MARY QUANT Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΡΙΑ ΤΗΣ ΜΟΔΑΣ

MARY QUANT

Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΡΙΑ ΤΗΣ ΜΟΔΑΣ

Η αυτοβιογραφία της Μέρι Κονάντ διαψεύδει το ρητό «αν θυμάσαι τη δεκαετία τον ‘60, τότε δεν την έζησες». Διότι κανένας σχεδιαστής δεν κατάφερε να εκφράσει την ατμόσφαιρα του Λονδίνου εκείνης της εποχής καλύτερα από τη γυναίκα που έχει καταγράφει στη συλλογική μνήμη ως η «εφευρέτρια του μίνι»

Της ΓΩΓΩΣ ΚΑΡΚΑΝΗ

Ο Βιντάλ Σασουν, το αντισυλληπτικό χάπι και η μίνι φούστα άλλαξαν τα πάντα», έχει ισχυριστεί η Μέρι Κουάντ. Αναμφίβολα συνέβαλαν στη γυναικεία χειραφέτηση. Επίσης συνδέθηκαν με  τη Βρετανίδα σχεδιάστρια: η Κουάντ έκανε μόδα το κοντό καρέ μαλλί με υπογραφή Βιντάλ Σασουν, εγκωμίασε το αντισυλληπτικό χάπι -γιατί της έδωσε τη δυνατότητα να αναβάλει τη μητρότητα μέχρι να χτίσει την καριέρα της- και διέδωσε τη μίνι φούστα. Έτσι η Κουάντ, πέρα από πρωτοπόρος της μόδας, έγινε πρότυπο για τη γυναίκα των '60s, η οποία λάτρεψε την ελευθερία, την ανεξαρτησία, την πρόκληση.

Στην αυτοβιογραφία της «Mary Quant: Autobiography» περιγράφει με ζωντάνια -και με μια δόση νοσταλγίας- το πνεύμα εκείνης της εποχής. Ταυτόχρονα δεν διστάζει να αποκαλύψει κωμικοτραγικά συμβάντα που τη σκιαγραφούν ως προσιτή φιγούρα. Ας τη γνωρίσουμε λοιπόν λίγο καλύτερα.

ΟΠΩΣ... MINI COOPER

Η Μερί Κουάντ ήταν παθιασμένη με τη μόδα από μικρή ηλικία, αλλά οι γονείς της -που κατάγονταν από την Ουαλία και ήταν δάσκαλοι- δεν την άφησαν να κάνει σπουδές επάνω στο ρούχο, γιατί πίστευαν ότι έτσι δεν θα έχτιζε οποιαδήποτε επαγγελματική προοπτική. Βεβαίως χρειάστηκε να αντιμετωπίσουν την επιμονή της κόρης τους, κατέληξαν μαζί της σε κάποιο συμβιβασμό και της επέτρεψαν να φοιτήσει στη λονδρέζικη σχολή καλών τεχνών Γκόλντσμιθς. Εκεί η Μαίρη εντάχθηκε σε ένα κλίμα δημιουργικότητας και ελεύθερης έκφρασης. Επίσης εκεί, στα 19 της χρόνια (1953), συνάντησε τον Αλεξάντερ Πλάνκετ-Γκριν, «έναν συνδυασμό Μικ Τζάγκερ και Πολ Μακάρτνεϊ», σχετίστηκε μαζί του ερωτικά και αργότερα (1957) τον παντρεύτηκε.

Η μεταπολεμική γενιά των Λονδρέζων διψούσε για εικαστικά, θέατρο, κινηματογράφο, ντιζάιν, μόδα, γαστριμαργία, σεξ, μουσική, χορό. Έγινε η μαγιά για να γεννηθούν τα κινήματα των Mods και των Rockers, τα οποία παρέσυραν τη Μέρι και τις φίλες της σε ένα έξαλλο για την ηθική της εποχής ντύσιμο, με σορτς και φούστες πάνω από το γόνατο, γυαλιστερά τοπ, εφαρμοστά πουλόβερ, ψηλές κάλτσες, δικτυωτά καλσόν. Βεβαίως η παρέα δεν έβρισκε πάντα στο εμπόριο ρούχα που να την εκφράζουν και έτσι η Κουάντ άρχισε να τα φτιάχνει μόνη της.

Το 1955 τα γεννήματα της δημιουργικότητας της στεγάστηκαν στην πρώτη μπουτίκ που άνοιξε με τον Αλεξάντερ, χάρη σε μια κληρονομιά του τελευταίου (5.000 λίρες). Η Bazaar, όπως ονομάστηκε, προκάλεσε λοιπόν πανζουρλισμό. Σύντομα όμως, πέρα από μια μεγάλη πελατεία, προσέλκυσε και κάποιους αγανακτισμένους πολίτες: καθωσπρέπει Λονδρέζοι άρχισαν να συγκεντρώνονται έξω από το κατάστημα, να κραυγάζουν «ανήθικοι» και να κοπανούν με ομπρέλες τη βιτρίνα- σκανδαλίζονταν επειδή στο εσωτερικό του μαγαζιού υπήρχαν κούκλες ντυμένες με μίνι φούστα.

Η Κουάντ έγινε γνωστή ως η «εφευρέτρια του μίνι», αλλά η ιδέα για το αποκαλυπτικό ένδυμα δεν έχει ακόμη κατοχυρωθεί οριστικά σε κάποιον δημιουργό μόδας. Εξάλλου η ίδια η Βρετανίδα παραδέχεται στην αυτοβιογραφία της ότι εκείνη την περίοδο ο Γάλλος μόδιστρος Αντρέ Κουρέζ κόντυνε τον ποδόγυρο. Ωστόσο η  Κουάντ οπωσδήποτε έβγαλε την ονομασία μίνι -από το αγαπημένο της αμάξι, το Mini Cooper- και την επέβαλε στον κόσμο της μόδας. Η δε King's Road, η οδός όπου βρισκόταν η μπουτίκ της, έγινε η πασαρέλα της νέας φούστας: οι φωτορεπόρτερ συνέρρεαν στον δρόμο για να απαθανατίσουν τα τολμηρά κορίτσια που λικνίζονταν στους ρυθμούς του Swinging London - έτσι έγινε γνωστή στα '60s η βρετανική μητρόπολη. Επιπλέον, χάρη στη δημοσιότητα που λάμβανε το Bazaar αλλά και χάρη στη γειτνίαση του με το Θέατρο της Βασιλικής Αυλής, στην πελατεία της Κουάντ προστέθηκαν διασημότητες όπως η Οντρεϊ Χέπμπορν και η Μπριζίτ Μπαρντό, και αργότερα τα μέλη των Μπιτλς και των Ρόλινγκ Στόουνς, οι φωτογράφοι Ντέιβιντ Μπέιλι και Ρίτσαρντ Αβεντον, ο σκηνοθέτης Στάνλεϊ Κιουμπρικ, τα μοντέλα Τζιν Σρίμπτον και Τουίγκι.

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΜΟΔΑ

Η μίνι φούστα δεν ήταν πάντως το μοναδικό μπεστ σέλερ του μαγαζιού. Σαν ζεστά ψωμάκια πωλούνταν επίσης οι πουά φουφουλες, οι skinny τουνίκ, το κολάρο Πίτερ Παν αλλά και τα καυτά σορτς, τα οποία επίσης αποδίδονται στην Κουάντ. Ωστόσο το μεγαλύτερο κατόρθωμα της ήταν ο εκδημοκρατισμός της μόδας. Μέχρι τη δεκαετία του 1950 κυριαρχούσαν οι παρισινοί οίκοι υψηλής ραπτικής, οι οποίοι απευθύνονταν αποκλειστικά σε κυρίες της ανώτερης κοινωνικής τάξης και οι οποίοι έδειχναν ελάχιστη έγνοια για τις ανάγκες της καθημερινής ζωής. Για παράδειγμα, το εμβληματικό New Look του Dior, το οποίο λανσαρίστηκε το 1947 ως αντίδραση στη λιτότητα της περιόδου του πολέμου, ήταν τόσο πολυτελές και εξεζητημένο ώστε δεν βγήκε ποτέ από τα αστικά σαλόνια. Αντιθέτως, η Κουάντ πρότεινε ένα στυλ ευκολοφόρετο και οικονομικά προσιτό, το οποίο αγκαλιάστηκε αμέσως από τις κοπέλες των μεσαίων και κατώτερων κοινωνικών στρωμάτων.

Το Παρίσι έχασε λοιπόν το μονοπώλιο της μόδας και το γεγονός αυτό προκάλεσε τη δυσαρέσκεια πολλών Γάλλων επαγγελματιών. Ενδεικτικά, όταν κάποτε ένας δημοσιογράφος είπε στην Κοκό Σανέλ ότι η Κουάντ τη θαύμαζε περισσότερο από κάθε σχεδιαστή, η Γαλλίδα απάντησε: «Από εκείνη περίμενα ένα μεγαλύτερο κομπλιμέντο». Άλλοι ανταγωνιστές της Κουάντ τη χαρακτήρισαν μάλιστα «διάττοντα αστέρα». Από την άλλη μεριά, κάποιες σκανδαλιστικές δηλώσεις της Βρετανίδας σχεδιάστριας στα ΜΜΕ έδιναν πρόσθετη τροφή για σχόλια. Για παράδειγμα, όταν κάποτε ένας δημοσιογράφος τη ρώτησε σχετικά με το πάθος των γυναικών για τη μόδα και το μακιγιάζ, εκείνη απάντησε ότι ο Αλεξάντερ της ψαλίδιζε το τρίχωμα του εφηβαίου μέχρι να αποκτήσει σχήμα καρδιάς. Αυτή η δήλωση της ενθουσίασε πάντως τον πελάτη της -και φημολογούμενο εραστή της- Τζον Λένον, ο οποίος της πρότεινε ιδέες για άλλα σχήματα.

Στην αυτοβιογραφία της η Κουάντ υποστηρίζει ότι έφερε την επανάσταση στις αμερικανικές επιδείξεις μόδας, όταν το 1962 διέσχισε τον Ατλαντικό ώστε να προωθήσει την πρώτη συλλογή της για την αμερικανική αλυσίδα καταστημάτων JC Penney. Η ακολουθία της απαρτιζόταν κυρίως από νεαρές Βρετανίδες. Όπως έχει γράψει: «Οι Αμερικανίδες ντύνονταν ακόμη σαν την Μπάρμπαρα Στάνγουικ. Εμείς, από την άλλη, μοιάζαμε όλες 16 ετών και χορεύαμε συνέχεια τζάιβ, τουίστ και ροκ εν ρολ». Αναπόφευκτα η ζωντάνια του Swinging London μεταφέρθηκε λοιπόν στις αμερικανικές πασαρέλες, όπου μέχρι τότε ανέβαιναν γυναίκες ώριμες, παγωμένες και άχρωμες, με κορσέ και μαλλί  λάχανο. Χιλιάδες άτομα μαζεύτηκαν για να δουν από κοντά τα κοκαλιάρικα νεαρά μοντέλα της Κουάντ να χορεύουν στα ντε-φιλέ υπό τους ήχους ποπ συγκροτημάτων.

Πάντως κάποια πάρε-δώσε της με την Αμερική δεν ευοδώθηκαν. Όπως τον καιρό που απευθύνθηκε σε μια αμερικανική βιοτεχνία ένδυσης για τη δημιουργία μιας σειράς από χαμηλοκάβαλα παντελόνια. Τα πρώτα δείγματα αυτών των παντελονιών ήταν τόσο ωραία, ώστε καταστήματα σε όλη τη Βρετανία προχώρησαν σε μεγάλες παραγγελίες. Όταν όμως έφτασε η ημερομηνία παραλαβής, έπειτα από τεράστια διαφημιστική καμπάνια, τα παντελόνια δεν ήρθαν από την Αμερική. Μάλιστα, σε έλεγχο επί αμερικανικού εδάφους, δείγματα των συγκεκριμένων παντελονιών βρέθηκαν παραγεμισμένα με ναρκωτικές ουσίες. «Ακόμη δεν έχω ξεπεράσει την αμηχανία και την απογοήτευση μου», έχει γράψει η Κουάντ στο βιβλίο της.

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΚΟΥΑΝΤ

Η πιο δυναμική πρέσβειρα του στυλ Κουάντ ήταν η ίδια η σχεδιάστρια, που μετέτρεψε τον εαυτό της σε μανεκέν. Χαρακτηριστικά της έγιναν η λιπόσαρκη σιλουέτα (η οποία αργότερα ενοχοποιήθηκε για τα ανορεκτικά πρότυπα που καταδυναστεύουν μέχρι σήμερα το μόντελινγκ), το μίνι -το οποίο δεν αποχωρίστηκε ούτε όταν επισκέφτηκε το παλάτι του Μπάκιγχαμ (1966), για να παραλάβει από τη βασίλισσα Ελισάβετ το παράσημο της Βρετανικής Αυτοκρατορίας- και κυρίως η κόμμωση με υπογραφή Βιντάλ Σασουν.

Η γνωριμία της με τον κομμωτή έγινε ως εξής. Μια μέρα, καθώς η Μέρι Κουάντ περπατούσε στον δρόμο, κοντοστάθηκε σε μια βιτρίνα και είδε τη φωτογραφία μιας κόμμωσης. Μπήκε μέσα, ανέβηκε στο κομμωτήριο με ένα ξεχαρβαλωμένο ασανσέρ και τελικά είδε για πρώτη φορά τον Βιντάλ Σασουν «να κουρεύει με το στυλ που μαγειρεύουν οι σεφ περιωπής». Εκείνη την ημέρα δεν είχε χρήματα, αλλά αποφάσισε να κάνει οικονομία για να εξασφαλίσει ένα κούρεμα από τον μετρ. Από τη στιγμή λοιπόν που τον δοκίμασε, δεν άλλαξε ποτέ πια κομμωτή. Γιατί, όπως ισχυρίζεται στην αυτοβιογραφία της, ο Σασουν απάλλαξε τις γυναίκες από το μαρτύριο του να ψήνονται κάτω από κάσκες σεσουάρ με χοντρά ρόλεϊ τυλιγμένα στο κεφάλι και τους χάρισε την ελευθερία να κολυμπούν, να οδηγούν κάμπριο ή να περπατούν στη βροχή χωρίς να ανησυχούν για το χτένισμα τους.

Ως γνήσια Βρετανίδα, λάτρευε και τα καπέλα. Θεωρεί μάλιστα ότι τα ομορφότερα έχουν την υπογραφή Ελσα Σκιαπαρέλι. Η πρώτη συνάντηση της, ωστόσο, με τη θρυλική σχεδιάστρια θυμίζει σκηνή από φαρσοκωμωδία. Κάποτε, σε ένα γεύμα στη γαλλική πρεσβεία του Λονδίνου, άκουσε να προφέρουν το όνομα Σκιαπαρέλι. Γύρισε λοιπόν σε μια κομψή κυρία δίπλα της και είπε: «Σίγουρα δεν άκουσα σωστά. Δεν έχει πεθάνει;». «Εγώ είμαι η Σκιαπαρέλι», απάντησε τότε η κυρία.

'60s FOREVER

Από τα τέλη της δεκαετίας του 1960 η Κουάντ δεν παρουσίασε άλλες καινοτομίες στα ρούχα. Έδωσε εξάλλου έμφαση στο λανσάρισμα καλλυντικών, αρωμάτων και ειδών σπιτιού, όλα με την εμβληματική μαύρη μαργαρίτα που συνήθιζε να βάζει στα πρώτα σκίτσα της και την οποία έκανε λογότυπο της. Στη δε Ιαπωνία τα καλλυντικά της συνεχίζουν να κυκλοφορούν μέχρι τώρα.

Σήμερα, η Κουάντ διατηρεί το στυλ που την καθιέρωσε στα '60s. Ποιος θα μπορούσε όμως να την κατηγορήσει για γραφικότητα; Η σχεδιάστρια ευτύχησε να βρεθεί στο επίκεντρο του youthquake, του «σεισμού της νεολαίας», όπως θα μπορούσε να μεταφραστεί η πολιτιστική επανάσταση που συντελέστηκε εκείνη την εποχή. Ας μην ξεχνάμε και κάτι άλλο. Όπως το έθεσε η Ερνεστίν Κάρτερ (1906-1983), μία από τις σημαντικότερες συντάκτριες μόδας του 20ου αιώνα: «Ελάχιστοι τυχεροί γεννιούνται τη σωστή στιγμή, στο σωστό μέρος, με το σωστό ταλέντο. Και στην πρόσφατη μόδα αυτοί οι τυχεροί είναι μόνο τρεις: η Σανέλ, ο Ντιόρ και η Μέρι Κουάντ».

ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΚΑΙ ΠΟΤΗΣ

Η αυτοβιογραφία της Κουάντ θα ικανοποιήσει όσους λατρεύουν τη μόδα. Μάλλον όμως θα αφήσει απογοητευμένο τον αναγνώστη που ελπίζει να διαβάσει πιπεράτες λεπτομέρειες για τη ζωή της σχεδιάστριας. Για παράδειγμα, η Κουάντ αναφέρεται ακροθιγώς στις παροιμιώδεις απιστίες του συζύγου Αλεξάντερ («ήταν τρομερά γυναικάς») και στο πάθος του για το αλκοόλ.

Το 1988 οι γιατροί έδωσαν στον Αλεξάντερ το πολύ δυο χρόνια ζωής, αν δεν έκοβε το ποτό. Εκείνος αγνόησε τις συστάσεις τους («είπε ότι χωρίς βότκα και κρασί δεν θα μπορούσε να ζήσει») και όντως πέθανε το 1990, στα 57 του - ο γιος του με τη Μέρι (Ορλάντο) ήταν τότε 20 ετών. Ως χήρα, πάντως, η Κουάντ δεν έμεινε μόνη. Σχετίστηκε με έναν φίλο του Αλεξάντερ, τον Αντονι Ράουζ-συμφωνά με πολλούς παλιούς Βρετανούς, «τον ομορφότερο άντρα στην Οξφόρδη»- και εξακολουθεί να ζει μαζί του μέχρι σήμερα. ♦

«ΓΥΝΑΙΚΑ 2012»

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΔΑ : ΒΓΑΛΑΜΕ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΜΟΝΟΙ ΜΑΣ

Λουκία: «Μπήκα στη μαύρη λίστα του Ηarrods και ακόμη και σήμερα δεν παίρνουν τα ρούχα μου»

ΒΓΑΛΑΜΕ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΜΟΝΟΙ ΜΑΣ

Η Λουκία θυμάται και… αποκαλύπτει. Πώς και γιατί μπήκε στην μαύρη λίστα του Harrods και γιατί δεν δέχονται τα ρούχα της ακόμα και σήμερα μετά από τόσο καιρό;

-Το κράτος δεν σας βοήθησε όταν δεχτήκατε και μια μεγάλη παραγγελία από το Ηarrods...

«Ήταν τραγικό, γιατί ήταν κάτι που συνέβη στην αρχή της καριέρας μου. Είχα στείλει δείγματα στο Harrods και είχαν αποφασίσει να μου αφιερώσουν μία βιτρίνα τους. Μου έδωσαν, λοιπόν, μια τεράστια παραγγελία για την εποχή. Τότε βρισκόταν το ΠαΣοΚ στην εξουσία. Με τα χαρτιά της παραγγελίας τρέχω και τους ζητώ επιχορήγηση. Φυσικά δεν την πήρα, και μάλιστα ύστερα από αυτό μπήκα στη μαύρη λίστα του Ηarrods και ακόμη και σήμερα δεν παίρνουν τα ρούχα μου. Το αστείο της υπόθεσης ήταν ότι ένα φόρεμα από τα δείγματα που είχαν κρατήσει το αγόρασε η πριγκίπισσα Νταϊάνα. Τι τα θέλετε;

Και πριν από μερικά χρόνια, στην Εβδομάδα Μόδας στο Παρίσι, παρουσίασα prêt-à-porter δημιουργίες. Ενώ όλα τα περίπτερα ήταν άδεια, όταν ανοίξαμε και είδε ο κόσμος τα ρούχα μας, κάνανε τεράστιες παραγγελίες. Γύρισα στην Ελλάδα να τις κατασκευάσω, τις έφτιαξα και καταστράφηκα οικονομικά, γιατί το αποτέλεσμα ήταν άθλιο, τα στείλαμε στο Παρίσι και μας τα επέστρεψαν. Τα καλά εργοστάσια ραφής ρούχων στην Ελλάδα που παλαιότερα έκαναν υπέροχη δουλειά έχουν κλείσει. Είναι τόσο κρίμα που δεν επενδύσαμε στη μόδα. Δεν απαιτείται υψηλή τεχνολογία. Θα μπορούσαν να έρθουν πολλά χρήματα στη χώρα» τόνισε στο Βήμα η Λουκία.

-Είναι αλήθεια ότι αρχικά φύγατε στο Λονδίνο για να σπουδάσετε εσωτερική διακόσμηση;

«Ναι. Ύστερα έκανα θέατρο, μετά μαγεύτηκα από τα υφάσματα. Βρισκόμουν στο Λονδίνο των 60s. Τα έβλεπα όλα γύρω μου και είχα ένα γρήγορο μυαλό, ρουφούσα τα πάντα. Έλεγα θα τα μάθω όλα και ύστερα θα διαλέξω αυτό που θέλω. Είχα γνωριστεί, θυμάμαι, με παιδιά από αριστοκρατικές οικογένειες. Πήγαινα και στόλιζα τραπέζια πλούσιων οικογενειών. Διακοσμούσα το δείπνο, έβαζα στο τραπέζι κρύσταλλα, γλάστρες, και με πλήρωναν. Με αυτά τα χρήματα κάλυπτα πολλές από τις υποχρεώσεις μου. Ήμουν ένα κορίτσι της εποχής μου, με τις μακριές φούστες, τα χαϊμαλιά στον λαιμό. Με φώναζαν, μάλιστα, Τούγια, σαν το φυτό, γιατί τα μαλλιά μου ήταν μακριά, σγουρά και κόκκινα».

-Γιατί επιστρέψατε στην Ελλάδα;

«Γιατί είχα τη μητέρα μου εδώ. Μεγάλωσα χωρίς τον πατέρα μου, πέθανε πάρα πολύ νωρίς. Είχα την ευθύνη της. Δεν μπορούσα να την αφήσω μόνη. Ο φίλος μου ο Γιάννης ο Τσεκλένης πάντα λέει: "Την κακομοίρα τη Λουκία! Τι κρίμα που γεννήθηκε στην Ελλάδα". Στο Λονδίνο είχα αποκτήσει έναν ολόκληρο κύκλο τότε. Ίσως δεν έπρεπε να γυρίσω. Αλλά δεν το μετανιώνω, γιατί ίσως να έβαλα και εγώ ένα λιθαράκι στην ελληνική μόδα».

Πηγή: http://www.gossip-tv.gr/g-fashion/designers/story/468062/loykia-mpika-sti-mayri-lista-toy-harrods-kai-akomi-kai-simera-den-pairnoyn-ta-royxa-moy#ixzz4W6i0EsJN

Τι πρέπει να γνωρίζετε αν θέλετε να κάνετε τατουάζ

Τι πρέπει να γνωρίζετε αν θέλετε να κάνετε τατουάζ

Γράφει ο Άρης Μπεζοβίτης

Κάποτε τα τατουάζ ήταν «σήμα κατατεθέν» των φυλακισμένων και των ναυτικών. Τα τελευταία χρόνια το «κτύπημα» των τατουάζ ξεκίνησε από τα μοντέλα και τους celebrities -για να δίνουν αφορμή για προβολή στα Μέσα Ενημέρωσης- και τελικά εξαπλώθηκε ραγδαία, ως μόδα πλέον της εποχής, σε όλα τα κοινωνικά στρώματα. Δυστυχώς όμως πολλοί δεν γνωρίζουν τους κινδύνους που κρύβει ένα τατουάζ ειδικά όταν αυτό γίνεται από ανθρώπους που δεν είναι κατάλληλα εκπαιδευμένοι ή δεν τηρούν αυστηρά όλους τους κανόνες υγιεινής.

Το τατουάζ είναι ένα μόνιμο σημάδι ή σχέδιο που δημιουργείται στο δέρμα με την εισαγωγή ειδικών χρωστικών ουσιών στην εσωτερική στοιβάδα του, το λεγόμενο κυρίως δέρμα ή χόριο. Τυπικά, ο tattoo artist χρησιμοποιεί μία φορητή συσκευή με την οποία μία ή περισσότερες μικρές βελόνες τρυπούν επαναλαμβανόμενα το δέρμα, εγχέοντας με κάθε τρύπημα μικροσκοπικές σταγόνες από τη χρωστική. Η διαδικασία αυτή, που γίνεται χωρίς αναισθητικό, προκαλεί μικρή αιμορραγία και ελάχιστο έως σοβαρό πόνο, ανάλογα με το όριο αντοχής κάθε ατόμου και το σημείο του σώματος όπου γίνεται το τατουάζ.

• Η δερματοστιξία, όπως είναι η επιστημονική ονομασία του, προϋποθέτει λύση της συνεχείας του δέρματος, δηλαδή πληγή, και εξαιτίας αυτού του γεγονότος μπορεί να υπάρξουν επιπλοκές, λέει ο Δρ. Μάρκος Μιχελάκης, δερματολόγος - αφροδισιολόγος εξειδικευμένος στην Αισθητική Δερματολογία - Δερματοχειρουργική. Στις πιθανές επιπλοκές περιλαμβάνονται:

• Αλλεργικές αντιδράσεις. Οι χρωστικές που χρησιμοποιούνται στα τατουάζ, ειδικά οι κόκκινες, οι πράσινες, οι κίτρινες και οι μπλε, μπορεί να προκαλέσουν αλλεργική δερματική αντίδραση (π.χ. κνησμώδες εξάνθημα) στο σημείο της έγχυσης τους. Αυτό μπορεί να παρατηρηθεί αμέσως μετά το τατουάζ ή και πολύ καιρό αργότερα, ακόμα και έπειτα από μήνες ή χρόνια.

• Μολύνσεις. Αν δεν τηρούνται οι κανόνες υγιεινής, μπορεί να υπάρξει μόλυνση της πληγής από μικρόβια, όπως ο σταφυλόκοκκος. Σε τέτοια περίπτωση μπορεί να παρουσιαστούν συμπτώματα, όπως διόγκωση, πόνος, ερυθρότητα, κνησμός, πύον και - σπανιότατα - εισβολή των μικροβίων στο αίμα, με σοβαρές συνέπειες για τον άρρωστο. Οι μολύνσεις αυτές απαιτούν αντιβιοτική θεραπεία, αλλά αν το υπαίτιο μικρόβιο είναι ανθεκτικό στα αντιβιοτικά (όπως π.χ. ο πολυανθεκτικός χρυσίζων σταφυλόκοκκος), η αντιμετώπιση είναι πολύ δύσκολη.

• Άλλα δερματικά προβλήματα. Μερικές φορές δημιουργούνται γύρω από τις χρωστικές του τατουάζ τα λεγόμενα κοκκιώματα. Πρόκειται για τοπικές συσσωρεύσεις κυττάρων του ανοσοποιητικού, που οφείλονται στην προσπάθεια του να απομακρύνει τις χρωστικές. Μπορεί επίσης να εμφανιστούν χηλοειδή, δηλαδή δερματικές υπερπλασίες που οφείλονται στην υπερβολική ανάπτυξη ινώδους (ουλώδους) ιστού.

• Μετάδοση νοσημάτων. Αν ο εξοπλισμός με τον οποίο γίνεται το τατουάζ δεν έχει απολυμανθεί σωστά, υπάρχει κίνδυνος μετάδοσης διαφόρων νοσημάτων, όπως τέτανος, ηπατίτιδα Β, ηπατίτιδα C, ακόμα και ΗIV/AIDS.

«Γενικά, οι επιπλοκές από το τατουάζ δεν είναι σπάνιες», υπογραμμίζει ο Δρ. Μιχελάκης. «Πρόσφατη έρευνα του Ιατρικού Κέντρου Langone του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Contact Dermatitis» έδειξε ότι το περίπου 6% των ατόμων που κάνουν τατουάζ εκδηλώνουν κάποιου είδους εξάνθημα, μόλυνση, σοβαρό κνησμό ή διόγκωση, που μερικές φορές κάνει τέσσερις ή περισσότερους μήνες για να υποχωρήσει – και σε κάποιες περιπτώσεις, ακόμα και χρόνια. Επίσης, σε άλλες περιπτώσεις αυτές οι επιπλοκές υποχωρούν μόνες τους ή με απλά μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη ή αντιβιοτικά, και σε άλλες χρειάζονται επεμβατική θεραπεία (π.χ. με λέιζερ)».

Συμβουλές προστασίας

Για να αποφύγετε τις επιπλοκές, ο Δρ. Μιχελάκης συνιστά τα εξής:

• Πάρα πολύ προσεκτική επιλογή του tattoo artist. Πρέπει να είναι εκπαιδευμένος, να διαθέτει σύγχρονο studio και να έχει κλιβάνους αποστείρωσης στον χώρο του. Να προτιμάτε τα στούντιο που είναι πεντακάθαρα και χρησιμοποιούν βελόνες μιας χρήσης.

•  Βεβαιωθείτε ότι ο tattoo artist θα φορέσει καινούργια, αποστειρωμένα, χειρουργικά γάντια μιας χρήσης πριν αρχίσει να σας κάνει το τατουάζ.

• Βεβαιωθείτε ότι η συσκευασία κάθε βελόνας που θα χρησιμοποιηθεί πάνω σας θα ανοίγεται μπροστά σας.

•  Βεβαιωθείτε ότι το δέρμα σας θα απολυμανθεί πριν και μετά το τατουάζ και θα καλυφθεί με αποστειρωμένη γάζα μόλις ολοκληρωθεί η διαδικασία.

• Να ακολουθείτε πιστά τις οδηγίες του tattoo artist για τη φροντίδα του τατουάζ. Αν και οι οδηγίες αυτές εξαρτώνται από το είδος και το μέγεθος του, συνήθως περιλαμβάνουν να μην αφαιρέσετε τη γάζα για 24 ώρες, να αλείφετε το δέρμα με αντιβιοτική αλοιφή, να πλένετε απαλά με σαπούνι και νερό το τατουάζ χωρίς να το τρίβετε, να του βάζετε ήπιες ενυδατικές κρέμες, να αποφεύγετε τον ήλιο και το κολύμπι, και να αναμένετε πλήρη επούλωση σε περίπου δύο εβδομάδες. Δεν πρέπει, τέλος, να ξύνετε το τατουάζ, ούτε να αφαιρείτε πρόωρα την κρούστα (νεκρωτικός ιστός).

Αν εκδηλώσετε οποιοδήποτε ενόχλημα στη θέση του τατουάζ, συμβουλευθείτε δερματολόγο γιατρό.

ΤΟ ΠΑΡΟΝ

Το ανδρικό κούρεμα

Το ανδρικό κούρεμα

ΣΤΗΝ ΤΡΙΧΑ

Από τον Ιούλιο Καίσαρα ως τον Ντέιβιντ Μπέκαμ, το ανδρικό κούρεμα άλλαξε αμέτρητες φορές μήκος, στυλ και χτένισμα. Σήμερα, το κλασικό δίλημμα «μακρύ ή κοντό μαλλί;» δεν έχει κανένα απολύτως νόημα. Δεν ήταν πάντα έτσι όμως.

ΑΠΌ ΤΟΝ ΗΛΙΑ ΜΑΓΚΛΙΝΗ

Το ανδρικό κούρεμα

Μας αρέσει να λέμε ότι οι γυναίκες σπαταλούν το χρόνο τους ασχολούμενες με... τρίχες. Λοιπόν, σας έχω νέα: στο διάβα της Ιστορίας, και ο άνδρας έχει να επιδείξει εξίσου σοβαρό μερίδιο στο ευγενές άθλημα της ενασχόλησης με τις τρίχες. Πολλές τρίχες. Τρίχες κατσαρές, μπούκλες, χωρίστρα στη μέση, γενάκι τετράγωνο, γενάκι βαμμένο κόκκινο με χένα, ξυρισμένα κρανία, τσουλούφια, χαίτη, περούκες, κοτσίδες, φαβορίτες, μπριγιαντίνη - ο κατάλογος είναι ατελείωτος. Και γιατί όχι; Μπορεί τεράστιο μέρος της γοητείας μιας γυναίκας να έγκειται στα μαλλιά και την κόμμωση της, αλλά όπως μου λέει μια φίλη: «Βάλε στη σειρά δέκα ολόγυμνους άνδρες και το μόνο που μπορεί να τους αναδείξει ή να τους προδώσει είναι το κούρεμα τους. Όχι αυτό που κρέμεται». Μάλιστα. Που σημαίνει ότι θα πρέπει να αντιμετωπίζουμε το ζήτημα με την πρέπουσα σοβαρότητα. Κάποιοι το έχουν ήδη κάνει αλλά σε βαθμό γελοιότητας: μια σειρά φωτογραφιών του Ντέιβιντ Μπέκαμ μάλλον θα σας πείσει ότι ο Άγγλος ποδοσφαιριστής περισσότερο ασχολείται με την κόμη του πάρα με τις σέντρες. Δεν φταίει αυτός. Στο διάβα των αιώνων, όλοι οι μεγάλοι άνδρες ασχολούνταν με το κεφάλι τους σχεδόν όσο και με τις υποθέσεις του κράτους. Είναι στο αίμα μας.

Τζον Λένον και Γιόκο Ονο στο ιστορικό bed-in του 1969

Η μεγάλη ανατροπή

Βρισκόμαστε στα 1965. Η (νεότατη) Σερ και ο Σόνι Μπόνο σημειώνουν μεγάλη επιτυχία με το περίφημο «I got you babe». Σε κάποια στροφή, η Σερ τραγουδάει: «So let them say your hair's too long/Cause I don't care, with you I can't go wrong». Δηλαδή: Ασ' τους να λένε ότι τα μαλλιά σου είναι μακριά, δεν με νοιάζει, μαζί σου δεν μπορεί να κάνω λάθος». Μακριά μαλλιά; Ο Σόνυ Μπόνο ήταν απλώς «χαιταίος» - κοινώς διέθετε χαίτη, τον περίφημο «λασπωτήρα» που έκανε θραύση και τη δεκαετία του '80. Για την εποχή εκείνη όμως δεν ήταν κάτι τόσο συνηθισμένο. Αλλά ας μην πάμε πολύ μακριά: την ίδια περίοδο, για την ακρίβεια ένα χρόνο πριν, στους κινηματογράφους της Ελλάδας προβάλλονταν η «Σωφερίνα» του Αλέκου Σακελλάριου. Σε κάποιες σκηνές, εμφανίζεται ο γόης της εποχής, Αλκής Γιαννακάς, ως «Πάκης», άτακτος σύζυγος της ζηλιάρας Καίτης Λαμπροπούλου. Κάποιος από τους άλλους χαρακτήρες τον χαρακτηρίζει «Ο μαλλιάς». Ο Γιαννακάς είχε απλώς χαίτη και μαλλί ατημέλητο. Με την ίδια ακριβώς κόμμωση εμφανίζεται ένα χρόνο μετά στην ταινία «Το ρεμάλι της Φωκίωνος Νέγρη», ως άνθρωπος του υποκόσμου, εκμεταλλευτής ώριμων γυναικών, μεταξύ αυτών και της Αλεξάνδρας Λαδικου. Ο «μαλλιάς» Μπόνο στην Αμερική και ο επίσης «μαλλιάς» Γιαννακάς στην Ελλάδα ήταν απλώς σύμβολα μιας νέας κατάστασης, μιας ανατροπής που θα ολοκληρωνόταν στα τέλη της δεκαετίας του '60. Ποια είναι αυτή; Μα η εκθρόνιση του κοντού ανδρικού μαλλιού, το οποίο επί εκατό σχεδόν χρόνια είχε επιβάλει μιαν άτυπη δικτατορία.

Το έδαφος είχαν προετοιμάσει οι Μπίτνικς από χα τέλη της δεκαετίας του '50. Ήδη από το 1957, ο ανθρωπολόγος Εντμουντ Λιτς στο δοκίμιο του «Μαγικά μαλλιά» έγραφε ότι τα μακριά μαλλιά σημαίνουν αχαλίνωτη σεξουαλικότητα· τα κοντά ή μερικώς ξυρισμένα μαλλιά περιορισμένη σεξουαλικότητα και το ξυρισμένο κρανίο αποχή. Έτσι, ο Αλεν Γκίνσμπεργκ, ο ποιητής του «Ουρλιαχτού», ήταν από τους πρώτους που άφησε γένια και μαλλιά, ενώ από το 1967 και μετά, με την έλευση των χίπηδων, των «παιδιών των λουλουδιών», το νερό μπήκε στ' αυλάκι. Ήρθε και ο Μάης του '68,το Γούντστοκ και το φρικιαστικό Helter Skelter του μακρυμάλλη γενειοφόρου Τσαρλς Μάνσον και η ανατροπή ολοκληρώθηκε με τραγικό τρόπο. Μπορεί, λοιπόν, το 1969 η ανθρωπότητα να έκανε ένα μεγάλο άλμα στη Σελήνη, την ίδια στιγμή όμως, ο μέσος άνδρας άφηνε πια τις τρίχες στο κεφάλι και στο πρόσωπο του να μεγαλώνουν ανεξέλεγκτα. Εκείνη ακριβώς τη χρονιά, σε ένα δοκίμιο με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Κοινωνικά μαλλιά», ο Σ. Ντ. Χάλπικ ισχυρίστηκε ότι τα μακριά μαλλιά σήμαιναν ότι κανείς βρίσκεται εκτός κοινωνίας και τα κοντά επανένταξη στην κοινωνία.

Ίσως είναι δύσκολο να το αντιληφθούμε εμείς σήμερα που τίποτα δεν μας ταράζει και τίποτα δεν μας εκπλήσσει. Κατά τη δεκαετία του '60 όμως το να αφήσει ένας άνδρας μακριά μαλλιά ήταν πολιτική πράξη. Η εξέλιξη αυτή δεν είχε μόνο να κάνει με το πνεύμα αμφισβήτησης της εποχής, με την ψυχεδέλεια και το ροκ αλλά και με τη σεξουαλική επανάσταση: η στερεοτυπική εικόνα του σκληροτράχηλου αρσενικού με το κοντοκουρεμένο μαλλί έμοιαζε να μπαίνει στο περίφημο χρονοντούλαπο της Ιστορίας.

Ανδρόγυνα

Το 1971 κυκλοφόρησε ένα ροκ άλμπουμ με τίτλο «The Man Who Sold The World». Στο εξώφυλλο ένας νέος άνδρας φιγουράριζε ξαπλωμένος, φορώντας ένα φόρέμα κι έχοντας μακριά, πυρόξανθα μαλλιά, όμοια γυναίκας. Πολλοί αναρωτήθηκαν για το φύλο του εικονιζόμενου και, τελικά, οι αντιδράσεις ήταν τόσο πολλές που το εξώφυλλο αποσύρθηκε. Ο Ντέιβιντ Μπόουι, διότι αυτός ήταν ο εικονιζόμενος, συμβιβάστηκε σε αυτή τη φάση -όχι όμως και στην επόμενη. Στο εξώφυλλο του άλμπουμ του «Hunkie Dorie» (1972) βλέπουμε ένα αλλόκοτο ανδρόγυνο πλάσμα να τραβάει με το ένα χέρι προς τα πίσω τα μακριά, σχεδόν γυναικεία μαλλιά του. Οι μεταμορφώσεις του Μπόουι σε εκείνη τη φάση θα πάνε πολύ μακριά. Όταν πια εμφανίστηκε ως «Ziggy Stardust» το 1973 τα μακριά μαλλιά ήταν το λιγότερο που σόκαρε πάνω του.

Εννοείται ότι ο Μπόουι ήταν ένας από τους πολλούς ροκάδες της εποχής με μακριά μαλλιά: από τον Τζον Λένον μέχρι τους Πινκ Φλόιντ και τον Ροντ Στιούαρτ, δεν υπήρχε μουσικός της ροκ -ή και της ποπ- κατά τη δεκαετία του '70 τα μαλλιά του οποίου να μην έφταναν ως τους ώμους. Ο Μπόουι όμως ήταν ίσως η πιο αντιπροσωπευτική περίπτωση ενός «μαλλιά» (χωρίς γένια!) που έδειχνε να αμφισβητεί κατά μέτωπο παραδοσιακές έννοιες του ανδρισμού. Το Unisex ήταν εδώ για να μείνει.

1.  Ο Σόνι Μπόνο και Σερ τραγούδησαν την ελεγεία υπέρ των μακριών μαλλιών.  2.  Ο «Βασιλιάς» Ελβις προτού βαρύνει και μακρύνει κι άλλο τα μαλλιά του. 3.  Οι Πινκ Φλόιντ, αχτένιστοι το 1973. 4. Ατημέλητος Μπίλι Αϊντολ στο Λονδίνο το 1977.

Ο βασιλιάς κουρεύεται

Οι αστέρες του ροκ και της ποπ έδειχναν πλέον το δρόμο. Ωστόσο, ακόμα και πολύ πριν από το σινεμά και την ποπ μουσική, ο κόσμος αναζητούσε παντού πρότυπα και τα ακολουθούσε με μανία. Ελλείψει Τζέιμς Ντιν και Κλιφ Ρίτσαρντ, το βλέμμα έπεφτε -αναπόφευκτα- στους ηγεμόνες, που ακόμα λατρεύονταν σαν θεοί. Για παράδειγμα, ο Κωνσταντίνος Δ' (668 - 685), αποκαλούμενος «Πωγωνάτος», εκτός από το ότι αμέσως μετά την ανάληψη της εξουσίας του, διέταξε τον ακρωτηριασμό των ρινών των δύο μικρότερων αδελφών του, προκειμένου να τους καταστήσει αδύναμους στον ανταγωνισμό για το θρόνο, ήταν ο πρώτος Βυζαντινός αυτοκράτορας που άφησε μακριά μαλλιά και γενειάδα. Το γεγονός έχει τη σημασία του καθώς οι Βυζαντινοί θεωρούσαν τα μακριά μαλλιά δείγμα «βαρβαρότητας». (Μακριά μαλλιά είχαν οι Γότθοι, για παράδειγμα.) Η περίπτωση του Κωνσταντίνου όμως είναι ενδεικτική γιατί το στυλ του έγινε μόδα και οδήγησε σε ακρότητες. Οι νέοι κυρίως άνδρες άρχισαν να κάνουν πλεξούδες τα μακριά μαλλιά τους και τα τύλιγαν όταν πήγαιναν να κοιμηθούν. Οι μακριές πλεξούδες τους, που έφταναν καμιά φορά ως τη μέση, προκάλεσαν κάποτε τη διαμαρτυρία της Εκκλησίας. Έτσι, λίγο αργότερα, ο Κωνσταντίνος Ε' (743 - 775), ο οποίος ήταν γνωστός ως «Κοπρώνυμος», επειδή λέγεται ότι ρύπανε την κολυμβήθρα κατά τη διάρκεια της βάπτισης του, επέβαλε διά του νόμου το ξύρισμα και το κούρεμα σε όλους. Η ειρωνεία είναι ότι, τελικά, μετά το δεύτερο μισό του 10ου αιώνα, και η Εκκλησία τάχθηκε υπέρ της γενειάδας και της μακριάς κόμης, με το αιτιολογικό ότι βοηθούσαν στο να διακρίνονται οι άνδρες από τους ευνούχους.

Αυτή η παθητική μίμηση βασιλιάδων και αυτοκρατόρων είχε, συχνά, ακόμα πιο φαιδρό χαρακτήρα. Πάρτε για παράδειγμα, την περίπτωση του Φραγκίσκου του Α' της Γαλλίας. Όταν κατά λάθος έκαψε τα μαλλιά του με ένα δαδί, οι υπήκοοι του έκοψαν και αυτοί τα μαλλιά τους και τριμάρισαν τα γένια τους. Κάπως ανάλογα, όταν το 1633 ο Λουδοβίκος 13ος έχασε τα μαλλιά του και κατέφυγε στις περούκες, μάλλον δεν ήξερε ότι θα οδηγούσε στη χαρακτηριστική παντοκυριαρχία της περούκας για διακόσια σχεδόν χρόνια.

Wolfgang Amadeus Mozart

Η περούκα του Μότσαρτ

Περούκες λοιπόν! Ειδικά κατά τον «κλασικό» 18ο αιώνα οι άνδρες της αριστοκρατίας άρχισαν να χρησιμοποιούν πούδρες και αρώματα, κορδέλες στα μαλλιά, κάλτσες από άσπρο μετάξι, παπούτσια με τακούνι κόκκινο, με μπριγιάντια να στολίζουν τις φιούμπες. Κάποιοι ίσως να θυμούνται τις πληθωρικές, εξωφρενικές περούκες που φοράει στην ταινία «Αμαντέους» ο Τομ Χαλς υποδυόμενος τον δανδή Μότσαρτ. Προς τα τέλη του αιώνα, μόνον, «μαζεύτηκαν» κάπως. Ο κόσμος θυμήθηκε ότι έχει... αυτιά (αποκαλύφθηκαν επιτέλους) και το σχήμα της ανδρικής περούκας πήρε λίγο πολύ αυτό που έχουν και σήμερα εκείνες των Βρετανών δικαστών.

Πέρα απ' την περούκα όμως, από τον 17ο έως τις αρχές του 19ου, η νόρμα στη Δύση ήταν οι άνδρες να έχουν μακριά μαλλιά και να τα δένουν σε κοτσίδα. Οι πιο ρεαλιστές κινηματογραφιστές περιλαμβάνουν στις σκηνές των μαζικών αποκεφαλισμών της γαλλικής αριστοκρατίας στη λαιμητόμο την εξής λεπτομέρεια: ο δήμιος κόβει με ένα μαχαίρι την κοτσίδα από το σβέρκο του θύματος - προς διευκόλυνση της λεπίδας...

Σαμψών και Δαλιδά

Για να αισθανθούν καλύτερα όσοι άνδρες αφιερώνουν πολύ χρόνο και χρήμα στην περιποίηση του κρανίου και του προσώπου τους (ελάχιστοι άνδρες θα το ομολογήσουν ανοιχτά), λάβετε υπόψη ότι το κούρεμα, όπως επίσης και το ξύρισμα, κάποτε δεν ήταν απλώς μια διαδικασία αλλά ολόκληρη τελετουργία, θρησκευτική μάλιστα, και συχνά συμβόλιζε τη μύηση στην ενηλικίωση, στη ζωή. Υποτίθεται ότι στην Παλαιά Διαθήκη ήταν θετικό να έχεις μακριά μαλλιά, διότι έτσι ο πιστός τιμούσε τον Γιαχβέ. Ο θρυλικός Σαμψών ήταν το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα: τα μακριά του μαλλιά ήταν η παντοδυναμία του, το απόλυτο σύμβολο της (αρσενικής) ισχύος του. Και ποιος πάει και του παίρνει αυτή την ισχύ; Η Δαλιδά, κουρεύοντας τον. Ωστόσο, στην Καινή Διαθήκη τα πράγματα αλλάζουν κάπως. Σε μία από τις Επιστολές του Προς Κορινθίους, ο Παύλος εκφράζει ξεκάθαρα την άποψη ότι το να έχει ένας άνδρας μακριά μαλλιά είναι ντροπή, σε αντίθεση με τη γυναίκα, για την οποία είναι επιβεβλημένο να έχει μακριά μαλλιά, για έναν και μόνο λόγο: για να καλύπτεται το πρόσωπο της.          ·

Ανάλογο θρησκευτικό χαρακτήρα είχε το κούρεμα και το ξύρισμα στην αρχαία Ελλάδα και τη Ρώμη. Όταν έφταναν στην εφηβεία τα αγόρια στην αρχαία Ελλάδα έκοβαν τα μαλλιά τους και τα αφιέρωναν στους θεούς (αντίστοιχα οι νεαροί Ινδοί ξύριζαν τα κρανία τους). Στη δε Ρώμη, την πρώτη φορά που ένας νέος ξύριζε το γένι του το έκανε στο πλαίσιο μιας θρησκευτικής τελετής. Τόσο ο Καλιγούλας όσο και ο Νέρωνας, μόλις φόρεσαν την ανδρική τήβεννο, ξυρίστηκαν τελετουργικά. Γενικά, η θρησκευτική σημασία των μαλλιών φαίνεται και από τα ξυρισμένα κρανία χριστιανών και βουδιστών μοναχών, και σηματοδοτεί σαφώς μιαν απόσταση από τα εγκόσμια και μία από τις οδούς για να φτάσει κανείς στο Ιερό.

Κούρεμα εποχής δια χειρός Μπίλυ Μπομπ θόρντον στον «Ανθρωπο που δεν ήταν εκεί» των αδελφών Κοέν

SOS : «πlαγιοδάνειο»!

Εντάξει: μπορείτε να τριμάρετε φαβορίτες, να φροντίζετε το γενάκι σας, να απλώνετε τζελ στα μαλλιά σας - καλό όμως είναι ορισμένα πράγματα να τα αποφεύγετε. Ακόμα θυμάμαι τον πατέρα μου να χλευάζει τηλεπαρουσιαστές της κρατικής τηλεόρασης της δεκαετίας του '70, οι οποίοι ήταν μεν φαλακροί αλλά προσπαθούσαν να καλύψουν τη φαλάκρα καλύπτοντας την με τα ελάχιστα μαλλιά στους κροτάφους - τα οποία άφηναν να μακραίνουν ακριβώς γι' αυτό το σκοπό. Η εικόνα γινόταν τουλάχιστον γελοία -έως θλιβερή- όταν τέτοιου τύπου χτενίσματα εξετίθεντο στον δυνατό άνεμο: ξαφνικά η γυαλιστερή φαλάκρα παρουσίαζε κάτι σαν αλεξικέραυνο από τρίχες! Ευτυχώς, μέσα στη δεκαετία του '90 έγινε (επιτέλους!) της μόδας το ξυρισμένο κρανίο και πολλοί άνδρες με τριχόπτωση προτίμησαν να ξυρίζουν όλο το κεφάλι παρά να αφήνουν θλιβερούς «θάμνους» δεξιά κι αριστερά. Αυτοί στάθηκαν και οι πιο τυχεροί ως προς τις κατακτήσεις απέναντι στο αιώνιο θήλυ. Αλλά εκείνο το ανεκδιήγητο χούι με το να καλύπτεται όπως όπως με τα λιγοστά μαλλιά η φαλάκρα, αντέχει ακόμα. Κι έχει και την ονομασία του: λέγεται «πλαγιοδάνειο».

Και δεν είναι φαινόμενο ή συνήθεια της νεωτερικής εποχής. Έχουμε μαρτυρίες περί «πλαγιοδάνειου» από την αρχαία Ρώμη. «Σε βλέπουν», έγραφε χλευαστικά ο Μαρτιάλης στον Μαρίνο, «να συγκεντρώνεις δεξιά κι αριστερά τα αραιά μαλλιά σου και να σκεπάζεις τη γυαλιστερή φαλάκρα σου με τά κατσαρά μαλλιά των κροτάφων σου. Αλλά μόλις τα αναταράξει ο αέρας, έρχονται να πλαισιώσουν το γυμνό κεφάλι σου, με μεγάλες τούφες, που πέφτουν προς τις δυο μεριές. Θα ήταν καλύτερα, Μαρίνε, να ομολογήσεις με ειλικρίνεια την ηλικία σου και να παραδεχτείς ότι δεν υπάρχει τίποτα πιο άσχημο στον κόσμο, από ένα φαλακρό που κατσαρώνει τα μαλλιά του...»

1.  Ο Δίας έτοιμος να εξαπολύσει τον κεραυνό ή ο Ποσειδώνας την τρίαινα, οι απόψεις διίστανται. 2.  Ο Ιούλιος Καίσαρ, πρότυπο άνδρα που ήξερε από grooming. 3.  Ο Τζορτζ Ουάσιγκτον.4.  Ο μεγάλος μπουκλωτός Καζανόβα.

Οι βόστρυχοι του Αλκιβιάδη

Φαντάζομαι, έχετε δει την περίφημη σκηνή του κουρέματος του «τεντιμπόη» στην ταινία «Νόμος 4.000 ». Ο φρικαλέος αυτός νόμος εφαρμοζόταν στην Ελλάδα σε μια εποχή που και ο Αλκής Γιαννακάς δεν είχε αφήσει ακόμα τη χαίτη του να ανεμίζει. Και πάλι όμως, η τιμωρία ήταν αυτή: ξύρισμα γουλί του κρανίου και διαπόμπευση στους δρόμους. Όταν λίγο αργότερα οι καθηγητές άρχισαν να στέλνουν τους πιο ατίθασους μαθητές τους (που απλώς μιμούνταν το «καπελάκι» των Μπιτλς) στο κουρείο, η ουσία ήταν λίγο-πολύ η ίδια: το μακρύ μαλλί είναι κακό πράγμα. Λοιπόν, η άποψη αυτή δεν ήταν καινοφανής. Ακόμα και οι αρχαίοι ημών πρόγονοι αντιμετώπιζαν τα μακριά μαλλιά με καχυποψία. Κι όταν λέμε «μακριά μαλλιά» στην αρχαιότητα, εννοούμε οι άκρες τους να φτάνουν ως τους ώμους. Για τους αρχαίους Έλληνες τα μαλλιά που έφταναν ως τους ώμους ενός άνδρα ήταν δείγμα συναισθηματικής αστάθειας. Την ίδια στιγμή, κομψευόμενοι νεανίες, όπως ο «ευρύπρωκτος» Αλκιβιάδης, είχαν μακριούς βοστρύχους χτενισμένους με περισσή φροντίδα. Βοστρύχους άφηναν και οι φιλόσοφοί και από αυτό ξεχώριζαν μάλιστα. Ολ' αυτά όμως κόπηκαν όταν εμφανίστηκε στο προσκήνιο ο Μέγας Αλέξανδρος. Με δική του διαταγή επιβλήθηκε σε όλους το συχνό κούρεμα αλλά και το ξύρισμα.

Το «πεζοναυτικό»

Αυτή η ανάγκη επιβολής του κοντού μαλλιού ήταν συχνή και στις περιπτώσεις κατοχής και στρατιωτικής νίκης. Οι Γαλάτες άφηναν τα μαλλιά τους μακριά, αλλά ο Καίσαρας τους επέβαλε να τα κόψουν προς ένδειξη υποταγής απέναντι στον ισχυρό κατακτητή. Διόλου τυχαία, σήμερα τα ξυρισμένα κρανία των νεοσύλλεκτων, φυλακισμένων και αιχμαλώτων δεν έχουν μόνον πρακτική σημασία (καθαριότητα) αλλά και αυτό το συμβολικό στοιχείο της υποταγής και της απομόνωσης από τον κόσμο. Ωστόσο, η μανία με το κοντό μαλλί στο στρατό έκανε ουσιαστικά την εμφάνιση της μόλις στις αρχές του 20ού αιώνα. Οι πολλές ανδρικές τρίχες της κεφαλής άρχισαν να μειώνονται δραστικά μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο. Στον λυσσώδη πόλεμο των χαρακωμάτων, με τον παράλληλο πόλεμο των νεαρών, καταπονημένων ανδρών με την ψείρα και τους ψύλλους, κρίθηκε αναγκαίο στις τάξεις του στρατεύματος τα μαλλιά να είναι κοντά- πολύ κοντά. Η νέα αυτή τάση έγινε κανόνας απαράβατος σε όλα τα Σώματα Ασφαλείας. Ειδικά κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο επικράτησε στις τάξεις του αμερικανικού Σώματος Πεζοναυτών το λεγόμενο crew cut : κοινώς, το «πεζοναυτικό», κρανίο ξυρισμένο με την ψιλή, με ένα απειροελάχιστο τσουλουφάκι στο μέτωπο. Ωστόσο, ο όρος crew cut (που σημαίνει «το κούρεμα του πληρώματος») δεν έχει τις ρίζες του στο United States Marine Corp αλλά στα φοιτητικά κωπηλατικά πληρώματα του Γέιλ, που συνήθιζαν τη συγκεκριμένη κόμμωση.

Το crew cut δεν περιορίστηκε στις στρατιωτικές μονάδες όμως. Μέσα στη δεκαετία του '50 κυρίως πολλοί «τινέιτζερ», αλλά και σοβαροί επιχειρηματίες, είχαν αυτό το κούρεμα, το οποίο έγινε συνώνυμο του square thinking, του συντηρητικού πνεύματος του περίφημου «στρατιωτικού βιομηχανικού συμπλέγματος» που καθόριζε την πολιτική και κοινωνική ζωή στην Αμερική. Η αντίδραση στο crew cut ήρθε μέσω της μουσικής: όταν το ροκ εν ρολ εξαπλώθηκε ωσάν πανώλη, γύρω στα 1955-56, τα λιγδιασμένα με μπριγιαντίνη «κοκοράκια» ενός Έλβiς κι ενός Τζέρι Λι Λούις ήταν απλώς ένα πρελούδιο στην ανατροπή που θα συνέβαινε μέσα στη δεκαετία του '60.

Αίμα αρουραίου, σκόνη οχιάς

Είδαμε πως ο Καλιγούλας ξυρίστηκε σαν να πήγαινε να κοινωνήσει στην εκκλησία και πως ο Μαρτιάλης ειρωνευόταν τον Μαρίνο για το «πλαγιοδάνειό » του. Όταν όμως πρόκειται περί κόμμωσης και κουράς, όλοι οι δρόμοι οδηγούν (και πάλι) στη Ρώμη. Οι «μετροσέξουαλ» άνδρες της σήμερον, που τόσα ακούν από τους «παραδοσιακούς» επειδή περνούν τόσο χρόνο μπροστά στον καθρέφτη, καλό είναι να ξέρουν ότι «μετροσέξουαλ» ήταν και ο... Ιούλιος Καίσαρ! Ο περίφημος «ιστορικός των Καισάρων» Σουητώνιος τον χαρακτήριζε «δανδή» επειδή φρόντιζε σχολαστικά την κόμμωση του. Δεν ήταν ο μόνος Ρωμαίος που το έκανε αυτό. Στο απόγειο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, το συγκεκριμένο τμήμα της τουαλέτας είχε καταντήσει σωστή τυραννία. Οι Ρωμαίοι συνήθιζαν να καταφεύγουν κάθε πρωί στις υπηρεσίες του αποτριχωτή που τους άλειφε με αλοιφή παρασκευασμένη από ρητίνη και πίσσα ή τους έτριβε με ψίλωθρον, φάρμακο που παραγόταν από άσπρο σταφύλι ή με κάθε άλλο είδος αλοιφής που κατασκευαζόταν από τα εξής ευγενή υλικά: ή κισσό ή από λίπος γαϊδάρου ή από χολή κατσίκας ή από αίμα αρουραίου ή από σκόνη οχιάς, αλοιφές τις οποίες ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος εγκωμίαζε δεόντως. Οι Ρωμαίοι προτιμούσαν ακόμη να συνδυάζουν τη χρήση τους με άμεση αποτρίχωση και, όπως οι σημερινές γυναίκες, και όπως, άλλοτε, ο ίδιος ο Ιούλιος Καίσαρ, να αποσπούν τις τρίχες τους με τις λαβίδες της τσιμπίδας...

  Ο τρομερός Σουίνι Τοντ που, εκτός από μαλλιά, έκοβε και λαρύγγια

Ο αιμοσταγής Σουίνι Τοντ

Φυσικά, ανάμεσα στους σύγχρονους «μετροσέξουαλ» και τους αντίστοιχους της Ρώμης μεσολαβεί μια άβυσσος - όχι μόνον χρονική αλλά και ως προς τα υλικά και τον τρόπο του ξυρίσματος και της περιποίησης του προσώπου. Για παράδειγμα, ο Ρωμαίος κομμωτής μάταια πάσχιζε να ακονίσει  τα ξυραφάκια του πάνω στην αγορασμένη από την Ισπανία πέτρα, που χρησιμοποιούσε σαν ακόνι, και που την ύγραινε με το σάλιο του. Φανταστείτε ένα τέτοιο ξυράφι να οργώνει δέρμα, που απλώς ήταν βρεγμένο. Κάτι τέτοιες στιγμές ο νους μου ταξιδεύει στον αιμοσταγή κουρέα της βικτωριανής εποχής, τον μυθικό Σουίνι Τοντ, που πρόσφατα υποδύθηκε ο Τζόνι Ντεπ στο υποβλητικό ομώνυμο μιούζικαλ του Τιμ Μπάρτον. Αλλά ο Σουίνι Τοντ δεν έκοβε γένια· έκοβε λαρύγγια! Λοιπόν, το αίμα φαίνεται πως έρρεε και στην αρχαία Ρώμη. Οι βιρτουόζοι κομμωτές που διακρίνονταν δεν αργούσαν να γίνουν διάσημοι, στο βαθμό που οι ποιητές τους αφιέρωναν ολόκληρους στίχους. Στη μνήμη του Παντάγαθου, ο Μαρτιάλης συνέθεσε αυτό το αβρό επιτάφιο επίγραμμα: «Σ' αυτόν τον τάφο κείται, αρπαγμένος στο άνθος της ηλικίας του ο Παντάγαθος, αδυναμία, αλλά και βάσανο του κυρίου του, ικανός να κόβει τα ακατάστατα μαλλιά μ' ένα σίδηρο, που μόλις τ' άγγιζε πάνω τους, καθώς και να λειαίνει τα δασύτριχα μάγουλα. Ω, γη μάταια θα προσπαθήσεις να είσαι όσο πρέπει απαλή και ελαφριά. Δεν μπορείς να είσαι πιο ελαφριά και απαλή από το καλλιτεχνικό του χέρι».

Αλλά δεν ήταν όλοι τόσο επιδέξιοι. Ειδικά οι κομμωτές των δρόμων, στους οποίους κατέφευγε ο απλός λαός. Μπορεί οι Ρωμαίοι να έκαιγαν χριστιανούς και να παρακολουθούσαν τους μονομάχους να ξεκοιλιάζονται στην αρένα, αλλά μια «στραβοξυραφιά» τιμωρούνταν διά του νόμου, ήδη από τον καιρό του Αυγούστου, με χρηματικό πρόστιμο. Δύσκολοι καιροί για κουρείς και κομμωτές...

Μπέκαμ, ο απόλυτος «μετροσέξουαλ»

Αν ισχύει αυτό που λένε ότι ένα ωραίο κούρεμα συμβολίζει πάντα ένα είδος προσωπικής αναγέννησης ή απλώς ανανεώνει (πάντα βοηθάει μια επίσκεψη στον κουρέα, έπειτα από δύσκολες φάσεις και ψυχολογικά - συναισθηματικά ζόρια), τότε ο Ντέιβιντ Μπέκαμ θα πρέπει συνέχεια να βρίσκεται στο χείλος της κατάθλιψης. Ή, το πιθανότερο, διάγει βίο ο οποίος είναι ένα ακατάπαυστο όργιο ναρκισσισμού. Από την πλούσια κόμη στο ξυρισμένο κρανίο, και από τα διάφορα σχήματα και κοτσίδια στις πιο εξεζητημένες βαφές, ο Μπέκαμ έχει χαρακτηριστεί το «απόλυτο μετροσέξουαλ» αρσενικό από τον Μαρκ Σίμπσον, τον άνθρωπο που είχε επινοήσει τον όρο «μετροσέξουαλ», το 1994, σε σχετικό άρθρο του στον Independent. Φαίνεται πάντως πως υπάρχει πάντα χώρος για έκπληξη: ούτε το πανκ του 1977 ούτε το new wave των '80w (θυμάστε τους Tears for Fears) μας προετοίμασε για τους συμπαθείς emo εφήβους με το αλλόκοτα μακρύ μαλλί, που δεν είναι ακριβώς μακρύ όπως παλιά, τόσο όμως ώστε να σκεπάζει το υποτονικό, αποχαυνωμένο βλέμμα τους.

Anything goes  σήμερα, στον μετα-μεταμοντέρνο κόσμο μας. Το μαλλί, κοντό ή μακρύ, έχει πάψει να αποκαλύπτει τον συντηρητικό ή τον προοδευτικό χαρακτήρα ενός άνδρα. Κάποιες σταθερές όμως ίσως και να ισχύουν ακόμα. Όπως σοφά το έθεσε ο Ιρλανδός συγγραφέας Ρόμπερτ Λιντ: «Οι μεγάλες εποχές της πεζογραφίας είναι όταν οι άνδρες ξυρίζονται. Οι μεγάλες εποχές της ποίησης είναι όταν αφήνουν γένια». Βγάλτε τα συμπεράσματα σας._

Θερμές ευχαριστίες στον Παναγιώτη Κοτζιά.

GK/Ο6/2008