Translate -TRANSLATE -

Πέμπτη 4 Δεκεμβρίου 2014

ΜΕΝΕΛΑΟΥ ΓΚΙΒΑΛΟΥ : Πρώτα οι «180», μετά το νέο Μνημόνιο



Πρώτα οι «180», μετά το νέο Μνημόνιο
 
Του ΜΕΝΕΛΑΟΥ ΓΚΙΒΑΛΟΥ Αναπληρωτή καθηγητή Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Αθηνών

Προφανή απόδειξη του γεγονότος ότι η συγκυβέρνηση ΝΔ - ΠΑΣΟΚ έχει εξαντλήσει το όριο της πολιτικής της επιβίωσης αποτελεί η αδυναμία της να ελέγξει τις εξελίξεις και να σχεδιάσει στοιχειωδώς -έστω και σε βάθος ολίγων εβδομάδων- την πορεία της και τις επιλογές της.
Στη «θηλιά του Μνημονίου», την οποία η ίδια κατασκεύασε, βρίσκεται η συγκυβέρνηση. Η «μυθοποιηθείσα» έξοδος από το Μνημόνιο γίνεται τώρα ψήφιση νέου Μνημονίου με «εναλλακτική προοπτική» τη συνέχιση του ισχύοντος Μνημονίου για έναν ακόμα χρόνο. Η συζήτηση για το χρέος -άλλο ένα θύμα της «διαπραγμάτευσης»- ξεχάσθηκε στα συρτάρια, ενώ οι περίφημες «ελαφρύνσεις» μετατράπηκαν αστραπιαίως σε νέα δημοσιονομικά μέτρα, σε νέες μειώσεις μισθών και συντάξεων, σε μαζικές απολύσεις (στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα), σε πλήρη αφανισμό των κοινωνικών παροχών, όσων ακόμη έχουν απομείνει…

Ποιο ήταν το πολιτικό «σχέδιο επιβίωσης» της συγκυβέρνησης πριν από λίγες μόλις εβδομάδες; Με τη συνήθη αμετροέπεια και ελαφρότητα που διακρίνει το «επιτελείο» της συγκυβέρνησης, οι κυβερνητικοί εταίροι υπολόγιζαν σε μια «ευπαρουσίαστη» συμφωνία με την «τρόικα», την οποία θα εμφάνιζαν στη Βουλή ως πολιτική βάση και προϋπόθεση της εξόδου από τα Μνημόνια… Η ψήφιση του προϋπολογισμού και του νέου -πολιτικά πιο «εύπεπτου»- Μνημονίου θα μπορούσε, σύμφωνα με τους υπολογισμούς αυτούς, να διαμορφώσει ένα κλίμα «σταθερότητας και προοπτικής» ώστε μέσα στο κλίμα αυτό να «αλιευθούν» -με όλους τους γνωστούς τρόπους και μεθοδεύσεις- οι περιπόθητοι ψήφοι για την εκλογή του νέου Προέδρου της Δημοκρατίας… Ούτε γάτα ούτε ζημιά…

Όλοι αυτοί οι επιπόλαιοι και ευτελείς -και έωλοι στην ίδια τους τη βάση- σχεδιασμοί τινάχθηκαν στον αέρα… Οι δανειστές και η «τρόικα» όχι μόνο δεν «διευκόλυναν» τη συγκυβέρνηση αλλά, πέραν των σκληρών μέτρων, τη «φόρτωσαν» επιπλέον με ένα δημοσιονομικό έλλειμμα της τάξεως των 2,5 - 3,5 δισ. ευρώ…

Για τους δανειστές, την «τρόικα» και τη γερμανική ελίτ θα ήταν ευχής έργον να υπογράψει η «ξεγραμμένη» από αυτούς συγκυβέρνηση Σαμαρά - Βενιζέλου ένα νέο αυστηρό Μνημόνιο, που θα δέσμευε μια επόμενη κυβέρνηση υπό τον ΣΥΡΙΖΑ. Γι' αυτό και πιέζουν έντονα ώστε μια κυβέρνηση, που έτσι κι αλλιώς δεν έχει προοπτική επιβίωσης, να υπογράψει λίγο πριν από την πτώση της τα νέα «μνημονιακά δεσμά»…

Ο πανικός και η απόγνωση των συγκυβερνώντων είναι κατάδηλος και εύλογος… Βρίσκονται κυριολεκτικά ξεκρέμαστοι και θα πρέπει μόνοι τους να βρουν τρόπο να επιβιώσουν…

Γι' αυτό και τώρα σκέπτονται να «αντιστρέψουν» τον «σχεδιασμό» τους… Να «τρενάρουν» δηλαδή την ψήφιση του νέου Μνημονίου και των νέων μέτρων και να προτάξουν τις διαδικασίες για την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας.

Η ψήφιση των νέων μέτρων και του νέου Μνημονίου από την κυβερνητική πλειοψηφία είναι επισφαλής και αβέβαια. Ακόμη και η διαρροή ενός ή δύο ψήφων από τους βουλευτές της συγκυβέρνησης θα επέτεινε το κλίμα του πανικού, θα ενίσχυε το αίσθημα του επερχόμενου τέλους και θα καθιστούσε ακόμα πιο αβέβαιη και απίθανη την επίτευξη του μαγικού αριθμού των 180.

Πρώτα ο πολιτικός εκβιασμός

Γι' αυτό, σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις του επιτελείου της συγκυβέρνησης, θα πρέπει ΝΑ ΠΡΟΗΓΗΘΕΙ Ο ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΕΚΒΙΑΣΜΟΣ, ώστε εάν επιτευχθεί η συγκέντρωση των 180 ψήφων, αυτή να αποτελέσει και την πολιτική βάση για την ψήφιση του νέου Μνημονίου. Εάν ψηφίσουν οι κυβερνητικοί βουλευτές και κάποιοι άλλοι «πρόθυμοι» την επιβίωση του σημερινού κυβερνητικού σχήματος, με πρόσχημα -κατ' ουσίαν- την εκλογή Προέδρου Δημοκρατίας, τότε είναι πολύ δύσκολο έως αδύνατο να μη δεχθούν το νέο Μνημόνιο και τα νέα επαχθή μέτρα… Το σκεπτικό είναι, συνεπώς, να προηγηθεί η πολιτική χειραγώγηση της οικονομικής χειραγώγησης του σώματος των βουλευτών.

Γι' αυτό και η όποια προσχηματική, στην ουσία της, «συζήτηση» της συγκυβέρνησης με την «τρόικα» έχει εγκαταλειφτεί και έχουν γίνει πλήρως αποδεκτές οι επιλογές των δανειστών μας.

Το κέντρο βάρους, συνεπώς, των επιλογών της συγκυβέρνησης πέφτει αποκλειστικά στην επιχείρηση συγκέντρωσης, με κάθε τρόπο, των 180 ψήφων για την πολιτική της επιβίωση.

Η προσπάθεια άλλωστε αυτή έχει ξεκινήσει εδώ και πολλούς μήνες, όπως φαίνεται από συγκεκριμένες καταγγελίες που προέρχονται από τον χώρο των ΑΝΕΛ, αφού η διάλυση του κόμματος αυτού και η διαρπαγή της ψήφου βουλευτών του αποτελεί κεντρικό στόχο της ακροδεξιάς ηγετικής ομάδας της ΝΔ. Όσο για τους ανεξάρτητους βουλευτές, αυτοί έχουν μετατραπεί σε ατομικά θηράματα - στόχους του επιτελείου της συγκυβέρνησης… Κι όπως φαίνεται, η εξαγορά ψήφων και συνειδήσεων που προωθείται και μεθοδεύεται ίσως υπερβεί, σε ορισμένες πτυχές της, ακόμα και τα πιο ακραία «πρότυπα» των Ιουλιανών του 1965…

Όμως ο «πολιτικός θάνατος» της συγκυβέρνησης είναι αναπόφευκτος… Ενώ η συγκυβέρνηση σχεδιάζει επί χάρτου την επιβίωσή της, ταυτόχρονα διαλύεται και αποσυντίθεται στο εσωτερικό της… Είναι προφανές ότι η οργανική σύνδεση και ενσωμάτωση του σημερινού ΠΑΣΟΚ στην ακροδεξιά-νεοφιλελεύθερη στρατηγική της ΝΔ το οδηγεί αναπότρεπτα στο ιστορικό του τέλος. Γι' αυτό και απόλυτο όρο πολιτικής επιβίωσης μιας ομάδας στελεχών του ΠΑΣΟΚ αποτελεί η διαφοροποίηση και η ρήξη με τη σημερινή ηγεσία του ΠΑΣΟΚ, αλλά και η συμπόρευση με τη ΝΔ… Η «δυναμική επανεμφάνιση» του Γ. Παπανδρέου επιταχύνει τις εξελίξεις αυτές και στην πράξη επικυρώνει και οριστικοποιεί το ιστορικό αδιέξοδο του σημερινού κομματικού μορφώματος, που κάποτε, ως ΠΑΣΟΚ, ασκούσε την πολιτική ηγεμονία.

Κανένα τέχνασμα, κανένας εκβιασμός, κανένα πρόσχημα δεν μπορεί να διατηρήσει στην εξουσία μια κυβερνητική σύμπραξη που έχει χάσει την εμπιστοσύνη της μεγάλης κοινωνικής πλειοψηφίας και που ακόμα και στον ρόλο του πολιτικού υποχείριου και του εντολοδόχου κρίνεται άχρηστη και επιζήμια ακόμα και από αυτούς που τη στηρίζουν.

Το ζήτημα της «ομαλής αλλαγής», δηλαδή της επέλευσης μιας νέας κυβερνητικής εξουσίας που θα εκφράζει μια νέα συγκροτημένη πολιτικοκοινωνική συμμαχία μέσα σε συνθήκες ομαλότητας, καθίσταται μείζον γιατί το σημερινό καθεστώς, το σημερινό πλέγμα συμφερόντων και τα κομματικά του υποχείρια επιδιώκουν τη σύγκρουση, την πόλωση και το εμφυλιοπολεμικό κλίμα.

Η μεγάλη κοινωνική πλειοψηφία θα πρέπει να αντιμετωπίσει με ψυχραιμία και αποφασιστικότητα τις όποιες μεθοδεύσεις και προκλήσεις, τους όποιους εκβιασμούς. Γιατί δεν πρέπει, στην πτώση τους, οι σημερινοί συγκυβερνώντες να δημιουργήσουν και άλλες καταστροφές πέραν των όσων έχουν επιφέρει μέχρι σήμερα σε βάρος της χώρας και του ελληνικού λαού. 

"ΤΟ ΠΑΡΟΝ"

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΛΕΟΝΤΑΡΙΤΗΣ: Η δήθεν Δημοκρατική Παράταξη





ΜΕ ΤΟΝ ΦΑΚΟ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
Η δήθεν Δημοκρατική Παράταξη
Γράφει ο ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΛΕΟΝΤΑΡΙΤΗΣ
Τον τελευταίο καιρό γίνεται κατάχρηση και παραποίηση από την παλαιά και νέα ηγεσία του αμαρτωλού ΠΑΣΟΚ του όρου Δημοκρατική Παράταξη και Κεντροαριστερά. Πρόκειται για μια επιχείρηση παραπλάνησης και διαστρέβλωσης αυτών των όρων με σκοπό να παγιδεύσουν απογοητευμένους πολίτες, προκειμένου να επιβιώσουν πολιτικά οι χρεωκοπημένοι καιροσκόποι. Αυτή η «επιχείρηση πολιτικής απάτης» ξεκίνησε μόλις το ΠΑΣΟΚ βυθίστηκε κάτω από το βάρος των ανομημάτων του και του άκρατου λαϊκισμού των θλιβερών ηγετών του (Σημίτη, Γ. Παπανδρέου και Ευάγγελου Βενιζέλου).
Το ΠΑΣΟΚ -συνέχεια του ΠΑΚ- ήταν προσωπικό κατασκεύασμα του Ανδρέα Παπανδρέου. Και η ιδεολογία του ήταν θολή και ιδιόμορφη. Εξέφραζε τη «γραμμή» και τις επιδιώξεις του ιδρυτού. Ο όρος του «σοσιαλισμού» χρησιμοποιήθηκε από τον Ανδρέα επειδή τα χρόνια εκείνα ήταν πολύ του «συρμού». Όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και διεθνώς αυτή η ιδεολογία μετά το 1974 -σταδιακά- «ξέφτισε» διότι ήταν «ευάλωτη». Οι παλαιοί ηγέτες, που υπηρέτησαν με συνέπεια τον αληθινό σοσιαλισμό, σιγά σιγά έφευγαν από τη ζωή. Και ο όρος παρέμεινε έρμαιο στη δικαιοδοσία και εκμετάλλευση των ισχυρών του καπιταλισμού για να κατασκευαστεί η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος. Ο «σοσιαλιστής» Ολάντ, π.χ., στη Γαλλία, παραμένει ακραιφνής στυλοβάτης της πολιτικής των τραπεζιτών και του γερμανοευρωπαϊκού καπιταλισμού. Είναι «εξαπτέρυγο» της Μέρκελ.
Ο συντάκτης αυτού του άρθρου διαφωνούσε με τον Ανδρέα Παπανδρέου από την προδικτατορική εποχή και για πολλούς λόγους, που δεν είναι της παρούσης στιγμής. Αλλά ο Ανδρέας είχε ηγετικά χαρίσματα και μπορούσε να εμπνεύσει τους οπαδούς του. Το «άστρο» του ανέβηκε μεταπολιτευτικά και έδυσε στο τελευταίο στάδιο της ζωής του, όταν τον εγκατέλειψαν οι φυσικές του δυνάμεις και τα λάθη του που εξανέμισαν την επιρροή του. Μεγάλο του ελάττωμα ήταν ότι δεν ήθελε να έχει γύρω του προσωπικότητες και συνεργάτες με κύρος. Όλοι ήταν πολύ κατώτεροι του δικού του πολιτικού αναστήματος. Έτσι, κληρονόμησαν το κόμμα άνθρωποι που σε διαφορετική περίπτωση δεν θα μπορούσαν να έχουν «καριέρα» μεγαλύτερη από εκείνη ενός δημοσίου υπαλλήλου.
Βυθισμένο σε σκάνδαλα το ΠΑΣΟΚ κατέστη ανυπόληπτο. Η «περίπτωση Τσοχατζόπουλου» δεν είναι μεμονωμένη. Γύρω από έναν τέτοιον «άξονα» δραστηριοποιήθηκαν πολλοί. Ούτως ή άλλως, κομματικός σχηματισμός που στερείται ικανής ηγεσίας είναι καταδικασμένος. Το ΠΑΣΟΚ, όμως, έκανε κάτι χειρότερο: Οι τελευταίοι τρεις αρχηγοί του είχαν και έχουν άμεση εξάρτηση από γερμανική και αμερικανική επιρροή. Θα μπορούσε να γραφεί βιβλίο για τη μαύρη περίοδο Σημίτη και Γιωργάκη Παπανδρέου. Όσο για τον Ευάγγελο Βενιζέλο, όταν το ΠΑΣΟΚ υπέστη δεινή εκλογική ήττα άρπαξε το σωσίβιο που του έριξε ο Σαμαράς, μπήκε κατ' ουσίαν στην υπηρεσία της Νέας Δημοκρατίας και των ξένων πατρώνων της και κάνει τα πάντα τώρα να αποφύγουμε τις κάλπες, διότι διαφορετικά θα «εξαερωθεί».
Το ΠΑΣΟΚ είναι δεκανίκι και «υποκατάστημα» της Δεξιάς. «Αναπνέει» με τους πνεύμονες της Νέας Δημοκρατίας. Χωρίς αυτή θα πάθει ασφυξία. Μπροστά σ' αυτό το σκηνικό ο Γιώργος Παπανδρέου, αφελώς σκεπτόμενος, νόμισε ότι μπορεί να διαφοροποιήσει το κλίμα, εάν γκρεμίσει τον αποτυχημένο Βενιζέλο, διαλύσει το ήδη διαλυμένο ΠΑΣΟΚ και κατασκευάσει μια… Δημοκρατική Παράταξη σε απόσταση από τη Νέα Δημοκρατία. Παιδαριώδης η σκέψη του διότι: α) Ο ίδιος είναι ένοχος και χρεωκοπημένος και δεν μπορεί, επειδή είναι αχθοφόρος ενός ονόματος, να αλλάξει τα πράγματα. β) Η ανάσυρση από μια… κομματική Αμφίπολη του «πολιτικού λειψάνου» του ολετήρα Σημίτη δεν πρόκειται να εντυπωσιάσει κανέναν. Αστόχησαν, όμως, όλοι αυτοί από το ΠΑΣΟΚ, όταν ανιστόρητα και πονηρά κάνουν λόγο συνεχώς γι' αυτή τη Δημοκρατική Παράταξη. Καπηλεύονται την ταμπέλα.
Ας δούμε ιστορικά το θέμα. Ποιοι εξέφρασαν μεταπολεμικά αυτό τον χώρο; Ηγέτες πρώτου μεγέθους και κόμματα που αγωνίστηκαν για την αποκατάσταση των δημοκρατικών ελευθεριών (που είχαν τραυματιστεί βαρύτατα από την πολιτική της Δεξιάς), για κοινωνική δικαιοσύνη, για την εθνική αξιοπρέπεια και για τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών. Γι' αυτά αγωνίστηκαν η ΕΠΕΚ του στρατηγού Πλαστήρα, η ΕΛΔ των Σβώλου-Τσιριμώκου, το ΔΚΕΛ των Γ. Καρτάλη και Σβώλου, η ΕΔΑ του Γιάννη Πασαλίδη, η ΦΙΔΕ του Σοφ. Βενιζέλου και η Ένωσις Κέντρου του Γέρου Παπανδρέου και των ηγετών μικρών κομμάτων, που έφτιαξαν αυτή την ένωση. Όλοι τους, και άλλοι, πράγματι είχαν δικαίωμα να εκπροσωπούν αυτό τον χώρο. Δικαίωμα που τους το έδιναν οι αγώνες τους και η σταθερή τους γραμμή.
Τι σχέση μπορούν να έχουν οι σημερινοί πυγμαίοι πολιτικάντηδες, πιόνια της γερμανοευρωπαϊκής συμμορίας, μ' εκείνους τους μεγάλους αγωνιστές της αληθινής δημοκρατίας; Οι σημερινοί κάπηλοι καταπατούν τις δημοκρατικές ελευθερίες, την κοινωνική δικαιοσύνη, κουρέλιασαν την εθνική αξιοπρέπεια, έφεραν με την ξενοδουλεία τους πολίτες στο έσχατο όριο της φτώχειας και της εξαθλίωσης και μας γύρισαν σε εργασιακό Μεσαίωνα. Δεν πρόκειται για δημοκρατική, αλλά για «μνημονιακή παράταξη». Κι έχουν δίπλα τους το φαιδρό, θολό Ποτάμι του Σταύρου.
Για να εφαρμόσει τη δικτατορία του ο διεθνής καπιταλισμός φρόντισε να σβήσει τον χώρο του Κέντρου και να ευτελίσει ανεπανόρθωτα τη σοσιαλιστική ιδεολογία. Στο πρόσφατο βιβλίο μου από τις εκδόσεις Καστανιώτη, με τίτλο: «Πώς και γιατί έσβησε το Κέντρον - Τα αίτια και οι επιπτώσεις», όσοι ενδιαφέρονται μπορούν να δουν τι συνέβη σ' αυτή την παράταξη. Ο όρος Κεντροαριστερά κάποτε εξέφραζε ιστορικά την πιο ριζοσπαστική πτέρυγα των προοδευτικών κομμάτων. Οι σοσιαλίζοντες «κοινωνιολόγοι», π.χ. (συντροφιά του Αλέξ. Παπαναστασίου), έζησαν και αναπτύχθηκαν μέσα στην αγκαλιά του Κόμματος των Φιλελευθέρων, προστατευόμενοι από τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Η διαφοροποίησή τους έγινε σιγά σιγά. Οι σοσιαλιστές, τοποθετημένοι έξω και αντίθετα προς το Κέντρο, πήγαν αναγκαστικά προς τη συνεργασία. Αργότερα άνοιξαν οι δυνατότητες για κατάκτηση του Κέντρου. Παλαιά υπήρχαν κομμουνιστές, οι οποίοι δεν μπορούσαν να διακηρύξουν ότι ήταν κομμουνιστές λόγω της εκτός νόμου θέσεως του ΚΚΕ.
Ο σοσιαλισμός έπασχε από το αντίθετο ελάττωμα. Ήταν και είναι τεράστιος ο αριθμός των ανθρώπων που λέγουν ότι είναι σοσιαλιστές, χωρίς να είναι. Αυτό αποτελεί γνώρισμα των καιρών μας. Αυτοί που σήμερα αυτοπροσδιορίζονται ως κεντροαριστεροί, ψεύδονται. Διότι ούτε το Κέντρο εκπροσωπούν ούτε την Αριστερά. Το Κέντρο χρησιμοποιείται για να «νερώνει» το ιδεολογικό κρασί των δύο άκρων: Κεντροδεξιά και Κεντροαριστερά. Προσπαθούν έτσι να υποδηλώσουν «μετριοπάθεια». Αλλά γνήσιο Κέντρο δεν υπάρχει, όπως δεν υπάρχει και αληθινός σοσιαλιστικός χώρος.
Ο μεγάλος Ζωρές έλεγε ότι: «Η καταχρηστική, μεροληπτική και καταπιεστική δύναμη της εξουσίας είναι φτιαγμένη από την αδυναμία των πολιτικών…». Την καταπιεστική δύναμη που ασκεί η εξουσία της κατοχικής «τρόικας» την επέτρεψε η αδυναμία των πολιτικών της Νέας Δημοκρατίας και του ΠΑΣΟΚ. Την επέτρεψαν ΚΑΙ αυτοί που παριστάνουν τη… Δημοκρατική Παράταξη και ψήφισαν όλα τα Μνημόνια και τα κανιβαλικά φορολογικά μέτρα, τον ΕΝΦΙΑ κ.λπ. Πώς τολμούν ανερυθρίαστα να υποδύονται τους «δημοκράτες» οι ληστοκράτες, αφού είναι συνυπεύθυνοι για το ότι -ελέω Ευρωπαϊκής Ένωσης- επιστρέψαμε σε εργασιακό Μεσαίωνα, στην εποχή δηλαδή της ρωσικής επαναστάσεως; Τότε που ο κορυφαίος δραματουργός Άντον Τσέχωφ ονειρευόταν ότι: «Θα 'ρθει μια όμορφη εποχή, που θα βασιλεύει η δικαιοσύνη και μήτε η ανάγκη μήτε η στέρηση θα φθείρουν τους ανθρώπους, αφού η εργασία για την προκοπή όλων θα είναι θεμέλιο της κοινωνίας…». Εκατόν δέκα χρόνια μετά τον θάνατο του συγγραφέα του «Βυσσινόκηπου», το όνειρό του παραμένει ανεκπλήρωτο και προσδοκούμε σε μια νέα επανάσταση των «κολασμένων της Γης…».

"ΤΟ ΠΑΡΟΝ"

Τετάρτη 3 Δεκεμβρίου 2014

Έξω απ' τον κόσμο αλλά και από τη ζωή;

Ιερώνυμος Μπος: Η θεραπεία της τρέλας (Μουσείο Prado, Μαδρίτη). Το έργο είναι γνω­στό και με τον τίτλο «Η εγχείρηση της πέτρας». Σε επιγραφή κάτω γράψει «Δάσκαλε, βγάλε την πέτρα - τ' όνομα μου είναι κορόιδο, κερατάς, μπόσικος, ζαγάρι»· έτσι ο άρρω­στος δίνει τη συγκατάθεση του για την εγχείρηση...



Έξω απ' τον κόσμο αλλά και από τη ζωή;
Αναφορά στη φιλοσοφική αντιμετώπιση του ακρότατου συνόρου της ανθρώπινης αλήθειας

Του ΘΕΟΔ. Ν. ΠΕΛΕΓΡΙΝΗ*

Στο έργο του «Ερρίκος Δ'» ο Λουΐτζι Πιραντέλο παρουσιάζει την ιστορία ενός ανθρώπου που για πολλά χρόνια προσποιόταν τον τρελό, χωρίς οι άλλοι γύρω του να τον έχουν αντιληφθεί. Ο άνθρωπος αυτός, συγκεκριμένα, είχε μεταμφιεστεί στον Ερρίκο Δ', για να συμμετάσχει, με φίλους του, σ' ένα καρναβάλι. Κάποια στιγμή,  όμως, έπεσε από το άλογο του και κτύπησε στο κεφάλι του, με αποτέλεσμα να πιστέψει στ' αλήθεια πως ήταν ο Ερρίκος ο Δ'. Ωστόσο, ύστερα από λίγα χρόνια, ανακτά την πνευματική «υγεία» του, αλλά αυτός εξακολουθεί να κάνει τον Ερρίκο Δ' και οι άλλοι γύρω του να πιστεύουν ότι συνεχίζει να είναι τρελός.
Το ταξίδι του προς την τρέλα και οι εμπειρίες που απεκόμισε ζώντας την, η επιστροφή του στον κόσμο του ορθολογισμού και η παραμονή σε αυτόν μέχρι ν' αποκαλύψει στους γύρω του ότι δεν είναι παρανοϊκός του έδωσαν τη δυνατότητα να καταλάβει ότι, τελικώς, οι τρελοί δεν είναι, όπως υποστηρίχθηκε, ονειροπαρμένοι άνθρωποι. Στα όνειρα υπάρχει μια αβίαστη παραδοχή των δρώμενων εκεί· αυτός που ονειρεύεται δεν αμφισβητεί όσα βλέπει στο όνειρο του. Οι τρελοί, όμως, είναι οπλισμένοι με συνεχή και άγρυπνη δυσπιστία. Η αμφιβολία, η καχυποψία είναι βασικό συστατικό της τρέλας έτσι, ώστε η τελευταία αυτή να μην μπορεί να ταυτιστεί με τη μεταφορά του ονείρου στην πραγματικότητα. Ο Ρενέ Ντεκάρτ, όταν εισηγείτο την αμφιβολία σαν τη μέθοδο εκείνη μέσω της οποίας οι φιλόσοφοι μπορούν να φτάσουν σε μιαν αναμφισβήτητη αλήθεια πάνω στην οποίαν θα μπορούσαν στη συνέχεια να οικοδομήσουν μιαν έγκυρη γνώση της πραγματικότητας, ήξερε ότι άγγιζε τα όρια της τρέλας και της παράνοιας.
Για όλα τα πράγματα, έλεγε, συγκεκριμένα, ο Γάλλος φιλόσοφος μπορώ ν' αμφιβάλλω, ακόμη και για τα πιο κοντινά μου και οικεία - για το γεγονός ότι έχω χέρια, ότι τρέχει αίμα στις φλέβες μου, ότι έχω κεφάλι ότι έχω κορμί και ούτω καθεξής. Όμως, διερωτάται ο Ντεκάρτ, «θα μπορούσα ν' αρνηθώ ότι τα χέρια αυτά και το κορμί αυτό είναι δικά μου δίχως να έχω μοιάσει με ορισμένους παράφρονες, που το κεφάλι τους είναι τόσο ταραγμένο και σκοτεινιασμένο από τους μαύρους ατμούς της χολής, ώστε να βεβαιώνουν ότι είναι βασιλιάδες ενώ είναι πάμπτωχοι, ότι είναι ντυμένοι στα χρυσοπόρφυρα ενώ είναι θεόγυμνοι ή που φαντάζονται ότι είναι στάμνες ή ότι έχουν σώμα από γυαλί;».   '
Ασφαλώς όχι, αν η σκέψη του Ντεκάρτ εξηντλείτο στην αμφιβολία, τη δυσπιστία και την καχυποψία. Αλλά, ο Γάλλος φιλόσοφος μέσα στο βάθος της καθολικής αμφισβήτησης του αναγνωρίζει μιαν αδιαφιλονίκητη αλήθεια: εκείνο που δεν μπορώ, λέει, ν' αμφισβητήσω, όταν αμφιβάλλω, είναι ότι πράγματι αμφιβάλλω και, ως εκ τούτου, ότι, κατ' ανάγκην υπάρχω - γιατί, διαφορετικά, αν δεν υπήρχα, πώς θ' αμφέβαλλα». Αν, όπως λέει ο Πιραντέλο, αφήσει κανείς την πόρτα της συνείδησης του ανοικτή δεν θα εισέλθει ο εαυτός του με τον εσωτερικό κόσμο του, αλλά οι άλλοι που, έχοντας με τη σειρά τους αφήσει ανοικτή την πόρτα της δικής των συνείδησης, είναι ταυτισμένοι όχι με τον εαυτό τους, αλλά με κάποιους άλλους. Νομίζομε πως είμαστε ο εαυτός μας, ενώ στην πραγματικότητα έχομε αλλοτριωθεί από το κοινωνικό περιβάλλον μας. Πράγματι, γεννιόμαστε μέσα σ' ένα διαμορφωμένο ήδη σύστημα γνώσεων, ιδεών, κανόνων και όρων συμπεριφοράς. Από την τρυφερή ηλικία του βρέφους και του παιδιού, ψάχνοντας να προσανατολιστεί κανείς μέσα στον κόσμο για να τον αντιμετωπίσει και να μη χαθεί μέσα στην ακατάπαυστη ροή των γεγονότων, δέχεται το βομβαρδισμό ξένων κανόνων συμπεριφοράς, αρχών και γνώσεων που οι άλλοι του ενσωματώνουν. «Μην κάνεις αυτό», «κάνε εκείνο», «αυτό είναι σωστό», «εκείνο είναι λάθος». Όλα δάνεια από τους άλλους, με τα οποία είναι υπερχρεωμένος και υποχρεωμένος να ζήσει τη ζωή του.


Ιερώνυμος Μπος: Το πλοίο των τρελών (Λούβρο, Παρίσι). Το παράξενο «μεθυσμένο» καρά­βι που πλέει στα ήρεμα ποτάμια της Ρηνανίας και στα φλαμανδικά κανάλια. Το πλήρωμα του αποτελείται από φανταστικούς ήρωες, επιβιβάζεται σ' ένα μεγάλο συμβολικό ταξίδι, που θα τους δώσει, ίσως, τη δυνατότητα να γνωρίσουν το πεπρωμένο και την αλήθεια τους.


Η πραγματική ρήξη με τον ψεύτικο εαυτό μας -τον εαυτό μας, ο οποίος, αντίθετα προς ό,τι πιστεύουμε, είναι οι άλλοι που με τις ιδέες τους παρεισέφρησαν από την ανοικτή πόρτα της συνείδησης μας- η πραγματική ρήξη, λοιπόν, με τον ψεύτικο αυτόν εαυτό μας μπορεί να επέλθει μέσα από την παράνοια. Οι τρελοί μπορούν ν' αμφισβητήσουν και να «κλονίσουν συθέμελα» οτιδήποτε έχει οικοδομηθεί μέσα τους σαν φυσιολογική γνώση και στη θέση της να δημιουργήσουν έναν άλλο, εντελώς δικό τους, κόσμο. Έναν κόσμο που ό,τι και αν είναι, αληθινός ή ψεύτικος -και ποιος, άραγε θα καθορίσει το αληθινό και το ψεύτικο: εγώ, εσύ, αυτός οι άλλοι;- είναι ο αυθεντικός εαυτός τους, είναι ο εαυτός τους όπως οι ίδιοι, μόνοι τους, θέλησαν να τον πλάσσουν. Αλλά, οι παρανοϊκοί, μέσα από την τρέλα τους, πέρα από την αυθεντικότητα του εαυτού τους, μπορούν ν' αποκαταστήσουν μιαν αυθεντική επίσης σχέση με τον κόσμο γύρω τους, την οποίαν εμείς οι άλλοι έχομε απωλέσει. Οι δίαυλοι επικοινωνίας μας με τα πράγματα, συγκεκριμένα, είναι οι πέντε αισθήσεις μας. Το γαρύφαλλο που υπάρχει απέναντι μου ξέρω ότι υπάρχει απέναντι μου, επειδή μπορώ να το δω ή να το αγγίξω. Αν ήμουν ένα πλάσμα χωρίς καθόλου αισθήσεις, αν δεν έβλεπα, δεν είχα αφή και ούτω καθεξής, θ' αγνοούσα την ύπαρξη του συγκεκριμένου αυτού γαρύφαλλου. Τούτο είναι σαφές.
Εκείνο, ωστόσο, που έχει ιδιαίτερη σημασία να καταλάβομε, εν προκειμένω, είναι ότι οι αισθήσεις μας είναι αυτόνομες. Οι παραστάσεις ή οι εντυπώσεις που μας δίνει η μια αίσθηση για ένα πράγμα δεν μπορεί να είναι οι ίδιες με τις παραστάσεις ή τις εντυπώσεις του ίδιου αυτού πράγματος που μας δίνει κάποια από τις άλλες αισθήσεις.
Αν λοιπόν, οι αισθήσεις μας είναι αυτόνομες και δεν έχουν παράθυρα για να επικοινωνούν μεταξύ τους, σημαίνει ότι, όταν αντιλαμβανόμαστε ένα πράγμα με δυο ή περισσότερες από τις αισθήσεις μας, στην πραγματικότητα θα πρέπει ν' αντιλαμβανόμαστε δυο ή περισσότερα αντικείμενα. Ο Ιρλανδός φιλόσοφος του δεκάτου ογδόου αιώνος Τζορτζ Μπέρκλεϊ υπέθεσε -και η υπόθεση του αυτή επαληθεύτηκε πειραματικώς στον αιώνα μας- ότι ένας εκ γενετής τυφλός, που έχει μάθει να διακρίνει με την αφή του έναν σιδερένιο κώνο από έναν σιδερένιο κύλινδρο, δεν μπορεί, μόλις αποκτήσει την όραση του, να διακρίνει τον μεν από τον δε· προφανώς, εκείνο που βλέπει δεν είναι το ίδιο όταν το αγγίζει. Γιατί, λοιπόν, θα πρέπει ν' αντιμετωπίζομε αρνητικά τον παρανοϊκό που, βλέποντας ένα γαρύφαλλο, αναγνωρίζει μεν ότι είναι γαρύφαλλο, αλλά διστάζει να το αγγίξει γιατί μπορεί να είναι κάτι άλλο ένας εκρηκτικός μηχανισμός ενδεχομένως; Μήπως θα πρέπει να σεβαστούμε τα δυστυχισμένα αυτά πλάσματα, τους τρελούς, που δεν σεβάστηκε η ιστορία, καθώς στην Αναγέννηση τους φόρτωναν όπως τους λεπρούς, στα πλοία για να τους πάνε μακρυά από τον χρόνο, μακρυά από τον κόσμο, μακρυά από τη ζωή, καθώς αργότερα τους φυλάκιζαν μαζί με εγκληματίες ή άλλους κοινωνικά παρείσακτους και καθώς κατόπιν τους απομώνοναν σε άσυλα σαν να επρόκειτο για αθεράπευτα αρρώστους; Μήπως αντί της δίωξης της τρέλας, θα πρέπει ν' αναζητήσαμε και ν' αναγνωρίσομε στην παράνοια «το ακρότατο σύνορο της ανθρώπινης αλήθειας»,,;
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
•   PENE NTEKAPT: Meditationes de prima philosophia (1641).
•  ΘΕΟΔΟΣΙΟ! Ν. ΠΕΛΕΓΡΙΝΗΣ: «Φιλοσοφία και σχιζοφρενία», Χάρις - Αφιέρωμα στον καθηγητή Ν. Γ, Μελανίτη (Πανεπιστήμιο Αθηνών 1991).
•  ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ Ν. ΠΕΛΕΓΡΙΝΗΣ: «Φιλοσοφία και αμφισβήτηση», (Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 1992).
•  ΛΟΥίΤΖΙ ΠΙΡΑΝΤΕΛΟ: «Ερρίκος Α» Θεατρικά έργα (Εκδόσεις Γκόνη, Αθήνα 1966).
• ΜΙΣΕΛ ΦΟΥΚΟ: Η ιστορία της τρέλας (Ηριδανός, Αθήνα 1975).
*Ο κ. Θ. Ν. Πελεγρίνης είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Πηγή : Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ