Η τελευταία πτήση προς τη Λευκωσία
Το χρονικό των τελευταίων ωρών πριν από την εισβολή του 1974
Το αεροδρόμιο που σίγησε το καλοκαίρι του 1974
Για δεκαετίες το αεροδρόμιο της Λευκωσίας υπήρξε η βασική πύλη της Κύπρου προς τον κόσμο. Από τους διαδρόμους του περνούσαν καθημερινά επιβάτες, τουρίστες, επιχειρηματίες και διπλωμάτες που συνέδεαν το νησί με την Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή.
Το αεροδρόμιο δημιουργήθηκε κατά την περίοδο της βρετανικής αποικιοκρατίας και μετά την ανεξαρτησία της Κύπρου το 1960 εξελίχθηκε στο σημαντικότερο αεροπορικό κέντρο της χώρας. Στη δεκαετία του 1960 και στις αρχές του 1970, η αεροπορική κίνηση αυξανόταν συνεχώς, καθώς η Κύπρος αναπτυσσόταν οικονομικά και τουριστικά.
Όλα αυτά έμελλε να αλλάξουν δραματικά το καλοκαίρι του 1974.
Στις 15 Ιουλίου εκδηλώθηκε πραξικόπημα στην Κύπρο από δυνάμεις της Εθνικής Φρουράς που υποστηρίζονταν από τη στρατιωτική χούντα της Αθήνας, με στόχο την ανατροπή του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου του 3ου Προέδρου τότε της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η πολιτική κρίση που ακολούθησε έδωσε στην Τουρκία το πρόσχημα να προχωρήσει σε στρατιωτική επέμβαση. Τα ξημερώματα της 20ής Ιουλίου 1974 ξεκίνησε η επιχείρηση που έμεινε γνωστή ως Τουρκική Εισβολή στην Κύπρο.
Λίγες ώρες και ενώ εξελισσόταν η εισβολή, ένα επιβατικό αεροσκάφος των Κυπριακών Αερογραμμών προσγειωνόταν στο αεροδρόμιο της Λευκωσίας. Ήταν η τελευταία πολιτική πτήση που έφτασε ποτέ εκεί.
Ένα νησί σε αναβρασμό
Οι ημέρες μετά το πραξικόπημα ήταν γεμάτες αβεβαιότητα. Στη Λευκωσία η πολιτική κατάσταση ήταν ρευστή, ενώ η διεθνής κοινότητα παρακολουθούσε με ανησυχία τις εξελίξεις.
Παρά το τεταμένο κλίμα, η καθημερινότητα δεν είχε ακόμη διακοπεί ολοκληρωτικά. Το αεροδρόμιο της Λευκωσίας συνέχιζε να λειτουργεί και οι πτήσεις πραγματοποιούνταν, αν και πολλοί επιβάτες έσπευδαν να εγκαταλείψουν το νησί.
Η τουριστική περίοδος βρισκόταν στο αποκορύφωμά της και χιλιάδες επισκέπτες βρίσκονταν στην Κύπρο. Για αρκετούς από αυτούς, οι πολιτικές εξελίξεις δημιούργησαν την ανάγκη να επιστρέψουν στις πατρίδες τους το συντομότερο δυνατό.
Η πτήση που έφευγε από την Κύπρο
Στις 18 Ιουλίου 1974 ένα αεροσκάφος των Κυπριακών Αερογραμμών (πτήση CY326) απογειώθηκε από τη Λευκωσία με προορισμό το Λονδίνο και ενδιάμεσο σταθμό την Αθήνα.
Η πτήση ήταν σχεδόν γεμάτη. Ανάμεσα στους επιβάτες βρίσκονταν πολλοί Βρετανοί τουρίστες που ήθελαν να εγκαταλείψουν το νησί όσο το δυνατόν γρηγορότερα. Η ανησυχία ήταν διάχυτη.
Η μεγάλη πληρότητα δημιούργησε ακόμη και πρακτικά προβλήματα. Το αεροσκάφος δεν μπορούσε να μεταφέρει πλήρη ποσότητα καυσίμων και έτσι το πλήρωμα αποφάσισε να πραγματοποιήσει ανεφοδιασμό στο αεροδρόμιο του Ελληνικού στην Αθήνα.
Για τους περισσότερους επιβάτες ήταν ένα ταξίδι επιστροφής. Για το πλήρωμα, όμως, η αίσθηση ότι η περιοχή πλησίαζε σε μια κρίσιμη στιγμή ήταν έντονη.
Οι πληροφορίες που άλλαξαν το κλίμα
Όταν το αεροσκάφος έφθασε στο Λονδίνο, ο κυβερνήτης της πτήσης Αδάμος Μαρνέρος ενημερώθηκε από δημοσιογραφικές και διπλωματικές πηγές ότι η Τουρκία συγκέντρωνε στρατιωτικές δυνάμεις στα νότια παράλια της Μικράς Ασίας.
Τα δημοσιεύματα μιλούσαν για έντονη στρατιωτική κινητικότητα γύρω από την Αττάλεια. Πλοία και αποβατικές δυνάμεις προετοιμάζονταν για πιθανή επιχείρηση στην Κύπρο.
Ο πιλότος επικοινώνησε με τις αρμόδιες αρχές και με τη διοίκηση των Κυπριακών Αερογραμμών. Η πρότασή του ήταν απλή και λογική: να ακυρωθεί η επόμενη πτήση προς τη Λευκωσία μέχρι να ξεκαθαρίσει η κατάσταση.
Η απάντηση ήταν αρνητική. Το πρόγραμμα πτήσεων θα συνεχιζόταν κανονικά.
Ένα σχεδόν άδειο αεροσκάφος
Το πρωί της 19ης Ιουλίου το αεροπλάνο της πτήσης CY317 απογειώθηκε από το Λονδίνο με προορισμό τη Λευκωσία.
Σε πλήρη αντίθεση με την προηγούμενη πτήση, αυτή τη φορά οι επιβάτες ήταν ελάχιστοι. Μόλις πέντε άνθρωποι επέβαιναν στο αεροσκάφος: δύο Ελληνοκύπριοι, δύο Τουρκοκύπριοι και ένας ακόμη Ελληνοκύπριος.
Το αεροπλάνο έκανε στάση στη Ρώμη για ανεφοδιασμό και συνέχισε το ταξίδι του προς την Ανατολική Μεσόγειο.
Η πτήση εξελισσόταν ομαλά, όμως στο πιλοτήριο η ατμόσφαιρα ήταν βαριά. Ο κυβερνήτης δεν μπορούσε να αποβάλει την αίσθηση ότι η κατάσταση στην Κύπρο βρισκόταν στο χείλος μιας μεγάλης κρίσης.
Τα στίγματα στο ραντάρ
Καθώς το αεροπλάνο πετούσε πάνω από το Αιγαίο, κοντά στη Ρόδο, ο πιλότος παρατήρησε στο ραντάρ του αεροσκάφους αρκετά στίγματα στη θάλασσα.
Με προσεκτικότερη εξέταση συνειδητοποίησε ότι επρόκειτο για πλοία. Η πορεία τους φαινόταν να ξεκινά από την περιοχή της Αττάλειας και να κατευθύνεται προς την Κύπρο.
Η εικόνα αυτή δεν άφηνε πολλά περιθώρια αμφιβολίας. Όλα έδειχναν ότι μια στρατιωτική επιχείρηση βρισκόταν σε εξέλιξη.
Ο κυβερνήτης ευρισκόμενος πάνω από την Λευκωσία ζήτησε άδεια να κατέβει σε χαμηλότερο ύψος ώστε να καταγράψει καλύτερα τις θέσεις των πλοίων. Σημείωσε τις συντεταγμένες τους στον χάρτη του αεροσκάφους.
Ήταν μια εικόνα που έδειχνε ότι τα γεγονότα είχαν ήδη δρομολογηθεί.
Η τελευταία προσπάθεια
Καθώς το αεροσκάφος πλησίαζε να προσγειωθεί στο Αεροδρόμιο της Λευκωσίας, ο κυβερνήτης έκανε μια τελευταία προσπάθεια να επικοινωνήσει με τη διοίκηση της εταιρείας.
Ζήτησε οδηγίες για πιθανή εκτροπή της πτήσης προς άλλο αεροδρόμιο, προειδοποιώντας ότι η κατάσταση στην περιοχή φαινόταν επικίνδυνη.
Η απάντηση, όμως, ήταν σαφής: η πτήση έπρεπε να συνεχιστεί κανονικά προς τη Λευκωσία. Ο Πύργος ελέγχου του αεροδρομίου βρισκόταν υπό τον έλεγχο των χουντικών και ο ελεγκτής εναέριας κυκλοφορίας βρισκόταν με το πιστόλι στον κρόταφο του.
Το αεροσκάφος άρχισε την τελική προσέγγιση προς τον διάδρομο του αεροδρομίου.
Η τελευταία προσγείωση
Ήταν περίπου τέσσερις το πρωί της 20ής Ιουλίου 1974 όταν το αεροπλάνο προσγειώθηκε στο αεροδρόμιο της Λευκωσίας.
Η πτήση αυτή έμελλε να μείνει στην ιστορία ως η τελευταία πολιτική πτήση που έφτασε στο αεροδρόμιο πριν από την έναρξη της εισβολής.
Λίγες ώρες αργότερα ξεκινούσε η στρατιωτική επιχείρηση της Τουρκίας, γνωστή ως «Επιχείρηση Αττίλας».
Τουρκικά αποβατικά πλοία προσέγγιζαν τις ακτές της Κερύνειας, ενώ αλεξιπτωτιστές ρίχνονταν στην περιοχή της Λευκωσίας. Ο πόλεμος είχε αρχίσει.
Το αεροδρόμιο στη μέση των μαχών
Το αεροδρόμιο της Λευκωσίας βρέθηκε πολύ γρήγορα στο επίκεντρο των συγκρούσεων.
Η στρατηγική του σημασία ήταν μεγάλη, καθώς αποτελούσε βασικό σημείο ελέγχου της πρωτεύουσας και σημαντική υποδομή για μεταφορές και ανεφοδιασμό.
Στις πρώτες ημέρες των συγκρούσεων σημειώθηκαν σφοδρές μάχες στην περιοχή. Αεροπορικοί βομβαρδισμοί προκάλεσαν σοβαρές ζημιές στις εγκαταστάσεις.
Τελικά το αεροδρόμιο πέρασε υπό τον έλεγχο της ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ, της United Nations Peacekeeping Force in Cyprus.
Έκτοτε βρίσκεται μέσα στη λεγόμενη «νεκρή ζώνη» που χωρίζει τις δύο πλευρές του νησιού.
Ένα αεροδρόμιο παγωμένο στον χρόνο
Μετά τα γεγονότα του 1974, η Κύπρος δημιούργησε νέα διεθνή αεροδρόμια, κυρίως στη Λάρνακα και αργότερα στην Πάφο.
Το αεροδρόμιο της Λευκωσίας όμως δεν λειτούργησε ποτέ ξανά.
Τα κτίρια, οι διάδρομοι και τα εγκαταλειμμένα αεροσκάφη παρέμειναν εκεί όπου τα άφησε η ιστορία. Μέσα στη νεκρή ζώνη, ο χρόνος φαίνεται να έχει σταματήσει.
Οι σκουριασμένες πινακίδες αφίξεων, οι άδειες αίθουσες αναμονής και τα ξεθωριασμένα σήματα των αεροπορικών εταιρειών θυμίζουν την εποχή που το αεροδρόμιο ήταν γεμάτο ζωή.
Μια πτήση που έγινε ιστορία
Η τελευταία πτήση προς τη Λευκωσία αποτελεί σήμερα ένα μικρό αλλά χαρακτηριστικό επεισόδιο της μεγάλης τραγωδίας που βίωσε η Κύπρος το 1974.
Μέσα από τη μαρτυρία του πιλότου αναδεικνύονται οι τελευταίες ώρες πριν από την καταιγίδα: η αγωνία, η αβεβαιότητα και η αίσθηση ότι κάτι ιστορικό επρόκειτο να συμβεί.
Η προσγείωση εκείνη, λίγο πριν χαράξει η 20ή Ιουλίου, σηματοδότησε το τέλος μιας εποχής.
Λίγες ώρες αργότερα, η ιστορία της Κύπρου θα έμπαινε σε μια νέα, δραματική περίοδο — τα σημάδια της οποίας παραμένουν ορατά μέχρι σήμερα.
Πηγές :
File:Airplane on nicosia airport.JPG - Wikimedia Commons
https://el.wikipedia.org/wiki/Διεθνής_Αερολιμένας_Λευκωσίας
https://city.sigmalive.com/article/2016/10/24/ntokimanter-gia-aerodromio-tis-leykosias/
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου