2 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΤΟΥ SUPERNOVA FESTIVAL

 

2 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΤΟΥ SUPERNOVA FESTIVAL

Σαν σήμερα στις 7 Οκτωβρίου 2023 τρομοκράτες της ισλαμιστικής οργάνωσης Χαμάς εισέβαλαν στο Ισραήλ από τη Λωρίδα της Γάζας και επιτέθηκαν εναντίον των συμμετεχόντων στο φεστιβάλ μουσικής "Supernova Sukkot Gathering", σκοτώνοντας 260 άτομα. Ήταν μια τρομοκρατική επίθεση. Ήταν μια τραγωδία που συνεχίζεται μέχρι σήμερα καθώς συνεχίζουν να υπάρχουν όμηροι που κρατούνται από την Χαμάς και άλλες Παλαιστινιακές Οργανώσεις αλλά και γιατί η επίθεση αυτή με τα παρεπόμενά της προκάλεσε μια τραγωδία για τον Παλαιστινιακό λαό από τα ασύμμετρα αντίποινα του Ισραήλ.

Η αντίδραση του Ισραήλ στην επίθεση αυτή ήταν αναμενόμενη. Στις μέρες που ακολούθησαν γίναμε μάρτυρες των ισραηλινών αντιποίνων όχι μόνο εις βάρος της Χαμάς αλλά κυρίως εναντίων όλων ανεξαιρέτως των κατοίκων της Γάζας.

 

Αρχικά, το Ισραήλ αντέτεινε ότι η επίθεση στο φεστιβάλ ήταν τυχαία, καθώς οι επιτιθέμενοι στόχευαν στρατιωτικούς στόχους. Ωστόσο, έπειτα από εσωτερική έρευνα, διαπιστώθηκε εκ μέρους των αρμοδίων ότι η Χαμάς δεν είχε προγραμματίσει την επίθεση στο φεστιβάλ, αλλά εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία για να προκαλέσει μέγιστο αντίκτυπο. Αυτή η αναγνώριση οδήγησε σε αναθεώρηση της στρατηγικής ασφάλειας και της διαχείρισης κρίσεων εκ μέρους του Ισραήλ.

Η επίθεση της Χαμάς, όπως ήταν αναμενόμενο, προκάλεσε σοκ στην ισραηλινή κοινωνία και την πολιτική σκηνή. Κάποιοι αξιωματούχοι και πολίτες εξέφρασαν την ανάγκη για ενίσχυση της ασφάλειας, ενώ άλλοι τόνισαν την ανάγκη για πολιτική λύση και διάλογο με τους Παλαιστίνιους. Η διαμάχη αυτή ενίσχυσε τις εσωτερικές εντάσεις και επηρέασε τις πολιτικές εξελίξεις στο Ισραήλ. Η αναγνώριση των λαθών και η ανάγκη για ενίσχυση της ασφάλειας, σε συνδυασμό και με την προώθηση πολιτικών λύσεων, είναι τα κρίσιμα βήματα για την αποφυγή μελλοντικών τραγωδιών και την επίτευξη διαρκούς ειρήνης στην περιοχή.

 

 

Η αξιολόγηση της αντίδρασης του Ισραήλ και της στρατιωτικής εισβολής στη Λωρίδα της Γάζας δεν μπορεί να γίνει αντικείμενο απλής κριτικής (σωστή ή λάθος ενέργεια) καθώς εμπλέκονται νομικές, ηθικές, στρατηγικές και ανθρωπιστικές διαστάσεις. Ας τα δούμε αυτά αναλυτικά:

1. Νομική διάσταση (Διεθνές Δίκαιο)

Το διεθνές δίκαιο επιτρέπει σε ένα κράτος να υπερασπίζεται τους πολίτες του σε περίπτωση επίθεσης (όπως η εισβολή της Χαμάς στο Supernova Festival).

Ωστόσο, η χρήση στρατιωτικής βίας πρέπει να είναι αναλογική και να διακρίνει άμαχους από μαχητές.

Οι αναφορές από τον ΟΗΕ και τις ανθρωπιστικές οργανώσεις δείχνουν ότι οι ισραηλινές επιχειρήσεις προκάλεσαν εκτεταμένες απώλειες αμάχων και καταστροφή υποδομών, κάτι που εγείρει ερωτήματα για την αναλογικότητα και τη διάκριση (UN Human Rights).

2. Ηθική διάσταση

Από ισραηλινής πλευράς, η εισβολή θεωρήθηκε αναγκαία για την προστασία των πολιτών από τρομοκρατικές επιθέσεις.

Από παλαιστινιακής και διεθνούς πλευράς, η κλιμάκωση των επιθέσεων και η χρήση βαρέων όπλων σε κατοικημένες περιοχές θεωρείται ανηλεής και καταστροφική για τον άμαχο πληθυσμό.

3. Στρατηγική διάσταση

Στρατηγικά, η εισβολή είχε στόχο την εξουδετέρωση των υποδομών και των μαχητικών δυνατοτήτων της Χαμάς και την ίδια την Χαμάς

Ωστόσο, οι εκτεταμένες ζημιές και οι χιλιάδες νεκροί άμαχοι συχνά ενισχύουν την εχθρική ρητορική και τις περαιτέρω συγκρούσεις, δημιουργώντας φαύλο κύκλο βίας που μπορεί να υπονομεύει μακροπρόθεσμα την ασφάλεια.

4. Ανθρωπιστική διάσταση

Τα στοιχεία δείχνουν καταστροφές υποδομών, έλλειψη νερού και τροφής, και μαζική εκτόπιση πληθυσμού, γεγονός που προκαλεί ανθρωπιστική κρίση.

Από την πλευρά της διεθνούς κοινότητας, η χρήση βίας που οδηγεί σε μαζικές ανθρωπιστικές απώλειες θεωρείται προβληματική και καταδικαστέα.

 

Η Λωρίδα της Γάζας έχει υποστεί εκτεταμένες καταστροφές από τις ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις, με σοβαρές ανθρωπιστικές συνέπειες για τον παλαιστινιακό πληθυσμό.

Α. Ανθρώπινες Απώλειες

Περισσότεροι από 67.000 Παλαιστίνιοι έχουν χάσει τη ζωή τους από τον Οκτώβριο του 2023 έως τον Οκτώβριο του 2025, με τη συντριπτική πλειονότητα να είναι άμαχοι, μεταξύ των οποίων πολλά παιδιά

1.722 υγειονομικοί και εργαζόμενοι σε ανθρωπιστικές οργανώσεις έχουν σκοτωθεί από τις ισραηλινές επιθέσεις

459 άνθρωποι έχουν πεθάνει από την πείνα, καθώς το Ισραήλ χρησιμοποιεί τη λιμοκτονία ως όπλο πολέμου

Β. Υποδομές και Κατοικίες

193.000 κτίρια έχουν καταστραφεί ή υποστεί ζημιές, αφήνοντας δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους άστεγους

125 νοσοκομεία και άλλες υγειονομικές εγκαταστάσεις έχουν υποστεί καταστροφή, αφήνοντας τους Παλαιστίνιους χωρίς την απαραίτητη υγειονομική περίθαλψη εν μέσω πολέμου

Το 89% του δικτύου ύδρευσης και αποχέτευσης έχει υποστεί ζημιές ή καταστραφεί, με αποτέλεσμα το 96% των νοικοκυριών να αντιμετωπίζει προβλήματα υδροδότησης

Γ. Περιβαλλοντική Καταστροφή

Το 64% έως 94% της δενδροκάλυψης της Γάζας έχει αποδεκατιστεί, ενώ γεωργικές εκτάσεις και συστήματα ύδρευσης έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές, επιδεινώνοντας την ανθρωπιστική κρίση 

 

Συμπεράσματα

Νομικά και ηθικά: Η στρατιωτική αντίδραση μπορεί να δικαιολογηθεί ως αυτοάμυνα, αλλά η έκταση της βίας των Ισραηλινών και η αδυναμία προστασίας αμάχων εγείρουν σοβαρά ερωτήματα.

Στρατηγικά: Η εισβολή του Ισραήλ ενδέχεται να έχει βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα ασφαλείας, αλλά δημιουργεί κύκλο βίας και διεθνή καταδίκη.

Ανθρωπιστικά: Η κρίση στη Γάζα δείχνει ότι η στρατιωτική επέμβαση είχε καταστροφικές συνέπειες για τους άμαχους.

Η επισιτιστική κρίση στη Λωρίδα της Γάζας έχει φτάσει σε επίπεδα ανθρωπιστικής καταστροφής, με πάνω από 500.000 ανθρώπους να βρίσκονται σε κατάσταση λιμού, σύμφωνα με τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO) και την Ολοκληρωμένη Ταξινόμηση Σταδίου Ασφάλειας Τροφίμων (IPC)

Η κατάσταση στην Γάζα χαρακτηρίζεται ως "ανθρωπογενής κρίση", καθώς η λιμοκτονία χρησιμοποιείται ως εργαλείο πολέμου, παραβιάζοντας το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο 

Κύρια χαρακτηριστικά της επισιτιστικής κρίσης στην Γάζα είναι:

Τα υψηλά ποσοστά υποσιτισμού: Περισσότερο από το 39% του πληθυσμού της Γάζας αντιμετωπίζει σοβαρή επισιτιστική ανασφάλεια, με πολλούς να περνούν μέρες χωρίς τροφή

Τα αυξημένα ποσοστά υποσιτισμού σε ευάλωτες ομάδες: Περίπου το 20% των εγκύων και θηλάζουσων γυναικών, καθώς και το 25% των παιδιών, παρουσιάζουν οξύ υποσιτισμό ή βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο

Σύμφωνα με δηλώσεις από τους αρμοδίους του ΟΗΕ υπάρχει περιορισμένη ανθρωπιστική βοήθεια, με αποτέλεσμα να έχει απορριφθεί ή εμποδιστεί σχεδόν το 50% των αποστολών βοήθειας από τον Οκτώβριο του 2023

Όλα τα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, πλην των Ηνωμένων Πολιτειών, έχουν χαρακτηρίσει τη λιμοκτονία στη Γάζα ως "ανθρωπογενή κρίση", τονίζοντας ότι η λιμοκτονία ως όπλο πολέμου απαγορεύεται βάσει του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου

Οι ανθρωπιστικές οργανώσεις όπως η ActionAid και η UNRWA προειδοποιούν για την επιδείνωση της κρίσης και καλούν για άμεση διεθνή δράση και αύξηση της ανθρωπιστικής βοήθειας

Η Λωρίδα της Γάζας βρίσκεται σε κατάσταση ανθρωπιστικής καταστροφής, με την επισιτιστική κρίση να συνεχίζει να πλήττει εκατομμύρια ανθρώπους, με χιλιάδες νεκρούς, εκτοπισμένα άτομα, καταστραμμένες υποδομές και σοβαρές περιβαλλοντικές συνέπειες. Η διεθνής κοινότητα καλείται να αναλάβει δράση για την ανακούφιση των πληγέντων, για την αποκατάσταση της ειρήνης και την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας στους πληγέντες.

Πηγές:

https://www.in.gr/

https://parallaximag.gr/

https://www.sigmalive.com/

https://www.panhellenicpost.com/

https://www.efsyn.gr/

https://www.aljazeera.com/

https://onlinelibrary.wiley.com/

https://www.who.int/

https://www.unicef.org/

https://www.mdmgreece.gr/

https://www.theguardian.com/

https://www.reuters.com/

https://news.rik.cy/

https://actionaid.gr/

 

Αλήθεια ή Μύθος η Βιβλική Έξοδος;

 

Αλήθεια ή Μύθος η Βιβλική Έξοδος;

Πότε και γιατί εγκατέλειψαν οι Εβραίοι την Αίγυπτο για την Χαναάν; Πώς έγινε το «θαύμα» που έπνιξε το στρατό του Φαραώ; Σύμφωνα με τη θεωρία ενός διακεκριμένου Αιγυπτιολόγου, δεν ήταν θαύμα: Τα νερά που κατάπιαν τους στρατιώτες οφείλονταν στο παλιρροϊκό κύμα που προκάλεσε η έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης τον 15ο αιώνα π.Χ.

Γράφει ο  Ronald Schiller

Η φυγή των Εβραίων από την Αίγυπτο είναι από τις δραματικότερες και πιο συγκινητικές ιστορίες της Βίβλου, κι ένας από τους θεμέλιους λίθους της χριστιανικής, της εβραϊκής και της μουσουλμανικής πίστης. Έτσι, όταν ο Αιγυπτιολόγος Χανς Γκέντικε, του Πανεπιστημίου Τζωνς Χόπκινς της Βαλτιμόρης, αντέκρουσε τις παραδεδεγμένες βιβλικές θεωρίες σχετικά με την Έξοδο, δεν είναι καθόλου περίεργο το ότι οι απόψεις του δημοσιεύτηκαν σ' όλες τις εφημερίδες του κόσμου.

Οι περισσότεροι μελετητές της Βίβλου πιστεύουν ότι η Έξοδος - αν όντως είναι ιστορικό γεγονός - έγινε τον 13ο αιώνα προ Χριστού. Άλλοι, ότι το θαύμα της Ερυθράς Θάλασσας δεν είναι παρά ένα παραμύθι. Ο Γκέντικε, ωστόσο, παρουσιάζει στοιχεία που αποδεικνύουν ότι η Έξοδος των Εβραίων τοποθετείται χρονολογικά στον 15ο αιώνα πριν απ' τη γέννηση του Χριστού, κι ότι το θαύμα του καταποντισμού του αιγυπτιακού στρατού αποτελεί ιστορική πραγματικότητα.

Ο Γκέντικε βασίζει την αμφιλεγόμενη άποψη του σε τρία ουσιώδη στοιχεία. Το πρώτο είναι μια ιερογλυφική επιγραφή από την εποχή της Χατσεψούτ, του θηλυκού Φαραώ που κυβέρνησε την αρχαία Αίγυπτο από το 1490 ως το 1468 π.Χ. Σύμφωνα με την ερμηνεία του Γκέντικε, η επιγραφή μιλάει για το λαό των Άμου (όπως ονόμαζαν οι Αιγύπτιοι τους Σημίτες) που περιλάμβανε και μια ομάδα αλλοδαπών, τους Σεμάου. Η Χατσεψούτ κατάργησε τα ειδικά προνόμια των Σεμάου, γιατί «είχαν παραμελήσει τα καθήκοντα που τους είχαν ανατεθεί». Κι αφού επέτρεψε σ' αυτά τα «βδελύγματα των θεών» να αποχωρήσουν από τη χώρα, ο «πατέρας των πατέρων [που ο Γκέντικε τον ταυτίζει με το θεό των υδάτων, Νουν] εμφανίστηκε ξαφνικά» και «η γη κατάπιε τα βήματα τους». Για τον Γκέντικε αυτή είναι απλώς μια αιγυπτιακή εκδοχή της Εξόδου, σύμφωνα με την οποία εκείνοι που πνίγηκαν ήταν οι ξένοι και όχι οι στρατιώτες του Φαραώ.

Η δεύτερη αποδεικτική πηγή του Γκέντικε είναι ένα εδάφιο της Βίβλου (Α' Βασιλειών 6:1) που αναφέρει ότι ο Ναός του Σολομώντα χτίστηκε 480 χρόνια μετά την Έξοδο. Μια και είναι γνωστό ότι η ανέγερση του Ναού έγινε γύρω στο 970 π.Χ., η Έξοδος - σύμφωνα με αυτό τον υπολογισμό - πρέπει να πραγματοποιήθηκε τον 15ο αιώνα π.Χ.

Το τρίτο στοιχείο αφορά την έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης τον 15ο αιώνα π.Χ. - μια από τις μεγαλύτερες φυσικές καταστροφές της ιστορίας.

Τα γεγονότα της Εξόδου, όπως τα αναπλάθει ο Γκέντικε με βάση τις βιβλικές και αρχαιολογικές ενδείξεις, εξελίχτηκαν ως εξής: Κάποτε, ανάμεσα στο 2000 και το 1500 π.Χ., οι πρόγονοι των Ισραηλιτών που ζούσαν στην Χαναάν, κλήθηκαν επίσημα να εγκατασταθούν στην περιοχή Γκόσεν, στο ανατολικό Δέλτα του Νείλου. Ίσως εκείνος που τους κάλεσε να ήταν ο Ιωσήφ, ένας «δικός τους», που κατείχε κάποιο υψηλό αξίωμα στην αιγυπτιακή αυλή. Ορισμένοι μελετητές εικάζουν ότι ο Ιωσήφ ήταν αξιωματούχος την εποχή που κυβερνούσαν την Αίγυπτο οι σημιτικής καταγωγής εισβολείς Υξώς, μεταξύ 1670 και 1560 π.Χ.

Η κατάσταση άλλαξε απότομα στις αρχές του 15ου αιώνα π.Χ. όταν, στη διάρκεια της βασιλείας ενός Φαραώ που «δεν γνώριζε τον Ιωσήφ» (Έξοδος, 1:8), οι Εβραίοι υποχρεώθηκαν να χτίσουν τις πόλεις Πειθώμ και Ραμεσσή (Έξοδος, 1:11). Προσπαθώντας να γλιτώσουν απ' αυτή την καταδυνάστευση, ζήτησαν από τον Φαραώ να τους δώσει την άδεια να επιστρέψουν στον τόπο καταγωγής τους.

Η άδεια δεν τους δόθηκε, παρά μόνον όταν ο θεός έστειλε στους Αιγυπτίους τις Δέκα Πληγές: Ανάμεσα σε άλλα, σκοτάδι σκέπασε τη χώρα για τρεις μέρες, τα νερά του Νείλου και των λιμνών έγιναν αίμα, κάνοντας τα ψάρια να ψοφήσουν, ο τόπος πλημμύρισε βατράχια, κουνούπια, ακρίδες και μύγες, μία επιδημία γέμισε ανθρώπους και ζώα με σπυριά, χαλάζι κατέστρεψε τις καλλιέργειες, αρρώστιες αποδεκάτισαν τα κοπάδια, και μια μυστηριώδης πανούκλα σκότωσε τα πρωτότοκα παιδιά των Αιγυπτίων.

Τελικά, οι Εβραίοι απέσπασαν από τον Φαραώ την άδεια να εγκαταλείψουν τη χώρα και, με επικεφαλής τον Μωυσή, ξεκίνησαν να διασχίσουν την έρημο. «Ό δέ Θεός ήγείτο αυτών, ημέρας μέν έν στύλω νεφέλης, δείξαι αύτοίς τήν όδόν, τήν δέ νύκτα έν στύλω πυρός.» (Έξοδος, 13:21).

 

 

Ο Γκέντικε είναι βέβαιος πως σημείο αναχώρησης ήταν η πόλη Πειθώμ, η οποία πιστεύει ότι βρισκόταν στη θέση των αρχαίων ερειπίων του Τελ ελ Ράταμπα, όπου έχουν ανακαλυφθεί υπολείμματα ενός παλαιότατου οικισμού Χαναναίων. Κατά τα φαινόμενα, οι Εβραίοι πορεύτηκαν με κατεύθυνση προς το Σινά, ακολουθώντας τον βόρειο παραθαλάσσιο δρόμο που αναφέρεται στην Βίβλο ως «η οδός της χώρας των Φιλισταίων» (Έξοδος, 13:17). Ο Φαραώ όμως άλλαξε γνώμη και έστειλε 600 άρματα, να τους φέρει πίσω. Μόλις το έμαθε αυτό ο Μωυσής, λοξοδρόμησε κατά τα νότια και οδήγησε το λαό του από «το δρόμο της ερήμου» (Έξοδος, 13:18). Αλλά ο ελιγμός του αυτός δεν παραπλάνησε τους Αιγυπτίους, που συνέχισαν την καταδίωξη.

Οι εβραϊκές λέξεις yam suf (που αργότερα οι Έλληνες, λανθασμένα, θεώρησαν   ότι   προσδιόριζαν   την Ερυθρά Θάλασσα), σημαίνουν «Θάλασσα με τις Καλαμιές». Ο Γκέντικε πιστεύει ότι η Θάλασσα με τις Καλαμιές ήταν η Λίμνη Μπάλλα (γνωστή στους Αιγυπτίους με το όνομα Βάλτος των Παπύρων), η οποία βρίσκεται λίγα χιλιόμετρα νότια της Λίμνης Μανζάλα, μιας μεγάλης παράκτιας λιμνοθάλασσας, δυτικά από τη σημερινή Διώρυγα του Σουέζ.

Εδώ είναι που, κατά τον Γκέντικε, οι Εβραίοι, θέλοντας να αναχαιτίσουν τους εχθρούς τους, στρατοπέδευσαν στο μόνο οχυρό σημείο της περιοχής - μια «τούμπα» ύψους δώδεκα μέτρων, το Τελλ Χαζόμπ -ενώ τα αιγυπτιακά άρματα παρατάχθηκαν στα χαμηλότερα εδάφη. Στο σημείο αυτό, λέει ο Γκέντικε, «νωρίς ένα ανοιξιάτικο πρωινό, γύρω στα 1477 π.Χ.», έγινε η πλημμύρα που έπνιξε τους Αιγυπτίους, χωρίς να πειράξει τους Εβραίους.

Ο Γκέντικε πιστεύει - και αρκετοί γεωλόγοι συμφωνούν μαζί του - ότι την πλημμύρα αυτή προκάλεσε η έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης, που τίναξε στους ουρανούς μια στήλη σκόνης, στάχτης και καπνού, ύψους ίσως και 30 χιλιομέτρων.

Στην περιοχή που βρίσκεται τώρα ό,τι απόμεινε απ' την Σαντορίνη, αλλά και στην ανατολική Μεσόγειο γενικότερα, τα ηφαίστεια και σήμερα να «βγάζουν» οξείδια του σιδήρου που δίνουν στο νερό ένα κόκκινο χρώμα και δηλητηριάζουν τα ψάρια. Επίσης, οι μετεωρολογικές διαταραχές που συνοδεύουν κάθε ηφαιστειακή δραστηριότητα προξενούν ισχυρούς ανέμους, καταρρακτώδεις βροχές και πλημμύρες.

Οι γεωλόγοι επισημαίνουν ότι τα φαινόμενα που συνοδεύουν μεγάλες ηφαιστειακές εκρήξεις, μοιάζουν με τις Δέκα Πληγές του Φαραώ. Τα ύδατα της Αιγύπτου μπορεί, πράγματι, να έγιναν κόκκινα, να δηλητηρίασαν τα ψάρια και να ανάγκασαν τα βατράχια να βγουν έξω. Η στάχτη που γέμισε τον ουρανό, όντως θα μπορούσε να βυθίσει τη χώρα για τρεις ολόκληρες μέρες στο σκοτάδι και να «γυρίσει» τη βροχή σε χαλάζι. Οι ισχυροί άνεμοι θα μπορούσαν, κάλλιστα, να μεταφέρουν σμήνη ακριδών που κατέστρεψαν όση σοδειά είχε απομείνει, αφήνοντας τα ζώα να ψοφήσουν της πείνας. Βρίσκοντας ιδανικό περιβάλλον αναπαραγωγής στα κουφάρια των ζώων που σάπιζαν και στα πρόσφατα δημιουργημένα έλη, τα έντομα μπορεί να πολλαπλασιάστηκαν και να προκάλεσαν επιδημίες στους ανθρώπους και στα ζωντανά.

Είναι πιθανό, τέλος, η θνησιμότητα να είχε φτάσει σε τέτοια υψηλά επίπεδα, ώστε να αφάνισε τα «πρωτότοκα» παιδιά σε όλες τις οικογένειες - ανθρώπων και ζώων - του λαού του Φαραώ.

 

Εκτός του ότι είναι πιθανώς υπεύθυνη για τις Δέκα Πληγές, η έκρηξη του ηφαιστείου θα μπορούσε, επίσης, να έχει δημιουργήσει τη «στήλη καπνού», την ημέρα, και τη «στήλη φωτιάς», τη νύχτα. Οι ειδικοί έχουν υπολογίσει ότι πρέπει να ήταν ορατή στο αιγυπτιακό Δέλτα, που βρίσκεται σε απόσταση 950 περίπου χιλιομέτρων.

Όταν το ηφαίστειο άδειασε, οι πλαγιές του βουνού - ένα κούφιο κέλυφος πια - γκρεμίστηκαν μέσα στον κρατήρα, που έφτανε σε βάθος 350 μέτρων κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, προκαλώντας ένα παλιρροϊκό κύμα ύψους πάνω από τριάντα μέτρων. Τρεις ώρες αργότερα, αλλεπάλληλα θεόρατα κύματα κατέκλυζαν το Δέλτα του Νείλου. Ο Γκέντικε και άλλοι πιστεύουν ότι ήταν το παλιρροϊκό κύμα της Σαντορίνης που προκάλεσε το θαύμα της «διάβασης της Ερυθράς».

«Η έκρηξη της Σαντορίνης δεν ήταν θαύμα,» λέει ο Γκέντικε. «Ήταν ένα φυσικό φαινόμενο, αν και σπάνιο. Το θαύμα είναι ότι έφτασε το παλιρροϊκό κύμα. ακριβώς την κρίσιμη εκείνη στιγμή.»

Πολλοί μελετητές της Βίβλου θεωρούν τόσο τη σύμπτωση αυτή - όσο και μεγάλο μέρος του σεναρίου του Γκέντικε - «παρατραβηγμένη». Παρόλο που αναγνωρίζουν ότι, ως Αιγυπτιολόγος, ο Γκέντικε είναι αυθεντία, οι επικριτές του τον κατηγορούν ότι αποδίδει αρκετά αυθαίρετα το περιεχόμενο της επιγραφής της Χατσεψούτ. Σύμφωνα με τη δική τους ερμηνεία, δεν μνημονεύεται πουθενά η κατάργηση των προνομίων των ξένων, ούτε η άρνηση τους να εκτελέσουν καθήκοντα που τους ανατέθηκαν. Η φράση «πατέρας των πατέρων», λένε, δεν αναφέρεται στο θεό των υδάτων, Νουν, αλλά στο θεό Ήλιο, Άμωνα-Ρα. Τέλος, η φράση «η γη κατάπιε τα βήματα τους» σημαίνει απλώς ότι οι μετανάστες εξαφανίστηκαν.

Ένα άλλο σημείο, σε σχέση με το οποίο οι μελετητές της Βίβλου διατηρούν ζωηρότατες επιφυλάξεις, είναι η ακρίβεια των αριθμών της Παλαιάς Διαθήκης, και ειδικότερα αυτά τα «480 χρόνια» που υποτίθεται

Κατά τη γνώμη τους, η Έξοδος έλαβε χώρα τον 13ο αιώνα. Η εκδοχή αυτή θεμελιώνεται σε τρία αποδεικτικά στοιχεία: Πρώτον, εδώ και πολλά χρόνια έχει γίνει δεκτό ότι η πόλη Ραμεσσή που έχτισαν οι Εβραίοι, ήταν η πρωτεύουσα που είχε ανεγερθεί από τον Ραμσή Β', ο οποίος βασίλεψε από το 1290 ώς το 1224 π.Χ. Δεύτερον, το είδος των ανασκαφικών ευρημάτων σε πολλές από τις πόλεις που καταστράφηκαν από τους Εβραίους κατά την κατάκτηση της Χαναάν, αποτελεί ένδειξη ότι οι πόλεις έπεσαν κατά το τέλος του 13ου και την αρχή του 12ου αιώνα π.Χ. Τρίτον, η Βίβλος (Αριθμοί, 20 και 21) αναφέρει ότι οι Εβραίοι αναγκάστηκαν να παρακάμψουν τα βασίλεια της Εδώμ και Μωάβ, γιατί δεν τους δόθηκε άδεια να τα διασχίσουν. Σύμφωνα με τα ιστορικά στοιχεία όμως, τα βασίλεια αυτά δεν είχαν εποικιστεί μέχρι τις αρχές του 13ου αιώνα.

Ωστόσο, και αυτά τα επιχειρήματα μπορούν να αντικρουστούν. Η εκδοχή ότι η πόλη Ραμεσσή είναι εκείνη που χτίστηκε από τον Φαραώ Ραμσή αμφισβητείται από τον Καναδό Αιγυπτιολόγο Ντόναλντ Ρέντφορντ, που έχει αποδείξει ότι τα δύο ονόματα, παρ' όλη την ομοιότητα τους, προέρχονται από δύο διαφορετικές πηγές και έχουν διαφορετικές σημασίες.

 

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αρκετές από τις πόλεις των Χαναναίων που δέχτηκαν επιθέσεις των Εβραίων κατά τη διάρκεια της κατάκτησης της Χαναάν, είχαν πράγματι καταληφθεί και λεηλατηθεί τον 13^ο και 12ο αιώνα π.Χ. - όχι όμως υποχρεωτικά από τους Εβραίους, γιατί την εποχή εκείνη οι πόλεμοι ήταν συνεχείς σ' όλη την Παλαιστίνη. Όπως παρατηρεί ο Βρεταννός αρχαιολόγος και συγγραφέας Τζων Μπίμσον, πολλές από αυτές τις πόλεις καταστράφηκαν και ξαναχτίστηκαν αρκετές φορές. Ο Μπίμσον, χρονολογώντας, κατά την άποψη του, πιο λογικά τα ορειχάλκινα και πήλινα αντικείμενα που βρέθηκαν στα ερείπια, συμπεραίνει ότι, από τις εννέα γνωστές πόλεις που αναφέρεται στην Βίβλο ότι καταστράφηκαν από τους Εβραίους, οι οκτώ έπεσαν τον 15ο αιώνα π.Χ., και μόνο τέσσερις μπορεί να κατελήφθησαν ξανά τον 13ο αιώνα.

Το καταπληκτικό είναι ότι δεν αποκλείεται και οι δύο χρονολογίες - 15ος και 13ος αιώνας - να είναι σωστές! Οι σημερινοί μελετητές της Βίβλου καταλήγουν σχεδόν ομόφωνα στο συμπέρασμα ότι οι Εβραίοι δεν μετανάστευσαν όλοι μαζί στην Αίγυπτο, ούτε την εγκατέλειψαν «εν σώματι». Πολλοί ειδικοί εικάζουν ότι πρέπει να πραγματοποιήθηκαν δύο, τουλάχιστον, μαζικές έξοδοι από την Αίγυπτο, διότι η Βίβλος περιγράφει δύο αντικρουόμενες διαδρομές του ταξιδιού προς την Χαναάν.

Αν, πράγματι, η Έξοδος υπήρξε μια μακροχρόνια και παρατεταμένη διαδικασία, είναι πιθανό η πρώτη αναχώρηση των Εβραίων να έγινε τον 15ο αιώνα π.Χ., όταν εξερράγη το ηφαίστειο της Σαντορίνης, και η δεύτερη δύο αιώνες αργότερα. Έτσι, η πρώτη ομάδα μπόρεσε να διασχίσει τα εδάφη όπου αργότερα απλώθηκαν τα βασίλεια Εδώμ και Μωάβ, ενώ στη δεύτερη δεν επετράπη να τα διασχίσει.

Βέβαια, και αυτή η εκδοχή αφήνει αναπάντητα ορισμένα ερωτήματα. Αν ο Μωυσής ήταν επικεφαλής των Εβραίων που σώθηκαν χάρη στο παλιρροϊκό κύμα τον 15ο αιώνα π.Χ., τότε πώς είναι δυνατό να είχε οδηγήσει εκείνους που παρέκαμψαν τα βασίλεια Εδώμ και Μωάβ τον 13ο αιώνα π.Χ.; Και πώς εξηγούνται τα γεγονότα εκείνα της Εξόδου που, κατά την Βίβλο, αποτελούν θαύματα;

Πολλοί ειδικοί τα θεωρούν ηθοπλαστικές ιστορίες, φτιαγμένες από μεταγενέστερους Εβραίους θεολόγους για να αποδείξουν το ενδιαφέρον του Θεού για τον περιούσιο λαό του. Από την άλλη πλευρά, οι εθνολόγοι λένε ότι υπάρχει «ένας κόκκος αλήθειας σχεδόν σε όλες τις λαϊκές παραδόσεις». Αν ένας τέτοιος κόκκος αλήθειας κρύβεται, πράγματι, στις βιβλικές περιγραφές των Δέκα Πληγών του Φαραώ, των στηλών καπνού και φωτιάς, και της διάβασης της Ερυθράς, τότε θα πρέπει να δεχτούμε ως ορθή τη χρονολογία του 15ου αιώνα, τουλάχιστον για μία φάση της Εξόδου - αφού, μετά την έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης, δεν είναι γνωστό να έγινε κανένας άλλος κατακλυσμός που θα μπορούσε να εξηγήσει αυτά τα φαινόμενα.

Ένα πράγμα, πάντως, είναι βέβαιο: Ότι η διαμάχη ανάμεσα στους μελετητές της Βίβλου, τους αρχαιολόγους και τους Αιγυπτιολόγους θα συνεχιστεί και τον 21ο αιώνα! Γιατί η αναζήτηση της ιστορικότητας της Βίβλου δεν είναι απλώς μια ακαδημαϊκή άσκηση· είναι μια προσπάθεια να γεφυρωθεί το χάσμα ανάμεσα στην πίστη και τη γνώση. Η θεωρία του Hans Goedicke δεν επιδιώκει να υπονομεύσει το θρησκευτικό μήνυμα της Εξόδου, αλλά να το φωτίσει με τη βοήθεια της επιστήμης και της αρχαιολογίας.

Ίσως τελικά το θαύμα να μην είναι η ίδια η πλημμύρα, αλλά το γεγονός ότι συνέβη την κατάλληλη στιγμή. Ίσως το υπερφυσικό και το φυσικό να μην είναι πάντα αντίθετα. Όπως και να 'χει, το ερώτημα παραμένει: αλήθεια ή μύθος; Και η απάντηση, όπως συμβαίνει συχνά στην ιστορία, ίσως να βρίσκεται κάπου ανάμεσα.

ΕΠΙΛΟΓΕΣ

«Το βραχιόλι της φωτιάς» και οι ναζιστές Γερμανοί εγκληματίες πολέμου

 

«Το βραχιόλι της φωτιάς» και οι ναζιστές  Γερμανοί εγκληματίες πολέμου

«Το βραχιόλι της φωτιάς», η νέα σειρά της ΕΡΤ ταξιδεύει το τηλεοπτικό κοινό από τη Θεσσαλονίκη μέχρι το Άουσβιτς.  Πρόκειται για μια σειρά μυθοπλασίας που βασίζεται στο ομότιτλο βιβλίο της Βεατρίκης Σαΐας-Μαγρίζου και  ταξιδεύει το κοινό στις αρχές του 20ού αιώνα καταγράφοντας το συγκλονιστικό οδοιπορικό μιας εβραϊκής οικογένειας της Θεσσαλονίκης. Όπως λέει η συγγραφέας το βιβλίο της στηρίζεται σε πραγματικά γεγονότα που της διηγήθηκε ο πατέρας της.

Στις 6.2.43 φτάνει στη Θεσσαλονίκη μια επιτροπή των SD με επικεφαλής τους Ντήτερ Βισλιτσένι και Αλόις Μπρύνερ και βάζει σε κίνηση τον μηχανισμό για το οριστικό ξεκλήρισμα των Εβραίων. Οι ναζί κρύβοντας τις πραγματικές τους προθέσεις, ισχυρίζονται μέσω του Αρχιρραβίνου Κόρετς, τον οποίο διορίζουν και πρόεδρο, ότι αποβλέπουν στην αναδιοργάνωση της Κοινότητας σε μια αυτόνομη περιοχή της πόλης με δικό της Δήμαρχο και Επιμελητήριο. Στις 6 Μαρτίου 1943 απαγορεύεται η έξοδος των Εβραίων από τα γκέτο, ενώ στο συνοικισμό του Βαρώνου Χιρς στήνεται το σκηνικό για την τελευταία πράξη της τραγωδίας. Εκεί θα οδηγηθεί το ανθρώπινο κοπάδι έτοιμο να παραδοθεί στη σφαγή. Στις 15 Μαρτίου 1943 ο πρώτος συρμός με προορισμό τα στρατόπεδα του θανάτου Aουσβιτς και Μπιρκενάου ξεκινάει και σε λίγες εβδομάδες η κοινότητα των Εβραίων της Θεσσαλονίκης έχει μεταφερθεί στους τόπους της εξόντωσης.

Όμως η εξόντωση της Εβραϊκης Κοινότητας της Θεσσαλονίκης δεν είναι το μοναδικό έγκλημα των ναζιστών στον Ελλαδικό χώρο. Η Ελλάδα από το 1941 έως το 1945 στενάζει κάτω από την μπότα των Γερμανών Ναζιστών, των συμμάχων τους και των ντόπιων δοσίλογων. Έτσι μικρά και μεγάλα ολοκαυτώματα λαμβάνουν χώρα σε ολόκληρο τον  Ελλαδικό χώρο.

Και έρχεται η μέρα της απελευθέρωσης και συστήνεται τον Ιούνιο του 1945 με Αναγκαστικό Νόμο το Ελληνικόν Εθνικόν Γραφείον Εγκλημάτων Πολέμου με σκοπό την εξακρίβωση εγκλημάτων πολέμου που είχαν διαπραχθεί κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου από όργανα των εχθρικών κρατών κατά φυσικών ή νομικών προσώπων εντός της ελληνικής επικράτειας και ελλήνων υπηκόων στο εξωτερικό. Το Γραφείο τελούσε υπό την εποπτεία του Υπουργού Δικαιοσύνης. Στη συντακτική πράξη οριζόταν η διαδικασία που θα ακολουθούσε το Γραφείο κατά την άσκηση των καθηκόντων του και συνιστούσε στην Αθήνα Ειδικό Στρατοδικείο. 

 

 Εδώ θα πρέπει να αναφερθεί ιδιαίτερα η δράση του Αντιεισαγγελέα Εφετών Ανδρέα Χ. Τούση ο οποίος στα 1952, όταν υπηρετούσε στο Εφετείο Αθηνών, ανέλαβε τη Διεύθυνση του Γραφείου Εγκληματιών Πολέμου και ανέπτυξε έντονη δραστηριότητα, εδώ και στη Γερμανία, για την ανεύρεση και σύλληψη εγκληματιών πολέμου. Έτσι κατά τη διάρκεια της λειτουργίας του Γραφείου κατόρθωσε να στοιχειοθετήσει κατηγορίες και να ασκήσει διώξεις για 800 Γερμανούς στρατιωτικούς,

Αποτέλεσμα των ενεργειών του ήταν και η σύλληψη στην Ελλάδα, τον Απρίλιο του 1957, του Γερμανού εγκληματία πολέμου Μαξ Μέρτεν τον οποίο, παρά τις πιέσεις που ασκήθηκαν για την παράδοσή του στις γερμανικές δικαστικές αρχές, προφυλάκισε και παρέπεμψε ενώπιον των ελληνικών δικαστηρίων, με αποτέλεσμα να καταδικασθεί σε κάθειρξη είκοσι πέντε ετών.

 

Η περίπτωση του Μαξιμιλιανού Μέρτεν

                                                                    Από την δίκη του Μαξιμιλιανού (Μαξ) Μέρτεν

Σύμφωνα με άρθρο του δημοσιογράφου και συγγραφέα Γ. Λεονταρίτη στην εφημερίδα "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ" στις 8.2.1997 ο περιβόητος Μαξ Μέρτεν με τη συναίσθηση ότι ήταν απολύτως ασφαλής, παρουσιάσθηκε ένα πρωινό του Μαΐου 1957 στο Γραφείο Εγκληματιών Πολέμου στην Αθήνα, για να εξετασθεί ως μάρτυς υπερασπίσεως του συμπατριώτη του, επίσης εγκληματία πολέμου, Αρθούρου Μάισνερ. Ο αρμόδιος δικαστικός άκουσε κατάπληκτος το όνομα του επισκέπτη που στεκόταν μπροστά του με αγέρωχο ύφος:

- Λέγομαι Μαξιμιλιανός Μέρτεν...

Ο δικαστικός, χωρίς να προδώσει την ταραχή που τον κατείχε, με κάποιο πρόσχημα βγήκε από το γραφείο του και τηλεφώνησε στον αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, τον Ανδρέα Χ. Τούση, που ήταν και ο προϊστάμενος του Γραφείου Εγκληματιών Πολέμου. Ο Τούοης έδρασε κεραυνοβόλα. Ειδοποίησε την αστυνομία και διέταξε να συλληφθεί αμέσως ο αλλοδαπός που βρισκόταν εκείνη τη στιγμή στο γραφείο του ανακριτή. Η διαταγή εκτελέσθηκε και ο Μέρτεν έκπληκτος άκουσε τους αστυνομικούς να του ανακοινώνουν ότι βρισκόταν υπό κράτηση. Μέσα στο κελί της φυλακής του ο Μέρτεν εργαζόταν δραστήρια. Εφοδιάσθηκε με έγγραφα, δεχόταν επισκέψεις Γερμανών διπλωματών και πρότεινε μάρτυρες. Μεταξύ αυτών που κάλεσε για μάρτυρες υπερασπίσεως του, ήσαν ο τότε υφυπουργός Εθν. Αμυνας Γ. Θεμελής και η σύζυγος του υπουργού Εσωτερικών, η Δοξούλα Λεοντίδου-Μακρή.

Στο μεταξύ, η Μπον πίεζε με όποιους τρόπους μπορούσε για το θέμα των εγκληματιών πολέμου και ήθελε με κάθε τρόπο να σταματήσει ο θόρυβος. Έτσι, τον Νοέμβριο του 1958, η γερμανική κυβέρνηση εξεδήλωσε στην ελληνική πλευρά την επιθυμία της να φέρει στη χώρα μας κεφάλαια, συγχρόνως όμως, δεν έκρυψε τον εκβιασμό: έπρεπε να σταματήσει η δίωξη των εγκληματιών πολέμου στην Ελλάδα, ώστε παράγοντες της οικονομικής και πολιτικής ζωής της Γερμανίας που βαρύνονταν με εγκλήματα ή είχαν εντάλματα για την κατοχική δράση τους στην Ελλάδα, να μπορούσαν να έρχονται και να φεύγουν ανενόχλητοι. Στα τέλη Ιανουαρίου του 1959 η κυβέρνηση της ΕΡΕ έφερε στη Βουλή για συζήτηση νομοσχέδιο «περί αναστολής διώξεως εγκληματιών πολέμου», με εισηγητή τον Β. Παπαρρηγόπουλο. Ακολούθησαν θυελλώδεις συνεδριάσεις στο Κοινοβούλιο, από τις οποίες δεν έλειψαν τα ζωηρά επεισόδια.

 

                                                        Πώς έφυγε ο Μέρτεν από την Αθήνα

Ο Μέρτεν καταδικάσθηκε από ελληνικό δικαστήριο σε 25ετή πρόσκαιρο κάθειρξη. Ύστερα όμως από 8 μήνες, το πρωινό της 5ης Νοεμβρίου 1959, ο Εισαγγελέας Εφετών διέταξε την απέλαση του παλαιού ναζί στη Γερμανία.· Ουσιαστικά επρόκειτο για απελευθέρωση. Ξημερώματα τον αποφυλάκισαν και υπάλληλος της γερμανικής πρεσβείας τον παρέλαβε για να τον συνοδεύσει στο αεροδρόμιο.

Από τις φυλακές Αβέρωφ ο Μέρτεν οδηγήθηκε στην πρεσβεία της χώρας του, παρέμεινε μέχρι τις 11 π.μ. κι από εκεί τον πήγαν στο αεροδρόμιο. Φαινόταν χαρούμενος και φορούσε ένα γκρι φανελένιο κοστούμι. Η αστυνομία δεν επέτρεψε στους φωτορεπόρτερ να φωτογραφίσουν τη σκηνή της αναχωρήσεως του δημίου της Θεσσαλονίκης. Στη 1.15' το μεσημέρι θα απογειωνόταν το τετρακίνητηριο της «Λουφτχάνσα» που τον περίμενε. Μαζί με τον Γερμανό, ανέβηκε στο αεροσκάφος και ο δικηγόρος του, Ματσούκας. Έξι λεπτά προ της αναχωρήσεως του αεροπλάνου, κάποιος τηλεφώνησε στη «Λουφτχάνσα» ότι είχε τοποθετηθεί ωρολογιακή βόμβα στο αεροσκάφος! Αμέσως οι αρχές ασφαλείας σήμαναν συναγερμό. Από τον αερολιμένα τους πληροφόρησαν ότι το αεροσκάφος είχε απογειωθεί. Από τον πύργο ελέγχου δόθηκε εντολή στον πιλότο να επιστρέψει. Ο αερολιμενάρχης, ο υπεύθυνος ασφαλείας του αεροδρομίου και ο αρχηγός της Αστυνομίας Θ. Ρακιντζής διέταξαν λεπτομερή έρευνα, ενώ εκκενώθηκε ο τελευταίος διάδρομος. Τελικά, το τε-τρακινητήριο της «Λουφτχάνσα» απογειώθηκε ξανά, στις 2 το μεσημέρι, αφού διαπιστώθηκε ότι επρόκειτο για φάρσα...

Στα τέλη Σεπτεμβρίου του 1960, η γερμανική εφημερίδα «Ηχώ του Αμβούργου» και το περιοδικό «Σπίγκελ» δημοσίευσαν αφηγήσεις του Μέρτεν, σύμφωνα με τις οποίες ο υπουργός Εσωτερικών Δημ. Μακρής, η σύζυγος του Δοξούλα και ο υπουργός Αμυνας Γ. Θεμελής, ως νομάρχης Πέλλης κατά την Κατοχή, συνεργάζονταν με τις γερμανικές αρχές. Όπως ήταν επόμενο, προκλήθηκε πολιτική θύελλα και το θέμα ήλθε στη Βουλή. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης ζήτησαν «κάθαρση του άγους της υποθέσεως Μέρτεν. με προσφυγή στα γερμανικά δικαστήρια...».

Τη συνεδρίαση της 12ης Οκτωβρίου 1960 στη Βουλή άνοιξε ο αντιπρόεδρος της κυβερνήσεως Παν. Κανελλόπουλος, ο οποίος είπε ότι η κυβέρνηση διά της πρεσβείας μας στην Μπον, εξέδωσε ανακοίνωση που απεδείκνυε την ανακρίβεια των ισχυρισμών του Μέρτεν, ενώ ο υπουργός Δικαιοσύνης Κ. Καλλίας ανέφερε ότι οι λόγοι που καθιστούσαν ορθή την επιλεγείσα από την ελληνική κυβέρνηση προσφυγή στα ελληνικά δικαστήρια, ήταν ουσιαστικοί και νομικοί.

Ο πρόεδρος της ΕΔΑ Ιω. Πασαλίδης ρώτησε: «Διατί απελύσατε τον Μέρτεν; Τότε απεκλείσατε την εκδοχήν ότι επιέσθητε από την Μπον δι' οικονομικούς λόγους. Τι μένει; Οτι σας εξεβίαζαν...». Ο αρχηγός της «Δημοκρατικής Ενώσεως» Ηλ. Τσιριμώκος τόνισε ότι: «Έναντι των καταδοτών, των διερμηνέων και των υπαλλήλων των κατακτητών, υπάρχει η αμάραντος δόξα της Εθνικής Αντιστάσεως», ενώ ο αρχηγός των Φιλελευθέρων Σοφ. Βενιζέλος εξέφρασε τη γνώμη ότι «η κυβέρνησις διεχειρίσθη το όλον θέμα κατά τρόπον ατυχή, ο οποίος μάλιστα εξέθεσε το γόητρον της Ελλάδος εις το εξωτερικόν με τας συνεχείς ασυνέπειας και παλινωδίας». Ο πρωθυπουργός Κ. Καραμανλής από την αρχή δήλωσε: «Πολύ συντόμως θα εντρεπώμεθα διότι αι χυδαίαι συκοφαντίαι ενός αλλοεθνούς εγκληματίου εγένοντο, έστω και προσκαίρως, επίκεντρον της δημοσίας ζωής» και πρόσθεσε: «Η κυβέρνηση ευθύς εξ αρχής ενημέρωσε την κοινήν γνώμην επί της αθλίας αυτής υποθέσεως. Και διά της προσφυγής των θιγομένων ενώπιον της ελληνικής δικαιοσύνης και της ψήφισε ως ειδικού νόμου, επιτρέποντος εις τον εν λόγω εγκληματία πολέμου να προσέλθει εις την Ελλάδα και να επιβεβαιώσει τας κακοηθείας του, εδημιούργησε όλας τα προϋποθέσεις διά την πλήρη διαφώτισιν της κοινής γνώμης...». 

 

Δίωξη των εγκληματιών πολέμου

Όπως είναι γνωστό, οι Γερμανοί ναζί διέπραξαν και στην Ελλάδα πλήθος εγκλημάτων κατά τη διάρκεια του Β’Παγκοσμίου Πολέμου. Καλάβρυτα, Δίστομο, Κλεισούρα, Τρίπολη, Κάνδανος, Κομμένο Άρτας, Λιγκιάδες Ιωαννίνων και πολλά άλλα μέρη της χώρας μας γνώρισαν την γερμανική αγριότητα. Χιλιάδες αθώοι Έλληνες πλήρωσαν με τη ζωή τους την εκδικητική μανία των Γερμανών πολύ συχνά χωρίς κανέναν απολύτως λόγο. Άλλες φορές η δράση Ελλήνων ανταρτών που σκότωναν κάποιους Γερμανούς οδηγούσε σε αντίποινα από τους ναζί με την αναλογία 100:1. Ως και 100 νεκροί Έλληνες για κάθε νεκρό Γερμανό.

Η Ναζιστική Γερμανία πριν την εισβολή της στην Ελλάδα είχε συλλέξει μέσω κατασκόπων στοιχεία για τις υλικές υποδομές της χώρας μας: βιομηχανίες τροφίμων και ελαστικών, κλωστοϋφαντουργία, σιδηροβιομηχανία, μεταλλεύματα. Κατά την πρώτη περίοδο της Κατοχής έγινε μια πραγματική λεηλασία της Ελλάδας. Μεταπολιτευτικοί αναλυτικοί πίνακες δείχνουν: κλοπή νομισματικού χρυσού, αχρήστευση του 40% της καλλιεργήσιμης γης, του 60% – 80% των χερσαίων και θαλάσσιων μεταφορικών μέσων, ζημιές σε μεταλλουργικές και μηχανολογικές εγκαταστάσεις, βιομηχανία, οικισμούς, κτίρια, οδούς, λιμάνια, δομικά υλικά, υδραυλικά έργα, οικοσκευές, γεωργικά προϊόντα, μηχανήματα, σιδηροδρόμους κλπ. Επίσης οι ναζί άρπαξαν ή κατέστρεψαν αρχαιολογικούς θησαυρούς.

Μετά την ήττα και την άνευ όρων παράδοση της Γερμανίας (5 Ιουνίου 1945) ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος έληξε. Οι μείζονες εγκληματίες πολέμου παραπέμφθηκαν στο διεθνές Στρατοδικείο της Νυρεμβέργης, για εγκλήματα κατά της ειρήνης, Εγκλήματα Πολέμου και Εγκλήματα κατά της Ανθρωπότητας ή Κοινό Σχέδιο ή Συνωμοσία κατά την τέλεση των παραπάνω εγκλημάτων. Η Ελλάδα συμμετείχε στη διαδικασία με οκτώ παρατηρητές. Τόσους έστειλαν επίσης η Ολλανδία και η Τσεχοσλοβακία. 

 

 

Μέρος της απόφασης του Διεθνούς Δικαστηρίου, αναφέρεται και στην επίθεση των δυνάμεων του Άξονα κατά της Ελλάδας. Ο στρατηγός Alfred Jodl καταδικάστηκε για εγκλήματα εναντίον της ειρήνης και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και τις επιθέσεις εναντίον της Ελλάδας, της Γιουγκοσλαβίας, της Νορβηγίας και της Τσεχοσλοβακίας. Ένα μικρό μέρος της απόφασης αφορά τη «δίωξη των Εβραίων». Η εξόντωση των Ρομά και των Σίντι αγνοήθηκε σχεδόν ολοκληρωτικά τότε, αλλά και ως σήμερα.

Στη «ζώνη» επίσης των Η.Π.Α., πραγματοποιήθηκαν δώδεκα δίκες εγκληματιών πολέμου. Τρεις από αυτές, είχαν και ελληνικό ενδιαφέρον.

Η δίωξη των εθνικοσοσιαλιστικών εγκλημάτων στην Ελλάδα καθυστέρησε, κυρίως λόγω αναβλητικότητας της πρώτης ελληνικής μεταπολεμικής κυβέρνησης.

Τον Ιούνιο του 1945, ιδρύθηκε τελικά το Ελληνικό Εθνικό Γραφείο Εγκλημάτων Πολέμου, η δικαιοδοσία του οποίου εκτεινόταν σε εγκλήματα κατά Ελλήνων υπηκόων.

Η Επιτροπή Εγκλημάτων Πολέμου των Ηνωμένων Εθνών, ενέκρινε την αναγραφή των ονομάτων 1.127 Γερμανών, 470 Ιταλών, 242 Βουλγάρων και 410 Αλβανών (!), υπηκόων (κάτι μάλλον άγνωστο ως σήμερα), στον κατάλογο εγκληματιών πολέμου με δράση στην Ελλάδα.

Το έργο του Εθνικού Γραφείου Εγκλημάτων Πολέμου, ήταν συνεπώς πολύ δύσκολο. Κάποιοι Γερμανοί εγκληματίες πολέμου, είχαν σκοτωθεί, όπως ο Συνταγματάρχης Joseph Salminger. Το τέλος του πολέμου δεν πρόλαβε και ο Paul Otto Radomski, Διοικητής του στρατοπέδου του Χαϊδαρίου, ενώ ο Walter Schimana (1898-1948), τελευταίος Ανώτατος Διοικητής των SS και της Αστυνομίας στην Ελλάδα, αυτοκτόνησε στις αυστριακές φυλακές, προφανώς φοβούμενος την έκδοσή του στην Ελλάδα.

Ο Πτέραρχος Alexander Lohr (1885-1947), ο οποίος διέταξε την επιβολή σκληρών αντιποίνων (50 Έλληνες άμαχοι για κάθε νεκρό Γερμανό) και τη μαζική εκτέλεση 5.000 αιχμαλώτων στην Κεφαλλονιά, μετά το τέλος του Πολέμου εκδόθηκε στη Γιουγκοσλαβία, όπου είχε επίσης πρωτοστατήσει σε εγκληματικές ενέργειες, δικάστηκε και εκτελέστηκε.

 

 

Ως το 1949, έγιναν στην Ελλάδα 17 δίκες για εθνικοσοσιαλιστικά εγκλήματα. Τρεις από τους κατηγορούμενους, καταδικάστηκαν σε θάνατο και εκτελέστηκαν. Πρόκειται για τους :

1 Bruno Bràuer, Πτέραρχος. Κατηγορήθηκε για μαζικά εγκλήματα ως Διοικητής του Φρουρίου Κρήτης (Festung Kreta). Καταδικάστηκε το 1946 και η θανατική ποινή εκτελέστηκε στις 20.5.1947

2 Friedrich-Wilhelm Muller, Στρατηγός Κατηγορήθηκε για εγκλήματα που διαπραχθήκανε στην Κρήτη. Καταδικάστηκε το 1946 και η θανατική ποινή εκτελέστηκε στις 20.5.1947

3 Fritz Schubert, Ανθυπολοχαγός. Καταδικάστηκε για κατά συρροή ανθρωποκτονίες στην Κρήτη και την Μακεδονία. Η δίκη του έγινε το 1947. Καταδικάστηκε εις θάνατον και η θανατική ποινή εκτελέστηκε στις 22.10.1947

 

Παύση δίωξης των εγκληματιών πολέμου

Η ελληνική οικονομία μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Εμφύλιο, είχε καταστραφεί. Οι ελληνικές κυβερνήσεις είδαν στην Δ. Γερμανία (ΟΔΓ), έναν ισχυρό παράγοντα που θα μπορούσε να βοηθήσει στην ανόρθωση της οικονομίας. Έτσι, επιλέχθηκε μια λογική συμβιβασμού και συμψηφισμού με τους Γερμανούς που βρίσκονταν σε ελληνικές φυλακές. Το 1951, μόνο τρεις Γερμανοί πολίτες βρίσκονταν στις ελληνικές φυλακές, ενώ στην Ολλανδία οι αντίστοιχοι κρατούμενοι ήταν 100 και στη Γαλλία 600.

Από το 1952, η Ελλάδα προώθησε στην ΟΔΓ περίπου 200 δικογραφίες, για 850 Γερμανούς πολίτες. Η αδράνεια και η απροθυμία των γερμανικών αρχών, ήταν χαρακτηριστικές.

Μόνο μία (!) δίκη με «ελληνικό ενδιαφέρον» έγινε στην ΟΔΓ. Ο Richard S., Λοχαγός της Wehrmacht, απαλλάχθηκε από την κατηγορία του φόνου έξι αμάχων στην περιοχή των Χανίων το 1944 (Άουγκσμπουργκ 1951). Καμία άλλη από τις 800 δικογραφίες που διαβίβασε το Ελληνικό Γραφείο Πολέμου στην ΟΔΓ από το 1952 ως το 1959 δεν εκδικάστηκε...

Αντίθετα, στην, τέως, Ανατολική Γερμανία (ΛΔΓ), έγιναν περισσότερες δίκες και αρκετοί ναζί καταδικάστηκαν.

Η βαρύτερη ποινή (ισόβια), επιβλήθηκε το 1960 στον Arthur Adolf Grimmer για ανθρωποκτονίες στην Πελοπόννησο. Ο Grimmer, εκτός των άλλων, κατηγορήθηκε και για απόπειρα ανθρωποκτονίας, καθώς στον Πύργο της Ηλείας άρπαξε ένα βρέφος από την αγκαλιά της μητέρας του και το εκσφενδόνισε στον τοίχο! Για την ίδια φρικιαστική υπόθεση, καταδικάστηκε το 1948 στο Μαγδεμβούργο ο Andreas Hertel.

Όπως δήλωσε διπλωμάτης της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας (Δυτική Γερμανία) στην Αθήνα το 1957, η Ελλάδα δίκαια ένιωθε αδικία και πίκρα καθώς παρά τις βαρύτατες απώλειες «δεν βρήκε από τη γερμανική πλευρά την οικονομική υποστήριξη που υπολόγιζε, την οποία έλαβαν πλουσιοπάροχα τόσο οι Γιουγκοσλάβοι όσο και οι Τούρκοι (!) γείτονές της».

Ποιος ευθύνεται γι’ αυτό; Σε μεγάλο βαθμό οι ελληνικές κυβερνήσεις. Είναι χαρακτηριστικό, ότι το Ελληνικό Εθνικό Γραφείο Εγκλημάτων Πολέμου, παρά τα επίμονα αιτήματα προς το Υπουργείο Εξωτερικών, δεν στελεχώθηκε με δακτυλογράφο και μεταφραστή (!!!).

Έτσι, οι δικογραφίες περιείχαν ανακρίβειες και παραλείψεις, κάτι που αποτέλεσε ένα «καλοδεχούμενο άλλοθι» για τις γερμανικές Αρχές, όταν κλήθηκαν να χειριστούν αργότερα τις υποθέσεις αυτές.

Άλλωστε, οι Γερμανοί δεν είχαν καμία διάθεση να τιμωρηθούν οι ναζί. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, ο Alois Brunner, υπεύθυνος για εγκλήματα πολέμου και στην Ελλάδα. Διέφυγε υπό άγνωστες συνθήκες στη Μέση Ανατολή και με ψευδώνυμο, έκανε λαμπρή καριέρα ως έμπορος και (ανεπίσημος) κατάσκοπος της ΟΔΓ στη Συρία.

Από τα μέσα της δεκαετίας του ’50 άλλωστε, η ΟΔΓ θεωρούσε ως υπεύθυνους για τα εγκλήματα πολέμου τους Hitler, Himmler, Heydrich και τα ανώτατα στελέχη του NSDAP…

Τελικά το Εθνικό Γραφείο για τα εγκλήματα πολέμου καταργήθηκε με το Ν.Δ. «Περί τροποποιήσεως της περί εγκληματιών πολέμου νομοθεσίας» τον Νοέμβριο του 1959. Με αυτό το νομοθετικό διάταγμα καταργούνταν ο νόμος 384/1945 και η συντακτική πράξη 73/1945 και οι αρμοδιότητές του Γραφείου μεταβιβάζονταν στον Εισαγγελέα Εφετών Αθηνών (διοικητική και εισαγγελική δικαιοδοσία) και στο Συμβούλιο Εφετών Αθηνών. Με το άρθρο 7 του Ν.Δ. οριζόταν ότι τα αρχεία του Γραφείου περιέρχονταν στην Εισαγγελία Εφετών Αθηνών, και οι δικογραφίες κατά των εγκληματικών πολέμου και ό,τι σχετιζόταν με τη δικαστική λειτουργία στο Εφετείο Αθηνών.

 

Όταν οι μνήμες ξυπνούν

 

 

Όμως κάποια χρόνια αργότερα στα 1997 μια άλλη υπόθεση εγκληματία ναζί ήρθε να απασχολήσει την κοινή γνώμη. Ο Γερμανός ναζί Αλόις Μπρουνερ κρυβόταν στη Δαμασκό. Ο περισσότερο καταζητούμενος εγκληματίας πολέμου διέμενε  38 ολόκληρα χρόνια στη Δαμασκό ανενόχλητος. Όμως σε ηλικία 84 ετών  ο αυστριακής καταγωγής-Αλόις Μπρουνερ, εντοπίστηκε να μένει στην οδό Χαντάτ 7 με ψευδώνυμο Τζορτζ Φίσερ.

Ο Μπρουνερ κατηγορείτο για την εξόντωση 120.000 Εβραίων στους θαλάμους των αερίων κι ανάμεσα τους ήσαν τουλάχιστον 300 παιδιά. Απ' αυτούς, οι 60.000 ανήκαν στην εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης. Όπως έγραψε τότε ο «Ομπζέρβερ», ένας από τους λόγους της αδιαφορίας των ΗΠΑ για τον Μπρουνερ «είναι πως ο παλαιός ναζί (όπως και ο συνάδελφος του Μπάρμπι, ο «χασάπης της Λυών») ήταν έμμισθος πράκτωρ των μυστικών αμερικανικών υπηρεσιών, στην αρχή του ψυχρού πολέμου».

Ο επικεφαλής της εβραϊκής κοινότητας στη Θεσσαλονίκη Ανδρ. Σεφίχα δήλωσε σε ανταποκριτή του γαλλικού πρακτορείου ειδήσεων: «Ελπίζω ότι οι προσπάθειες της ελληνικής κυβέρνησης θα ευδοκιμήσουν αυτή τη φορά, καθώς η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχει καλές σχέσεις με τη Συρία». Ο τότε εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών κ. Κ. Μπίκας διευκρίνισε ότι «το θέμα δεν αφορά το υπουργείο Εξωτερικών αλλά το υπουργείο Δικαιοσύνης, το οποίο μπορεί να ζητήσει από το αντίστοιχο υπουργείο στη Συρία την έκδοση του Αλόις Μπρουνερ...».

Οι αιτήσεις για σύλληψη ή έκδοση έλαβαν τελικά το 1999 την απάντηση του τότε Σύρου προέδρου Χαφέζ αλ Άσαντ ότι δεν διαθέτει καμία πληροφορία σχετικά με το αν ο Μπρούνερ είναι ζωντανός ή πού ακριβώς βρίσκεται.

Ύστερα από έρευνες που διεξήγαγε επί σειρά ετών ο Εφραίμ Ζούροφ, συνεργάτης του Κέντρου Σιμόν Βίζενταλ, διαπιστώθηκε τελικά ότι ο Αλόις Μπρούνερ απεβίωσε το 2001 στη Συρία. Σύμφωνα με τον Ζούροφ, ζούσε υπό την προστασία του καθεστώτος. Απεδείχθη, ωστόσο, ότι προστατευόταν και από Αυστριακούς και Γερμανούς παράγoντες, αφού εμφανιζόταν σε δεξιώσεις στις οικίες των εκάστοτε Αυστριακών Πρεσβευτών, μαζί με σημαντικά στελέχη αυστριακών και γερμανικών επιχειρήσεων, ενώ οι διωκτικές αρχές γνώριζαν πού ζούσε και ότι έστελνε τακτικά χρηματικά ποσά στη σύζυγο και την κόρη του στη Βιέννη.

κγ

Πηγές

https://eisap.gr/istorika-stoixeia/diatelesantes-eisaggeleis-areiou-pagou/andreas-x-tousis/

https://greekarchivesinventory.gak.gr/index.php/u-u-485

https://el.wikipedia.org/wiki/Άλοϊς_Μπρούνερ

https://www.protothema.gr/stories/article/1072139/oi-dikes-ton-eglimation-germanon-nazi-stin-ellada-kai-i-upothesi-max-merten/

https://www.ethnos.gr/todayinhistory/article/236207/oinazixeklhrizoyntakalabrytatiapeginanoidhmioi677anthropon

Καθημερινή 8.2.1997 άρθρο «Φάκελος Μπρουνερ:  ο «άλλος» Μέρτεν»