετείχαν στα γεγονότα και κάποιοι -ευτυχώς μια μειοψηφία- κατέκριναν την εξέγερση.

Και όμως, οι ψυχαναλυτές έχουν ένα πρότυπο, τον ιδρυτή του επιστημονικού κλάδου τους, τον Φρόιντ, που ποτέ δεν αδιαφόρησε για τα γεγονότα της εποχής και της κοινωνίας και του τόπου του, συνέπασχε με τους Αυστριακούς συμπατριώτες του και είχε γράψει εγκαίρως παρατηρήσεις μεγάλης αξίας γύρω από τον πόλεμο. Αλλά αυτό που θέλουμε εδώ να θυμίσουμε είναι ότι όταν στην καρδιά μιας βαθιάς παγκόσμιας οικονομικής κρίσης -μετά το κραχ του 1929- η Κοινωνία των Εθνών δημιούργησε τις προϋποθέσεις για έναν διάλογο μεταξύ διανοούμενων για την ειρήνη, ο «κοσμοπολίτης του πολιτισμού» Φρόιντ απάντησε θετικά σε σχετικό γράμμα του Αϊνστάιν, που στάλθηκε το 1932. Με έναν τρόπο τραγικό ο Φρόιντ παρατηρούσε ότι ναι μεν είναι ειρηνιστής -και είναι ειρηνιστής γιατί πιστεύει στη δημοκρατία και ότι ο νόμος είναι η δύναμη μιας κοινότητας-, αλλά παρόλα αυτά και παρόλη την εξέλιξη του πολιτισμού που στηρίζεται πάνω στην τιθάσευση της βίας, οι καταστροφικές δυνάμεις του ανθρώπου, εν τέλει η ενόρμηση θανάτου, αρχίζει να παίζει κυρίαρχο ρόλο και καταστρέφει τα πάντα, την υφή και την υπόσταση του Ανθρώπου και του πολιτισμού του.

Σε αυτό, λοιπόν, το δοκίμιο με τον γνωστό τίτλο Warum Krieg, φαίνεται απαισιόδοξος για το ποιες δυνάμεις μπορούν να επικρατήσουν. Ο Φρόιντ πέθανε τον Σεπτέμβριο του 1939 και δεν πρόλαβε να υπάρξει και αυτός τραγικός μάρτυρας της θηριωδίας του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου και να μάθει πως σχεδόν όλοι οι Αριοι -Γερμανοί ψυχαναλυτές- πλην ενός, συνέχισαν να συνεργάζονται με το Ψυχαναλυτικό Ινστιτούτο του Βερολίνου υπό ναζιστική διεύθυνση και μετά τον διωγμό των Εβραίων Ψυχαναλυτών. Εν τέλει για τον άθεο, εβραϊκής καταγωγής, Φρόιντ που είχε μια δηλωμένη συναισθηματική σχέση με τη γη της Παλαιστίνης, θα μπορούσαμε να αμφιβάλλουμε για το κατά πόσον θα επεφύλασσε μια ειδική και θετική μεταχείριση στις κυβερνήσεις του νεόκοπου εβραϊκού κράτους.

Και ενώ οι Γερμανοί ψυχαναλυτές απεδείχθησαν πολιτικά οπορτουνιστές, οι Γάλλοι συνάδελφοί τους, όλων των πολιτικών πεποιθήσεων, αυτολογόκριναν όλες τις δημόσιες δραστηριότητές τους, όσο ο πόλεμος κρατούσε και διαρκούσε η κατοχή μεγάλου μέρους της Γαλλίας από τους Ναζί, οι δε Αγγλοι ψυχαναλυτές έλαβαν ενεργό μέρος στις προσπάθειες της χώρας τους να αντισταθεί στους Ναζί. Η πολιτικοποίηση του ψυχαναλυτικού κινήματος δεν είναι καινούργια ούτε συγκεντρώνει την ομοφωνία των ποικίλων σχολών ψυχαναλυτών. Απλό δείγμα τα γεγονότα, που διαδραματίστηκαν στην, υπό στρατιωτική δικτατορία, Αργεντινή…

Ακριβώς, και τηρουμένων βεβαίως των αναλογιών, η βία πάνω στην πόλη, με όλες τις παρενέργειες που είναι γνωστές σε όλους, με αυτό που και πάλι σεμνότυφα ονομάζονται σκάνδαλα και που δεν είναι τίποτε άλλο παρά τα απόνερα μιας ομαδικής ανομίας μέσα σε μια κοινωνία, η βία δεν συνίσταται μόνο στην οικονομική καταπίεση, όχι μόνον στη λεκτική βία αλλά φτάνει και στην αβασάνιστη χρήση σωματικής και ένοπλης βίας, που καταλήγει σε τραυματισμούς και στην αφαίρεση νεανικών ζωών. Η όποια συζήτηση περί διαλεκτικής σχέσης μεταξύ βίας της πολιτείας και βιαιοτήτων του πληθυσμού είναι συζήτηση εκ του πονηρού. Στα γραφεία τους οι ψυχαναλυτές δέχονται καθημερινά ανθρώπους που τους έχει κατατροπώσει το καταναλωτικό φάντασμα και τα υπέρογκα χρέη και επιπλέον ζουν όχι πια με τον εφιάλτη της ανεργίας, αλλά με τη βεβαιότητά της. Δεν προτείνουμε ότι οι ψυχαναλυτές καλούνται να κάνουν μια ομαδική κίνηση αντίστασης ή οτιδήποτε σχετικό, αλλά θεωρούμε ότι στοιχειώδες μας καθήκον είναι η συνειδητοποίηση και η εγρήγορση, έτσι όπως θα έλεγε και ο Φρόιντ, για να μην ισοπεδωθούν όλες οι κατακτήσεις του ανθρώπινου πολιτισμού.

Από άρθρο του κ. Θανάση Τζαβάρα* στην Καθημερινή.

* Ο κ. Θανάσης Τζαβάρας είναι ψυχίατρος, καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

https://www.kathimerini.gr/713410/opinion/epikairothta/arxeio-monimes-sthles/via-panw-sthn-polh-kai-viaiothta-epi-twn-politwn