Όταν η αντιτρομοκρατική πρόλαβε την Γαλλική εκδοχή της 11ης Σεπτεμβρίου

 

Όταν η αντιτρομοκρατική πρόλαβε την Γαλλική εκδοχή της 11^ης Σεπτεμβρίου

Η επιχείρηση της GIGN στο Μαρινιάν το 1994

Γράφει ο Κων. Γραικιώτης

Τον Δεκέμβριο του 1994, η Γαλλία βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα σενάριο που τότε έμοιαζε αδιανόητο: τη χρήση πολιτικού αεροσκάφους ως όπλου μαζικής καταστροφής. Η αεροπειρατεία της πτήσης Air France 8969 από τρομοκράτες της GIA δεν είχε στόχο λύτρα ή πολιτικό άσυλο, αλλά μια θεαματική επίθεση αυτοκτονίας στην καρδιά του Παρισιού.

Αποτέλεσμα αυτού στις 26 Δεκεμβρίου 1994, στο αεροδρόμιο της Μασσαλίας–Μαρινιάν, η Γαλλία –και μαζί της ολόκληρη η Ευρώπη– παρακολούθησε μια από τις πιο θεαματικές και αποφασιστικές αντιτρομοκρατικές επιχειρήσεις της σύγχρονης ιστορίας. Η επίλεκτη μονάδα GIGN (Groupe d’Intervention de la Gendarmerie Nationale) εισέβαλε στο αεροσκάφος της Air France που είχε καταληφθεί από τους ισλαμιστές τρομοκράτες. Η επιχείρηση διήρκεσε μόλις ενενήντα δευτερόλεπτα, αλλά η προετοιμασία, το παρασκήνιο και οι συνέπειές της σημάδεψαν βαθιά την ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Η ιστορία της πτήσης Air France 8969 δεν είναι απλώς μια αφήγηση ηρωισμού. Είναι ένα παράθυρο σε μια εποχή που η τρομοκρατία άλλαζε μορφή, που η Ευρώπη μάθαινε να αντιμετωπίζει νέες απειλές και που οι ειδικές δυνάμεις έπρεπε να προσαρμοστούν σε σενάρια που μέχρι τότε θεωρούνταν αδιανόητα. Η απόφαση της γαλλικής κυβέρνησης να καθηλώσει το αεροσκάφος στο Μαρινιάν και να αναθέσει την υπόθεση αποκλειστικά στη GIGN αποδείχθηκε ιστορική.

1. Το πολιτικό και κοινωνικό υπόβαθρο της κρίσης

 

Για να κατανοήσει κανείς την αεροπειρατεία στην οποία αναφερόμαστε, πρέπει να επιστρέψει στο κλίμα της εποχής. Η Αλγερία βρισκόταν σε εμφύλιο πόλεμο. Η ισλαμιστική οργάνωση GIA (Groupe Islamique Armé) είχε εξαπολύσει μια εκστρατεία βίας εναντίον της αλγερινής κυβέρνησης, αλλά και εναντίον της Γαλλίας, την οποία θεωρούσε «προστάτιδα» του καθεστώτος.

Στο μεταξύ οι ευρωπαίοι πολιτικοί αναλυτές θεωρούσαν ότι η ισλαμική απειλή βρισκόταν προ των πυλών της Ευρώπης. Η κοινή αυτή διαπίστωση, που επικρατούσε τις μέρες εκείνες μεταξύ των Ευρωπαίων αναλυτών,  ενισχυόταν από ανησυχητικά αποκαλυπτικά μηνύματα που έβλεπαν το φώς της δημοσιότητας σχετικά με τις προθέσεις των αεροπειρατών της Air France και τη δολοφονία τεσσάρων ιερέων της ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας από αδιάλλακτους εξτρεμιστές, στην Αλγερία.

Ο ισλαμικός πόλεμος φαινόταν να εισβάλλει στην Ευρώπη και απροκάλυπτα έπαιρνε τη μορφή μιας ολομέτωπης θρησκευτικής επίθεσης κατά του δυτικού χριστιανικού κόσμου. Έναυσμα της σύγκρουσης, για την οποία η Δύση εμφανιζόταν προκλητικά απροετοίμαστη, θα ήταν το σχέδιο «βομβαρδισμού» της γαλλικής πρωτεύουσας με το παγιδευμένο από εκρηκτικά αεροσκάφος -βόμβα της Air France. Ανοικτό μέτωπο κλιμάκωσής του πολέμου αποτελούσε η Βοσνία, όπου χιλιάδες ισλαμιστών συνέρεαν από τις ισλαμικές χώρες ως εθελοντές μαχητές του Αλλάχ, προκειμένου να πολεμήσουν κατά των ορθοδόξων Σέρβων ενώ παράλληλα αφυπνίζονταν οι μουσουλμανικές δημοκρατίες της Σοβιετικής Ένωσης ως επίδοξοι δορυφόροι της Τουρκίας.

Εμπρός στην πολυμέτωπη αυτή επίθεση του φανατικού ισλαμισμού που αναπτυσσόταν παράλληλα δυναμικά στη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή, η Ευρώπη και η Αμερική σταυρώνουν τα χέρια. Και αντί να θωρακίζουν τη, χριστιανική τους ταυτότητα, υπέκυπταν στους εκβιασμούς υποστήριξης των οπαδών του Ισλάμ, με κύριο παράδειγμα τη φιλομουσουλμανική πολιτική τους στη Βοσνία.

Παράλληλα η Γαλλία, με βαθιές ιστορικές και πολιτικές σχέσεις με την Αλγερία, αποτελούσε φυσικό στόχο. Η GIA είχε ήδη πραγματοποιήσει επιθέσεις σε γαλλικούς στόχους, αλλά η αεροπειρατεία της Air France 8969 θα ήταν κάτι εντελώς διαφορετικό: μια επίθεση μεγάλης κλίμακας, σχεδιασμένη να προκαλέσει μαζική καταστροφή.

2. Η κατάληψη του αεροσκάφους στο Αλγέρι

 

 

Το πρωινό της 24ης Δεκεμβρίου 1994 στις 11:15 π.μ, τέσσερις τρομοκράτες της οργάνωσης των φανατικών μουσουλμάνων της GIA, μεταμφιεσμένοι σε υπαλλήλους της Air Algerie επιβιβάζονται στο Αίρμπας Α300 που εκτελεί την πτήση AF 8969. Το αεροπλάνο ήταν έτοιμο να απογειωθεί από το αεροδρόμιο Houari Boumédiène του Αλγερίου  για το Παρίσι μεταφέροντας 227 γάλλους και αλγερινούς επιβάτες. Το πλήρωμα έκλεισε τις πόρτες και τότε οι τρομοκράτες αιφνιδιάζοντας επιβάτες και πλήρωμα αποκαλύπτουν τα όπλα τους και καταλαμβάνουν το αεροσκάφος Ο αιφνιδιασμός τους ήταν τέλειος καθώς η μεταμφίεση τους επέτρεψε να περάσουν από τους ελέγχους χωρίς υποψίες και συλλαμβάνουν συνολικά 239 ομήρους, ζητώντας από τη γαλλική κυβέρνηση να σταματήσει να υποστηρίζει τη στρατιωτική κυβέρνηση της Αλγερίας.

Η αλγερινή κυβέρνηση αρνήθηκε να επιτρέψει την απογείωση. Η απόφαση αυτή οδήγησε σε ένα αιματηρό αδιέξοδο. Οι τρομοκράτες, για να πιέσουν τις διαπραγματεύσεις, εκτέλεσαν τρεις ομήρους: έναν Αλγερινό αστυνομικό, και έναν Βιετναμέζο διπλωμάτη.

Οι εκτελέσεις αυτές έστειλαν ένα σαφές μήνυμα: η GIA δεν διαπραγματευόταν. Είχε στόχο, σχέδιο και αποφασιστικότητα.

 

3. Το πραγματικό σχέδιο των τρομοκρατών

 

Αρχικά, οι τρομοκράτες ζήτησαν να πετάξουν προς το Παρίσι. Η αλγερινή κυβέρνηση υποψιαζόταν ότι κάτι πολύ πιο σκοτεινό κρυβόταν πίσω από το αίτημα. Η Γαλλία, μέσω των μυστικών υπηρεσιών της, είχε ήδη πληροφορίες ότι η GIA σχεδίαζε μια επίθεση «μεγάλου θεάματος».

Αργότερα, από καταθέσεις και αναλύσεις, έγινε σαφές ότι οι τρομοκράτες σκόπευαν να μετατρέψουν το Airbus σε ιπτάμενη βόμβα και να το ρίξουν πάνω σε μεγάλο παρισινό στόχο – πιθανότατα τον Πύργο του Άιφελ ή τον Πύργο Μονπαρνάς. Όπως επιβεβαίωσε ο τότε Γάλλος υπουργός Εσωτερικών και αρχιτέκτονας του σχεδίου εφόδου για την απελευθέρωση των ομήρων, Σαρλ Πασκουά , οι Αλγερινοί αεροπειρατές, σχεδίαζαν μια τέτοια «αποστολή αυτοκτονίας πάνω από το Παρίσι». Αυτό άλλωστε επιβεβαιώθηκε και από το γεγονός ότι αμέσως μετά την ολοκλήρωση της επιχείρησης των γαλλικών ειδικών δυνάμεων, η Αστυνομία ανακάλυψε στα καθίσματα της ατράκτου και στο πιλοτήριο δεκάδες ράβδους δυναμίτιδας, ενώ μαρτυρίες των επιβατών ανέφεραν ότι οι αεροπειρατές εξηγούσαν τα δολοφονικά σχέδιά τους, δηλώνοντας ότι δεν υπάρχει τίποτα ωραιότερο από το να πεθάνεις για το Ισλάμ.

Αν το σχέδιο είχε πετύχει, η Ευρώπη θα είχε ζήσει μια επίθεση παρόμοιας κλίμακας με εκείνη της 11ης Σεπτεμβρίου… επτά χρόνια νωρίτερα.

 

4. Η αναμονή, η απογείωση και η πορεία προς τη Γαλλία

 

 

Αμέσως μετά την κατάληψη του αεροσκάφους τοποθετούν δέκα ράβδους δυναμίτη στο κέντρο του και άλλες δέκα στο πιλοτήριο, και δίνουν σε όλους τους επιβάτες να καταλάβουν ότι είναι αποφασισμένοι για όλα.

Υποχρεώνουν αμέσως όλες τις γυναίκες του αεροσκάφους να καλύψουν τα πρόσωπά τους κατά την ισλαμική παράδοση, και αρχίζουν να απαγγέλουν αποσπάσματα από το Κοράνι.

Λίγη ώρα αργότερα, ο υπουργός Εσωτερικών της Αλγερίας Abderahmane Meziane-Cherif φτάνει στον πύργο ελέγχου για να ξεκινήσει τις διαπραγματεύσεις με τους αεροπειρατές μέσω του ασυρμάτου του αεροσκάφους. Το πρώτο αίτημα των τρομοκρατών ήταν η απελευθέρωση δύο πολιτικών κρατούμενων στην Αλγερία, αλλά ο Σερίφ ξεκαθαρίζει από την πρώτη στιγμή ότι δε θα ξεκινούσε διαπραγματεύσεις αν δεν απελευθερώνονταν αμέσως όλοι οι ηλικιωμένοι και τα παιδιά. Τέσσερις ώρες αργότερα, οι αεροπειρατές αρχίζουν να απελευθερώνουν ομήρους, και μέχρι το βράδυ 63 όμηροι είναι ελεύθεροι.

Στο μεταξύ, η αλγερινή αστυνομία με συστήματα παρακολούθησης και διόπτρες νυκτός καταφέρνει να αναγνωρίσει τον αρχηγό των αεροπειρατών σαν τον γνωστό τρομοκράτη Abdul Abdullah Yahia, 25 ετών, γνωστό και με το ψευδώνυμο “εμίρης”.

Η γαλλική κυβέρνηση από την πρώτη στιγμή προσπαθεί να πάρει στα χέρια της τον έλεγχο του επεισοδίου, αλλά οι Αλγερινοί δεν είναι διατεθειμένοι να παραδώσουν τον έλεγχο αφού δε θέλουν σε καμία περίπτωση να ικανοποιηθεί κάποιο από τα αιτήματα των αεροπειρατών. Το μόνο που κάνουν τελικά οι Γάλλοι είναι να ανακοινώσουν στους Αλγερινούς ότι η GIGN είναι διαθέσιμη για να βοηθήσει ή και να αναλάβει την επέμβαση, ανάλογα με την απόφαση των Αλγερινών.

Στις 8 μ.μ., εννιά ώρες μετά την κατάληψη του αεροσκάφους, 40 άντρες της GIGN φεύγουν από μια στρατιωτική βάση κοντά στο Παρίσι με ένα Αίρμπας Α300 ίδιο ακριβώς με αυτό της αεροπειρατείας, με προορισμό τη Μαγιόρκα, μόλις 320 χιλ. μακριά από το Αλγέρι.

Τα Χριστούγεννα ξημερώνουν άσχημα για τον Γάλλο πρωθυπουργό Edouard Balladur, που πρέπει να δώσει λύση στο επεισόδιο με το μικρότερο δυνατό κόστος, αλλά δεν μπορεί να συνεννοηθεί και με τους Αλγερινούς.

Στο μεταξύ οι αεροπειρατές έχουν εγκαταλείψει το αίτημα για την απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων, και ζητούν να πετάξουν στο Παρίσι για να δώσουν συνέντευξη Τύπου.

Οι Αλγερινοί δε θέλουν να αφήσουν το αεροσκάφος από τον έλεγχό τους, ενώ οι Γάλλοι θέλουν πλέον να το πάρουν στο έδαφός τους ώστε να χειριστούν μόνοι τους το επεισόδιο. Η ημέρα περνά με διπλωματικές διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο χωρών, και αργά το απόγευμα οι τρομοκράτες δίνουν τελεσίγραφο για την αναχώρησή τους που ορίζει ότι αν η σκάλα που ακουμπά στο αεροσκάφος δεν έχει φύγει μέχρι τις 9:30 μ.μ. ώστε να απογειωθούν, θα αρχίσουν να εκτελούν έναν όμηρο κάθε μισή ώρα.

Οι Γάλλοι αμέσως πιέζουν για την ικανοποίηση του αιτήματος, ελπίζοντας να πάρουν το αεροσκάφος μέσα στα όρια της Γαλλίας, αλλά οι Αλγερινοί αρνούνται πιστεύοντας ότι οι αεροπειρατές απλά μπλοφάρουν. 

 

 

Πέντε λεπτά αργότερα, το νεκρό σώμα ενός ομήρου χτυπά στην άσφαλτο του αεροδρομίου, και ο γάλλος πρωθυπουργός τηλεφωνεί αμέσως στον αλγερινό πρόεδρο Lamine Zeroual απαιτώντας την αναχώρηση του αεροσκάφους για τη Γαλλία. Με την πίεση των γεγονότων, ο αλγερινός πρόεδρος αναγκάζεται να δώσει τη σχετική εντολή, παρά την αντίθετη γνώμη του υπουργού Εσωτερικών και της στρατιωτικής ηγεσίας, και το αεροσκάφος απογειώνεται στις 2 μετά τα μεσάνυχτα με προορισμό το Παρίσι μέσω Μασσαλίας.

Μετά από δύο ημέρες αδιεξόδου, και υπό την πίεση της Γαλλίας, οι αλγερινές αρχές επέτρεψαν τελικά στο αεροσκάφος να απογειωθεί. Η Air France 8969 κατευθύνθηκε προς τη Μασσαλία για ανεφοδιασμό. Έτσι οι αεροπειρατές έφθασαν εκεί που τους ήθελαν οι Γάλλοι

Σε αντίθεση με την τότε επικρατούσα λογική των παρατεταμένων διαπραγματεύσεων, η GIGN εκτίμησε σωστά και έγκαιρα ότι δεν υπήρχε «ασφαλές τέλος» χωρίς δυναμική επέμβαση. Οι τρομοκράτες είχαν ήδη εκτελέσει ομήρους και έδειχναν αποφασισμένοι να πεθάνουν.

Η επιλογή του χώρου –ένα απομονωμένο αεροδρόμιο με πλήρη έλεγχο περιμέτρου– επέτρεπε κάτι σπάνιο: άψογη προετοιμασία.

Η Γαλλία είχε ήδη λάβει την απόφαση: η κρίση θα λυνόταν σε γαλλικό έδαφος, με γαλλικές δυνάμεις και η GIGN τέθηκε σε πλήρη ετοιμότητα.

 

5. Η άφιξη στη Μασσαλία – Το σκηνικό της τελικής πράξης

 

 

Το Airbus τελικά προσγειώθηκε στο αεροδρόμιο της Μασσαλίας–Μαρινιάν. Εκεί, η GIGN είχε ήδη αναπτυχθεί με:

•          ειδικά οχήματα προσέγγισης

•          ελεύθερους σκοπευτές σε στρατηγικά σημεία

•          ομάδες εισβολής σε πλήρη εξάρτυση

•          λεπτομερή σχέδια του Airbus A300

Στις 03:33 π.μ. προσγειώνεται στο αεροδρόμιο Μαρινιάν της Μασσαλίας για σύντομο ανεφοδιασμό, αλλά πλέον βρίσκονται  σε γαλλικό έδαφος. Λίγα λεπτά νωρίτερα, σ_ ένα κοντινό αεροδιάδρομο έχει προσγειωθεί το Αίρμπας με τους άντρες της GIGN, που περνούν όλη την υπόλοιπη νύχτα μέχρι να ξημερώσει δοκιμάζοντας κάθε λεπτομέρεια της επιχείρησης εισόδου στο αεροσκάφος τους που είναι ίδιο ακριβώς με αυτό των αεροπειρατών. Στις 6 το πρωί οι αεροπειρατές μιλάνε για πρώτη φορά στον ασύρματο, πάντα μέσω του πιλότου Bernard Delhemme και ζητούν 27 τόνους καυσίμων και άδεια για να πετάξουν προς το Παρίσι. Αμέσως σημαίνει συναγερμός στο γαλλικό στρατόπεδο, αφού το ταξίδι μέχρι το Παρίσι χρειάζεται μόνο 10 τόνους καυσίμων. Δύο είναι οι πιθανότητες: ή οι τρομοκράτες σκοπεύουν να αλλάξουν την πορεία του αεροσκάφους και να κατευθυνθούν προς κάποια ισλαμική χώρα της Μέσης Ανατολής, ή, ακόμα χειρότερα, σκοπεύουν να ανατινάξουν το αεροσκάφος πάνω από το Παρίσι. Η δεύτερη αυτή υπόθεση ενισχύεται ακόμα περισσότερο λίγες ώρες αργότερα, όταν ένα ανώνυμο τηλεφώνημα στο γαλλικό προξενείο στο Οράν της Αλγερίας λέει ότι το Αίρμπας είναι _μια ιπτάμενη βόμβα που θα σκάσει πάνω από το Παρίσι_, ενώ έχει ήδη διαπιστωθεί από τους ομήρους που απελευθερώθηκαν στο Αλγέρι ότι υπάρχουν ποσότητες δυναμίτιδας στο αεροσκάφος. Από το σημείο αυτό και μετά, είναι βέβαιο πλέον ότι το Αίρμπας αποκλείεται να φύγει από το αεροδρόμιο Μαρινιάν με τους αεροπειρατές, και ο διευθυντής της αστυνομίας της Μασσαλίας Alain Gehin συνεχίζει τις διαπραγματεύσεις προσπαθώντας να κερδίσει χρόνο. 

 

 

Οι διαπραγματεύσεις ξεπερνούν το πρώτο τελεσίγραφο των τρομοκρατών και οι αρχές δέχονται να προσφέρουν φαγητό και νερό, να παραδώσουν ηλεκτρικές σκούπες για να καθαριστεί το αεροσκάφος και να αδειάσουν τις χημικές τουαλέτες. Σε μια αντιστροφή της μεταμφίεσης που ξεκίνησε την αεροπειρατεία, οι υπάλληλοι με τις στολές του προσωπικού του αεροδρομίου που μπαίνουν για λίγο στο αεροσκάφος είναι στην πραγματικότητα άντρες της GIGN που αναγνωρίζουν το χώρο και βεβαιώνονται ότι οι πόρτες του αεροσκάφους δεν είναι παγιδευμένες ή μπλοκαρισμένες. Λίγο μετά το μεσημέρι, οι τρομοκράτες απελευθερώνουν ένα ακόμα ηλικιωμένο ζευγάρι, αλλά από τις ενέργειές τους είναι φανερό ότι δεν υπάρχει ελπίδα ειρηνικής λύσης του επεισοδίου. Η απόφαση για την κατάληψη του αεροσκάφους από τις γαλλικές ειδικές δυνάμεις λαμβάνεται οριστικά στο σημείο αυτό, και οι άντρες της GIGN ετοιμάζονται να επέμβουν μόλις δοθεί η τελική εντολή.

Ξαφνικά, στις 16:45 μ.μ. το Αίρμπας ξεκινά τους κινητήρες του και τροχοδρομεί κατά μήκος του διαδρόμου, φτάνοντας 20 μέτρα μακριά από το κεντρικό κτίριο του αεροδρομίου. Ο αρχηγός των τρομοκρατών δίνει το τελευταίο τελεσίγραφο, που λέει ότι αν το αεροσκάφος δεν απογειωθεί τα επόμενα δεκαπέντε λεπτά, θα δράσουν όπως εκείνοι νομίζουν. Οι τελευταίοι δύο όμηροι που απελευθερώθηκαν λίγο νωρίτερα αναφέρουν ότι οι αεροπειρατές έχουν αρχίσει να διαβάζουν ισλαμικές προσευχές για τους νεκρούς στα μεγάφωνα του αεροπλάνου, και όταν στις 5:08 μ.μ. τα τζάμια του πύργου ελέγχου σπάνε από δύο πυροβολισμούς που έρχονται από το αεροσκάφος, δίνεται αμέσως εντολή στη GIGN να επέμβει.

Η τελευταία μετακίνηση του αεροσκάφους έχει δημιουργήσει μια πρόσθετη δυσκολία αφού οι άντρες της GIGN πρέπει να μετακινηθούν επειγόντως στη νέα θέση του, αλλά εννιά λεπτά αργότερα ο χρόνος σταματά για τους ομήρους, τους γάλλους αστυνομικούς, τον γάλλο πρωθυπουργό και ολόκληρο τον κόσμο που παρακολουθεί.

 

6. Η επέμβαση της GIGN – Τα δευτερόλεπτα που έγραψαν ιστορία

 

 

Λίγο μετά τις 17:00, οι τρομοκράτες άρχισαν να αντιλαμβάνονται ότι οι Γάλλοι καθυστερούσαν σκόπιμα. Η ένταση στο αεροσκάφος αυξήθηκε. Η GIGN έλαβε το τελικό σήμα.

Τρία ειδικά οχήματα κύλησαν προς το Airbus. Οι τρομοκράτες άνοιξαν πυρ από το πιλοτήριο. Η GIGN απάντησε άμεσα.

Η εισβολή

•          Η πρώτη ομάδα εισέβαλε από τις μπροστινές πόρτες.

•          Η δεύτερη από τις πίσω.

•          Η τρίτη κάλυπτε τα παράθυρα και το εξωτερικό του αεροσκάφους.

Οι επιβάτες είχαν λάβει εντολή να πέσουν στο πάτωμα μόλις άκουγαν την επίθεση. Η σύγχυση ήταν τεράστια, αλλά η GIGN είχε εκπαιδευτεί ακριβώς για τέτοιες συνθήκες.

Η ανταλλαγή πυρών

Η μάχη διήρκεσε περίπου 10 λεπτά. Η εκκένωση δευτερόλεπτα. Και οι τέσσερις τρομοκράτες εξουδετερώθηκαν. Κανένας επιβάτης δεν σκοτώθηκε. Εννέα μέλη της GIGN τραυματίστηκαν, αλλά όλοι επέζησαν.

Η επιχείρηση καταγράφηκε από κάμερες του πύργου ελέγχου και έγινε υλικό εκπαίδευσης για ειδικές δυνάμεις σε όλο τον κόσμο.

7. Οι πρωταγωνιστές της επιχείρησης

 

Η GIGN, ήδη γνωστή για την ακρίβεια και την πειθαρχία της, απέδειξε στη Μασσαλία γιατί θεωρείται μία από τις κορυφαίες αντιτρομοκρατικές μονάδες παγκοσμίως.

Ο διοικητής της επιχείρησης, Christian Prouteau, είχε σχεδιάσει την επέμβαση με χειρουργική λεπτομέρεια. Η γνώση του αεροσκάφους, η ψυχολογική προετοιμασία των ανδρών και η απόλυτη συντονισμένη δράση ήταν καθοριστικά στοιχεία της επιτυχίας.

Έτσι την επομένη της επέμβασης ο Γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Μιτεράν υποδέχθηκε με τιμές εθνικών ηρώων στο Μέγαρο των Ηλυσίων τους κομάντος της GIGN (Ομάδα Επέμβασης της Εθνικής Χωροφυλακής) που έλυσαν την αεροπειρατεία.

 

Σε σύνολο 650 επιχειρήσεων, που τα μέλη της GIGN είχαν εκτελέσει από τη δημιουργία τους το 1974 μέχρι το 1994, οι τρεις ήταν περιστατικά αεροπειρατειών.

Σε διάστημα 20 ετών απελευθέρωσαν 350 ομήρους και προέβησαν σε 550 συλλήψεις.  Η  GIGN αποτελείται από 5 ισάριθμες ομάδες, των οποίων ηγούνται  5 επικεφαλής αξιωματικοί και 82 υπαξιωματικοί.

Ο οπλισμός των μελών της αποτελείται από υψηλότατης τεχνολογίας μέσα και διατηρείται μυστικός. Ο μέσος όρος της ηλικίας τους είναι τα 34 χρόνια, ενώ ο μέσος χρόνος παραμονής τους στη μάχιμη δράση είναι τα έξι με οκτώ χρόνια.  Έχουν δράσει με απόλυτη επιτυχία στο Τζιμπουτί το 1976, στη Μέκκα το 1979, στην Κορσική, τη Νέα Καληδονία και σε πλήθος άλλων επιχειρήσεων απελευθέρωσης ομήρων.

Η επιχείρηση της GIGN στο Μαρινιάν ήταν, σύμφωνα με τον τότε διοικητή της Ντενίς Φαβιέ, πρωτόγνωρη σε παγκόσμιο επίπεδο, λόγω του μεγάλου αριθμού ομήρων (170). Η πειραματική εφαρμογή του σχεδίου της επιχείρησης έγινε δεκάδες φορές, ακόμη και εν πτήση στο αεροσκάφος που μετέφερε τους άντρες της GIGN από το Παρίσι στην Ισπανία και κατόπιν στη Μασσαλία και που ήταν ένα AIR BUS Α-300, ίδιο μ' εκείνο που εκδηλώθηκε η αεροπειρατεία. Στην επιχείρηση μετείχαν 40 άνδρες και 10 αξιωματικοί υποστήριξης.

 

8. Η επόμενη μέρα στη Γαλλία

 

 

Υπό το φόβο των αντιποίνων η Γαλλία ανακοίνωσε ότι θα διατηρήσει την αναστολή της εναέριας και θαλάσσιας διακίνησης επιβατών με την Αλγερία, μέχρι τη λήψη έκτακτων μέτρων ασφαλείας . Το Συνδικάτο των Γάλλων Πιλότων ζήτησε να χαρακτηρισθεί η Αλγερία «περιοχή εχθροπραξιών».

Πάντως στο Παρίσι την επόμενη μέρα άρχισαν να συρρέουν συγχαρητήρια τηλεγραφήματα από τις ΗΠΑ, το Ισραήλ και τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, μεταξύ αυτών και από την Αθήνα, για την επιτυχή έκβαση της επιχείρησης απελευθέρωσης των ομήρων.

Επίσης στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό της Γαλλίας άρχισαν να κάνουν την εμφάνισή τους οι πολιτικές προεκτάσεις της εντυπωσιακής επιχείρησης διάσωσης. Ο αποτελεσματικός χειρισμός μιας τόσο κρίσιμης υπόθεσης αποτελούσε αναμφισβήτητο πλεονέκτημα για τον υποψήφιο πρόεδρο και τότε πρωθυπουργό Εντουάρ Μπαλαντίρ, τον οποίο αναγκάσθηκε να συγχαρεί και ο αντίπαλός του Ζακ Σιράκ. Μέρος της επιτυχίας όμως του πρωθυπουργού οφειλόταν στον ισχυρό υπουργό του των Εσωτερικών και Δημόσιας Τάξης, Σαρλ Πασκουά, ο οποίος ήταν υπέρμαχος της «δυναμικής λύσης» από την πρώτη στιγμή και ο οποίος με τη στάση του έδειξε να «συμπαρατάσσεται» με τον Εντουάρ Μπαλαντίρ, ερχόμενος σε αντίθεση με τον υπουργό Εξωτερικών Αλέν Ζιπέ, που ήταν υπέρ της λύσης του θέματος με διαπραγματεύσεις.

 

9. Η επόμενη μέρα στην Ευρώπη και στις αερομεταφορές

 

Η επιχείρηση της Μασσαλίας δεν ήταν απλώς μια επιτυχία. Ήταν ένα σημείο καμπής.

Ασφάλεια αεροδρομίων

Μετά το 1994:

• ενισχύθηκαν οι έλεγχοι επιβίβασης
• αυστηροποιήθηκαν τα πρωτόκολλα για ένοπλους φρουρούς
• δημιουργήθηκαν νέες διαδικασίες για αεροπειρατείες

Αντιτρομοκρατική συνεργασία

Η Γαλλία και η Ε.Ε. άρχισαν να ανταλλάσσουν πληροφορίες πιο συστηματικά. Η υπόθεση έδειξε ότι η τρομοκρατία δεν γνωρίζει σύνορα.

Επιχειρησιακή αναβάθμιση ειδικών δυνάμεων

Η GIGN, αλλά και άλλες ευρωπαϊκές μονάδες, αναθεώρησαν:

• τακτικές εισβολής
• εξοπλισμό
• εκπαίδευση σε περιβάλλον αεροσκαφών

10. Η ιστορική σημασία της επιχείρησης

 

 

Η επιχείρηση GIGN – Μαρινιάν 1994 θεωρείται σήμερα:

• μία από τις πιο επιτυχημένες απελευθερώσεις ομήρων
• μια επιχείρηση που απέτρεψε πιθανή μαζική καταστροφή
• ένα προοίμιο των μελλοντικών τρομοκρατικών απειλών που θα αντιμετώπιζε η Δύση

Πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι η Ευρώπη απέφυγε μια «πρόβα 11ης Σεπτεμβρίου». Αν το Airbus είχε φτάσει στο Παρίσι, η ιστορία ίσως να είχε γραφτεί διαφορετικά.

Τριάντα χρόνια μετά, η υπόθεση εξακολουθεί να διδάσκεται σε στρατιωτικές σχολές, ακαδημίες ασφαλείας και πανεπιστήμια. Η GIGN έχει εξελιχθεί ακόμη περισσότερο, αλλά η επιχείρηση του 1994 παραμένει το σημείο αναφοράς.

Για τους επιβάτες που επέζησαν, η εμπειρία ήταν τραυματική αλλά και σωτήρια. Για τη Γαλλία, ήταν μια επίδειξη αποφασιστικότητας. Για την Ευρώπη, ήταν ένα καμπανάκι κινδύνου.

Η επιχείρηση GIGN – Μαρινιάν 1994 θεωρείται σήμερα:

• μία από τις πιο επιτυχημένες απελευθερώσεις ομήρων
• μια επιχείρηση που απέτρεψε πιθανή μαζική καταστροφή
• ένα προοίμιο των μελλοντικών τρομοκρατικών απειλών που θα αντιμετώπιζε η Δύση

Πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι η Ευρώπη απέφυγε μια «πρόβα 11ης Σεπτεμβρίου». Αν το Airbus είχε φτάσει στο Παρίσι, η ιστορία ίσως να είχε γραφτεί διαφορετικά.

Τριάντα χρόνια μετά, η υπόθεση εξακολουθεί να διδάσκεται σε στρατιωτικές σχολές, ακαδημίες ασφαλείας και πανεπιστήμια. Η GIGN έχει εξελιχθεί ακόμη περισσότερο, αλλά η επιχείρηση του 1994 παραμένει το σημείο αναφοράς.

Για τους επιβάτες που επέζησαν, η εμπειρία ήταν τραυματική αλλά και σωτήρια. Για τη Γαλλία, ήταν μια επίδειξη αποφασιστικότητας. Για την Ευρώπη, ήταν ένα καμπανάκι κινδύνου.

 

 

Ενδεικτικές πηγές:

• Jean-Claude Bécane, GIGN: Contre le terrorisme
• Benjamin R. Barber, αναφορές για pre-9/11 aviation terrorism
• Γαλλικά κοινοβουλευτικά αρχεία (1995)
• Ντοκιμαντέρ “L’assaut de Marignane” (France 2)
• https://en.wikipedia.org/wiki/Air_France_Flight_8969
• ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΕΛ.ΤΥΠΟΣ 28.12.1994

·         http://library.techlink.gr/ptisi/article.asp?mag=2&issue=147&article=3774

hthttps://www.parisi-info.com/2017/10/purgos-montparnas-parisi.html