Windows 1.0: Η αρχή μιας επανάστασης που δεν έμοιαζε ακόμη με επανάσταση
20 Νοεμβρίου 1985: Η Microsoft παρουσιάζει το πρώτο της γραφικό περιβάλλον και ανοίγει τον δρόμο για μια νέα εποχή στους προσωπικούς υπολογιστές
Σήμερα, ένα λειτουργικό σύστημα χωρίς γραφικά, παράθυρα, εικονίδια και ποντίκι μοιάζει σχεδόν αδιανόητο. Πριν όμως από τέσσερις δεκαετίες, ο προσωπικός υπολογιστής ήταν ένας εντελώς διαφορετικός κόσμος. Οι εντολές πληκτρολογούνταν μία προς μία και το MS-DOS ήταν για εκατομμύρια χρήστες η καθημερινή πραγματικότητα.
Στις 20 Νοεμβρίου 1985 η Microsoft έκανε ένα πρώτο, διστακτικό βήμα προς έναν διαφορετικό κόσμο. Κυκλοφόρησε τα Windows 1.0 — ένα προϊόν που δεν ήταν ακόμη το «λειτουργικό σύστημα Windows» όπως θα το γνωρίζαμε αργότερα, αλλά ένα γραφικό περιβάλλον που λειτουργούσε πάνω από το DOS. Η πρώτη αυτή έκδοση δεν εντυπωσίασε ιδιαίτερα την αγορά. Παρ' όλα αυτά, αποτέλεσε την αφετηρία μιας από τις σημαντικότερες εξελίξεις στην ιστορία των προσωπικών υπολογιστών.
Όμως, το πρώτο αυτό γραφικό περιβάλλον της προοριζόταν να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν τους προσωπικούς υπολογιστές μέχρι τότε. Σήμερα, 41 χρόνια μετά, η ημερομηνία αυτή φαίνεται σαν μια ιστορική λεπτομέρεια. Όμως τότε κανείς δεν μπορούσε να γνωρίζει πως το μικρό αυτό προϊόν, που αντιμετωπίστηκε από αρκετούς με επιφύλαξη, θα αποτελούσε την αρχή μιας από τις σημαντικότερες πορείες στην ιστορία της πληροφορικής.
Τα Windows 1.0 δεν έμοιαζαν σχεδόν καθόλου με τα Windows που γνωρίζουμε σήμερα. Δεν ήταν ένα αυτόνομο λειτουργικό σύστημα όπως τα Windows 10 ή τα Windows 11. Ήταν ένα γραφικό περιβάλλον που λειτουργούσε πάνω από το MS-DOS, προσπαθώντας να κάνει τον προσωπικό υπολογιστή περισσότερο προσιτό και ευκολότερο στη χρήση.
Για να καταλάβουμε όμως πώς γεννήθηκαν, πρέπει να γυρίσουμε λίγα χρόνια πίσω.
Η ιδέα γεννιέται
Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, η χρήση των προσωπικών υπολογιστών γινόταν κυρίως μέσω της γραμμής εντολών. Ο χρήστης έπρεπε να πληκτρολογεί εντολές για να ξεκινήσει ένα πρόγραμμα, να ανοίξει ένα αρχείο ή να μετακινηθεί από έναν κατάλογο σε έναν άλλο.
Η Microsoft, που ήδη είχε αποκτήσει σημαντική θέση στον κόσμο των προσωπικών υπολογιστών, άρχισε να αναζητά έναν διαφορετικό τρόπο αλληλεπίδρασης ανθρώπου και υπολογιστή.
Η ιδέα ήταν ένα γραφικό περιβάλλον στο οποίο ο χρήστης θα μπορούσε να βλέπει παράθυρα, μενού και εικονίδια και να χειρίζεται τον υπολογιστή με τη βοήθεια ενός ποντικιού, αντί να βασίζεται αποκλειστικά στο πληκτρολόγιο.
Το αρχικό κωδικό όνομα του σχεδίου ήταν Interface Manager.
Η Microsoft ανακοίνωσε επίσημα την ανάπτυξη των Windows στις 10 Νοεμβρίου 1983. Η ανακοίνωση δημιούργησε μεγάλο ενδιαφέρον, αλλά και αρκετό σκεπτικισμό. Η Microsoft υποσχόταν ότι το νέο προϊόν θα κυκλοφορούσε σχετικά σύντομα. Δεν συνέβη όμως ακριβώς έτσι.
Χριάστηκαν περίπου δύο χρόνια μέχρι να εμφανιστεί στην αγορά η πρώτη έκδοση. Η μεγάλη καθυστέρηση είχε ως αποτέλεσμα αρκετοί να αντιμετωπίζουν τα Windows ως «vaporware», δηλαδή ως ένα προϊόν που είχε ανακοινωθεί και διαφημιζόταν, αλλά αργούσε υπερβολικά να γίνει πραγματικότητα.
Ο ανταγωνισμός
Η Microsoft δεν ήταν η μόνη εταιρεία που πειραματιζόταν με γραφικά περιβάλλοντα. Η εποχή ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα. Η Apple Lisa είχε ήδη παρουσιάσει στο ευρύ κοινό την ιδέα ενός γραφικού περιβάλλοντος, ενώ λίγο αργότερα θα ερχόταν το Macintosh. Υπήρχαν επίσης και άλλα συστήματα, όπως το Visi On.
Έτσι, όταν τελικά εμφανίστηκαν τα Windows, η ιδέα ενός γραφικού περιβάλλοντος δεν ήταν πλέον εντελώς άγνωστη. Η Microsoft έπρεπε να αποδείξει ότι μπορούσε να προσφέρει κάτι χρήσιμο στους εκατομμύρια χρήστες των IBM PC και των συμβατών υπολογιστών.
20 Νοεμβρίου 1985: Windows 1.0
Στις 20 Νοεμβρίου 1985 η Microsoft κυκλοφόρησε τα Windows.
Μια όμως μικρή διευκρίνιση είναι απαραίτητη: η πρώτη εμπορική έκδοση που διατέθηκε ήταν η Windows 1.01. Το σημαντικότερο πάντως στοιχείο ήταν ότι τα Windows δεν αντικαθιστούσαν το MS-DOS. Το DOS εξακολουθούσε να βρίσκεται στη βάση του συστήματος.
Η λογική ήταν περίπου η εξής:
MS-DOS → Windows → εφαρμογές
Τα Windows αποτελούσαν, λοιπόν, ένα γραφικό «στρώμα» πάνω από το DOS.
Αυτό είναι κάτι που σήμερα φαίνεται παράξενο, αλλά για την εποχή εκείνη ήταν μια ιδιαίτερα πρακτική λύση. Ο χρήστης μπορούσε να συνεχίσει να χρησιμοποιεί τον γνώριμο υπολογιστή του και τα προγράμματα DOS, ενώ παράλληλα αποκτούσε ένα νέο γραφικό περιβάλλον.
Ένας εντελώς διαφορετικός τρόπος χρήσης του υπολογιστή
Τα Windows 1.0 έφερναν μαζί τους στοιχεία που σήμερα θεωρούμε αυτονόητα: παράθυρα, μενού, εικονίδια, γραμμές κύλισης, πλαίσια διαλόγου και χρήση ποντικιού. Ωστόσο, η εμφάνιση και η λειτουργία τους ήταν αρκετά διαφορετικές από τις σημερινές.
Μία από τις σημαντικότερες διαφορές ήταν ότι τα παράθυρα δεν μπορούσαν να επικαλύπτονται ελεύθερα όπως συμβαίνει σήμερα. Χρησιμοποιούνταν κυρίως μια λογική «tiled windows», όπου τα παράθυρα καταλάμβαναν διαφορετικές περιοχές της οθόνης.
Η δυνατότητα των επικαλυπτόμενων παραθύρων θα αποκτούσε μεγαλύτερη σημασία στις επόμενες εκδόσεις, ιδιαίτερα στα Windows 2.0.
Ακόμη και το ποντίκι ήταν τότε κάτι αρκετά καινούργιο για τον μέσο χρήστη ενός PC.
Τι περιείχαν τα πρώτα Windows;
Παρά τον πρωτόγονο χαρακτήρα τους, τα Windows 1.0 δεν ήταν απλώς ένα κενό γραφικό περιβάλλον. Περιλάμβαναν ήδη μια σειρά από μικρές εφαρμογές.
Ανάμεσά τους βρίσκονταν:
MS-DOS Executive, ένας πρώιμος διαχειριστής αρχείων και πρόγονος των μεταγενέστερων File Manager και Windows Explorer.
Paint, ο μακρινός πρόγονος του Microsoft Paint που γνωρίζουμε.
Notepad, ένας απλός επεξεργαστής κειμένου.
Calculator, η αριθμομηχανή.
Calendar, το ημερολόγιο.
Cardfile, μια απλή εφαρμογή διαχείρισης καρτελών και πληροφοριών.
Clock, το ρολόι.
Write, ένας πρώιμος επεξεργαστής κειμένου.
Και φυσικά το Reversi, ένα παιχνίδι στρατηγικής.
Το Reversi είχε μάλιστα και έναν πρακτικό σκοπό πέρα από τη διασκέδαση: βοηθούσε τον χρήστη να εξοικειωθεί με τη χρήση του ποντικιού.
Γιατί δεν εντυπωσίασαν;
Παρά τη σημασία της κυκλοφορίας τους, τα Windows 1.0 δεν έγιναν αμέσως επιτυχία. Ο κυριότερος λόγος ήταν ότι η τεχνολογία της εποχής είχε σημαντικούς περιορισμούς. Οι προσωπικοί υπολογιστές διέθεταν πολύ λιγότερη μνήμη και επεξεργαστική ισχύ από ότι έχουν οι σημερινοί. Τα Windows απαιτούσαν πόρους και για αυτό μπορούσαν να φαίνονται αργά σε σύγκριση με την απλή λειτουργία του DOS.
Υπήρχε επίσης ένα βασικό ερώτημα: Γιατί ένας χρήστης που είχε μάθει να εργάζεται γρήγορα με το DOS να αλλάξει τρόπο εργασίας;
Το γραφικό περιβάλλον ήταν σίγουρα πιο φιλικό, αλλά δεν ήταν ακόμη τόσο ισχυρό ώστε να κάνει την μεταπήδηση από το DOS στα Windows αυτονόητη.
Επιπλέον, η αγορά διέθετε ήδη άλλες γραφικές λύσεις και η Microsoft έπρεπε να αποδείξει ότι τα Windows μπορούσαν να γίνουν κάτι περισσότερο από ένα ενδιαφέρον πείραμα.
Οι δισκέτες των Windows
Σήμερα ίσως είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι ένα λειτουργικό σύστημα διανεμόταν σε δισκέτες 5,25 ιντσών. Κι όμως, έτσι έφτασαν τα πρώτα Windows στους χρήστες.
Για μια ολόκληρη γενιά ανθρώπων η εγκατάσταση ενός προγράμματος σήμαινε τοποθέτηση διαδοχικών δισκετών στον υπολογιστή, αναμονή για την ανάγνωση των δεδομένων και συχνά αρκετή υπομονή.
Αν συγκρίνουμε εκείνη την εποχή με το σήμερα, η διαφορά είναι εντυπωσιακή.
Από τις 5,25" δισκέτες περάσαμε στις 3,5" δισκέτες, στα CD-ROM, στα DVD, στις USB συσκευές, στους SSD και τελικά σε λειτουργικά συστήματα που εγκαθίστανται και ενημερώνονται μέσω του Διαδικτύου.
Η Microsoft όμως συνέχισε
Αν τα Windows 1.0 δεν ήταν η μεγάλη επιτυχία που ίσως περίμενε η Microsoft, αυτό δεν σήμαινε ότι το εγχείρημα εγκαταλείφθηκε. Αντίθετα, η εταιρεία συνέχισε να βελτιώνει το προϊόν και ακολούθησαν οι επόμενες εκδόσεις Windows. To 1986 εμφανίστηκαν δύο νέες εκδόσεις της σειράς 1, και το 1987 άλλη μία. Το ίδιο έτος εμφανίστηκαν και τα Windows 2.0
Τότε άρχισε να διαμορφώνεται πολύ πιο καθαρά η κατεύθυνση προς ένα γραφικό περιβάλλον που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ευρύτερα.
Το μεγάλο όμως άλμα δεν είχε ακόμη έρθει.
Από το Windows 1.0 στα Windows 3.0
Το σημαντικότερο σημείο καμπής ήρθε το 1990, με τα Windows 3.0.
Σε σχέση με τα Windows 1.0, η διαφορά ήταν τεράστια. Η νέα έκδοση είχε πολύ πιο ώριμο γραφικό περιβάλλον, καλύτερη διαχείριση μνήμης, περισσότερες δυνατότητες και πολύ μεγαλύτερη υποστήριξη από εφαρμογές.
Τα Windows άρχισαν πλέον να αποκτούν πραγματική μαζική αποδοχή.
Ακολούθησαν τα Windows 3.1, τα οποία ενίσχυσαν ακόμη περισσότερο αυτή την πορεία. Και ύστερα ήρθε η έκδοση που για πολλούς ανθρώπους σηματοδότησε την πραγματική είσοδο των Windows στην καθημερινή ζωή: Τα Windows 95. Αλλά αυτή είναι μια άλλη ιστορία.
Από ένα μικρό παράθυρο σε έναν ολόκληρο κόσμο
Κοιτάζοντας σήμερα τα Windows 1.0, είναι εύκολο να χαμογελάσουμε μπροστά στα απλά γραφικά, στις περιορισμένες δυνατότητες και στην ανάγκη χρήσης του MS-DOS.
Κι όμως, η σημασία τους δεν βρίσκεται τόσο στο τι μπορούσαν να κάνουν το 1985, όσο στο ποιον δρόμο άνοιξαν για το μέλλον.
Το Windows 1.0 ήταν η αρχή μιας πορείας που πέρασε από τα Windows 2.x, τα Windows 3.x και τα Windows 95 και συνεχίστηκε μέσα από τα Windows 98, Me, 2000, XP, Vista, 7, 8, 10 και 11.
Το πρώτο βήμα ήταν μικρό. Ένα γραφικό περιβάλλον πάνω από το DOS, με λίγες εφαρμογές και ένα ποντίκι. Όμως η ιδέα ήταν πολύ μεγαλύτερη.
Ο υπολογιστής έπρεπε να πάψει να είναι ένας μηχανισμός που καταλαβαίνει μόνο εντολές και να γίνει ένας χώρος στον οποίο ο άνθρωπος μπορεί να βλέπει, να επιλέγει και να αλληλεπιδρά.
Στις 20 Νοεμβρίου 1985, όταν κυκλοφόρησαν τα πρώτα Windows, κανείς δεν μπορούσε να γνωρίζει πόσο μακριά θα έφτανε αυτή η ιδέα.
Σήμερα, 41 χρόνια αργότερα, είναι ίσως δύσκολο να φανταστούμε έναν προσωπικό υπολογιστή χωρίς κάποιο γραφικό περιβάλλον. Και να σκεφτεί κανείς πως όλα αυτά ξεκίνησαν από ένα μικρό παράθυρο. Τα Windows 1.0.
Κ.Γ.





Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου