Ευρωκοινοβούλιο: Έρχεται νέο κούρεμα

Ευρωκοινοβούλιο: Έρχεται νέο κούρεμα

Της Δήμητρας Καδδά

Το ΔΝΤ όπως και άλλοι διεθνείς οργανισμοί και γνωστοί οικονομολόγοι έχουν τοποθετηθεί από καιρό δημοσίως υπέρ ενός νέου «κουρέματος» του δημοσίου χρέους. Για πρώτη φορά όμως συντάσσεται με την ίδια  άποψη και ένα όργανο της ΕΕ.

Το ευρωκοινοβούλιο (ΕΚ), στην έκθεση που παρουσίασε κατά την «εξέταση» της τρόικα εκτίμησε ότι θα χρειαστεί νέος κύκλος κουρέματος και μάλιστα διευκρινίζοντας ότι απαιτείται η συμμετοχή του επίσημου τομέα, καθώς λόγω του νόμου περί αγγλικού δικαίου τα περιθώρια για νέο PSI είναι μικρά.

Η έκθεση επικαλείται  απόψεις από εμπειρογνώμονες από τον ακαδημαϊκό χώρο και τις αγορές, αναφέροντας ότι πιστεύουν πως θα πρέπει να υπάρξει κάποιας μορφής αναδιάρθρωση στο μέλλον, η οποία είναι πιθανό να περιλαμβάνει τους επίσημους πιστωτές της Ελλάδας (OSI). Εκτιμάται ότι ένα PSI 2,  θα είναι μια δύσκολη υπόθεση, επειδή η Ελλάδα συμφώνησε να αλλάξει τη νομική δικαιοδοσία που διέπει τα περισσότερα των ομολόγων της από το ελληνικό στο βρετανικό δίκαιο. «Με τον τρόπο αυτό η χώρα έχει απωλέσει σημαντική ευελιξία και ένα ευρύ φάσμα επιλογών» αναφέρεται. Αναμένεται υψηλό χρέος για δεκαετίες και τεράστια πρωτογενή πλεονάσματα για να περιοριστεί και να γίνει βιώσιμο.

* Οικονομική κατάσταση: Παρά την επιτυχία του  PSI και τη συμφωνία για το δεύτερο πρόγραμμα οικονομικής βοήθειας, στοιχεία αβεβαιότητας παραμένουν τόσο από οικονομική όσο και από και πολιτική άποψη σύμφωνα  με το ΕΚ.  Ετσι, «μπορεί να μην είναι εύκολη η προσέλκυση νέων ιδιωτικών κεφαλαίων που απαιτούνται για επενδύσεις, ανάπτυξη  ανταγωνιστικότητα και απασχόληση».

* Εκλογές: Εκτιμά ότι «οι επερχόμενες εκλογές που ενδεχομένως θα πραγματοποιηθούν στις 29 Απριλίου ή στις 6 Μαΐου, θα προσθέσουν ένα ακόμη στοιχείο πολυπλοκότητας στην κατάσταση της Ελλάδας». Προσθέτει ότι «ο ηγέτης των Συντηρητικών, Αντώνης Σαμαράς, ο οποίος προηγείται στις δημοσκοπήσεις, είπε ότι θα τηρηθεί το σχέδιο, αλλά δήλωσε ότι θα μπορεί να προσπαθήσει να επαναδιαπραγματευτούν κάποια μέρη από το πακέτο διάσωσης».

* Έξοδος από την κρίση: Κεντρικό στοιχείο θα πρέπει να είναι σύμφωνα με το ΕΚ η  υπερκατανάλωση την οποία η τρόικα «αντιμετωπίζει» με μείωση μισθών, δημοσίων δαπανών και αυξήσεις  φόρων. Ωστόσο, το ΕΚ αναφέρει ότι τα μέτρα δεν είναι βέβαιο ότι θα αποδώσουν καθώς  μέρος του πληθυσμού μπορεί να κρατήσει σχετικά υψηλά την κατανάλωση από αναλήψεις καταθέσεων και  με δάνεια. Έτσι, εκτιμά ότι  απαιτείται ουσιαστική αύξηση των επιτοκίων. Με αυτό τον τρόπο, συνεχίζει, θα περιοριστεί και το πρόβλημα φυγής κεφαλαίων  καθώς «οι ελληνικές τράπεζες πληρώνουν σήμερα τους καταθέτες τους με  χαμηλά επιτόκια που δεν συνιστούν κίνητρο».

Το άλλο «κλειδί» εξόδου από την κρίση είναι η ανταγωνιστικότητα. Να μειωθούν οι τιμές για να «ανακατευθύνει ελληνική ζήτηση από το εξωτερικό στα εγχώρια προϊόντα και να στηριχθεί  ο τουρισμός», όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά.

* Νέα μέτρα: Γίνεται λόγος για το νέο πακέτο μέτρων στο δημόσιο. Αναφέρεται ότι ο κανόνας 1 πρόσληψη για  κάθε 5 αποχωρήσεις έως το 2015  στοχεύει στη μείωση του εργατικού δυναμικού στον δημόσιο τομέα  έως τότε κατά περίπου 150.000. «Αριθμοί δεν έχουν ανακοινωθεί, αλλά μπορεί να υποτεθεί ότι οι περικοπές στους προϋπολογισμούς και στη λειτουργία των διαφόρων οργάνων διοίκησης θα συνεπάγεται και απολύσεις».   

* Κοινωνία: Ειδική μνεία γίνεται για την ανεργία αλλά και στον αριθμό των λουκέτων εταιρειών που από την αρχή του 2010 φτάνουν στις 68.000 και εκτιμάται ότι θα γίνουν άλλες 53.000 στο άμεσο μέλλον. «Η ραχοκοκαλιά της οικονομίας στην Ελλάδα έχει πληγεί σοβαρά, με αποτέλεσμα ακόμη μεγαλύτερη ανεργία» αναφέρεται. 

Για τις αλλαγές στις εργασιακές σχέσεις, γίνεται λόγος για  «δευτερογενείς επιπτώσεις για τις συλλογικές διαπραγματεύσεις ως σύνολο, σε βάρος της κοινωνικής ειρήνης και της κοινωνίας γενικότερα».

Πηγή:www.capital.gr

Η θάλασσα «κατάπιε» τις αυλές των σπιτιών

ΔΕΡΒΕΝΙ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ

Η θάλασσα «κατάπιε» τις αυλές των σπιτιών

Απίστευτες εικόνες κατέγραψε ο φακός από την παραλία που εξαφάνισε απροειδοποίητα η θάλασσα στον Κορινθιακό Κόλπο. Ανήσυχοι οι κάτοικοι για την εξέλιξη του φαινομένου.

 Εκεί που κάποτε υπήρχαν αυλές, τώρα οι πόρτες οδηγούν στο κενό και στη θάλασσα.

Το απόγευμα της 29ης Φεβρουαρίου κάτοικοι της περιοχής στο Δερβένι Κορινθίας ανέφεραν ότι ακούστηκε από την περιοχή της θάλασσας ένας θόρυβος, χωρίς να υπάρξει κάποιο άλλο ανησυχητικό σημάδι. Ωστόσο, την επομένη, έγινε σαφές ότι κάτι είχε αλλάξει στο βυθό.

Αγρια κύματα, χωρίς να είναι μεγάλου ύψους, δημιουργούσαν δίνες και σταδιακά αποσάθρωσαν την παραλία, με αποτέλεσμα ειδικά σε ένα σημείο τα νερά να φτάσουν μέχρι τα πρώτα κτίρια, «καταπίνοντας» αυλές και αφήνοντας τις πόρτες τους κυριολεκτικά «στον αέρα».

Η περιοχή έχει κηρυχθεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, με πέντε κτίρια να απειλούνται άμεσα, εκ των οποίων σε ένα υπάρχουν μόνιμοι κάτοικοι (τα άλλα είναι παραθεριστικά).

http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22768&subid=2&pubid=63637657

Φάρος του ελληνισμού

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ | ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ

Φάρος του ελληνισμού

Ο πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας της πόλης, Γιάννης Σιόκας, επισημαίνει τις μεγάλες προοπτικές της μετεπαναστατικής Αιγύπτου και ξεδιπλώνει άγνωστες πτυχές, ανησυχίες και ελπίδες για τη νέα εποχή, που έχει ήδη ξεκινήσει στη χώρα.

H Αλεξάνδρεια, πόλη - ορόσημο, παραμένει ακόμη ένας τόπος με έντονες ελληνικές μνήμες. Ο επισκέπτης συναντά διάσπαρτα ελληνικά ονόματα όπου κι αν βρεθεί στο ιστορικό κέντρο. Ελάχιστες μόλις μαρτυρίες -σπαράγματα του ελληνισμού που έδρασε εδώ για περισσότερα από εκατόν πενήντα χρόνια. Βρεθήκαμε στα γραφεία της Ελληνικής Κοινότητας, ένα οικοδομικό τετράγωνο που απαρτίζεται από εξαιρετικής αρχιτεκτονικής κτίρια, ένα εκ των οποίων έχει παραχωρηθεί στο Ελληνικό Δημόσιο για να στεγάσει το προξενείο.

Ο Γιάννης Σιόκας, Πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας Αλεξάνδρειας, είναι ένας νέος επιχειρηματίας ο οποίος κρατά την ιστορική αυτή θέση από την οποία έχουν περάσει μορφές όπως ο Τοσίτσας, ο Μπενάκης, ο Αβέρωφ. Η προτομή, άλλωστε, του Μιχαήλ Τοσίτσα, είναι εκείνη που δεσπόζει στην είσοδο του κτιρίου. Ο Τοσίτσας ήταν άλλωστε ο πρώτος πρόεδρός της κατά την επίσημη ίδρυσή της το 1843.

Αιγυπτιώτης τρίτης γενιάς ο ίδιος, είναι υπερήφανος που η οικογένειά του -ξεκινώντας από τον παππού του, που έφθασε στην Αίγυπτο αρχές του 20ου αιώνα να βρει την τύχη του και ρίζωσε- εξακολουθεί να ζει και να δραστηριοποιείται εκεί. Εύλογα μπορεί να αναρωτηθεί κάποιος πώς και έμειναν μετά τις μεγάλες εθνικοποιήσεις του Νάσερ. Μας εξηγεί: «Εκείνοι που ζημιώθηκαν περισσότερο ήταν οι ιδιοκτήτες μεγάλων επιχειρήσεων, δηλαδή οι εύπορες οικογένειες. Ο πατέρας μου σκέφτηκε ότι δεν είχε τίποτα να χάσει κι αποφάσισε ότι ήταν καλύτερα να μείνει εδώ, που ήξερε τον τόπο, παρά να βρεθεί στην ξενιτιά. Βέβαια, κάποτε αριθμούσαμε 150.000 Ελληνες, ενώ σήμερα έχουμε μείνει λιγότεροι από 1.000. Ωστόσο, ποτέ δεν νιώσαμε ξένοι σε αυτήν τη χώρα. Μέχρι και σήμερα το να είσαι Ελληνας, ειδικά εδώ στην Αλεξάνδρεια, είναι λέξη κλειδί».

Ενδιαφέρον για τη μητρόπολη

Οντως, το να είσαι Αλεξανδρινός είναι ταυτόσημο με τη δημιουργικότητα και την καλλιέργεια. Δεν ευεργέτησαν μόνο την Αίγυπτο, αλλά και την Ελλάδα, αλλά οι περισσότεροι δεν επέστρεψαν ποτέ. Ο ίδιος τονίζει: «Πολλοί κάνουν τριάντα, σαράντα χρόνια να έρθουν κι έρχονται να δουν την Αλεξάνδρεια που άφησαν και απογοητεύονται. Δεν παύει, όμως, να είναι ο τόπος τους. Δέχομαι καθημερινά τηλεφωνήματα από Αιγυπτιώτες, τρίτης ηλικίας, που ρωτούν αν θα μπορούσαν να ζήσουν εδώ με μια σύνταξη 500 - 600 ευρώ. Αυτούς τους ενθαρρύνουμε. Εξακολουθούν να λειτουργούν εννέα κοινοτικές εκκλησίες, υπάρχει γηροκομείο και κτίζουμε ένα ακόμη, έχουμε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, συσσίτιο για τους άπορους Ελληνες και μη. Αλλά θα μας ενδιέφερε πολύ και η νέα γενιά».

Πράγματι, αυτό είναι το ζητούμενο. «Ως κοινότητα, μας ενδιαφέρει να δημιουργηθούν οι συνθήκες ώστε να αναζωπυρωθεί ο ελληνισμός. Υπάρχουν αυτήν τη στιγμή στην Αίγυπτο 123 ελληνικές επιχειρήσεις και επενδύσεις σε πολλούς τομείς όπως πετρέλαια, ναυτιλιακά, εμπόριο, τουρισμός. Αν, λοιπόν, προκηρύξουν νέες θέσεις εργασίας, θα υπάρξει αμέσως μια νέα ροή Ελλήνων προς τα εδώ. Αμέσως θα ενισχυθεί η παροικία με μια νέα δυναμική και δεδομένης της κρίσης, πολλοί θα ενδιαφερθούν. Ως κοινότητα, θα τους καθοδηγήσουμε σε ό,τι χρειαστούν. Κάτι άλλο που σκεφτόμαστε είναι να ιδρύσουμε ένα ορφανοτροφείο. Να αναλάβουμε είκοσι παιδιά από την Ελλάδα για τα οποία θα καλύψουμε πλήρως τις σπουδές και τη διαμονή τους. Αυτό θα δώσει ζωή στην παροικία εκ νέου».

Βέβαια, όλες αυτές οι σκέψεις γίνονται σε μια χώρα με πολιτική αστάθεια -εδώ και έναν χρόνο μετά την περσινή επανάσταση. Δεν υπάρχει ο κίνδυνος θεοκρατικού καθεστώτος; «Δεν το πιστεύω. Το ότι το κόμμα των Αδελφών Μουσουλμάνων θα ενισχυόταν είναι κάτι που το περιμέναμε. Είναι οργανωμένο πολλά χρόνια, ενώ τα υπόλοιπα κόμματα είναι μόλις μερικών μηνών. Αλλά τα οικονομικά περιθώρια είναι πάρα πολύ μεγάλα. Οι ρυθμοί ανάπτυξης είναι εκπληκτικοί. Η Αίγυπτος έχει πόρους. Είναι η έκτη μεγαλύτερη χώρα παραγωγής φυσικού αερίου, η τέταρτη σε ορυκτά χρυσού, ενώ έχει πετρέλαιο, τη διώρυγα του Σουέζ, καλλιέργειες, τουρισμό. Ολα αυτά προϋποθέτουν καλή εξέλιξη στον χρόνο».

Εδώ, κάποτε αναπτύχθηκε και ένα σημαντικό μέρος της ελληνικής τέχνης και το παράρτημα του Ιδρύματος Ελληνικού Πολιτισμού εργάζεται για τη διατήρηση της ελληνικής γλώσσας και παράδοσης, «ναι, γίνεται μια σημαντική προσπάθεια, με τον αξιοσημείωτο ζήλο του διευθυντή του Ιδρύματος, κ. Μαραγκούλη, για τη διάδοση της ελληνικής κουλτούρας. Μας ενδιαφέρει να μεταλαμπαδεύσουμε όσα κληρονομήσαμε από τους προγόνους μας, αλλά αυτό που με απασχολεί ιδιαίτερα είναι το πώς θα μπορέσουμε να διατηρήσουμε την ελληνικότητα των σχολείων μας, διότι η αλήθεια είναι ότι κινδυνεύουν να αφελληνιστούν. Υπάρχει κίνδυνος να γίνουν δίγλωσσα και ως εκ τούτου να πάψουν να είναι αμιγώς ελληνικά. Στο σχολείο μας φοιτούν περί τα 110 παιδιά σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Τα δύο τελευταία χρόνια παρατηρείται επιστροφή Αιγυπτίων μεταναστών από την Ελλάδα κι έτσι δεχόμαστε τα παιδιά τους, καθώς όλα πήγαιναν σε ελληνικό σχολείο».

Χρήστος Παρίδης
xristpa@yahoo.com

ΦΩTOΓΡAΦIΕΣ: Μανώλης Μαραγκούλης

http://www.ethnos.gr/entheta.asp?catid=23310&subid=2&pubid=63620943

Αντίο, χάρτινη Βritannica

Αντίο, χάρτινη Βritannica

Tης Mαριαννας Tζιαντζη

Οι τίτλοι του χάρτινου τέλους έπεσαν για την εγκυκλοπαίδεια Βritannica, που ωστόσο έχει ακόμη πολλά χρόνια ψηφιακής ζωής μπροστά της. Χάρη στο Διαδίκτυο μαθαίνουμε τις αντιδράσεις πάμπολλων αναγνωστών της, οι οποίες κυμαίνονται από τη μελαγχολία και τη νοσταλγία μέχρι τη ρεαλιστική αναγνώριση της πραγματικότητας. Η έκβαση της αναμέτρησης ανάμεσα στους δύο μεγάλους μονομάχους, το χαρτί και την οθόνη, ή την Britannica και τη Wikipedia, ήταν γνωστή. Διέφεραν μόνο οι εκτιμήσεις ως προς το έτος ανακοίνωσης της τελικής λύσης.

Αν σήμερα κάποιος μάς χάριζε τους 28 τόμους της Μεγάλης Ελληνικής Εγκυκλοπαίδειας του Παύλου Δρανδάκη, τον θρυλικό «Πυρσό», πολλοί θα νιώθαμε αμηχανία. Ακόμα και αν γνωρίζουμε και αναγνωρίζουμε τη μεγάλη ιστορική, επιστημονική, φιλολογική, γλωσσολογική και τυπογραφική αξία αυτού του έργου, πιθανόν να αναρωτηθούμε «μα πού θα τη βάλουμε;» και «κάθε πότε θα τη χρησιμοποιούμε (συχνά, σπάνια, ποτέ);». Αρκετοί όμως θα ήθελαν να αποκτήσουν έναν «Πυρσό» σε μορφή cd rom ή ψηφιακής συνδρομής, αν και το κόστος της μετατροπής του θα ήταν δυσβάσταχτο για έναν επιχειρηματία, δεδομένου του μικρού μεγέθους της ελληνικής αγοράς. Καλό θα ήταν ο «Πυρσός», όπως και άλλες ελληνικές ή ξενόγλωσσες εγκυκλοπαίδειες και λεξικά, να υπήρχαν στις σχολικές βιβλιοθήκες, παράλληλα με τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, τα ψηφιακά αρχεία, τα σύγχρονα εργαλεία ενημέρωσης και επικοινωνίας. Καλό θα ήταν να υπήρχαν εκείνοι οι δάσκαλοι ή μάλλον εκείνες οι εκπαιδευτικές διαδικασίες που θα ενθάρρυναν τους μαθητές να ανοίγουν και να κλείνουν τους βαρείς τόμους, να κρίνουν και να συγκρίνουν τους διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους πραγματοποιείται η μετάδοση της γνώσης και, κυρίως, να μάθουν να ξεχωρίζουν το ουσιαστικό από το επουσιώδες.

Δεν θρηνώ για το τέλος της έντυπης εγκυκλοπαίδειας. Ωστόσο, έχω γνωρίσει εκπαιδευτικούς που λυπούνται για το τέλος ή την άμβλυνση της περιέργειας ακόμα και σε μαθητές των πρώτων τάξεων του δημοτικού. Η περιέργεια, όπως και το παιχνίδι, είναι θεμελιώδης όρος για την πνευματική, τη συναισθηματική ανάπτυξη του ανθρώπου, μια ανάπτυξη που δεν γνωρίζει ηλικιακά όρια. Το κακό είναι ότι συχνά φτάνει η εποχή που παύουμε να ρωτάμε, να αναρωτιόμαστε, να αμφιβάλλουμε, που καβαλάμε το καλάμι είτε της παντογνωσίας είτε της εφήμερης επιτυχίας, ή που βουλιάζουμε στην κινούμενη άμμο του κυνισμού, της αίσθησης της ματαιότητας, της αδυναμίας να αλλάξουμε τον εαυτό μας και τον κόσμο. Και είναι αυτονόητο ότι υπάρχουν πολλά είδη περιέργειας, πολλοί τομείς στους οποίους αυτή κατευθύνεται, όπως υπάρχουν και πολλά είδη παιχνιδιού.

Από μόνη της η έντυπη εγκυκλοπαίδεια, όπως και από μόνο του το Διαδίκτυο, δεν καλλιεργεί την περιέργεια ή τη λαχτάρα για μάθηση. Εξω-εγκυκλοπαιδικοί, εξω-ιντερνετικοί (και σε μεγάλο βαθμό εξω-σχολικοί) είναι οι παράγοντες που μας ωθούν στην αναζήτηση της γνώσης, που καθηλώνουν ή αναπτύσσουν την ικανότητα των ανθρώπων να εκπλήσσονται, να οργίζονται, να πεισμώνουν, να αγωνίζονται, να απογοητεύονται και να ελπίζουν ξανά.

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_2_18/03/2012_476214

Η ηθογραφία ως δυστοπία

Η ηθογραφία ως δυστοπία

Παρατηρώ το χτίσιμο: πέτρες δεμένες με πλίνθους και κουρασάνι. Ρωμαϊκό, βυζαντινό. Αγκαλιάζω την χαρίεσσα φόρμα. Χαμηλώνω το βλέμμα. Στο πεζούλι του βυζαντινού ναού των Αγίων Θεοδώρων, στην πλατεία Κλαυθμώνος, ένας (μία;) μικροπωλητής, συνήθως άφαντος, έχει απλώσει την πραμάτειά του: εικονίτσες, βίους αγίων, την Αγία Μαρκέλα, τον Αγιο Κυπριανό, θρησκευτικά ημερολόγια, λιβάνι, βραχιολάκια, κομπολόγια, ένα CD με Λόγους Μετανοίας. Στην άκρη απιθωμένο ένα πλαστικό κύπελλο καφές. Ενας γενειοφόρος Πρόδρομος, νωδός, διαλαλεί ψευδά τα λαχεία του «τι σου ‘χω σήμερα, σε γλιτώνω!». Πιο πάνω, άλλος σαλός με άδειο βλέμμα, λευκογενειοφόρος με πατημένα παπούτσια σαν παντόφλες, κουνάει ένα άδειο κουτί “πεινάω” προς παγερά αδιάφορους διαβάτες, είναι αόρατος. Στο πεζοδρόμιο της Αθηνάς ένας άντρας έχει ανοίξει ένα χαρτόκουτο και επιδεικνύει καρδερίνες, λούγαρους και φλώρια, έχουν μαζευτεί καμιά δεκαριά άντρες σαράντα-πενήντα χρονών, χαζεύουν και καπνίζουν, ένας σαν κράχτης κάνει ότι ψωνίζει και βάζει σε ένα σακ βουαγιαζ ένα πουλάκι. Στις παρυφές της Ερμού, επί της Αρεως, ένας αστυνομικός με μπλε εξάρτυση καλεί έναν ινδοασιάτη μικροπωλητή για έλεγχο, αυτός κρατάει μια γαλάζι ομπρέλα ανοιχτή και τέσσερις-πέντε κλειστές σε νάιλον, το βάζει στα πόδια, ξεφορτώνεται το εμπόρευμα στο δρόμο, τρέχει με την γαλάζια ομπρέλα ανοιχτή, ο νεαρός αστυνομικός τον προλαβαίνει, του βάζει τις φωνές, ο Πακιστανός χαμογελάει διαρκώς και στριφογυρίζει ψηλά την ανοιχτή ομπρέλα, κανείς δεν δίνει σημασία, μόνο ένας σκουρόχρωμος σαλεπιτζής παρακολουθεί διακριτικά.

Κανείς δεν παραξενεύεται με αυτές τις εικόνες στο κέντρο των Αθηνών. Ολοι προσπερνούν αποτραβηγμένοι στον εαυτό τους, σκυθρωποί, κοιτάνε πέρα, μακριά, πολύ μακριά από τον τρέχοντα ζόφο. Βαλκανίλα και Κάιρο μυρίζει. Και παλιά Αθήνα του ’60, όταν οι ζητιάνοι συνωστίζονταν στα σκαλιά των εκκλησιών κάθε Κυριακή, απλώνοντας εικονίτσες και άδεια χέρια κάτω απ΄τις μύτες των νοικοκυραίων, κι όταν μαυροντυμένες κοσμοκαλόγριες με μπόγους γυρνούσαν πόρτα πόρτα πουλώντας μοσχολίβανο και καρβουνάκια.

Εικόνες απόμακρες, καταχωνιασμένες, ακατανόητες σήμερα, κι όμως επιστρέφουσες μαζικά, ορμητικά: η επαιτεία ως αναπόσπαστο μέρος του βίου, ως μια φυσικότατη εκδήλωση της διάχυτης πενίας· οι μικροπωλητές που περιφέρουν εμπόρευμα σαβούρα σε χαρτόκουτα ή κρεμασμένο στο λαιμό τους· οι παπατζήδες στο δρόμο και οι λοταριατζήδες στα καφενεία· οι μπανανοπώλες με καρότσια μπεμπέ· οι υπαίθριοι ψήστες κοκορετσιού· οι πωλητές χύμα χλωρίνης, ελαιόλαδου, φυτίνης και γιαουρτιού πόρτα πόρτα· οι δοσάδες με είδη προικός στη βαλίτσα.

Το ’50 και το ’60 εισβάλλουν βίαια στο 2012. Δεν φέρουν κανένα φολκλόρ, δεν ξυπνούν καμιά νοσταλγία, δεν περιέχουν αισθητική και καλαμπούρια, όπως αυτή που ξυπνούσαν έως πρόσφατα οι ασπρόμαυρες φαρσοκωμωδίες. Ποιος νοσταλγεί την αυλή με τη σκάφη και τον κοινό απόπατο; Αυτά ήταν για να τα βλέπουν σε Plasma 40 ιντσών και να γελάνε χορτάτοι επίγονοι, παιδιά και εγγόνια αυτών των παράξενων Ελλήνων με τα τριμμένα ντρίλια και τα παλτά της αμερικανικής βοήθειας.

Δεν θα γυρίσουμε στη σκάφη. Αλλά σε πολλά διαμερίσματα φέτος δεν άναψαν καλοριφέρ· τα αυτοκίνητα στέκουν ακίνητα, χωρίς πανάκριβη βενζίνη· οι μοτοσικλέτες μεγάλου κυβισμού ξεπουλιούνται για να αντικατασταθούν με παπί· στα γραφεία κολατσίζουν από τάπερ σπιτικά.

Γυρνάμε στη φτώχεια· δεν γυρνάμε όμως και στην αθωότητα της παλαιάς ηθογραφίας της. Οι δρόμοι είναι επικίνδυνοι, συνοικίες και αστικές ζώνες ολόκληρες έχουν μπει στα κόκκινα, οι πολυκατοικίες χτυπιούνται κάθε βράδυ, κάθε ώρα και μια διάρρηξη, αλαφιασμένοι μικρομεσαίοι προσθέτουν κλειδαριές και σίδερα.

Ο πόλισμαν της ηθογραφίας, με το γκρίζο κοστούμι-στολή και το πηλίκιο, εξαφανίστηκε· στις φυλασσόμενες ζώνες με τράπεζες και πολιτικά κτίρια στέκονται πάνοπλοι ειδικοί φρουροί με περικνημίδες και οπλοπολυβόλα. Η επιτήρηση, ο ατομικός οπλισμός και οι αυτοδικούσες μιλίτσιες προβάλλουν ως μόνες απαντήσεις στην φτώχεια, την ανασφάλεια, την ανισότητα. Ζητιάνοι, πρεζάκια, μικροπωλητές, αξύριστοι άντρες στα πεζοδρόμια, και φρουροί με οπλοπολυβόλα. Λείπουν οι προφήτες.

Η ηθογραφία διαστρωματώνεται και αλλάζει. Και λουπάρει. Ηταν η αυλή, γεράνια, πατριάρχες άντρες, μεγαλοκοπέλες, έρωτες, ένας ορισμένος νεορεαλισμός, υποβασταζόμενος από το όραμα της διαρκούς προόδου. Κατόπιν ήρθε το διαμέρισμα, κοστούμια, γαλλικούλια, κούρσες, ροκ-εν-ρολ, μπλουτζήν και καμπάνες, χουντοπόπ. Μετά, δημοκρατία και φενάκη αναδιανομής, μαζική παιδεία, πλησμονή, νεοπλουτισμός, προωθητικός φθόνος, θαυμαζόμενη ανομία, κατανάλωση, τηλεόραση, μάζα, σκυλοπόπ. Ευρώπη ― όραμα και φενάκη.

Η τελευταία στοιβάδα ηθογραφίας αναπαράγει διαθλασμένα, σαρκαστικά, ένα παλαιότερο πρόσωπό της, παραμορφωμένο, απεχθές, μια αστυνομική πτωχοκρατία. Η ηθογραφία εξελίσσεται: σαν δυστοπία.

του ΝΙΚΟΥ Γ. ΞΥΔΑΚΗ

http://vlemma.wordpress.com/2012/03/18/ethographia-dystopia/

Η φορολογική συνοχή της κοινότητας

Η φορολογική συνοχή της κοινότητας

Επί αιώνες η κατανομή των υποχρεώσεων και η θέσπιση αλληλεγγυοτήτων ήταν από τους συνεκτικούς κρίκους των πληθυσμών

Του Σπ. Ι. Ασδραχα*

Μπορεί να είναι βαρετή, αλλά όχι και ανώφελη η υπόμνηση των κεκτημένων. Δεν πρόκειται εδώ για τα εξαφανιζόμενα κεκτημένα δικαιώματα για εργασία και τα δικαιώματα της εργασίας ή για άλλα πιο δυσδιάκριτα δικαιώματα των συλλογικών μορφωμάτων που εξατμίζονται μέσω των θεσμών της τυπικής δημοκρατίας και συνεπώς μέσω της υπαγωγής της ταξικότητας που εκφράζεται με τον όρο «δήμος» σε μια αφηρημένη αντιφατική ενότητα: ταξικότητα γιατί ο δήμος ήταν οι φτωχοί και απόρροιά του το ιδεώδες της μεσότητας. Αναφέρομαι σε άλλου είδους κεκτημένα - τα γνωστικά. Οχι όλα τα γνωστικά κεκτημένα, αλλά μόνο σε ένα απ’ αυτά και μάλιστα μερικευμένο: τη φορολογική συνοχή των κοινοτήτων στα χρόνια της οθωμανικής κυριαρχίας. Προηγουμένως όμως ας μου επιτραπεί να θυμίσω δυο - τρία πράγματα.

Από τις ελληνικές κοινότητες γνωρίζουμε καλύτερα τις νησιωτικές, κι αυτό γιατί οι θεσμοί τους επέτρεψαν να διατηρηθεί ο γραπτός πολιτισμός τους - τα κοινοτικά αρχεία, κυρίως από τον 17ο αιώνα και ύστερα. Οι κοινότητες (ή τα κοινά, όπως τα έλεγαν) ήταν ανισομεγέθεις πληθυσμικές συγκεντρώσεις διαφορετικών αλλά και κοινών παραγωγικών και οικονομικών απασχολήσεων και δραστηριοτήτων, αντικαθρέφτισμα της συνολικής οικονομίας κατακτητών και κατακτημένων. Συστατικά στοιχεία της οικονομίας τους αναδεικνύονται ως κυρίαρχα και υποβιβάζουν άλλα, μάλιστα της αγροτοκτηνοτροφικής οικονομίας. Στις μεγάλες πολυφυλετικές και πολυθρησκευτικές πληθυσμικές συγκεντρώσεις, η κοινοτική αρχή δεν είναι ενιαία, καθώς δεν είναι και ενιαίος ο πολιτισμός τους, παρά τις αλληλοδιεισδύσεις και τις ωσμώσεις.

Τα τεκμήρια

Τα γραπτά τεκμήρια, όσα έχουν διασωθεί, δεν συνιστούν ταυτόχρονα και τη χρονολογία της γενεαλογίας τους: κάποτε κάποιες νύξεις την πάνε πολύ πιο πίσω, αλλά κυρίως είναι οι λειτουργίες που υποδεικνύουν ένα μεταβαλλόμενο συνεχές.

Το κράτος επιβάλλει τους φόρους και καρπώνεται επίσης τα «δοσίματα» που εθιμικώς είχαν διαιωνιστεί. Ορισμένους απ’ αυτούς τους κατανέμει στους φορείς του στρατιωτικού, δικαιικού και θρησκευτικού μηχανισμού. Αλλους εισπράττει αμέσως με τα δικά του φοροσυλλεκτικά όργανα και άλλους εμμέσως από τις κοινοτικές αρχές.

Η φορολογική υποχρέωση γίνεται ο συνεκτικός κρίκος των πληθυσμιακών συγκεντρώσεων που αποτελούν τις ανισομεγέθεις κοινότητες. Αυτές επιφορτίζονται με την κατανομή του επιδικασμένου φόρου στους καθέκαστα φορολογούμενους κατοίκους. Τον συνολικό κοινοτικό φόρο τον απαρτίζουν επί μέρους φόροι που βαρύνουν την παραγωγή, τη διακίνηση των αγαθών, τα μέσα παραγωγής - όχι φυσικά όλα. Συμβαίνει να καταβάλλεται ο κοινοτικός φόρος κατ’ αποκοπή («μαχτού»). Ορισμένα αγαθά μπορεί να φορολογούνται από πρόσωπα που δεν ανήκουν στις κοινοτικές αρχές - ενοικιαστές των προσόδων ή εκπρόσωποι των ιδρυμάτων ή των οίκων που τους είχε εκχωρηθεί ένα φορολογικό εισόδημα. Δεν πρόκειται να ασχοληθούμε σε τούτο το σημείωμα με όλη την περιπτωσιολογία της φοροείσπραξης. Ας ξαναγυρίσουμε στο ρόλο των κοινοτήτων.

Η κοινότητα για να διατηρηθεί θα πρέπει να ανταποκριθεί στη φορολογική απαίτηση, να δημιουργήσει συνεπώς αλληλεγγυότητες και να μην κατανέμει στους κατοίκους τον φόρο που οφείλουν, χωρίς να παίρνει υπόψη τη φοροδοτική τους ικανότητα. Φυσικά δεν λείπουν οι κατηγορίες εναντίον των κοινοτικών αρχόντων για ετεροβαρή, σε βάρος των ασθενέστερων κατανομή της φορολογικής απαίτησης: είναι η κατακραυγή εναντίον των «κοτζαμπάσηδων» που ο απόηχός της περνάει και στην «Ελληνική Νομαρχία», αυτό το επαναστατικό κείμενο του αρχόμενου 19ου αιώνα.

Ωστόσο, η πληθυσμική συγκέντρωση είχε τους δικούς της λόγους, κατ’ εξοχήν οικονομικούς, να διατηρηθεί: αναγκαία προϋπόθεση αυτής της διατήρησης ήταν η ικανοποίηση της φορολογικής απαίτησης. Θα έπρεπε να την ορθολογήσει και να τη μεθοδεύσει. Για παράδειγμα, στην Πελοπόννησο η διανομή των «χαρατζοχαρτιών» γινόταν σύμφωνα με τη φοροδοτική ικανότητα κάθε χωριού ή ευρύτερης πληθυσμικής συνάθροισης. Οι όποιες όμως μεθοδεύσεις προσέκρουαν στην πραγματική φοροδοτική ικανότητα (κάτι θυμίζει αυτό στις μέρες μας). Αν η οργάνωση της φοροείσπραξης έλειπε ή αποτύγχανε, τότε το αποτέλεσμα ήταν η φυγή, το σκόρπισμα των φορολογουμένων. Ας υπομνησθεί ότι αυτή η φυγή ήταν παλιά κατάσταση και δεν αφορούσε αποκλειστικώς τα «πληθυσμικά περισσεύματα» αλλά τον κοσμάκη που έψαχνε να βρει ηπιότερους ουρανούς. Η πρώιμη οθωμανική νομοθεσία την προέβλεπε: το «ρέσμι ντουχάν», δικαίωμα καπνού, το «καπνικόν» ήταν ένας φόρος για όσους έφευγαν από τη φορολογική τους ενότητα, για να εγκατασταθούν σε άλλη. Καπνός: είναι ο αναδυόμενος από την εστία, δηλαδή από το σπιτικό (όπου καπνουδάκια, εκεί και χωριό έγραψε κάποτε ο βιωματικός λαογράφος Δημήτρης Λουκόπουλος).

Η «τάνσα» στην Πάτμο

Τα ελλείμματα της φοροδοτικής αδυναμίας έπρεπε να αντιμετωπισθούν, ώστε να αποφευχθεί η διαρροή του πληθυσμού. Οι τρόποι ήταν πολλοί: αίτηση για μείωση της οφειλής, δανεισμός, συμπληρωματική φορολογία. Ο χειρότερος ήταν ο δανεισμός, γιατί οδηγούσε στη συλλογική καταχρέωση και στην ιδιοποίηση από τρίτους του χωριού. Η συμπληρωματική φορολογία ήταν ο αποτελεσματικότερος. Πρόκειται για την «τάνσα».

Την παρακολουθούμε με ευκρίνεια στην Πάτμο. Με εναλλασσόμενο τρόπο οι φορολογούμενοι καταβάλλουν ένα ποσό, ώστε να γίνει δυνατό να καλυφθεί το έλλειμμα της φοροείσπραξης. Το ποσό κυμαίνεται ανάλογα με την οικονομική κατάσταση του καθενός φορολογούμενου. Το έλλειμμα είναι σημαντικό και σε μια σημαντικώς εκχρηματισμένη οικονομία οι «αδύνατοι» δεν είναι σε θέση να ανταποκριθούν στη φορολογική τους υποχρέωση. «Αδύναμοι»: κάτι θυμίζει από το βυζαντινό προηγούμενο - «αδύνατοι» και «δυνατοί», το «αλληλέγγυον», αλλιώς η συλλογική ευθύνη.

Ας υπενθυμίσουμε ότι εδώ έχουμε να κάνουμε με φόρο καταβαλλόμενο σε χρήμα και όχι σε είδος, όπως πρόκειται για τον αναλογικό φόρο της δεκάτης. Στην πατμιακή εκχρηματισμένη και μη αυτάρκη οικονομία συγκεντρώνεται πλούτος, για τους πολλούς σε είδη και όχι σε νομίσματα. Τα είδη είναι κυρίως υφάσματα, έχουν ανταλλακτική αξία: πολλοί αντί για νόμισμα καταβάλλουν στις κοινοτικές αρχές αυτά τα είδη, όπως τα καταβάλλουν στους δανειστές ως ενέχυρο. Κοντολογής, βρισκόμαστε μπροστά σε πολλαπλές μορφές αλληλεγγυοτήτων και σε πολλαπλές μορφές υποκατάστασης του γενικού ισοδύναμου των αξιών, δηλαδή του νομίσματος.

Κατά κάποιο τρόπο μιλάμε για ισορροπίες, αλλά αυτές ισχύουν στις περιπτώσεις όπου υπάρχει μια σθεναρή οικονομική βάση, ικανή να αντιμετωπίσει τις συγκυριακές απορρυθμίσεις. Η οικονομική επέκταση σ’ αυτές τις περιπτώσεις μπορεί, όταν αναιρεθεί εξωτερικώς ή εσωτερικώς, να αναδιπλωθεί χωρίς να καταργήσει τη βασική της δομή. Οι Πάτμιοι ήταν τυχεροί, ενώ άλλοι άλλαξαν καθεστώς και από άμεσοι παραγωγοί αξιών έγιναν υποτελείς σ’ εκείνους που με τον δανεισμό έγιναν κύριοι της θεμελιώδους προϋπόθεσης της παραγωγής, δηλαδή της γης. Πώς όμως ο πρώην κύριος της γης μπορούσε να παράγει γαιοπροσόδους προς χάρη τρίτων κι αυτός να συνεχίσει να επιβιώνει, είναι μια μεγάλη ιστορία που μάλλον σήμερα δεν μπορεί να επαναληφθεί ούτε ως φάρσα ούτε ως τραγωδία.

Οι αλληλεγγυότητες δεν περιορίζονται μόνο στη φορολογική υποχρέωση: επεκτείνονται σε όλο το δίχτυ των ανθρώπινων σχέσεων, από την ανταλλαγή υπηρεσιών ώς το συλλογικό χρέος, μολονότι όλοι δεν δανείζονται το ίδιο ποσό, ωστόσο είναι αλληλέγγυοι χρεώστες («μπιλέ κεφίληδες», δηλαδή αμοιβαίοι εγγυητές). Συλλογικά υπεύθυνοι είναι οι κάτοικοι των χωριών για τα αδικήματα που γίνονται στην περιοχή τους. Προβλέπεται και εισπράττεται από τους κατόχους των τιμαρίων. Ποια είναι όμως η περιοχή του χωριού; Ανάμεσα στους τρόπους με τους οποίους ορίζεται αυτό το εσωτερικό σύνορο, μνημονεύεται στα συναφή τεκμήρια και ο ακόλουθος: ώς εκεί όπου φτάνει η φωνή.

* Ο κ. Σπ. Ι. Ασδραχάς είναι ιστορικός.

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_civ_1_26/02/2012_473943

Στον απόηχο του "Είμαστε όλοι Έλληνες"

Η κινητοποίηση στα social media 

μπορεί να φέρει την ανατροπή

Η κίνηση του «Είμαστε όλοι Ελληνες» , το προηγούμενο Σαββατοκύριακο (18 & 19 Φεβρουαρίου 2012), ακούστηκε πολύ. Σήμερα, κάτι λιγότερο από μία εβδομάδα μετά την κινητοποίηση, ένα μεγάλο μέρος της δημοσιότητας (ίσως το μεγαλύτερο) έχει κοπάσει.

ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΓΚΟΥΣΚΟΥ*

Η κίνηση του «Είμαστε όλοι Ελληνες» , το προηγούμενο Σαββατοκύριακο, ακούστηκε πολύ. Σήμερα, κάτι λιγότερο από μία εβδομάδα μετά την κινητοποίηση, ένα μεγάλο μέρος της δημοσιότητας (ίσως το μεγαλύτερο) έχει κοπάσει.

Από μια πρόχειρη ματιά στο Διαδίκτυο βλέπω αποτελέσματα στο google, άρθρα σε εφημερίδες και αναρτήσεις σε social media. Στο Facebook βρίσκω μέσα σε λίγη ώρα περίπου 10 σελίδες, τα στατιστικά των οποίων με πληροφορούν ότι κάπου 32.000 άνθρωποι δήλωσαν ότι τους αρέσουν, και άλλοι τόσοι μίλησαν γι' αυτές. Μια ανάλογη εικόνα, υποθέτω, θα μπορεί να βρεθεί και στις υπόλοιπες πλατφόρμες συλλογικότητας, στα ιστολόγια, στο Τwitter κ.α.

Τι ρόλο έπαιξαν τελικά σε αυτή την κίνηση τα social media; Ηταν το μέσο που τη γέννησε, που τη γιγάντωσε, που την εκτόνωσε ή την εξουδετέρωσε; Η αλήθεια βρίσκεται κάπου στη μέση. Κάποιοι άνθρωποι, σε όλο τον κόσμο, μαθαίνοντας από τα Μέσα αυτό που συμβαίνει στην Ελλάδα, θέλησαν να συμπαρασταθούν στους Ελληνες, να δηλώσουν Ελληνες. Γιατί χρησιμοποίησαν τα social media; Γιατί δεν βρίσκονταν στην Ελλάδα, γιατί ήθελαν να ακουστεί το μήνυμά τους, γιατί τα social media ήταν, τελικά, το πιο δυνατό μέσο στο οποίο μπορούσαν να έχουν πρόσβαση.

Είχαν αποτέλεσμα όλα αυτά τα posts, likes, comments, shares, social actions; Συγκινήθηκαν οι πολιτικοί από την κίνηση; Η απάντηση νομίζω είναι ένα καθαρό «όχι». Οι πολιτικοί δεν έχουν φτάσει προς το παρόν να συγκινούνται από τα social media. Η πολιτική για την ώρα προσέχει τις σχέσεις της με τα παραδοσιακά ΜΜΕ και τα social media προσπαθεί να τα χρησιμοποιήσει όταν χρειάζεται ένα πρόσωπο ανοικτής δημοκρατίας.

Κατάφεραν, επομένως, κάτι όσοι έγραψαν στα social media; Αυτή νομίζω είναι η λάθος ερώτηση. Από το αποτέλεσμα κρίνονται οι ηγέτες. Ο πολύς κόσμος δεν πρέπει να κρίνεται από το τι καταφέρνει, αλλά από το τι κάνει. Αν όλοι κάνουν, θα καταφέρουν. Το να γράψω ένα post ή να κάνω ένα like είναι κάτι παραπάνω από το να δω τηλεόραση. Είναι μια πράξη από την πολυθρόνα μου; Ναι, είναι, όπως το ίδιο είναι κατ' ουσίαν και το να σηκωθώ για λίγο από την πολυθρόνα για να πάω σε μια πορεία ή για να πάω να ψηφίσω στις εκλογές, και μετά να επιστρέψω σε αυτήν. Είναι όμως κάτι.

Μπορούν τα social media να αλλάξουν τον κόσμο; Ο μόνος τρόπος για να αλλάξει είναι ο λόγος. Ο λόγος, ως το αντίθετο της βίας. Αν μπορέσουμε μέσα από τα social media να μιλήσουμε όχι με λέξεις, αλλά με λόγια, λόγια που να μπορέσουν να συνθέσουν έναν συλ-λογικό λόγο, τότε, ναι, μέσα από τα social media ο κόσμος μπορεί να αλλάξει τον κόσμο.

* Ο Δημήτρης Γκούσκος είναι επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ του Πανεπιστημίου Αθηνών.

http://www.ethnos.gr/entheta.asp?catid=22807&subid=2&pubid=63622054