H καλλιέργεια μεταλλαγμένων στην Ευρώπη

Επί Ελληνικής Προεδρίας…. συμφωνήθηκε η καλλιέργεια μεταλλαγμένων στην Ευρώπη

Ο εφιάλτης των μεταλλαγμένων είναι πλέον επίσημα στην πόρτα μας. Η Monsanto και οι αδελφές εταιρείες της κατάφεραν να πάρουν την έγκριση της Ε.Ε. για καλλιέργεια μεταλλαγμένων ειδών επί Ευρωπαϊκού εδάφους… Τη στιγμή που καταβάλλεται προσπάθεια να απαγορευθεί η συλλογή βοτάνων και η καλλιέργειά τους ως “δυνητικά επικίνδυνα” για την ανθρώπινη υγεία, δίνεται το πράσινο φως στην Monsanto να φέρει στο πιάτο μας  μεταλλαγμένα τρόφιμα (πέραν αυτών που ήδη τρώμε εν αγνοία μας).

Το ρεπορτάζ έχει ως εξής:

Στην καλλιέργεια των μεταλλαγμένων ειδών συμφώνησαν ομόφωνα τα κράτη μέλη της ΕΕ στη σύνοδο των μόνιμων αντιπροσώπων των 28 κρατών μελών της ΕΕ. Στη συμφωνία προβλέπεται πως κάθε χώρα που διαφωνεί θα μπορεί να απαγορεύει την καλλιέργεια γενετικά τροποποιημένων οργανισμών στα δικά της εδάφη.

Πολλοί επισημαίνουν πως το δικαίωμα απαγόρευσης στο εσωτερικό των χωρών αποτελεί το «καρότο» στην «εκστρατεία εισβολής» των μεταλλαγμένων στην Ευρώπη. Όπως είχε σημειώσει ο ευρωβουλευτής Κρίτωνας Αρσένης για τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς, η απαγόρευση στο εσωτερικό των χωρών είναι «σαθρή» καθώς δεν βασίζεται σε λόγους υγείας ή περιβάλλοντος.

Ειδικότερα η κάθε χώρα έχει το δικαίωμα να απαγορεύσει την καλλιέργεια ενός γενετικά τροποποιημένου είδους σε όλη την επικράτειά της ή σε κάποια περιοχή για λόγους που δεν σχετίζονται με την υγεία και την προστασία του περιβάλλοντος, όπως για παράδειγμα για λόγους δημόσιας τάξης ή καθορισμού χρήσεων γης.

Ωστόσο πολλοί επισημαίνουν πως αυτοί οι λόγοι δεν είναι αντικειμενικοί και έτσι η κάθε εταιρεία μεταλλαγμένων μπορεί να προσφύγει στο δικαστήριο υποχρεώνοντας τελικά ένα κράτος να αποδεχτεί τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς. Παράλληλα, οι χώρες, βάσει της συμφωνίας, δεν έχουν το δικαίωμα να απαγορεύσουν τη διέλευση από το έδαφός τους των εγκεκριμένων γενετικά τροποποιημένων οργανισμών.

Η συμφωνία για τα μεταλλαγμένα, που προωθήθηκε από την Ελλάδα ως προεδρεύουσα χώρα, αναμένεται να επικυρωθεί στις 12 Ιουνίου στη σύνοδο των υπουργών Περιβάλλοντος στο Λουξεμβούργο. Μετά την έγκριση από τους υπουργούς η συμφωνία θα πρέπει να πάρει και το «πράσινο φως» από το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο μέχρι το τέλος του έτους.

Στην συμφωνία προβλέπεται πως όσα κράτη διαφωνούν με την καλλιέργεια γενετικά τροποποιημένων οργανισμών στο έδαφος τους θα μπορούν να προσφεύγουν στην Κομισιόν, η οποία με τη σειρά της θα ζητά από τις εταιρείες μεταλλαγμένων να αποκλείσουν τις εν λόγω χώρες από τα σχέδιά τους.

Γερμανία, Βρετανία και Γαλλία είχε εκφράσει αρχικά τις αντιρρήσεις τους για το νομικό πλαίσιο που τίθεται μέσω της συμφωνίας, σημειώνοντας ότι είναι πολύ ευνοϊκό για τις πολυεθνικές εταιρείες βιοτεχνολογίας. Ωστόσο το τελευταίο διάστημα και χωρίς να έχει γίνει κάποια τροποποίηση άλλαξαν στάση και τάχθηκαν υπέρ της πρότασης. Τελικά η μόνη χώρα που διαφώνησε μέχρι το τέλος με τη συμφωνία ήταν το Βέλγιο το οποίο απείχε από την ψηφοφορία.

Με τη συμφωνία ουσιαστικά ανοίγει ο δρόμος για την καλλιέργεια γενετικά τροποποιημένων οργανισμών στην Ευρώπη, αίτημα των πολυεθνικών εταιρειών μεταλλαγμένων σπόρων εδώ και μια 15ετία. Τα τελευταία χρόνια έχει εγκριθεί στην Ευρώπη η καλλιέργεια τεσσάρων μεταλλαγμένων σπόρων, ωστόσο μόνο το καλαμπόκι MON810 της Monsanto καλλιεργείται σήμερα, καθώς η καλλιέργεια των υπόλοιπων, δύο ειδών καλαμποκιού (ΒΤ176 και Τ25) και της πατάτας Amflora, εγκαταλείφθηκε.

Υπό έγκριση είναι ακόμη επτά αιτήματα που αφορούν διάφορα είδη, όπως το καλαμπόκι TC1507 της Pioneer, θυγατρικής του αμερικανικού ομίλου DuPont.

enallaktikidrasi.com/2014/06/epi-ellinikis-poedrias-symfonithike-i-kalliergeia-metallagmenon-stin-eyropi/#ixzz33ZPAwwgF

Δέκα πρακτικές συμβουλές για την πρόληψη τροφικών δηλητηριάσεων

Δέκα πρακτικές συμβουλές για την πρόληψη τροφικών δηλητηριάσεων

της  ΑΝΘΗΣ ΜΑΚΡΗ, Υγιεινολόγου

1. Να πλένετε τα  χέρια σας συχνά, ιδίως πριν αγγίξετε τα τρόφιμα ή μετά από επαφή με ορισμένα από αυτά (κρέας, βρώμικα χόρτα κ.λπ.) και απαραίτητα μετά από επίσκεψη στο αποχωρητήριο. Κόψτε τα νύχια σας και μη φοράτε δαχτυλίδια, όταν πιάνετε τρόφιμα.                                                         

2.  Μην πιάνετε τρόφιμα αν έχετε τραύματα ή πληγές με πύον. Μικρά τραύματα από κόψιμο ή εγκαύματα πρέπει να καλύπτονται καλά με αδιάβροχο επίδεσμο ή λευκό λευκοπλάστη.

3.  Αν το επάγγελμα σας  έχει να κάνει με τρόφιμα, δεν θα πρέπει να έρχεστε σε επαφή με αυτά, όταν είστε άρρωστοι ή έχετε εντερικά. Παράλληλα θα πρέπει να το αναφέρετε στον προϊστάμενο σας ή το γιατρό της  υπηρεσίας σας

4.  Να διατηρείτε τα τρόφιμα πάντοτε και συνεχώς σε ψυγείο, ιδίως τα μαγειρεμένα κρέατα γλυκίσματα με κρέμες κ.λπ.              

5.  Να μαγειρεύετε τα τρόφιμα καλά, ειδικά αυτά που μπορεί να έχουν μικρόβια τροφικών δηλητηριάσεων π.χ. κρέατα, κοτόπουλα, αυγά. Μετά το μαγείρεμα αυτά πρέπει να καταναλίσκονται γρήγορα, αλλιώς να ψύχονται και να διατηρούνται συνεχώς στο ψυγείο.

6. Προστατεύετε τα τρόφιμα από μύγες και έντομα.

7.  Καθαρίζετε και πλένετε με καλό απορρυπαντικό και με σχεδόν βραστό νερό ή απολυμαντικό τα σκεύη, δίσκους, μαχαίρια κλπ., που χρησιμοποιήσατε για ωμά τρόφιμα ζωικής  προέλευσης.

8. Βράζετε ή αποστειρώνετε καθημερινά τις  πετσέτες και τα υφάσματα που χρησιμοποιείτε στην κουζίνα για το σκούπισμα ή ακόμη καλύτερα να χρησιμοποιείτε απορροφητικό χαρτί μιας χρήσης.

9.  Μην αφήνετε υπολείμματα τροφίμων στους  πάγκους, τραπέζια, μηχανήματα κοπής ή επεξεργασίας. Μετά την χρησιμοποίηση τους απαιτείται καλό πλύσιμο και  απολύμανση.

10. Φροντίζετε να φοράτε πάντοτε καθαρές ποδιές, σκούφους ή μπλούζες. Το πλύσιμο τους πρέπει να γίνεται με βραστό νερό.

"ΤΟ ΠΑΡΟΝ"

Πόσους λάκκους έχει η φάβα;

του Σταύρου Θεοδωράκη

Δεσμεύτηκα να μην πω ονόματα αλλά αυτό δεν μου απαγορεύει  να σας αφηγηθώ την ιστορία σαν παραμύθι.

Μια φορά και ένα καιρό λοιπόν μια ελεγκτική Αρχή αποφάσισε να ελέγξει πόσο γνήσιες είναι οι φάβες Σαντορίνης που κυκλοφορούν στην ελληνική αγορά. Μα θα μου πείτε «υπάρχουν νοθευμένες φάβες Σαντορίνης»; Και βεβαίως υπάρχουν. Οι αγορές έχουν και κλεφταράδες (που θα έλεγε και ο πρόεδρος Χριστόφιας) και κυκλοφορούν χαλούμια Κύπρου που δεν είναι από την Κύπρο,  Σαμιώτικα κρασιά που δεν είναι από την Σάμο και φάβες Σαντορίνης που δεν είναι από την Σαντορίνη. Το κέρδος των «κλεφταράδων» είναι προφανές. Παίρνουν ένα φτηνό προϊόν – πολλές φορές το εισάγουν κιόλας από μια τριτοκοσμική αγορά – το συσκευάζουν και το πωλούν σαν φημισμένο προϊόν.

Το κάνουν με τα λάδια, το κάνουν με τα ξύδια γιατί να μην το κάνουν και με την ξεχωριστή και ακριβή φάβα Σαντορίνης; Αυτή τη σκέψη έκανε η Αρχή και άρχισε να ψάχνει στα ράφια των σούπερ μάρκετ και τελικά εντόπισε εννιά διαφορετικές φάβες Σαντορίνης. Ως εδώ κανένα πρόβλημα. Θεωρητικά ο οποιοσδήποτε έμπορος μπορεί να πάει στην Σαντορίνη να αγοράσει φάβα, να την συσκευάσει, να την εξάγει ή να την διαθέσει στην ελληνική αγορά. Η Αρχή όμως δύσπιστη, πήρε δείγματα από τις 9 ξεχωριστές φάβες και άρχισε τις αναλύσεις γιατί ως γνωστόν και τα όσπρια (εκτός από τους Έλληνες) έχουν το DNA τους. Τα αποτελέσματα έκαναν και τους πιο αισιόδοξους ερευνητές να γονατίσουν.

Τέσσερις από τις πολυδιαφημισμένες «φάβες Σαντορίνης» ήταν κτηνοτροφικά μπιζέλια Αγγλίας! Αυτά που τρώνε δηλαδή τα γουρούνια στην Αγγλία εδώ τα τρώμε ως φάβες Σαντορίνης! Για να δικαιολογήσουν μάλιστα το πρασινωπό χρώμα των αλεσμένων μπιζελιών κάποιες εταιρίες έγραφαν στην συσκευασία «βιολογική φάβα Σαντορίνης». Να δεις δηλαδή την πρασινάδα - αντί τη γλυκιά κιτρινάδα που βγάζει η φάβα της Σαντορίνης - και να πεις «λογικό είναι να πρασινίζει αφού είναι βιολογική». Οι τέσσερις από τις εννιά λοιπόν, ήταν μπιζέλια, οι υπόλοιπες; Κρατηθείτε. Άλλες τέσσερις «φάβες Σαντορίνης» ήταν αλεσμένα όσπρια, κουκιά, φάβες χαμηλής ποιότητας, αλλά σε καμιά περίπτωση δεν είχαν περάσει ούτε στα ανοιχτά από το νησί της Σαντορίνης. Για να μην σας τα πολυλογώ μόνο μία από τις εννέα «φάβες Σαντορίνης» που κυκλοφορούν στην ελληνική αγορά ήταν - και  είναι- όντως γνήσια φάβα Σαντορίνης. Καρπός του φημισμένου Λάθυρου Κλύμενου που φύεται στο ηφαιστιογενές νησί εδώ και 3.500 χρόνια και έχει όψη κίτρινου ψιλού χαλικιού με αρώματα και γεύση θεσπέσια.

Και μετά και μετά τι έκανε η Αρχή; Τιμώρησε τις εταιρίες που παραπλανούν τον κόσμο; Τους έριξε πρόστιμα; Τις έκλεισε μήπως; Δεν θέλω υστερίες. Οι οκτώ πλαστές φάβες Σαντορίνης συνεχίζουν να κυκλοφορούν ως «φάβες Σαντορίνης» και να εξαπατούν τους έλληνες καταναλωτές. Άλλωστε, όπως μονολόγησε το στέλεχος της Αρχής που μου αφηγήθηκε στην ιστορία, η αξιολόγηση είναι φράση απαγορευμένη στην αντιμνημονιακή, αδούλωτη Ελλάδα. Εδώ δεν την δέχονται οι δάσκαλοι θα την δεχτούν τα… όσπρια;
Υ.Γ: Διαβάζω στα σχόλια σας προτροπές για την αποκάλυψη των εταιρικών επωνυμιών. Και εγώ με τη σειρά μου προτρέπω τις αρμόδιες υπηρεσίες να το κάνουν. Νομίζετε ότι μπορώ να αποκαλύψω ονόματα αν δεν έχω στα χέρια μου έναν όγκο εγγράφων με αποτελέσματα εργαστηριακών ελέγχων; Αλλά, ακόμα και αν είχα, στην Ελλάδα οι έλεγχοι είναι για να αμφισβητούνται στα δικαστήρια, ειδικά όταν δημοσιοποιούνται από τρίτους. Η Πολιτεία είναι ενήμερη. Οφείλει να πράξει τα προβλεπόμενα.

http://www.protagon.gr/?i=protagon.el.article&id=17000

Πώς να μειώσετε έως €50 τον μήνα τα έξοδα του super market

Πώς να μειώσετε έως €50 τον μήνα τα έξοδα του super market

Της Δήμητρας Καδδά

Διαφορά 2 ευρώ στο ελαιόλαδο, 3 ευρώ στο βρεφικό γάλα, από 2 έως 6 ευρώ στα απορρυπαντικά σε σκόνη και 50 λεπτά στο ρύζι. Η διαφορά εντοπίζεται στις τιμές των ίδιων προϊόντων, που πωλούνται την ίδια ημέρα, αλλά σε διαφορετικά σούπερ μάρκετ.

Αν ο καταναλωτής ψάξει ανάμεσα στα προϊόντα του ίδιου είδους, τότε οι διαφορές είναι πολύ πιο μεγάλες: ανάμεσα στα σουπερ μάρκετ σε πολλά προϊόντα υπάρχει διψήφια διαφορά τιμής, ενώ τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας είναι έως 60% φθηνότερα στο ρύζι και 50% στο γάλα. Σε πολλά άλλα προϊόντα, βέβαια, οι τιμές είναι εντελώς ίδιες.

Τα στοιχεία καταγράφονται στην ιστοσελίδα του Παρατηρητηρίου Τιμών του υπουργείου Ανάπτυξης (www.e-prices.gr). Μετρά τακτικά τις τιμές σε περισσότερα από 1.500 είδη (τρόφιμα αλλά και άλλα αγαθά) σε πάνω από 1.000 σημεία πώλησης.

Η αρχή είναι... δύσκολη. Πρέπει ο επισκέπτης της ιστοσελίδας να φτιάξει το «καλάθι» με τα είδη που συνήθως αγοράζει, σε μία ιστοσελίδα που έχει πάρα πολλές και σε πραγματικό χρόνο μετρήσεις τιμών, αλλά δεν είναι ιδιαίτερα χρηστική: το πρόγραμμα παραμένει σε πιλοτικό στάδιο εδώ και πολλούς μήνες…

Για όποιον έχει την υπομονή, τελικά το όφελος είναι μεγάλο. Οι μετρήσεις τιμών δείχνουν ότι ο καταναλωτής μπορεί να περιορίσει, χωρίς να στερηθεί, το μεγαλύτερο ίσως μηνιαίο «έξοδο» του μέσου νοικοκυριού, τις καθημερινές αγορές για είδη διατροφής και προσωπικής υγιεινής.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι με την ίδια ακριβώς λίστα αγορών αν το μέσο νοικοκυριό επιλέξει να κάνει τις αγορές του από ένα πιο οικονομικό σούπερ μάρκετ (ή ακόμη καλύτερα όχι μόνο από ένα), μπορεί να εξοικονομήσει κάθε μήνα περίπου 50 ευρώ.

Ο λόγος είναι ότι οι τιμές διαφέρουν ανά σημείο πώλησης, πολλές φορές σημαντικά. Αλλά και στο ίδιο Σουπερ Μάρκετ μπορεί ένα είδος να είναι πολύ φθηνό και ένα άλλο πολύ ακριβό.

Τι πρέπει να προσέχει ο καταναλωτής:

- Η τιμολογιακή πολιτική κάποιων Σούπερ Μάρκετ αλλάζει. Έτσι η... συνήθεια να ψωνίζει ο καταναλωτής από αυτό που θεωρεί φθηνό, μπορεί να αποβεί ακριβή.

- Σε όλα τα καταστήματα υπάρχουν προϊόντα «κράχτες». Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι και όλα φθηνά.

- Οι τιμοληψίες δείχνουν ότι συγκεκριμένα είδη σε ένα γενικά «φθηνό» σημείο πώλησης μπορεί να είναι πιο ακριβά από αλλού. Ο καταναλωτής θα βγει κερδισμένος αν προγραμματίσει να κάνει τις αγορές του σε πάνω από μία εταιρείες, ανάλογα με τις τιμές.

- Για όσους δεν μπορούν να τσεκάρουν τις τιμές ανά σημείο πώλησης, υπάρχει μία πιο απλή λύση. Μπορούν να τσεκάρουν από το e-prices την μέση πανελλαδική τιμή ανά προϊόν. Έτσι, θα ξέρουν όταν θα πάνε να αγοράσουν, αν τουλάχιστο δεν πληρώνουν πολύ ακριβά την επιλογή τους.

- Υπάρχει και η… παραδοσιακή μέθοδος, αυτή του επιτόπιου «ελέγχου» τιμών. Δηλαδή του περιοδικού «τσεκαρίσματος» της αξίας των προϊόντων σε διαφορετικά σημεία πώλησης για να φανεί πιο είναι πιο φθηνό.

Η (τότε) κυβέρνηση είχε υποσχεθεί από το 2003 τη διανομή των τιμοληψιών (που συνεχώς γίνονται) σε ΚΕΠ αλλά και την ανάρτησή τους σε γιγαντοοθόνες. Έκτοτε έχουν αλλάξει κυβερνήσεις αλλά και πολλοί υπουργοί. Αλλά ακόμη όμως… τίποτα και η ακρίβεια συνεχίζει να αυξάνεται. Έτσι, η μόνη άμυνα, παραμένει η ενημέρωση του πολίτη με τα εργαλεία που υπάρχουν...

Πηγή:www.capital.gr

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΛΑΤΙΟΥ

Το αλάτι, πηγή ζωής για τον άνθρωπο

Η σημασία και ο ρόλος του στην ιστορία της ανθρωπότητας και του πολιτισμού από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα

Του Χρ. Γ. Ντουμα*

Η ιστορία του ανθρώπου, τουλάχιστον από την δέκατη χιλιετία π.Χ. και εξής, είναι τόσο δεμένη με το αλάτι, ώστε η αναζήτηση τρόπων για την απόκτησή του να αποτελεί μεγάλο άλμα προς τον πολιτισμό. Οι τρόποι που άνθρωπος επινόησε για την απόκτηση αλατιού συχνά τον οδήγησαν σε τεχνικές ανακαλύψεις που σημάδεψαν την μετέπειτα ιστορία του. Και μόνο απλή νύξη για κάθε πτυχή της ιστορίας της ανθρωπότητας που σχετίζεται άμεσα ή έμμεσα με το αλάτι είναι αδύνατο να γίνει με ένα απλό σημείωμα. Σίγουρα θα χρειαστούν περισσότερα.

Εχει υποστηριχθεί ότι, εξ αιτίας της θαλάσσιας καταγωγής όλων των ζωικών οργανισμών, το χλωριούχο νάτριο, το κοινό αλάτι, αποτελεί βασικό συστατικό στο σώμα τους. Οσον αφορά τα θηλαστικά, που αποβάλλουν καθημερινά μεγάλες ποσότητες αλατιού με τις διάφορες εκκρίσεις (ούρα, ιδρώτας, δάκρυα), είναι αναγκαία η αναπλήρωσή του, ώστε να διατηρείται σταθερά στις σωστές αναλογίες για την εύρυθμη λειτουργία του οργανισμού τους και για την ίδια την επιβίωσή τους. Εχει υπολογιστεί ότι, ανάλογα με το κλίμα κάθε περιοχής, η ποσότητα που χρειάζεται ο άνθρωπος σε ημερήσια βάση ανέρχεται στα 5 - 30 γραμμάρια, ενώ είναι πενταπλάσια για το άλογο και δεκαπλάσια για την αγελάδα. Την ανάγκη αυτή επί δυόμισι περίπου εκατομμύρια χρόνια, κατά την λεγόμενη παλαιολιθική περίοδο, ο άνθρωπος την αγνοούσε. Το αλάτι που χρειαζόταν ο οργανισμός του το αντλούσε με την κατανάλωση ωμού ή ψητού κρέατος από τα θηράματά του, που κι αυτά με τη σειρά τους το έπαιρναν καταναλώνοντας είτε το κρέας άλλων ζώων είτε φυτά που αναπτύσσονταν σε αλατούχα εδάφη. Η διαδικασία αυτή διακόπηκε γύρω στο 10.000 π.Χ., όταν ο άνθρωπος εξημερώνοντας φυτά και ζώα πέρασε στη λεγόμενη Νεολιθική οικονομία και εγκαταστάθηκε μόνιμα σ’ ένα τόπο ασκώντας τη γεωργία και την κτηνοτροφία. Η μόνιμη εγκατάσταση επέφερε ριζική αλλαγή και στο διαιτολόγιο των ανθρώπων (κατανάλωση βραστού κρέατος και λαχανικών) με συνέπεια τη μείωση των ποσοτήτων αλατιού στον οργανισμό τους. Το ίδιο δε ίσχυε και για τα εκτρεφόμενα ζώα, αφού δεν ήσαν πλέον ελεύθερα να αναζητήσουν την τροφή τους. Αυτή η αλλαγή τρόπου ζωής οδήγησε τον άνθρωπο στην αναζήτηση πηγών αλατιού και στην επινόηση μεθόδων και τεχνικών για την απόκτησή του.

Χριστιανική θρησκεία

Η σημασία του αλατιού στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων καθρεφτίζεται στις θρησκευτικές δοξασίες και αντιλήψεις πολλών λαών από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Αρχαίοι Αιγύπτιοι, Ελληνες και Ρωμαίοι περιελάμβαναν το αλάτι στις θυσίες και τις προσφορές τους προς τους θεούς. Στην Αίγυπτο, θεωρούσαν το ορυκτό αλάτι από την όαση του Αμμωνος πιο καθαρό από το θαλασσινό και γι’ αυτό το προτιμούσαν στις θυσίες τους. «Θείον» (θεϊκό) αποκαλεί το αλάτι ο Ομηρος (Ιλ. Ι, 214), ενώ το τελετουργικό της ιουδαϊκής θρησκείας το επιβάλλει ως απαραίτητο συμπλήρωμα κάθε θυσίας (Λευιτ. Β΄ 13. Αριθ. ΙΗ΄ 19). Ακόμη, στο ιουδαϊκό δείπνο της Παρασκευής το βούτηγμα ψωμιού, του κατ’ εξοχήν δώρου του Θεού, σε αλάτι συμβολίζει την τήρηση της συμφωνίας του Θεού με τον λαό του. Στη χριστιανική θρησκεία, ως συνέχεια του ιουδαϊσμού, το αλάτι εξακολουθεί να θεωρείται βασικό συστατικό της ζωής, καθώς βεβαιώνει η αποστροφή του ίδιου του ιδρυτή της προς του μαθητές του στην επί του Ορους ομιλία: «Υμείς εστέ το άλας της γης· εάν δέ το άλας μωρανθή, εν τίνι αλισθήσεται; εις ουδέν ισχύει έτι ει μη βληθέν έξω καταπατείσθαι υπό των ανθρώπων» (Ματθ. 5:13). Η δε Καθολική Εκκλησία, εκτός από αγιασμένο νερό, διαθέτει και ιερό «αλάτι της σοφίας» (Sal Sapientiae). Η έκφραση «μοιράζομαι ψωμί κι αλάτι», που χρησιμοποιείται από πολλούς λαούς για να δηλώσει άρρηκτους δεσμούς φιλίας, είναι αποκαλυπτική της σημασίας που του αναγνωρίζεται στη ζωή. Οπως είναι αποκαλυπτική και η εμπλοκή του αλατιού σε μαγικοθρησκευτικές τελετουργίες. Για παράδειγμα, στην Ιαπωνία, σε φυλές της Αφρικής και στην Καραϊβική το αλάτι χρησιμοποιείται για την απομάκρυνση των κακών πνευμάτων, ενώ από Ιουδαίους, Μουσουλμάνους και Έλληνες θεωρείται αποτρεπτικό της βασκανίας. Οι πνευματώδεις αστεϊσμοί στην αρχαία Ρώμη αποκαλούνταν sales (αλάτια) γιατί, καθώς εξηγεί ο Πλίνιος, οι πνευματώδεις ιστορίες είναι τόσο απαραίτητες για την ξεκούραση και την αναζωογόνηση του νου, όσο είναι το αλάτι για την ίδια στη ζωή (Φυσ. Ιστορία ΧΧΧΙ 88 - 89). Αλλωστε, ακόμη και σήμερα τις «πιπεράτες» ιστορίες αλατισμένες (sal�es) τις αποκαλούν οι Γάλλοι, οι οποίοι με τη φράση «mettre son grain de sel» (βάζω τον κόκκο αλατιού μου) εννοούν την πρωτότυπη δημιουργία.

Αποθέματα στον πλανήτη

Παραμένει άγνωστο το πώς και πότε οι πρώτοι καλλιεργητές ανακάλυψαν τις πηγές αλατιού. Δεδομένου όμως ότι τα αποθέματα αλατιού στον πλανήτη είναι απεριόριστα, ο εντοπισμός τους δεν φαίνεται να ήταν δύσκολος, αν παρατηρούσαν τη συμπεριφορά των ζώων. Η περιεκτικότητα των ωκεανών εκτιμάται κατά μέσον όρο σε 35 γραμμάρια αλατιού ανά λίτρο νερού. Υπολογίζεται δε ότι από το νερό των ωκεανών θα μπορούσε να παραχθεί συνολικά ποσότητα αλατιού που ο όγκος της θα ήταν 14,5 φορές μεγαλύτερος από τον όγκο της Ευρώπης που βρίσκεται επάνω από την επιφάνεια του νερού. Με άλλα λόγια, αν το αλάτι αυτό σκορπιζόταν επάνω στη γη, θα κάλυπτε όλες τις ηπείρους με στρώμα πάχους της τάξεως των 35 μέτρων! Η μεγάλη αλμυρότητα της Μεσογείου σε σύγκριση με εκείνη των ωκεανών αποδίδεται όχι τόσο στο ότι είναι κλειστή και ζεστή θάλασσα, όσο στο ότι κάτω από ένα στρώμα ιζήματος στον πυθμένα της υπάρχει στρώμα αλατιού που το πάχος του ενίοτε φτάνει τα χίλια μέτρα. Αυτό φαίνεται να έδειξαν οι ωκεανογραφικές γεωτρήσεις που διενήργησε το Αμερικανικό ωκεανογραφικό Glomar Challenger το 1970. Αλλά και στη στεριά βρίσκονται μεγάλα αποθέματα αλατιού που από πολύ νωρίς ο άνθρωπος τα ανακάλυψε και άρχισε την εξόρυξή τους.

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_civ_2_08/03/2009_306346

Η παραγωγή αλατιού στην αρχαιότητα

Εγκαταστάσεις και σκεύη που βρέθηκαν σε διάφορες περιοχές του κόσμου μαρτυρούν ποιες τεχνικές έχουν χρησιμοποιηθεί

Οι απαρχές της συνειδητής και συστηματικής προσπάθειας του ανθρώπου για την απόκτηση αλατιού ανάγονται στις αρχές της 10ης περίπου χιλιετίας π.Χ. (βλ. «Κ» 08-03-2009). Οι τρόποι παραγωγής ποικίλλουν ανάλογα με τις δυνατότητες κάθε αλατοφόρου περιοχής αλλά και με τις κλιματικές συνθήκες που επικρατούν σ’ αυτήν. Για παράδειγμα, στις ακτές περιοχών όπως είναι η Μεσόγειος με ξηρό και θερμό κλίμα, η δημιουργία αλατιού από φυσική εξάτμιση του θαλασσινού νερού ήταν αρκετή για να καλύψει τις ανάγκες των πρώιμων κατοίκων τους, η μόνη φροντίδα των οποίων ήταν η συλλογή του την κατάλληλη στιγμή. Ο Ηρόδοτος, κυρίως όμως ο γεωγράφος Στράβων, μας δίνουν αρκετές πληροφορίες για αλοπήγια (αυτόματα ή αυτοφυή) είτε σε παράκτιες θέσεις στον Εύξεινο Πόντο (Ηρόδ. 4. 53, Στράβ. 7.4.7) ή στην ατλαντική ακτή της Ιβηρικής Χερσονήσου (Στράβ. 3.2.6), είτε στην ενδοχώρα, όπου υπήρχαν πηγές ή λίμνες αλμυρού νερού, όπως π.χ. η λίμνη Καπαύτα ανατολικά της Αρμενίας (Στράβ. 11.13.2), η λίμνη Τάττα της Καππαδοκίας (12.5.4), το Τραγασαίον αλοπήγιον στην Τρωάδα (13. 1. 48), στην Ιλλυρία (Στράβ. 7.5.11), στη νότια Γαλλία (4.1.7). Ο Στράβων όμως αναφέρει και περιοχές, όπου υπήρχε ορυκτό αλάτι, όπως στην Ινδία (15.1.30), στην Κουλουπηνή κοντά στην Αρμενία (12.3.37), στην Ξιμηνή της Μικράς Ασίας (12.3.39), στην Αραβία (16.3.3), στην Αιθιοπία (17.2.2).

Στην Κίνα οι πιο παλιές

Η αύξηση του πληθυσμού και η διεύρυνση των ποικίλων χρήσεων του αλατιού μεγάλωσε τη ζήτηση, η οποία με τη σειρά της επέβαλε την αύξηση της παραγωγής. Σε τενάγη δηλαδή δίπλα στη θάλασσα έγιναν διαμορφώσεις που επέτρεπαν την ελεγχόμενη εισαγωγή θαλάσσιου νερού συστηματοποιώντας την εξάτμισή του για την παραγωγή μεγάλων ποσοτήτων αλατιού με χαμηλό κόστος. Η ιδιότητα του αλατιού να διαλύεται έχει συντελέσει, ώστε να μη το βρίσκουμε σε ανασκαφικές συνάφειες. Ωστόσο, εγκαταστάσεις και σκεύη που χρησιμοποιήθηκαν για την παραγωγή αλατιού με βράσιμο αλμυρού νερού είτε από τη θάλασσα είτε από λίμνες ή πηγές έχουν εντοπιστεί σε διάφορες περιοχές της γης και αποτελούν την παλαιότερη αρχαιολογική μαρτυρία για τη δραστηριότητα αυτή. Στη βόρεια επαρχία της Κίνας Shanxi τέτοιες εγκαταστάσεις χρονολογούμενες γύρω στο 6000 π.Χ. έχουν εντοπιστεί κοντά στην αλμυρή λίμνη Yuncheng, ενώ λίγο μεταγενέστερες, μέσα όμως στην 6η χιλιετία π.Χ., είναι οι εγκαταστάσεις που ανακαλύφθηκαν πρόσφατα στις αλμυρές πηγές κοντά στη σημερινή πόλη Provadia της Βουλγαρίας. Ακόμη νεότερες, των μέσων περίπου της 4ης χιλιετίας π.Χ. είναι οι εγκαταστάσεις φωτιάς και οι ειδικές πήλινες χονδροειδείς ρηχές λεκάνες με λοξό περιχείλωμα που βρέθηκαν σε μεγάλες ποσότητες σε διάφορες θέσεις στη Μεσοποταμία. Χρονολογούμενες στις αρχές του πολιτισμού των πόλεων οι λεκάνες αυτές έχουν ερμηνευτεί ως μήτρες για τον σχηματισμό πλακούντων (καρβελιών) αλατιού.

Στην Ευρώπη επίσης, τεράστιοι σωροί από σπασμένες παρόμοιες πήλινες μήτρες έχουν εντοπιστεί κοντά σε αντίστοιχες εγκαταστάσεις της προϊστορικής Ευρώπης και είναι γνωστοί ως «briquetage». Κατά μήκος των ακτών του Essex (ανατολική Αγγλία) οι λεγόμενοι Κόκκινοι Λόφοι (Red Hills) πήραν το όνομά τους από τις τεράστιες ποσότητες κόκκινου καμένου χώματος που προέκυψε από την επί αιώνες παραγωγή αλατιού με βράσιμο της άρμης. Στην περιοχή του Αιγαίου, όπου η εξάτμιση του νερού με τον ήλιο αρκούσε για την παραγωγή μεγάλων ποσοτήτων αλατιού κατά μήκος των ακτών, τέτοιες εγκαταστάσεις δεν έχουν βρεθεί. Ωστόσο, υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι τα λεγόμενα τηγανόσχημα σκεύη του Κυκλαδικού πολιτισμού (3η χιλιετία π.Χ.) μπορεί να λειτουργούσαν ως μήτρες πλακούντων αλατιού: χάρη στα λοξά τους τοιχώματα που ανοίγουν προς τα έξω, το στερεοποιημένο περιεχόμενό τους εύκολα θα μπορούσε να απελευθερωθεί.

Η συνεχώς αυξανόμενη ζήτηση αλατιού οδήγησε στην πιο συστηματική οργάνωση της παραγωγής με την εκτέλεση τεχνικών έργων, ώστε τα φυσικά (αυτόματα ή αυτοφυή) αλοπήγια να επεκταθούν και με διευρυμένες επιφάνειες εξάτμισης να λειτουργήσουν με ελεγχόμενη πλέον την εισροή θαλάσσιου νερού. Γύρω στα 800 π.Χ. χρονολογείται η αρχαιότερη γραπτή πηγή στην Κίνα που μιλάει για παραγωγή και εμπορία θαλασσινού αλατιού χίλια χρόνια νωρίτερα, ενώ ο Τίτος Λίβιος αποδίδει στον βασιλιά Αγκο Μάρτιο (7ος αι. π.Χ.) την πρώτη συστηματική οργάνωση αλυκών στη νότια πλευρά των εκβολών του Τίβερη, όπου ιδρύθηκε η Οστια. Ετσι δημιουργήθηκαν οι περίφημες Salinae Romanae (Ρωμαϊκές αλυκές) που εξασφάλιζαν μεγάλες ποσότητες αλατιού για τις ανάγκες της αχανούς Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Οι αλυκές στα τενάγη της αρχαίας Αθήνας και της Αλεξάνδρειας, όπου λειτουργούσαν αυτοφυή αλοπήγια, ήσαν πιο πρωτόγονες από τεχνική άποψη.

Μακριά από τη θάλασσα

Σε άλλες περιοχές του πλανήτη, οι οποίες είτε βρίσκονται μακριά από θάλασσα είτε διακρίνονται για συχνές και μεγάλες βροχοπτώσεις, επινοήθηκαν άλλοι τρόποι για την παραγωγή αλατιού. Στο Bunyoro της Αφρικής, για παράδειγμα, όπου η παραγωγή αλατιού ήταν αποκλειστικά γυναικεία ενασχόληση, χώμα κορεσμένο σε αλάτι αναμειγνυόταν με νερό και στη συνέχεια διηθείτο παράγοντας άρμη, η οποία με βράσιμο εξατμιζόταν και έδινε μικρές ποσότητες αλατιού. Σε περιοχές πάλι με τροπικό κλίμα, όπως είναι η λεκάνη του Κονγκό (Δυτ. Αφρική) ή τα δάση του Δυτικού Αμαζονίου (Ν. Αμερική), οι φυλές Yoruba και Boro αντίστοιχα παράγουν αλάτι από τη στάχτη φυτών που αναπτύσσονται σε αλμυρά νερά. Διηθώντας τη στάχτη ανάμεικτη με νερό μέσα από πυκνοπλεγμένα καλάθια δημιουργούν άρμη, την οποία με βράσιμο εξατμίζουν παράγοντας αλάτι.

Από την αρχαιότητα επίσης εφαρμόζεται η εξόρυξη αλατιού από γεωλογικά κοιτάσματα. Ο Αρριανός αναφέρει ορυκτό αλάτι από την όαση του Αμμωνος που εθεωρείτο καλύτερο για τις θυσίες ως πιο καθαρό. Στη βόρεια Ευρώπη η εξόρυξη αλατιού ανάγεται στη Νεολιθική περίοδο (2η χιλιετία π.Χ.) με αρχαιότερες μαρτυρίες από την περιοχή της Κρακοβίας. Νοτιότερα, στις Αλπεις, ευρήματα μέσα σε μια ξύλινη καλύβα πιθανολογείται ότι είναι του 1300 π.Χ. Η τεκμηριωμένη πανάρχαια δραστηριότητα της εξόρυξης αλατιού στην Ευρώπη έχει αφήσει ζωηρό το αποτύπωμά της στο όνομα πολλών περιοχών, όπως είναι η Saale και η Halle της Γερμανίας, όπου η παραγωγή αλατιού ανάγεται στην Εποχή του Χαλκού, η κοιλάδα Seille της Λωραίνης (Γαλλία) ή το Saltsburg και στο Hallstatt στις ανατολικές Αλπεις με αλατωρυχεία χρονολογούμενα στην πρώιμη Εποχή του Σιδήρου.

Του Χρ. Γ. Ντουμα*

* Ο κ. Χρ. Γ. Ντούμας είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Πηγή:

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_civ_1_31/01/2010_388598