Οι τελευταίοι σεισμοί στην θαλάσσια περιοχή της Αμοργού και η Κρήτη

(Δημοσίευμα 10.7.1956 εφημερίδα "ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ")

Οι τελευταίοι σεισμοί στην θαλάσσια περιοχή της Αμοργού και η Κρήτη

Τα μεσάνυχτα στις 28.11.2018 στις 01.16 σημειώθηκε σεισμική δόνηση 4.7 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ στα ανοικτά της νήσου Αμοργού. Μετά από 8 περίπου λεπτά σημειώθηκε και δεύτερη δόνηση 3,9 Ρίχτερ για να ακολουθήσει μια σειρά μικρών σεισμών.

Το πρωί της 28^ης  διάβασα την ανάρτηση του σεισμολόγου κ. Τσελέντη που έχει ως εξής :

NOAIG Automatic Alert 27/11/2018 23:16:11, Lat: 36.6625 N, Long: 25.7810 E, ML: 4.7, Depth: 10.0f Km, 24 Km SW from Amorgos

Ας προσέξουμε λίγο στην Αμοργό. Το φαινόμενο είναι σε εξέλιξη, το σεισμικό ιστορικό της περιοχής βεβαρυμένο....

Ας ξανά κοιτάξουν οι κάτοικοι τα γνωστά μέτρα προφύλαξης που ευρίσκονται στην ιστοσελίδα του ΟΑΣΠ (http://www.oasp.gr/)

Στην συνέχεια ακολούθησε και δεύτερη ανάρτηση :

ΣΕΙΣΜΟΣ ΑΜΟΡΓΟΥ

«Ναι μεν τα μεγέθη των σεισμών που έγιναν δεν αποτελούν μια ασυνήθη κατάσταση για μια τόσο μεγάλη σεισμογενή ζώνη ωστόσο, επειδή έχει καιρό να ενεργοποιηθεί το μεγάλο αυτό ρήγμα ο κόσμος θα πρέπει να είναι «υποψιασμένος» και να γνωρίζει τα στοιχειώδη μέτρα προφύλαξης.

Υπενθυμίζω ότι στις 9 Ιουλίου του 1956 είχαμε 7,5 R με 53 νεκρούς και 100 τραυματίες από το σεισμό και το τσουνάμι 20μ που προκλήθηκε από την ΥΠΟΘΑΛΑΣΣΙΑ κατολίσθηση.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ Το 1956 δεν υπήρχε οικοδομική δραστηριότητα στην παράκτια ζώνη ούτε είχαμε τόσους λουόμενους στις ακτές.....(ευτυχώς τώρα δε κολυμπάνε)

Στο διάγραμμα φαίνεται το μεγάλο ρήγμα της Αμοργού (στοιχεία από εργασία της συναδέλφου Καθηγ. στο ΕΚΠΑ Εύης Νομικού) και οι πρόσφατοι σεισμοί όλοι στο ΔΥΤΙΚΟ! Τμήμα του ρήγματος.

ΣΕΙΣΜΟΣ ΑΜΟΡΓΟΥ 9 ΙΟΥΛΙΟΥ 1956

Ο σεισμός της 9^ης Ιουλίου 1956 ήταν τρομερός με πολλά θύματα (νεκρούς κα τραυματίες) και προκάλεσε τεράστιες καταστροφές και τσουνάμι. Το μέγεθός του ήταν της τάξεως των 7,5 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ και το τσουνάμι που δημιουργήθηκε είχε ύψος 15-20 μέτρα στις Κυκλάδες και 2-3 μέτρα στην Κρήτη".

Βεβαίως η διαμόρφωση τότε των παραλιών της Κρήτης ήταν διαφορετική απ’ ότι σήμερα. Δεν υπήρχε σ’ αυτές το πλήθος των ξενοδοχείων και παραθεριστικών κατοικιών που υπάρχουν σήμερα με αποτέλεσμα να σημειωθούν ζημιές μόνο στις παραθαλάσσιες γεωργικές εκτάσεις χωρίς παραπέρα θύματα και συνέπειες.

Οι επιπτώσεις όμως ενός ίδιου φαινόμενου θα είναι σημαντικές γιατί σήμερα οι παράκτιες ζώνες της χώρας είναι πολύ πιο πλούσιες σε ανθρώπινη δραστηριότητα από ότι ήταν στο παρελθόν, αφού υπάρχουν μεγάλες εγκαταστάσεις, ζώνες τουριστικές και πλήθος κόσμου που τις επισκέπτεται

ΣΕΙΣΜΟΣ ΑΜΟΡΓΟΥ 1956

O  διευθυντής Ερευνών του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου Αθηνών και υπεύθυνος του Εθνικού Κέντρου Προειδοποίησης για Τσουνάμι Γεράσιμος Παπαδόπουλος αναφέρει ότι η Κρήτη βρίσκεται στο κέντρο σεισμικής δραστηριότητας που παράγει μεγάλα τσουνάμι και λέγει:

"Στην ευρύτερη περιοχή της Ελλάδας έχουμε πάρα πολύ υψηλή σεισμικότητα, η οποία είναι η υψηλότερη σε ολόκληρο τον ευρωπαϊκό και μεσογειακό χώρο και επειδή μεγάλο μέρος αυτής της σεισμικότητας λαμβάνει χώρα στο υποθαλάσσιο περιβάλλον, λογικό είναι να σκεφτεί κανείς ότι κάποιοι από τους εν λόγω σεισμούς μπορεί να προκαλέσουν τσουνάμι" Αυτά τονίζει ο κ. Παπαδόπουλος και σπεύδει να προσθέσει πως "αυτό επαληθεύεται από την ιστορία".

"Από την αρχαιότητα μέχρι τώρα έχουμε πάρα πολλά παραδείγματα ισχυρών τσουνάμι που έχουν πλήξει τον ελλαδικό χώρο. Επειδή το σεισμικό "τόξο" από τα Ιόνια νησιά, τη νότια Πελοπόννησο, την Κρήτη και μέχρι τα Δωδεκάνησα έχει πολύ υψηλή σεισμικότητα εκεί έχουμε και την μεγαλύτερη καταγραφή τσουνάμι μέχρι τώρα", αναφέρει και παραθέτει δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα:

"Το 365 μ.Χ έγινε ένας πολύ μεγάλος σεισμός που ανύψωσε το δυτικό μέρος της Κρήτης κατά 6,5 μέτρα. Αυτός ο σεισμός προκάλεσε και ένα πολύ μεγάλο τσουνάμι στην ευρύτερη περιοχή. Το ίδιο φαινόμενο επαναλήφθηκε το 1303, αυτή τη φορά στο ανατολικό μέρος της Κρήτης. Οι εν λόγω σεισμοί ήταν μεγάλοι, της τάξεως των 8, 8.5 ρίχτερ. Έκτοτε έχουμε και άλλα παραδείγματα κυρίως στο χώρο του νοτίου Αιγαίου και του "τόξου".

Ωστόσο πέρα από τους σεισμούς, υπάρχουν και ηφαιστειακές εκρήξεις στο ηφαίστειο της Σαντορίνης οι οποίες έχουν προκαλέσει σειρά τσουνάμι.

"Για παράδειγμα το 1650 έγινε έκρηξη του ηφαιστείου Κολούμπο, βορειοανατολικά της Σαντορίνης με αποτέλεσμα να προκληθεί τσουνάμι που μεταξύ άλλων έπληξε και τη βόρεια ακτή της Κρήτης αλλά και τα νησιά των Κυκλάδων.

Επίσης, ακόμα πιο πρόσφατα στις 9 Ιουλίου του 1956 έγινε ένας μεγάλος σεισμός στις Κυκλάδες με μέγεθος 7,5 που επίσης προκάλεσε τσουνάμι που είχε ύψος 15-20 μέτρα στις Κυκλάδες και 2-3 μέτρα στην Κρήτη".

Παρακάτω σας παρουσιάζω από το αφιέρωμα για τους σεισμούς που συνέβησαν ή επηρέασαν την Κρήτη, της εφημερίδας ΠΑΤΡΙΣ του Ηρακλείου, το άρθρο εκείνο που αναφέρεται στο σεισμό της 9^ης Ιουλίου 1956.

"Πατρίς" 10 Ιουλίου 1956

ΑΦΥΠΝΙΣΘΗ Ο ΕΓΚΕΛΑΔΟΣ

Ο χθεσινός ισχυρός σεισμός εις Ηράκλειον και το φαινόμενον της παλίρροιας εις τον λιμένα

ΕΠΡΟΞΕΝΗΘΗΣΑΝ ΣΟΒΑΡΑΙ ΖΗΜΙΑΙ ΕΚ ΤΩΝ ΥΔΑΤΏΝ

 

Ο χθεσινός σεισμός με τα ασυνήθη και πρωτοφανή θαλάσσια φαινόμενα τα οποία εσημειώθησαν εις Ηράκλειον και εις την λοιπήν Κρήτην προκαλεί δικαιολογημένους φόβους και ανησυχίας του κοινού, επιτεινομένας ήδη μετά τα γνωσθέντα τραγικά επακόλουθα εις την Σαντορίνην, οπού έγιναν μεγάλαι καταστροφαί και αριθμούνται δεκάδες νεκρών και εκατοντάδες τραυματιών. Κατόπιν τούτων γεγονός αναμφισβήτητον είνε πλέον ότι ευρισκόμεθα υπό την απειλήν νέων σεισμών. Είνε γνωστόν ότι ο καταστρεπτικός σεισμός του 1926, έγινε μετά την έκρηξιν του εις Θήραν υποθαλασσίου ηφαιστείου οπότε ωλοκληρώθη η νήσος "Νέα Καυμένη". Ο κ. Νομάρχης ορθώς ποιών εζήτησε την άμεσον αποστολήν γεωλόγου προς μελέτην των φαινομένων. Πρέπει δε ομολογουμένως να σταλή ταχέως ο γεωλόγος δια να διατύπωση τας προβλέψεις του δια τα φαινόμενα τα οποία ως γνωστόν επεξετάθησαν εις ολόκληρον την βορειοανατολικήν παραλίαν της νήσου. Συγχρόνως πρέπει να οργανωθούν και τα προσήκοντα κατάλληλα μέτρα βοηθειών ώστε να μη παρουσιασθή ανέτοιμος η δημοσία αντίληψις εις περίπτωσιν ισχυρότερου ο μη γένοιτο σεισμού και τυχόν αναπόφευκτων καταστροφών και εις την περιφερειάν μας σεισμογενή άλλως τε και σεισμοπαθή.

Την 5.13 πρωϊνήν χθες εσημειώθη εις Ηράκλειον ισχυρά σεισμική δόνησις διαρκείας 8-10 δευτερολέπτων, γενομένη αισθητή υφ' όλων των κατοίκων. Μετ' ολίγον εσημειώθη δευτέρα σεισμική δόνησις μικρο-τέρας εντάσεως και διαρκείας.

Πολλοί των κατοίκων, ιδίως μετά την δευτέραν σεισμικήν δόνησιν εξήλθον των οικιών των και κατέφυγον εις ανοικτούς χώρους, φοβούμενοι επανάληψιν των σεισμών του 1926 οι οποίοι υπήρξαν καταστρεπτικοί δια το Ηράκλειον. Περί την 8ην πρωϊνήν εγενετο και τρίτη σεισμική δόνησις αρκετά ασθενής. Μετά παρέλευσιν ημισείας περίπου ώρας από της πρώτης σεισμικής δονήσεως ελαβεν χώραν εις τας ακτάς του Ηρακλείου ασύνηθες φαινόμενον. Ούτω εσχηματίσθη είδος παλίρροιας η οποία ήρχισεν με την φάσιν της πλημμυρίδος και τα ύδατα υψώθησαν εντός του νέου και του παλαιού λιμένος μας κατακλύσαντα την ποοκυμαίαν, το οίκημα του Λιμεναρχείου και τας αποθήκας του Τελωνείου, όπου επροξενήθησαν ζημίαι εις λιπάσματα, όρυζα και διάφορα άλλα εμπορεύματα και παρεσύρθησαν εκ της προκυμαίας βαρέλια, ξυλεία και διάφορα ευρισκόμενα εκεί είδη. Την πλημμυρίδα διεδέχθη η φάσις της αμπώτιδος και τα ύδατα κατήλθον κάτω της κανονικής στάθμης αυτών ούτως ώστε η διαφορά της ρηχείας και πλημμυρίδος υπερέβαινεν τα 2 μέτρα εις δε τα εγγύς της προκυμαίας τμήματα απεκαλύφθη ο βυθός και αι λέμβοι αι ευρισκόμεναι εις τον εν λόγω χώρον "εσκάρωσαν" εις αυτόν.

Συνεπεία της παλίρροιας μικρόν πλοιάριον εις την είσοδον του μικρού λιμένος παρεσύρθη και εστριφογύριζεν πλην όμως ερρίφθη εγκαίρως η άγκυρα και απεφεύχθησαν ούτω συνέπειαι. Το φαινόμενον επανελήφθη αρκετάς φοράς και τα ύδατα ενηλλάσσοντο εις την φάσιν της αμπώτιδος και της πλημμυρίδος με συνεχώς μειουμένην έντασιν.

Πλήθη κόσμου συνέρρευσαν εις το λιμένα δια να παρακολουθήσουν το ασύνηθες αυτό φαινόμενον δια τον τόπον μας!

Επί τόπου μετέβησαν και ο Νομάρχης κ. Γαλανακης, ο Εισαγγελεύς κ.  Πάπαδόπουλος και ο Νομομηχανικός κ. Βογιατζάκης. Σοβαραί ζημίαι εσημειώθησαν επίσης συνεπεία της παλίρροιας εις τα παραθαλάσια Κέντρα προς την ακτήν του Καρτερού οπού παρεσύρθησαν αι εγκαταστάσεις των και διάφορα άλλα είδη. Επίσης εις τα Μαλλιά και Χερσόνησο» τα ύδατα κατέκλυσαν τους παραθαλάσσιους κήπους τους οποίους και κατέστρεψαν. Ανάλογον φαινόμενον παρετηρήθη καθ' όλην την βορείαν πλευράν της Κρήτης και εις την λίμνην Αγίου Νικολάου.

Εις την Σητείαν παρεσύρθησαν αρκετά βαρέλια εκ της προκυμαίας και επροξενήθησαν σημαντικοί ζημίαι εις τας αλυκάς της Ελούντας.

Ο Νομάρχης Ηρακλείου κ. Εμμ. Γαλανάκης εζήτησεν από την Κυβέρνησιν την άμεσον αποστολήν Γεωλόγου προς εξέτασιν του φαινομένου.

Συνεπεία της παλίρροιας υπέστη ζημίας και η άκατος του λιμεναρχείου. Επίσης το Ιταλικό φορτηγον "ΙΡΜΑ" κατά τον είσπλουν αυτού περί την 10.30 π.μ. εντός του λιμένος εκινδύνευσεν να πρόσκρουση επί του κυματοθραύστου λόγω του δημιουργούμενου     ισχυρού     ρεύματος.

Η δύναμις του Λιμεναρχείου και άπαντες οι λιμενεργάται ετέλουν εν επιφυλακή καθ' όλην την ημέραν, ελήφθησαν δε άπαντα τα επιβαλλόμενα μέτρα.

Η παλίρροια συνεχίζετο και μέχρι των βραδυνών ωρών.

Άλλες μαρτυρίες στην Κρήτη

 Πολλές ήταν οι μαρτυρίες ανθρώπων στο Ηράκλειο, τον Άγιο Νικόλαο αλλά και τη Σητεία για το περίεργο φαινόμενο των νερών της θάλασσας που τραβήχτηκε προς τα μέσα. Ηρακλειώτες έλεγαν πως στον κόλπο του Δερματά η θάλασσα «εξαφανίστηκε» προς τα μέσα με τόση ταχύτητα και δεκάδες ψάρια σπαρταρούσαν μπροστά στα μάτια όλων όσοι έτυχε να δουν από κοντά το πρωτοφανές αυτό θέαμα. Άλλες μαρτυρίες ανέφεραν ότι στη λίμνη του Αγίου Νικολάου μέσα σε ελάχιστα λεπτά άλλαξαν χρώμα τα νερά και στη συνέχεια γέμισε νεκρά ψάρια. Στο γεγονός αυτό ίσως και να οφείλεται ο αστικός μύθος που θέλει τον πυθμένα της λίμνης να συγκοινωνεί με το ηφαίστειο της Θήρας. Όσο για τη Σητεία, φωτογραφικά ντοκουμέντα αποδεικνύουν ότι ο κόσμος βγήκε στο λιμάνι της πόλης για να δει από κοντά τον πυθμένα της θάλασσας όταν τα νερά τραβήχτηκαν….

Το φωτογραφικό υλικό από το λιμάνι της Σητείας ανακτήθηκε από το sitiapress.gr

Πηγές:

Facebook/ Akis Tselentis 

http://archive.patris.gr/sites/pdf/sismoi042008sec.pdf

https://www.cretapost.gr/342070/9-iouliou-1956-i-imera-pou-to-tsounami-chtypise-tin-kriti/

http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin.asp?c=64&dc=10&db=7&da=1956

https://flashnews.gr/post/260883/h-krhth-me-ta-megalytera-tsoynami-ti-deixnoyn-ta-stoixeia

ΑΜΟΡΓΟΣ : ΑΠΟΛΥΤΟ ΛΕΥΚΟ, ΑΠΕΡΑΝΤΟ ΓΑΛΑΖΙΟ

ΑΜΟΡΓΟΣ

ΑΠΟΛΥΤΟ ΛΕΥΚΟ, ΑΠΕΡΑΝΤΟ ΓΑΛΑΖΙΟ

Μια Χώρα πανέμορφη, πολλοί οικισμοί, γαλαζοπράσινες παραλίες με βότσαλα ή αμμουδιά και γεύσεις που εντυπωσιάζουν τον ουρανίσκο.

ΤΗΣ ΝΤΕΠΥΣ ΧΙΩΤΟΠΟΥΛΟΥ

hiotopoulou@ethnos.gr

Η Αμοργός, το ανατολικότερο άκρο των Κυκλάδων, ανάμεσα στη Νάξο, τις Μικρές Κυκλάδες και την Αστυπάλαια, το νησί στο οποίο αναφέρεται η μοναδική ποιητική συλλογή του Νίκου Γκάτσου «Αμοργός», που έγινε γνωστό παγκοσμίως, και κυρίως στους Γάλλους, από τα γυρίσματα της κινηματογραφικής ταινίας του Λικ Μπεσόν «Το απέραντο γαλάζιο» το 1988.

Δυο λιμάνια, μια Χώρα πανέμορφη, πολλοί οικισμοί, γαλαζοπράσινες παραλίες (με βότσαλα ή αμμουδιά), με εκκλησίες, πύργους και μοναστήρια, με νησάκια, παραδόσεις και γεύσεις αμοργινές.

Τα Κατάπολα, νοτιοδυτικά, είναι το κύριο λιμάνι του νησιού, και η περιοχή αποτελείται από τρεις συνοικισμούς: τα Κατάπολα -τον κύριο οικισμό-, το Ραχίδι και το Πέρα Ραχίδι -τον μεσαίο οικισμό- και το Ξυλοκερατίδι απέναντι από την προκυμαία.

Στον λόφο πάνω από τα Κατάπολα βρίσκεται η αρχαία Μινώα, μία από τις τρεις αρχαίες πόλεις του νησιού (οι άλλες δύο είναι η Αιγιάλη και η Αρκεσίνη).

Στο λιμάνι των Καταπόλων βρίσκεται και το παλαιότερο καφενείο του οικισμού, η «Ναυτιλία». Το καφε-ζυθεστιατόριο λειτουργεί και ως πρακτορείο για την έκδοση εισιτηρίων με το θρυλικό «Express Σκοπελίτης» που ενώνει το νησί με τις Μικρές Κυκλάδες (Δονούσα, Σχοινούσα, Ηράκλεια, Κουφονήσια) και Νάξο.

Χτισμένη σε υψόμετρο 400 μ. Πάνω από τη θάλασσα, ξεχωρίζει η Χώρα με ασβεστωμένα καλντερίμια, μπουκαμβίλιες, σπίτια ανεπτυγμένα γύρω από το βενετσιάνικο κάστρο στην κορυφή του λόφου, εκκλησιές και μικρές πλατείες, καφενέδες, ταβερνάκια και μπαράκια, μαγαζιά.

Στο κεντρικό καλντερίμι βρίσκεται η αρχαιολογική συλλογή που στεγάζεται στον Πύργο Γαβρά, δίπλα είναι η εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής, ενώ πιο πάνω η κεντρική πλατεία της Χώρας, η Λόζα.

Στα αξιοθέατα της Χώρας είναι το ιστορικό γυμνάσιο της Αμοργού (ένα από τα πρώτα γυμνάσια που ιδρύθηκαν μετά το 1821 στην Ελλάδα), η Εμπροστασιάδα, το σοκάκι με τις καμάρες κ.ά.

ΠΑΝΑΓΙΑ ΧΟΖΟΒΙΩΤΙΣΣΑ

Σήμα κατατεθέν της Αμοργού, η ιερά μονή της Παναγίας Χοζοβιώτισσας αποτελεί έναν από τους σπουδαιότερους πυρήνες λατρείας του Αιγαίου.

Η ίδρυση της συνδέεται με τον αυτοκράτορα Αλέξιο Α' Κομνηνό (1081 -1118) ενώ εορτάζει στα Εισόδια της Θεοτόκου, 21 Νοεμβρίου.

Περίπου 300 σκαλοπάτια θα χρειαστεί να ανεβείτε, θα ακούσετε για την ιστορία του μοναστηριού, θα απολαύσετε τη μοναδική θέα, και στο αρχονταρίκι θα σας κεράσουν λουκούμι, νερό και ψημένη. Μετόχι της Παναγίας Χοζοβιώτισσας είναι ο Αγιος Γεώργιος Βαλσαμίτης, η εικόνα του οποίου φυλάσσεται στην Παναγία Χοζοβιώτισσα.  

ΠΑΝΗΓΥΡΙΑ

Πανηγύρια με το μεγαλύτερο να είναι αυτό της Αγ. Παρασκευής (25-26 Ιουλίου) στην Αρκεσίνη, όπου σιτίζονται περί τα 4-000 άτομα. Στα 20 καζάνια μαγειρεύουν πατατάτο, κοφτό (σπασμένο σιτάρι χυλωμένο με μυζήθρα), ξιδάτο (πατσά). Άλλα πανηγύρια, 26/7 γιορτή ψημένης στα Κατάπολα, 6/8 γιορτή του Χριστού (Χώρα), τον Δεκαπενταύγουστο στην Παναγιά Επανωχωριανή στην Αιγιάλη (20 λεπτά με τα πόδια από Λαγκάδα), 17/8 γιορτή παστελιού στη Λόζα (Χώρα), 29/8 Αϊ-Γιάννης Πρόδρομος (Βρούτση), 13-14/9 Σταυρός (σε Κρίκελο και Λαγκάδα).

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Πρόσβαση: Από το λιμάνι του Πειραιά με το ταξίδι να διαρκεί περίπου 8 ώρες ή με ταχύπλοα περίπου 6 ώρες. Σύνδεση υπάρχει και με τα γύρω κυκλαδίτικα νησιά.

Διαμονή: Στο νησί λειτουργούν ξενοδοχεία, ξενώνες, ενοικιαζόμενα, στούντιο και κάμπινγκ.

Μετακίνηση στο νησί: Εάν δεν έχετε δικό σας μέσο, υπάρχει λεωφορείο που πηγαίνει σε παραλίες, χωριά, οικισμούς (www. amorgosbuscompany.com).

Μερικά στοιχειώδη

► Αιγιάλη: Βόρεια του νησιού (15 χλμ. από τη Χώρα, 21 χλμ. από τα Κατάπολα) ή Πάλη ή Γιαλός, όπως συνηθίζουν να τη λένε οι ντόπιοι, είναι το δεύτερο λιμάνι του νησιού. Ο οικισμός περιλαμβάνει και τρία πολύ όμορφα χωριά στις υπώρειες του ψηλότερου βουνού της Αμοργού, του Κρικέλλου (821 μ.) να ατενίζουν τον όρμο. Πρόκειται για τα Θολάρια, τη Λαγκάδα και τον Ποταμό.

► Ασφοντυλίτης: Εγκαταλειμμένος οικισμός, του οποίου η ιδιαιτερότητα είναι οι σκόρπιες βραχογραφίες. Μετά τον Άγιο Παύλο πινακίδα οδηγεί στον Ασφοντυλίτη (+1,7 χλμ.).

► Παραλίες: Στα Κατάπολα Κάτω Κρωτήρι, παραλία του Συνοδινού, Πλάκες με βαθιά νερά (πρόσβαση με καραβάκι), Μαλτέζι (οργανωμένη με άμμο, πρόσβαση με καραβάκι από τα Κατάπολα). Νοτιοδυτικά, Παραδήσα, Κάτω Κάμπος, νότια Μούρος, Αμμούδι, Καλοταρίτισσα (απάνεμος κολπίσκος), νησάκι Γραμβούσα. Στην Αιγιάλη η ομώνυμη αμμουδερή παραλία, Λεβρωσός (2 χλμ., αμμουδερή), Ψιλή Αμμος, Χόχλακας (πρόσβαση με τα πόδια). Βορειοανατολικά Μικρή και Μεγάλη Βλυχάδα, βορειοδυτικά ο όρμος Σπαρτί, πιο κάτω τα Χάλαρα -(πεζοπορία 1 ώρα από Αιγιάλη). Στον δρόμο προς τη Χώρα η παραλία του Αγίου Παύλου και απέναντι το νησάκι Νικουριά. Κάτω από τη Μονή Χοζοβιώτισσας η Αγία Αννα, το Σύρμα και το Καμπί.

► Τοπικές γεύσεις/προΐόντα: Πατατάτο (κατσικάκι κοκκινιστό με πατάτες στην κατσαρόλα), κοφτός (χυλός από στάρι), κατσίκι γεμιστό στον φούρνο με ρύζι, συκώτι και άνηθο, φάβα αμοργιανή, ντοματοκεφτέδες, φαβοκεφτέδες, μαλάκα (φρέσκο κατσικίσιο τυρί), ξεροτήγανα, παστέλια, γλυκά του κουταλιού, ρακόμελο, ψημένη ρακή (με μέλι, κανέλα, γαρίφαλο) κ.ά.

ΕΘΝΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ/ΤΑΞΙΔΙΑ

Τι «είπαν» στους σεισμολόγους τα πέντε ρήγματα του Αιγαίου!

Σαντορίνη. 

Μετά τον σεισμό στην Αμοργό το 1956

Τι «είπαν» στους σεισμολόγους τα πέντε ρήγματα του Αιγαίου!

Τα συμπεράσματα της έρευνας που έγινε από το 2001 έως το 2015. Πότε μπορεί να ξυπνήσουν και να προκαλέσουν Εγκέλαδο έως 7,3 Ρίχτερ

Από τη Γιώτα Φλώρου

Σε βάθος δεκαετιών, ακόμα και αιώνων, ενδέχεται να «ξυπνήσουν» τα πέντε μεγάλα υποθαλάσσια ρήγματα που βρήκαν στον βυθό του Αιγαίου, ανάμεσα στη Σαντορίνη και την Αμοργό, ξένοι και Έλληνες γεωεπιστήμονες, και τότε δεν αποκλείεται να «δώσουν» σεισμούς που θα φτάσουν σε μέγεθος τους 6,5, ακόμα και τους 7,3 βαθμούς της κλίμακας Ρίχτερ. Τα παραπάνω είναι ορισμένα μόνο από τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξαν οι εκτεταμένες και ιδιαίτερα λεπτομερείς έρευνες που έγιναν στην περιοχή με ωκεανογραφικά πλοία ήδη από το 2001, έρευνες στις οποίες συμμετείχε και το πανεπιστήμιο του Αμβούργου στη Γερμανία.

Συγκεκριμένα, από το 2001 έως το 2006 χαρτογραφήθηκε η μισή περιοχή της Σαντορίνης με το πλοίο «Αιγαίο», το 2006 το πλοίο «Poseidon» εξερεύνησε την περιοχή ανατολικά της Σαντορίνης φτάνοντας μέχρι την Αμοργό, ενώ το κομμάτι νότια της Αμοργού χαρτογραφήθηκε από το αμερικανικό πλοίο «Marcus Langseth» το 2015.

 O ομότιμος καθηγητής Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ και βασικό μέλος της έρευνας για τα ρήγματα, Δημήτρης Παπανικολάου

«Στις έρευνες έγινε λεπτομερής χαρτογράφηση του βυθού, με ακρίβεια του ενός μέτρου, που σημαίνει ότι ήταν εφάμιλλη των χαρτών ξηράς, ενώ η διείσδυση στον βυθό έγινε σε βάθος 700 με 800 μέτρων» αναφέρει στην «κυριακάτικη δημοκρατία» ο Δημήτρης Παπανικολάου, ομότιμος καθηγητής του τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) στον τομέα της Δυναμικής Τεκτονικής και Εφαρμοσμένης Γεωλογίας και από τα βασικά μέλη της ερευνητικής ομάδας.

«Τα πέντε υποθαλάσσια ρήγματα που βρήκαμε στην περιοχή, νότια της Αμοργού, έχουν μήκος 60-70 χλμ. και εύρος 20-25 χλμ. Ένα από αυτά είναι και το ρήγμα που έδωσε το 1956 τον σεισμό των 7,5 Ρίχτερ στην Αμοργό. Αυτό το ρήγμα, λοιπόν, το οποίο ξύπνησε πριν από 60 χρόνια, μπορεί να δώσει σεισμό σε 500 χρόνια. Μας μένουν, λοιπόν, άλλα τέσσερα ρήγματα, τα οποία δεν γνωρίζουμε πότε ενεργοποιήθηκαν τελευταία φορά. Αυτό το γεγονός σημαίνει ότι δεν γνωρίζουμε επίσης πότε μπορούν να δώσουν σεισμό, που θα φτάσει τα 6,5 έως τα 7,3 Ρίχτερ. Μπορεί να γίνει σε χρονικό ορίζοντα δεκαετιών ή αιώνων. Αν προκληθεί δόνηση τέτοιου μεγέθους, υπάρχει ο κίνδυνος να εκδηλωθεί και παλιρροϊκό κύμα (τσουνάμι), με ύψος κυμάτων ανάλογο με εκείνο που ακολούθησε τον σεισμό της Αμοργού».

Σεισμός και τσουνάμι

 Τσουνάμι στην Πάτμο μετά τον σεισμό του 1956

Το ημερολόγιο έδειχνε 9 Ιουλίου 1956 όταν οι κάτοικοι της Αμοργού ξύπνησαν ξημερώματα από μια ισχυρή σεισμική δόνηση 7,5 Ρίχτερ.  Από αυτόν τον μεγαλύτερο σε μέγεθος σεισμό στην Ευρώπη τον 20ό αιώνα, όπως χαρακτηρίστηκε, έχασαν τη ζωή τους 55 άνθρωποι, εκατοντάδες τραυματίστηκαν και προκλήθηκαν σημαντικές υλικές καταστροφές. Οι μεγαλύτερες από αυτές ήταν στη Σαντορίνη, όπου κατέρρευσε το 35% των σπιτιών, ενώ στο 45% διαπιστώθηκαν μικρότερες ή μεγαλύτερες ζημιές. Ο -τότε- πρωθυπουργός της χώρας Κωνσταντίνος Καραμανλής κήρυξε το νησί σε κατάσταση «τοπικής συμφοράς μεγάλης εκτάσεως». Εκτός από τη Σαντορίνη, σοβαρές βλάβες υπέστησαν τα νησιά Ανάφη, Αστυπάλαια, Ιος, Πάρος, Νάξος, Κάλυμνος, Λέρος, Πάτμος και Λειψοί. Συνολικά, καταστράφηκαν 529 σπίτια, 1.482 έπαθαν σοβαρές βλάβες και 1.750 πιο ελαφρές. Σαν να μην έφτανε ο τρόμος του σεισμού, την Αμοργό «επισκέφτηκε» και ένα τσουνάμι, με το ύψος των κυμάτων να φτάνει τα 30 μέτρα, το οποίο επηρέασε και γειτονικά νησιά, όπως η Αστυπάλαια, στην οποία τα κύματα είχαν ύψος 20 μέτρων, ενώ στη Φολέγανδρο «σηκώθηκε» κύμα 10 μέτρων. Μάλιστα, το τσουνάμι έφτασε εξασθενημένο μέχρι και την Καλαμάτα!

Παρασκευή Νομικού 

καθηγήτρια του τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ,  επίσης μέλος της ερευνητικής ομάδας

«Παλιότερες μελέτες που είχαν γίνει στην περιοχή έδειξαν ότι οι κατολισθήσεις που προκλήθηκαν στο ρήγμα της Αμοργού εξαιτίας του σεισμού προκάλεσαν το τσουνάμι. Οι τελευταίες έρευνες, όμως, έδειξαν ότι το τσουνάμι προκλήθηκε από τη γρήγορη μετακίνηση του ρήγματος» λέει η επίκουρη καθηγήτρια του τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ, στον τομέα της Γεωγραφίας και Κλιματολογίας, επίσης μέλος της ερευνητικής ομάδας, Παρασκευή Νομικού. Παράλληλα, από τον καταστροφικό χτύπημα του Εγκέλαδου το 1956 βρέθηκε ότι το ρήγμα της Αμοργού έχει μετακινηθεί περίπου 7 με 9 μέτρα. «Επίσης, παρατηρήσαμε ότι, γενικότερα, στην υποθαλάσσια περιοχή ανάμεσα στη Σαντορίνη και την Αμοργό υπάρχουν απότομοι κρημνοί, κατηφόρες, θα μπορούσαμε να πούμε, οι οποίοι είναι ευάλωτοι σε κατολισθήσεις» προσθέτει η ίδια.

Τα πέντε ρήγματα

 3. Πάνω τα βελάκια δείχνουν το ρήγμα της Αμοργού, κάτω η μετακίνηση του ρήγματος μετά τον σεισμό του 1956. 4. Χάρτης γεωλογικών στρωμάτων (σεισμικό προφίλ). 5. Χάρτης με τα πέντε υποθαλάσσια ρήγματα. 6. Τεκτονικό μοντέλο της περιοχής ανάμεσα στη Σαντορίνη και την Αμοργό. 7. Βαθυμετρικός χάρτης των πέντε ρηγμάτων

Επιστρέφοντας στο ζήτημα των πέντε ρηγμάτων, στη ζώνη Σαντορίνης - Αμοργού, η κυρία Νομικού σημειώνει ότι η εκτίμηση των μοντέλων του σεισμού που θα μπορούσαν να δώσουν, των 6,5 και 7,3 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ, προέρχεται από τη μέτρηση που έγινε και κατέγραψε το συνολικό μήκος των συγκεκριμένων ρηγμάτων. «Για τους επιστήμονες είναι σημαντική η χαρτογράφηση των ενεργών ρηγμάτων, όπως αυτά που βρίσκονται στη συγκεκριμένη περιοχή, ώστε να γνωρίζουμε το δυναμικό τους. Όμως, επειδή μετά τη δημοσιοποίηση της έρευνας έχει γίνει μεγάλο ζήτημα, πρέπει να είμαστε προσεχτικοί και να μην κινδυνολογούμε. Τα πέντε ρήγματα υπάρχουν, έχουν αναγνωριστεί, αλλά δεν ξέρουμε πότε θα ενεργοποιηθούν» τονίζει. Πάντως, το έργο της χαρτογράφησης των ρηγμάτων στην Ελλάδα, που φιγουράρει στη λίστα με τις πιο σεισμογενείς χώρες στην Ευρώπη, δεν είναι καθόλου εύκολο, ειδικά όταν υπάρχει η έλλειψη των απαραίτητων κονδυλίων. Μάλιστα, υπάρχουν ακόμα ρήγματα, όπως αυτό νότια της Λέσβου, τα οποία δεν έχουν τύχει συστηματικής έρευνας από τους επιστήμονες.

Πέρα, όμως, από τα ρήγματα, σε αυτή την περιοχή του Αιγαίου υπάρχουν κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας και αρκετά ηφαίστεια, εκτός, από τον αδιαμφισβήτητο «βασιλιά» της περιοχής, το γνωστό υποθαλάσσιο ηφαίστειο του Κολούμπο. «Βορειοανατολικά του Κολούμπο βρέθηκαν 23 υποθαλάσσιοι ηφαιστειακοί κώνοι» λέει ο κ. Παπανικολάου.

Μάλιστα, διευκρινίζει ότι ο σεισμός των 7,5 Ρίχτερ το 1956 δεν σχετίζεται με την ηφαιστειακή δραστηριότητα στην περιοχή. Οι 23 ηφαιστειακοί κώνοι είναι μικρότεροι σε μέγεθος σε σχέση με τον Κολούμπο και οι κορυφές τους βρίσκονται σε αρκετά μεγαλύτερο βάθος, ώστε να μην ανησυχούν τους επιστήμονες για ενδεχόμενο ηφαιστειακό κίνδυνο. Πάντως, σίγουρα, αποτελούν ακόμη έναν τομέα που χρήζει εντατικής και συνεχούς έρευνας και μελέτης από τους ειδικούς.

Το υποθαλάσσιο ηφαίστειο του Κολούμπο

Το υποθαλάσσιο ενεργό ηφαίστειο του Κολούμπο βρίσκεται περίπου 8 χλμ. βορειοανατολικά της Σαντορίνης και υψώνεται 300 μέτρα από τον βυθό. Τον Σεπτέμβριο του 1650, το ηφαίστειο έδωσε μια μεγάλη έκρηξη, τη μεγαλύτερη που εκδηλώθηκε στην ανατολική Μεσόγειο την τελευταία χιλιετία. Σύμφωνα με την κυρία Νομικού, στο πιο ενεργό ηφαίστειο σε όλη την περιοχή της Μεσογείου έχει αποκαλυφθεί ότι υπάρχουν «καμινάδες», που έχουν ένα σημαντικό υδροθερμικό φορτίο. Συγκεκριμένα, τα αέρια που εξέρχονται από αυτές φτάνουν σε θερμοκρασία ακόμα και τους 220 βαθμούς Κελσίου. Εκτιμάται ότι η απελευθέρωση αυτών των αερίων προκάλεσε και ανθρώπινες απώλειες στη Σαντορίνη, στην έκρηξη του 1650. Μάλιστα, για να ξορκίσουν το κακό, οι κάτοικοι της περιοχής έχτισαν στο ακρωτήριο του Κολούμπο την εκκλησία της «Παναγιάς του Καλού».

Αξίζει να αναφέρουμε ότι στην έρευνα που έγινε στη ζώνη Σαντορίνης - Αμοργού συμμετείχαν ακόμα ο Christian Hubscher, καθηγητής Γεωφυσικής στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου στη Γερμανία, και οι υποψήφιοι διδάκτορες του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Γιώργος-Παύλος Φαραγγιτάκης και Δανάη Λαμπρίδου. Οι ερευνητές παρουσίασαν τη νέα εργασία στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό «Τεκτονοφυσική» (Tectonophysics) με θέμα «Επεκτεινόμενος εφελκυσμός, βύθιση και πλευρική κατάτμηση στις λεκάνες Σαντορίνης - Αμοργού κατά το Τεταρτογενές: Επιπτώσεις στα γεγονότα της Αμοργού του 1956».

Νέος σύμμαχος των επιστημόνων το ραδόνιο, που το 2016 έδωσε σήμα κινδύνου για την Πύλο

Στην προσπάθειά τους να προβλέψουν αυτό που μοιάζει ακατόρθωτο και δεν είναι άλλο από έναν μελλοντικό σεισμό στρέφονται πλέον οι επιστήμονες, έχοντας ως σύμμαχό τους το στοιχείο ραδόνιο, που εκλύεται σε σταθερή βάση από το υπέδαφος και παράγεται από φυσικά αίτια.

Σύμφωνα με τους σεισμολόγους, έχουν διαμορφωθεί πλέον οι κατάλληλες συνθήκες στο να δοκιμαστεί και να αξιολογηθεί η συστηματικότητα των μεταβολών στη συγκέντρωση του ραδονίου ως πρόδρομο φαινόμενο σε σχέση με τους σεισμούς.

Στην Ελλάδα, τα τελευταία δύο χρόνια, το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο Αθηνών αναπτύσσει ένα δίκτυο με ραδόνια, το οποίο περιλαμβάνει πέντε σταθμούς στη νοτιοδυτική Ελλάδα και στον Κορινθιακό Κόλπο. «Υπάρχουν ελπιδοφόρα αποτελέσματα, τα οποία όμως δεν δημοσιοποιούμε ακόμα, διότι αντιμετωπίζουμε την έρευνα με πολύ μεγάλη σοβαρότητα, προκειμένου οι επιστήμονες να δουλεύουν απερίσπαστοι στο έργο τους και να μη δημιουργείται στον κόσμο ανησυχία» δήλωσε εντός της εβδομάδας στην «κυριακάτικη δημοκρατία» ο Βασίλης Καραστάθης, διευθυντής ερευνών του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου και επιστημονικός υπεύθυνος των σχετικών ερευνών.

Βελτίωση

Όπως εξηγεί ο ίδιος, το ραδόνιο είναι γνωστό στους σεισμολόγους εδώ και πολλά χρόνια, ωστόσο με την εξέλιξη της τεχνολογίας (ανιχνευτές Γ΄ ακτινοβολίας) έχει βελτιωθεί η ακρίβεια στις μετρήσεις.

«Αυτό που κάνουμε είναι να μελετάμε το ραδόνιο ως πρόδρομο φαινόμενο. Απώτερος στόχος μας θα μπορούσε να ήταν το να προσεγγίσουμε την πρόγνωση. Το να φτάσουμε όμως να κάνουμε πρόγνωση με την έννοια όπως είναι αυτή του καιρού βρισκόμαστε ακόμα πολύ μακριά» σημειώνει ο ίδιος.

Αξίζει να αναφέρουμε ότι λίγες μέρες πριν από τον σεισμό των 5 Ρίχτερ, που σημειώθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 2016 στην Πύλο, επιστήμονες του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου έλαβαν στα κινητά τους μηνύματα ειδοποίησης αυξημένων συγκεντρώσεων ραδονίου στην ευρύτερη περιοχή.

Η περίπτωση της Πύλου ήταν η πρώτη επιτυχία του εργαστηρίου μελέτης πρόδρομων φαινομένων, που αποτελείται από Έλληνες σεισμολόγους και επιστήμονες διεθνούς κύρους με προϋπηρεσία στη NASA και συνεργάζεται με ερευνητικά κέντρα του εξωτερικού.

http://www.dimokratianews.gr/content/80262/ti-eipan-stoys-seismologoys-ta-pente-rigmata-toy-aigaioy